SlowingoГрамматика
A2 33 / 38

Bored же Boring? -ed жана -ing сын атоочтору кыргызча

Bored or Boring? -ed and -ing Adjectives

Бул бетте
  1. Максат
  2. Негизги ой
  3. Кыргыз тили жана англис тили
  4. Түзүлүшү
  5. Колдонулушу
  6. Көп кездешкен каталар
  7. Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар
  8. Чаташтырбаңыз
  9. Жазылышы жана айтылышы
  10. Алтын эреже
  11. Көнүгүүлөр

Максат

Бул сабактан кийин сиз bored / boring, interested / interesting сыяктуу жуптардын ичинен туурасын тандай аласыз: адамдар эмнени сезип жатканын жана ал сезимди эмне пайда кылганын туура айта аласыз.

Негизги ой

Көп сезимдер бир эле этиштен жасалган жуп сын атооч менен айтылат: bore → bored / boring, interest → interested / interesting. Алар окшош көрүнөт, бирок карама-каршы тарапты көрсөтөт.

Сезимди жөнөтүүчүдөн кабыл алуучуга бара жаткан кат катары элестетиңиз. Узун, жай кино сезимди жөнөтөт. Кинотеатрда эстеп отурган сиз аны кабыл аласыз. Кино – boring: ал сезимди жөнөтөт. Сиз – bored: сиз сезимди кабыл аласыз.

Демек, -ing сезимди пайда кылган нерсени (же адамды) сүрөттөйт. -ed ошол сезимди сезген адамды сүрөттөйт. Өзүңүздөн сураңыз: бул жөнөтүүчүбү же кабыл алуучубу?

Бул маанилүү, анткени бир кичинекей мүчө бүт маанини өзгөртөт. I'm bored – кадимки сүйлөм. I'm boring да грамматикалык жактан туура, бирок ал «мен менен башкаларга кызыксыз» дегенди билдирет – муну айткыңыз келбесе керек!

Кыргыз тили жана англис тили

Кыргызча сезимди көбүнчө этиш менен айтабыз: «зериктим», «чарчадым», «таң калдым», «уялдым». Бул этиштер -ды формасында турса да, азыркы абалды билдирет: «Чарчадым» = I'm tired. Англисчеде мунун ордуна be + -ed сын атооч келет. Сезимди пайда кылган нерсени кыргызча көбүнчө аркылуу мамиле (-дыр / -т) же -туу менен айтабыз: «зериктирген кино», «чарчаткан жумуш», «кызыктуу макала». Бул – англисчедеги -ing формасы. Бир тузак бар: «зериктирген» деген -ган атоочтук өткөн чакка окшош болгону менен, англисче -ed эмес, -ing болот.

КыргызчаАнглисчеЭмнеси айырмаланат?
Абдан зериктим.I'm so bored.кыргызча этиш (-ды формасы), мааниси азыркы абал → be + -ed
Лекция ушунчалык зериктирди.The lecture was so boring.аркылуу мамиле (-дыр) = сезимди жөнөтүүчү → -ing
Жаңы жумушум абдан чарчатат.My new job is very tiring.-т = себеп → -ing
Учуп келип, чарчадык.We were tired when we arrived.сезген адам → -ed
Фотографияга кызыгасызбы?Are you interested in photography?кыргызча этиш + барыш жөндөмө (-га); англисче interested in
Бул абдан кызыктуу макала.This is a really interesting article.Бул жерде да ушундай: -туу нерсени сүрөттөйт → -ing
Ал баасын көрүп, таң калды.She was surprised when she saw the price.этиш → was + -ed
Атам тынчсызданат.My dad gets worried.кыргызча этиш; англисче get / be + -ed сын атооч, worry этиши эмес

Кыскасы: сезимди сезген адам → -ed («зериктим», «чарчадым», «таң калдым»). Сезимди пайда кылган нерсе же адам → -ing («зериктирген», «чарчаткан», «кызыктуу»). Кыргызча -ган атоочтукка алданбаңыз: «чарчаткан жол» = a tiring journey.

