So do I, Neither do I, Me too кыргызча: англисче «мен да» кантип айтылат?
So Do I, Neither Do I, Me Too
Бул бетте
Максат
Бул сабактан кийин сиз бир нерсе сиз үчүн да чындык экенин (So do I, Neither can I, Me too) же чындык эмес экенин (I don't, I can) тез айта аласыз жана ар бир чак үчүн туура көмөкчү этишти тандай аласыз. Ошондой эле кыска кайра суроолор менен кызыгууңузду көрсөтө аласыз ("I'm moving to Rome." "Are you?") жана I think so, I hope so, I don't think so, I hope not деп жооп бере аласыз.
Негизги ой
A1-03 сабагындагы жаңырыкты эстейсизби? Кыска жоопто бүт сүйлөмдү кайталабайсыз – биринчи кичинекей этишти гана кайталайсыз: "Are you tired?" "Yes, I am." Сүйлөшүүдө макул болгондо же каршы пикир айтканда да ушул жаңырык иштейт.
Досуңуз I love pizza десе, I love pizza, I love pizza too деп айтпайсыз. Сиз көмөкчү этиштен (do, does, did, have, can, will…) же be этишинен жасалган кыска жаңырыкты кайра жөнөтөсүз: So do I.
Жаңырык биринчи сүйлөмдөгү этиштин түрүн сактайт, бирок аны жаңы ээге ылайыктап өзгөртөсүз: "She's tired." "So am I." Биринчи сүйлөмдө көмөкчү этиш жок болсо (Present Simple же Past Simple), do / does / did колдонуңуз.
Макул болуу үчүн So (ырастоо) же Neither / Nor (тануу) деп баштап, этишти ээнин алдына коюңуз. Каршы пикир айтуу үчүн кадимки сөз тартибин колдонуп, ырастоону тануу же тануну ырастоо кылыңыз: "I can't swim." "Oh, I can."
Кыргыз тили жана англис тили
Кыргызча макул болуу абдан жөнөкөй: да / дагы бөлүкчөсүн кошобуз – «Мен да». Бул сөз бардык чактарда бирдей, анын үстүнө ырастоо сүйлөмдөн кийин да, тануу сүйлөмдөн кийин да колдонулат: «Мен чарчадым.» «Мен да.» – «Мен эт жебейм.» «Мен да.» Англисчеде мындай бир сөз жок. Ырастоодон кийин So + көмөкчү этиш + ээ же Me too, тануудан кийин Neither + көмөкчү этиш + ээ же Me neither керек. Көмөкчү этишти биринчи сүйлөмдүн чагы чечет. Кызыгууну кыргызча «Чынбы?», «Ушундайбы?» деген туруктуу сөздөр менен көрсөтөбүз, англисче болсо ар бир жолу көмөкчү этиш менен ат атоочту тандайсыз: Are you? Does she? Did you?
| Кыргызча | Англисче | Эмнеси айырмаланат? |
|---|---|---|
| «Карным аябай ачты.» «Мен да.» | "I'm starving." "So am I." / "Me too." | «да» – бардык чактарда бирдей; англисче be → am |
| «Концерт мага аябай жакты.» «Мага да.» | "I really enjoyed the concert." "So did I." | көмөкчү этиш жок → did |
| «Мен эт жебейм.» «Мен да.» | "I don't eat meat." "Neither do I." / "Me neither." | кыргызча «да» тануудан кийин да; англисче Neither + ырастоо этиш |
| «Менин машинам жок.» «Менде дагы жок.» | "I don't have a car." "I don't either." | тануудан кийин too эмес, either |
| «Мен тамак жасай албайм.» «Мен жасай алам.» | "I can't cook." "I can." | Бул жерде да ушундай: каршы пикирде этиш карама-каршы формада |
| «Римге көчүп жатам.» «Чынбы?» | "I'm moving to Rome." "Are you?" | кыргызча туруктуу сөз; англисче көмөкчү этиш + ат атооч |
| «Дүкөн жекшембиде иштейби?» «Иштейт деп ойлойм.» | "Is the shop open on Sundays?" "I think so." | англисче этиш кайталанбайт: so |
| «Тойдо жамгыр жаайбы?» «Жаабаса экен!» | "Is it going to rain at the wedding?" "I hope not!" | «-са экен» → I hope (+ so / not) |
Кыскасы: кыргызча «Мен да» деп бир эле сөз айтылат, англисчеде эки суроо бар: биринчи сүйлөм ырастообу же тануубу (So / Neither), жана анда кайсы көмөкчү этиш бар (am, do, did, have, can, will…)?
