Mine, yours, whose кыргызча: «меники», «сеники», «кимдики» англисче
Mine, Yours, Whose
Бул бетте
Максат
Бул сабактан кийин сиз бир нерсе кимдики экенин зат атоочту кайталабай айта аласыз (mine, yours, his, hers, ours, theirs), a friend of mine тизмегин колдоно аласыз жана Whose…? суроолорун бере аласыз. Ошондой эле whose менен who's сөздөрүн чаташтырбайсыз.
Негизги ой
Мектептеги табылган буюмдар столун элестетиңиз (америкалык англисчеде lost and found): чатырлар, шарфтар, телефондор, бир эле колкап – баары катар тизилип турат. Мугалим бир чатырды көтөрүп: «Whose umbrella is this?» деп сурайт. Бир окуучу: «It's mine!» деп жооп берет.
Эмне болгонуна көңүл буруңуз. Окуучу «It's my umbrella» деп айткан жок. Чатырды баары көрүп турат, ошондуктан зат атоочту кайталоонун кереги жок. Mine «менин чатырым» дегенди билдирет – зат атооч сөздүн ичине катылып калган.
My, your, his, her, our, their сөздөрүн сиз мурунтан билесиз A1-08. Алардан кийин дайыма зат атооч келет: my bag, her keys. Бул сабак сизге жалгыз тура турган экинчи топ сөздөрдү берет, анткени зат атооч мурунтан эле түшүнүктүү: mine, yours, his, hers, ours, theirs. Ал эми бир нерсе кимдики экенин сурагыңыз келсе, суроо сөзү – whose.
Кыргыз тили жана англис тили
Бул жерде кыргыз тили сизге жардам берет. Кыргызча да эки топ форма бар: менин китебим (зат атооч менен) жана китеп меники (зат атоочсуз). Ошол сыяктуу эле сенин / сеники, биздин / биздики, алардын / алардыкы, Айгүлдүн / Айгүлдүкү. Англисче my / mine, our / ours дал ушундай иштейт. Бирок бир маанилүү айырма бар: кыргызча аныкы эркекке да, аялга да айтылат, англисчеде болсо тандоо керек: his (эркек) же hers (аял). Суроодо да айырма бар: кыргызча «Бул ачкычтар кимдики?» деп суроо сөзү аягында калат, англисчеде whose дайыма суроонун башында турат. Ал эми «менин бир досум» англисчеде my one friend эмес, a friend of mine болот.
| Кыргызча | Англисче | Эмнеси айырмаланат? |
|---|---|---|
| Бул менин ноутбугум. | This is my laptop. | Бул жерде да ушундай: зат атооч менен → my |
| Бул ноутбук меники. | This laptop is mine. | Бул жерде да ушундай: зат атоочсуз → mine |
| Бул орун аныкы (аялдыкы). | This seat is hers. | «аныкы» → his же hers: кимдики экенин тандаңыз |
| Биздин машина эски, алардыкы болсо жап-жаңы. | Our car is old, but theirs is brand new. | «алардыкы» → theirs (апостроф жок) |
| Лео – Мариянын бөлөсү. | Leo is a cousin of Maria's. | «-нын бир бөлөсү» → a cousin of + 's |
| Менин бир досум аэропортто иштейт. | A friend of mine works at the airport. | «менин бир досум» → a friend of mine (a my friend эмес) |
| Бул кимдин телефону? | Whose phone is this? | «кимдин» → whose + зат атооч, суроонун башында |
| Бул ачкычтар кимдики? | Whose are these keys? | кыргызча суроо сөзү аягында; англисче whose башында |
Кыскасы: зат атооч менен «менин, сенин, анын» → my, your, his / her; зат атоочсуз «меники, сеники, аныкы» → mine, yours, his / hers. «Аныкы» дегенде эркекпи же аялбы, ойлонуңуз. «Кимдики?» → Whose…? суроонун башында.