Түзүлүшү

Этиш-ed (адам эмнени сезет)-ing (сезимди эмне пайда кылат)
boreboredboring
interestinterestedinteresting
tiretiredtiring
exciteexcitedexciting
confuseconfusedconfusing
embarrassembarrassedembarrassing
surprisesurprisedsurprising
worryworriedworrying

Сүйлөм үлгүлөрү

ҮлгүМисал
адам + be / feel / look + -ed сын атоочI'm tired. / She looks worried.
-ed сын атооч + предлогShe's interested in art. / We're excited about the trip.
нерсе + be + -ing сын атоочThe journey was tiring.
-ing сын атооч + зат атоочIt was a confusing email.

-ed сын атоочторунан кийинки көп кездешкен предлогдор (A2-31 караңыз): interested in, bored with / of, tired of, excited about, worried about, surprised by / at, embarrassed about, confused about.

Башка көп жуптар да ушул эреже менен иштейт: amazed / amazing, annoyed / annoying, relaxed / relaxing, frightened / frightening, disappointed / disappointing, exhausted / exhausting.

Колдонулушу

1-ed сын атоочтору: адам эмнени сезет

Адамдын (же жаныбардын) сезимин сүрөттөө үчүн -ed формасын колдонуңуз. Кыргызча бул жерде көбүнчө этиш турат.

I'm so bored. There's nothing to do.
Абдан зериктим. Кылчу эч нерсе жок.
«зериктим» азыркы абал → I'm bored
She was really surprised when she saw the price.
Ал баасын көргөндө аябай таң калды.
Are you interested in photography?
Фотографияга кызыгасызбы?
interested + in
The kids are excited about the holiday.
Балдар майрам күндөрүн чыдамсыздык менен күтүп жатышат.
holiday (UK); vacation (US)
He looked confused, so I explained it again.
Ал түшүнбөй калгандай көрүндү, ошондуктан кайра түшүндүрүп бердим.
My dad gets worried if I don't answer my phone.
Телефонго жооп бербей калсам, атам тынчсызданат.
кыргызча этиш; англисче gets worried

2-ing сын атоочтору: сезимди эмне пайда кылат

Сезимди пайда кылган нерсени, кырдаалды же адамды сүрөттөө үчүн -ing формасын колдонуңуз.

The lecture was so boring that I nearly fell asleep.
Лекция ушунчалык зериктирди, уктап кала жаздадым.
«зериктирди» → boring
This is a really interesting article.
Бул абдан кызыктуу макала.
My new job is very tiring.
Жаңы жумушум абдан чарчатат.
«чарчатат» → tiring
The instructions were confusing.
Нускама түшүнүксүз жазылыптыр.
It was an exciting match, and the winning goal came in the last minute.
Оюн аябай кызыктуу болду, жеңиш алып келген гол акыркы мүнөттө киргизилди.
There are some worrying changes in the weather this year.
Быйыл аба ырайында тынчсыздандырган өзгөрүүлөр бар.
«тынчсыздандырган» -ган болсо да → worrying

3Бир кырдаалда эки форма тең

Көп учурда бир сүйлөм себепти, экинчиси адамдын сезимин сүрөттөйт. Айырманы көрүүнүн эң жакшы жолу – ушул.

The news was worrying. Everyone was worried.
Жаңылык тынчсыздандырды. Баары тынчсызданып калышты.
The test results were surprising. Even the teacher was surprised.
Тесттин жыйынтыгы күтүлбөгөн болду. Мугалим да таң калды.
I forgot his name. It was so embarrassing! I was really embarrassed.
Анын атын унутуп калдым. Ушунчалык уят болду! Аябай уялдым.
The flight was tiring, so we were tired when we arrived.
Учуу чарчатты, ошондуктан келгенде чарчап калдык.
flight → tiring; we → tired
The explanation was confusing, and the students looked confused.
Түшүндүрмө түшүнүксүз болду, студенттер да түшүнбөй калгандай көрүнүштү.

4Адамдар үчүн -ing сын атоочтору

Адам да -ing менен сүрөттөлө алат, эгер ал башкаларда сезим пайда кылса. Бул анын мүнөзүн же башкаларга тийгизген таасирин сүрөттөйт – ал өзү эмнени сезип жатканын эмес.