Түзүлүшү
Макул болуу
| Биринчи сүйлөгөн адам | Макул болуу (нейтралдуу) | Макул болуу (жеңил оозеки) |
|---|---|---|
| I'm tired. (+) | So am I. | Me too. |
| I like jazz. (+) | So do I. | Me too. |
| I'm not hungry. (−) | Neither am I. / Nor am I. | Me neither. |
| I didn't go. (−) | Neither did I. / Nor did I. | Me neither. |
Каршы пикир айтуу – кадимки сөз тартиби, карама-каршы форма (ырастоо ↔ тануу)
| Биринчи сүйлөгөн адам | Каршы пикир |
|---|---|
| I'm tired. | I'm not. |
| I like jazz. | I don't. |
| I can't swim. | I can. |
| I haven't seen it. | I have. |
Жаңырык үчүн этишти тандоо
| Биринчи сүйлөм | Этиштин түрү | Жаңырык |
|---|---|---|
| I work at home. (Present Simple – жөнөкөй учур чак) | do / does | So do I. / So does Tom. |
| I watched it. (Past Simple – жөнөкөй өткөн чак) | did | So did I. |
| She's cold. (be) | be – жаңы ээге ылайыктаңыз | So am I. / So are we. |
| I was late. (be, өткөн чак) | was / were | So was she. / So were we. |
| I can drive. (модалдык этиш) | can | So can I. |
| I've been there. (Present Perfect – учур чактын аткарылган түрү) | have / has | So have I. / So has Ana. |
| I'll be there. (келер чак) | will | So will we. |
Сүйлөмдүн аягындагы too жана either
| Ырастоо + too | Тануу + either |
|---|---|
| I like it too. / I do too. | I don't like it either. / I don't either. |
Кайра суроолор – көмөкчү этиш + ат атооч, сүйлөм менен бирдей форма (ырастоо же тануу)
| Сүйлөм | Кайра суроо |
|---|---|
| I'm moving to Rome. | Are you? |
| She works at night. | Does she? |
| We didn't win. | Didn't you? |
think жана hope менен кыска жооптор – туруктуу тизмектер
| Ырастоо | Тануу |
|---|---|
| I think so. | I don't think so. |
| I hope so. | I hope not. |
Колдонулушу
1So + көмөкчү этиш + ээ: ырастоо сүйлөмгө макул болуу
Ырастоо сүйлөмдөгү нерсе сиз үчүн (же башка бирөө үчүн) да чындык болсо, So + көмөкчү этиш / be + ээ колдонуңуз. Кыргызча мунун баары «Мен да», «Меники да» болуп калат.
2Neither / Nor + көмөкчү этиш + ээ: тануу сүйлөмгө макул болуу
Тануу сүйлөмдөгү нерсе сиз үчүн да чындык болсо, Neither же Nor + көмөкчү этиш + ээ колдонуңуз. Этиш ырастоо формасында турат, анткени neither маанини өзү эле тануу кылат. Экөө тең нейтралдуу; nor айрыкча британ англисчесинде көп колдонулат. Кыргызча бул жерде да «Мен да» дейбиз, ошондуктан этият болуңуз.
3Me too жана Me neither: жеңил оозеки кеп
Эркин сүйлөшүүдө Me too (ырастоодон кийин) жана Me neither (тануудан кийин) абдан көп колдонулат. Алар каалаган чакта иштейт, ошондуктан көмөкчү этиш тандоонун кереги жок. Америка англисчесинин жеңил оозеки кебинде Me neither ордуна Me either да угулат.
4Каршы пикир: I do. / I don't. / I can.
Бир нерсе сиз үчүн чындык эмес болсо, ээ + көмөкчү этиш менен жооп бериңиз: ырастоону тануу, тануну ырастоо кылыңыз. Достук үн үчүн Oh, же Really? кошуңуз. Кыргызча да этишти карама-каршы формада айтабыз: «Мен жакшы көрбөйм», «Мен жасай алам».
5Аягындагы too жана either
Ошондой эле too (ырастоо) же either (тануу) менен бүткөн кыска сүйлөм менен макул болсоңуз болот. Кыргызча экөө тең «да / дагы» болот.