Түзүлүшү
Ээлик сын атоочтор жана ээлик ат атоочтор
| Ээ | Ээлик сын атооч (+ зат атооч) | Ээлик ат атооч (зат атоочсуз) |
|---|---|---|
| I | my phone | mine |
| you | your phone | yours |
| he | his phone | his |
| she | her phone | hers |
| it | its bowl | — (формасы жок) |
| we | our phone | ours |
| they | their phone | theirs |
| ысым / зат атооч | Anna's phone | Anna's |
Yours, hers, ours, theirs сөздөрүндө апостроф жок. His эки мамычада тең бирдей. It сөзүнүн ээлик ат атоочу жок: its own деңиз же зат атоочту кайталаңыз.
A friend of…
| Үлгү | Мисал |
|---|---|
| a / an + зат атооч + of + ээлик ат атооч | a friend of mine, a colleague of hers |
| a / an + зат атооч + of + ысым + 's | a cousin of Maria's, a friend of Tom's |
Whose суроолору
| Үлгү | Мисал |
|---|---|
| Whose + зат атооч + is this / that? | Whose phone is this? |
| Whose + зат атооч + are these / those? | Whose shoes are these? |
| Whose is this / that? (зат атооч түшүнүктүү) | Whose is this? / Whose is this jacket? |
| Жооптор | It's mine. / They're Tom's. / It's my sister's. |
Колдонулушу
1Ээлик сын атооч + зат атоочтун ордуна ээлик ат атооч
Зат атооч кырдаалдан түшүнүктүү болсо, аны кайталабоо үчүн ээлик ат атоочту колдонуңуз. Кыргызча «меники», «сеники», «алардыкы» дал ушундай иштейт.
2Ээлик сын атоочпу же ээлик ат атоочпу?
Сын атооч зат атоочтун алдында турат. Ат атооч жалгыз турат – зат атооч тура ала турган бардык жерде: ээ, толуктооч же be сөзүнөн кийин. Кыргызча да «менин ноутбугум» жана «ноутбук меники» деп айырмалайбыз.
3A friend of mine / a friend of Tom's
A friend of mine «досторумдун бири» дегенди билдирет. Аны кимдир бирөөнү биринчи жолу эскергенде, же ал бир нече адамдын бири болгондо колдонуңуз. A my friend же a friend of me деп айтууга болбойт. Кыргызча «менин бир досум» дейбиз.
4Whose…? суроолору
Бир нерсе кимдики экенин суроо үчүн whose колдонуңуз. Ал зат атооч менен (Whose bag…?) же буюм түшүнүктүү болсо жалгыз (Whose is this?) келет. Кыргызча «кимдин…?» же «кимдики?» дейбиз; англисче whose дайыма суроонун башында.
Көп кездешкен каталар
Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар
1. «Аныкы» → his эркекке да, аялга да. Кыргызча «анын» жана «аныкы» эркекке да, аялга да айтылат. Ошондуктан англисчеде his же hers тандоо оңой эмес, көпчүлүк бир эле сөздү колдоно берет. Аял жөнүндө айтсаңыз – her / hers, эркек жөнүндө айтсаңыз – his.
2. «Менин бир досум» → one my friend. Кыргызча «менин бир досум», «биздин бир кошунабыз» деп «менин» жана «бир» сөздөрүн бирге колдонобуз. Англисчеде a / one жана my бирге турбайт. A friend of mine, a neighbour of ours деңиз.
3. «Бул ачкычтар кимдики?» → сөз тартиби. Кыргызча суроо сөзү сүйлөмдүн ичинде, көбүнчө аягында калат: «Эшиктин жанындагы столдогу ачкычтар кимдики?». Англисчеде whose суроонун башына чыгат, андан кийин этиш же зат атооч келет.
Чаташтырбаңыз
whose жана who's – Экөө так бирдей угулат. Whose ээсин сурайт. Who's = who is же who has. Сүйлөмдүн ортосундагы whose (the man whose car…) B1-20 сабагында.
his (сын атооч) жана his (ат атооч) – Формасы бирдей, иши эки башка. Зат атооч кайсынысы экенин көрсөтөт.
theirs жана there's – Theirs = алардыкы. There's = there is A1-11.
Жазылышы жана айтылышы
- yours, hers, ours, theirs: эч качан апостроф жок. Ээлик ат атоочтор апостроф албайт; зат атоочтор (жана someone сыяктуу сөздөр) 's алат: Anna's, my parents', someone's.