My history teacher is really interesting. Her lessons are never dull.
Тарых мугалимим абдан кызыктуу адам. Анын сабактары эч качан кызыксыз болбойт.
Our new neighbour is a bit boring. He only talks about his car.
Жаңы кошунабыз бир аз кызыксыз киши. Ал машинасы жөнүндө гана сүйлөйт.
Little children can be exhausting, but they're fun!
Кичинекей балдар адамды аябай чарчатышы мүмкүн, бирок алар менен көңүлдүү!
I'm bored.
Зериктим.
сиз зериктиңиз
I'm boring.
Мен кызыксыз адаммын.
башкалар сизди кызыксыз деп эсептешет

Көп кездешкен каталар

⚠️I'm boring. Let's go out.
✅I'm bored. Let's go out.
Грамматикалык жактан туура, бирок мааниси башка: I'm boring «мен кызыксыз адаммын» дегенди билдирет. Зерикүүнү сиз сезесиз: -ed.
❌The film was very bored.
✅The film was very boring.
Сезимди кино пайда кылат: -ing.
❌I'm interesting in music.
✅I'm interested in music.
Сиздин сезимиңиз: -ed (+ in).
❌After the long walk, we were very tiring.
✅After the long walk, we were very tired.
Сиз сезесиз: -ed.
❌That was a really embarrassed moment.
✅That was a really embarrassing moment.
Сезимди ошол учур пайда кылат: -ing.
❌I was very surprising when I heard the news.
✅I was very surprised when I heard the news.
Сиздин реакцияңыз: -ed.
❌She's worry about her exam.
✅She's worried about her exam.
be кийин этиш эмес, сын атооч колдонулат.

Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар

1. «Чарчадым» → I tired. Кыргызча сезим этиш менен айтылат, анын үстүнө азыркы абал -ды формасында: «чарчадым», «зериктим». Ошондуктан англисчеде да tired, bored дегенди этиш катары колдонуп, be этишин түшүрүп калтыруу оңой. Tired – сын атооч, ага am / is / are / was керек.

❌I tired after the long walk up to the waterfall in Ala-Archa, so I sat down on a big stone for twenty minutes.
✅I was tired after the long walk up to the waterfall in Ala-Archa, so I sat down on a big stone for twenty minutes. же I got tired after the long walk up to the waterfall in Ala-Archa, so I sat down on a big stone for twenty minutes.

2. «Мага кызык» → I'm interesting. Кыргызча «Кызык!» нерсени да («кызыктуу»), адамдын кызыгуусун да («Мага кызык») билдирет. Ошондуктан «Мага абдан кызык» дегенди I'm very interesting деп которуп коюу оңой. Бул сүйлөм туура, бирок «мен кызыктуу адаммын» деп мактанганыңыздай угулат. Өз кызыгууңуз жөнүндө I'm interested деңиз.

⚠️(Сиз Кочкордогу шырдак чеберине айтасыз.) I'm really interesting, so please tell me more about how you make these felt carpets in your village.
✅I'm really interested, so please tell me more about how you make these felt carpets in your village.
Грамматикалык жактан туура, бирок I'm interesting «мен кызыктуу адаммын» дегенди билдирет; сиз кызыгып жатканыңызды айткыңыз келет.

3. «Чарчаткан жол» → exhausted. «Чарчаткан», «зериктирген», «тынчсыздандырган» деген -ган атоочтуктар өткөн чакка окшош, ошондуктан аларды англисче -ed формасы менен которуп коюу оңой. Бирок бул сөздөр сезимди пайда кылган нерсени сүрөттөйт, демек -ing керек.

❌The bus trip from Bishkek to Batken took fourteen hours and was really exhausted for the whole family.
✅The bus trip from Bishkek to Batken took fourteen hours and was really exhausting for the whole family.
❌My cousin sent me a very worried message from Moscow last night, but this morning everything was fine again.
✅My cousin sent me a very worrying message from Moscow last night, but this morning everything was fine again.

4. «Кабатыр болбо» → Don't be worry. Кыргызча «кабатыр болбо», «тынчсызданба» дейбиз, ошондуктан англисчеде be менен worry этишин бирге колдонуп коюу оңой. Буйрукта же этишти колдонуңуз – Don't worry, же сын атоочту – Don't be worried.

❌Don't be worry about the hotel in Karakol, because my uncle has already booked a room for us for three nights.
✅Don't worry about the hotel in Karakol, because my uncle has already booked a room for us for three nights. же Don't be worried about the hotel in Karakol, because my uncle has already booked a room for us for three nights.