6Кайра суроолор: кызыгууну көрсөтүү
Кызыгууңузду же таң калганыңызды көрсөтүү үчүн кыска суроо менен жооп бериңиз: көмөкчү этиш / be + ат атооч. Адатта ырастоо сүйлөмгө ырастоо суроо, тануу сүйлөмгө тануу суроо. Үн көтөрүлүп айтылса, кызыгуу же таң калуу угулат. Кыргызча «Чынбы?», «Ушундайбы?» дейбиз, бул сөздөр өзгөрбөйт.
7I think so / I hope so / I don't think so / I hope not
Суроого пикириңиз же каалооңуз менен жооп берүү үчүн бүт сүйлөмдү кайталоонун кереги жок. Бул туруктуу кыска жоопторду колдонуңуз. So сиз жооп берип жаткан ойдун ордун басат. Think менен тануу формасы адатта I don't think so. Hope менен тануу формасы – I hope not (I don't hope so эмес). so жана not башка этиштерден кийин кандай колдонулары C1-10 сабагында.
Көп кездешкен каталар
Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар
1. «Мен да» тануудан кийин → Me too. Кыргызча «да» бөлүкчөсү ырастоодон кийин да, тануудан кийин да бирдей колдонулат: «Мен уктай албадым.» «Мен да.» Ошондуктан тануу сүйлөмдөн кийин Me too же аягына too деп айтып коюу абдан оңой. Англисчеде тануудан кийин Me neither / Neither did I же аягында either керек.
2. «Үмүттөнөм» → I hope. Кыргызча «Үмүттөнөм», «Ошондой болсо экен» деп кыска жооп берсек, сүйлөм толук. Англисчеде hope жалгыз турбайт: кыска жоопто анын артынан so же not келет. Ал эми «Келбейт го деп ойлойм», «Жок деп ойлойм» дегенди I don't think so деңиз.
3. «Чынбы? Ушундайбы?» → Is it? Кыргызча кызыгууну көрсөткөн сөздөр өзгөрбөйт: ким жөнүндө, кайсы чакта айтылса да «Чынбы?», «Ушундайбы?». Ошондуктан англисчеде да ар бир жаңылыкка бир эле Is it? деп жооп берип коюу оңой. Кайра суроодо сүйлөмдүн ээсине жана көмөкчү этишине ылайыктаңыз. (Really? деп айтсаңыз да болот.)
4. «Мен да» чакты көрсөтпөйт → Neither did I. Кыргызча «Мен да» деген жооп эч кандай чакты көрсөтпөйт, ошондуктан англисчеде да көмөкчү этишти ойлонбой, жаттап алган So do I / Neither did I дегенди каалаган сүйлөмгө колдонуп коюу оңой. Адегенде биринчи сүйлөмдөгү көмөкчү этишти табыңыз: have болсо – have, be болсо – am / is / are.
Чаташтырбаңыз
So do I жана So it is – So + көмөкчү этиш + ээ «мен да / башка бирөө үчүн да чындык» дегенди билдирет. So + ээ + көмөкчү этиш (басым этиште) «Ооба, туура айтасың!» дегенди билдирет: бир нерсени таң калып байкайсыз.
макул болуу жана каршы пикир айтуу – Макул болууда So / Neither + этиш + ээ. Каршы пикирде кадимки тартип + карама-каршы көмөкчү этиш.
neither жана either – Neither жоопту баштайт жана ырастоо этиш менен келет. Either аягында, тануу этиштен кийин келет. Кыргызча экөө тең «да».
Сөздөрдү түшүрүп айтуу жана кайталоодон качуу үчүн көмөкчү этиштерди колдонуу C1-10 сабагында тереңирээк каралат.
Жазылышы жана айтылышы
- Макул болгондо басым ээге түшөт, анткени жаңы маалымат ошол: So do I. Neither can she.
- Каршы пикирде басым көмөкчү этишке түшөт: "I don't like it." "I do."
- Кайра суроолордо кызыгууну көрсөтүү үчүн үн адатта көтөрүлөт: Are you? ↗. Үн түшсө, жөн гана угуп жатканыңызды көрсөтөт.