- whose жана who's экөө тең /huːz/. h – жөн гана дем, кыргыздын катуу «х» тыбышы эмес. /uː/ узун, кыргыздын «уу» тыбышына жакын. Аягы /z/ – үндүү, «с» эмес. Айырманы жазылышы жана сүйлөм гана көрсөтөт.
- ours /ˈaʊəz/ (UK), /ˈaʊərz/ (US) hours сөзүндөй угулат. Тез британ кебинде көбүнчө /ɑːz/.
- theirs жана there's бирдей угулат: /ðeəz/ (UK), /ðerz/ (US). /ð/ үчүн тилдин учун тиштердин ортосуна коюңуз; «з» же «д» эмес.
- mine /maɪn/ жана my /maɪ/: /n/ тыбышын так айтыңыз, болбосо mine my болуп угулат.
- Жоопто ээлик ат атоочко басым түшөт: "Whose is this?" "It's mine."
Алтын эреже
Андан кийин зат атооч болсо → my, your, his, her, its, our, their. Зат атооч жок болсо → mine, yours, his, hers, ours, theirs (апостроф жок). Whose менен сураңыз жана whose менен who's (= who is / who has) сөздөрүн чаташтырбаңыз. Кыргызча «аныкы» – англисче эркек үчүн his, аял үчүн hers.
Көнүгүүлөр
A. Түзүлүшү
Туура сөздү жазыңыз. Кашаадагы ат атооч кимдики экенин көрсөтөт.
-
That's not my pen. is blue.
-
"Is this Sarah's coat?" "Yes, it's ."
-
Our flat is small, but is huge. (they)flat (UK), apartment (US)
-
jacket is this?
-
"Whose is this car?" "It's — we bought it last year." (we)
-
Ээлик ат атооч менен кайра жазыңыз: This is their dog. This dog is .
B. Мааниси
Маанисине ылайык жоопту тандаңыз.
-
Туура жоопту тандаңыз: Is this … seat?
-
Туура жоопту тандаңыз: The blue towel is ….
-
Туура жоопту тандаңыз: … coming to dinner tonight?
-
Туура жоопту тандаңыз: Tom is .
C. Катаны табыңыз
Ар бир сүйлөмдө бир ката бар же сүйлөм туура. Оңдолгон сүйлөмдү жазыңыз же correct деп жазыңыз.
-
Those keys are her's.
-
Tom is a friend of me.
-
Who's umbrella is this?
-
Is this coat yours?
D. Текстте
Ар бир орунга бир сөз жазыңыз.
Mia: Look at all these things! 15 scarf is this?
Jon: It's not 16 — mine is green. Maybe it's Lucy's?
Mia: No, 17 is red. And these sunglasses?
Jon: Oh, they're 18! Thanks. I wear them every day.
Mia: And this umbrella is Sam and Leo's, I think.
Jon: Yes, it's 19. They're coming back for it.
E. Сиздин кезегиңиз
Өзүңүз жөнүндө англисче жазыңыз.
-
Өзүңүздүн бир буюмуңузду досуңуздуку менен салыштырыңыз. Ээлик ат атоочту колдонуңуз.
-
Whose менен бир суроо жана ага жооп жазыңыз.
F. Аралаш кайталоо
Мурунку сабактарды кайталаңыз.
-
A1-08 My, your, his, her жана 's: англисче таандык формалар кыргызча Туура жоопту тандаңыз: The dog is in … bed.
-
A2-12 Another, other, the other, others кыргызча: «дагы бир», «башка», «калгандары» I have two bags. One is black, and is brown.
-
A2-11 Something, anyone, nobody, everywhere кыргызча: «бирөө», «эч ким», «баары» англисче Туура жоопту тандаңыз: Is … OK? You look sad.
Жооптор
A. Түзүлүшү
- Mine
- hers
- theirs
- Whose
- ours
- theirs
B. Мааниси
- your
- mine
- Who's
- a friend of mine
C. Катаны табыңыз
- Those keys are hers.
- Tom is a friend of mine.
- Whose umbrella is this?
- ✓ Is this coat yours?
D. Текстте
- Whose
- mine
- hers / Lucy's
- mine
- theirs
E. Сиздин кезегиңиз
- My phone is quite old, but hers is brand new.
- "Whose bike is this?" "It's my brother's."
F. Аралаш кайталоо
- its
- the other
- everything