- neither = /ˈnaɪðə/ же /ˈniːðə/ (UK); /ˈniːðər/ же /ˈnaɪðər/ (US). Экөө тең туура. either да ушундай: /ˈaɪðə/ же /ˈiːðə/ (UK); /ˈiːðər/ же /ˈaɪðər/ (US). /ð/ тыбышы үчүн тилдин учун тиштердин ортосуна коюп, үн чыгарыңыз: з же д эмес. Басым биринчи муунда.
- nor = /nɔː/ (UK), /nɔːr/ (US) – more сөзү менен уйкашат. Үндүү узун жана томолок; британ англисчесинде r айтылбайт.
- too /tuː/ – узун үндүү, кыргыздын «уу» тыбышына жакын. t тыбышын аба менен айтыңыз.
Алтын эреже
Көмөкчү этишти (же be) жаңыртып, жаңы ээге ылайыктаңыз, андан кийин тартипти алмаштырыңыз: So / Neither + этиш + ээ. Биринчи сүйлөмдө көмөкчү этиш жокпу? do / does / did колдонуңуз. Эсиңизде болсун: кыргызча «Мен да» тануудан кийин – Me neither / Neither…, Me too эмес.
Көнүгүүлөр
A. Түзүлүшү
Жетишпеген бир сөздү жазыңыз.
-
"I'm really tired." "So I."
-
"I didn't watch the match." "Neither I."
-
"She can play the drums." "So her brother."
-
"I've never been to Asia." "Neither I."
-
"I don't like rain." "Me ."
-
"Tom works at the weekend." "So Lisa."
B. Мааниси
Тапшырма боюнча кыска жооп жазыңыз.
-
So менен макул болуңуз: "I'll be at the meeting."
-
Neither менен макул болуңуз: "Tom doesn't eat fish." (my sister)
-
Каршы пикир айтыңыз: "I like getting up early."
-
Каршы пикир айтыңыз: "I can't drive."
-
Кайра суроо менен кызыгууңузду көрсөтүңүз: "I've just bought a motorbike."
-
I hope so же I hope not менен жооп бериңиз: "Will it rain on your wedding day?"
C. Катаны табыңыз
Ар бир сүйлөмдө бир ката бар же сүйлөм туура. Оңдолгон сүйлөмдү жазыңыз же correct деп жазыңыз.
-
"I love chocolate." "So I love."
-
"I wasn't there." "Neither wasn't I."
-
I can't swim too.
-
"We're going to Spain." "So are we."
D. Текстте
Диалогду толуктаңыз.
Mia: I'm so tired today.
Leo: So 17 I. I didn't sleep well.
Mia: Neither 18 I! My neighbours had a party. Anyway, I love this café.
Leo: Oh, I 19. The coffee's terrible!
Mia: Really? I've never had a bad coffee here.
Leo: 20 you? Lucky you. My last one was cold.
Mia: Well, I'm going to order cake. Are you?
Leo: I am 21!
E. Сиздин кезегиңиз
Англисче чынчыл жооп бериңиз: макул болуңуз же каршы пикир айтыңыз.
-
Макул болуңуз же каршы пикир айтыңыз: "I can't stand cold weather."
-
Макул болуңуз же каршы пикир айтыңыз: "I went to bed late last night."
F. Аралаш кайталоо
Мурунку сабактарды кайталаңыз.
-
A2-28 Used To кыргызча: «-чу» англисче – өткөндөгү адаттар "I used to play the piano." "So I!"
-
A2-31 Good at, Afraid of, Listen to кыргызча: сөз + предлог (dependent prepositions) "I'm afraid spiders." "So am I!"
-
A2-30 Bored же Boring? -ed жана -ing сын атоочтору кыргызча "I'm so (bore)." "Me too. Let's go out."
Жооптор
A. Түзүлүшү
- am
- did
- can
- have
- neither / either
- does
B. Мааниси
- So will I.
- Neither does my sister. / Nor does my sister.
- I don't.
- I can.
- Have you?
- I hope not.
C. Катаны табыңыз
- So do I. / Me too.
- Neither was I. / Nor was I.
- I can't swim either.
- ✓ "We're going to Spain." "So are we."
D. Текстте
- am
- did
- don't
- Haven't
- too
E. Сиздин кезегиңиз
- Neither can I. / Oh, I can. I love winter.
- So did I. / I didn't. I was asleep by ten.
F. Аралаш кайталоо
- did
- of
- bored