Чаташтырбаңыз

бир эле көрүнүш жөнүндө -ed жана -ing – Бир көрүнүш, сезимдин эки багыты.

The museum was interesting.
Музей кызыктуу экен.
музей сезимди жөнөтөт
We were interested in the museum.
Бизди музей кызыктырды.
биз сезимди кабыл алабыз

-ing сын атоочтору жана Present Continuous – This game is boring (сын атооч) жана Am I boring you? (bore этишинин Present Continuous (созулма учур чак) формасы) бир эмес. Сын атооч сапатты сүрөттөйт, азыр болуп жаткан аракетти эмес. A1-22 караңыз.

This game is boring.
Бул оюн кызыксыз.
сын атооч: сапат
Sorry, am I boring you?
Кечириңиз, сизди зериктирип жатамбы?
этиш: Present Continuous

-ed сын атоочтору жана өткөн чактагы этиштер – Bored сын атооч да (I was bored), bore этишинин өткөн чак формасы да (The film bored me) боло алат. Экөө тең бир сезимди эки тараптан сүрөттөйт. Бүтүн сүйлөмдү кыскарткан атоочтуктар (the man standing there) B2-09 сабагында.

I was bored.
Зериктим.
сын атооч
The film bored me.
Кино мени зериктирди.
Past Simple (жөнөкөй өткөн чак) этиш

Жазылышы жана айтылышы

  • -e менен бүткөн этиштер: -d кошулат, ал эми -ing алдында -e түшүп калат: excite → excited / exciting, confuse → confused / confusing, tire → tired / tiring.
  • worry → worried (y → i), бирок worrying (-ing алдында y сакталат).
  • embarrass сөзүндө rr жана ss: embarrassed, embarrassing.
  • -ed мүчөсү үч түрдүү айтылат: үндүүлөрдөн жана жумшак (уяң) үнсүздөрдөн кийин /d/ (bored, tired, worried, surprised, confused); /s/, /k/, /ʃ/ сыяктуу каткалаң үнсүздөрдөн кийин /t/ (embarrassed, shocked, relaxed); t же d тамгасынан кийин /ɪd/ – кошумча муун (interested, excited). /d/ тыбышын т деп катуулатпаңыз: bored /bɔːd/.
  • interesting көбүнчө үч муундан турат: /ˈɪntrəstɪŋ/. Биринчи e көп учурда айтылбайт. Басым биринчи муунда: кыргызча адатка салып басымды акыркы муунга жылдырбаңыз.
  • -ing аягындагы /ŋ/ – кыргыздын ң тыбышы. Бул сизге жеңил: аягына г кошпоңуз.
  • embarrassed /ɪmˈbærəst/ жана surprised /səˈpraɪzd/ – басым экинчи муунда.

Алтын эреже

-ed = сезимди сезген адам (кабыл алуучу). -ing = сезимди пайда кылган нерсе же адам (жөнөтүүчү). I'm bored because the film is boring. Эсиңизде болсун: «зериктим», «чарчадым» → -ed; «зериктирген», «чарчаткан», «кызыктуу» → -ing.

Көнүгүүлөр

A. Түзүлүшү

Кашаадагы же тапшырмадагы этиштин туура формасын жазыңыз: -ed же -ing.

  1. Confuse этишинин туура формасы менен толуктаңыз: The map was , so we got lost.
  2. Worry этишинин туура формасы менен толуктаңыз: My parents were because I came home late.
  3. Excite этишинин туура формасы менен толуктаңыз: The children are really about the trip.
  4. Tire этишинин туура формасы менен толуктаңыз: A twelve-hour shift at the hospital is very .
  5. Embarrass этишинин туура формасы менен толуктаңыз: I felt so when I called my teacher "Mum".
  6. -ing формасындагы сын атоочту жазыңыз: surprise

B. Мааниси

Кырдаалга ылайык жоопту тандаңыз.

  1. Туура жоопту тандаңыз: I'm … after work.
  2. Туура жоопту тандаңыз: Are you … in history?
  3. Туура жоопту тандаңыз: The ending of the film was very ….
  4. Бул эмнени билдирет? «Tom is boring.»

C. Катаны табыңыз

Ар бир сүйлөмдө бир ката бар же сүйлөм туура. Оңдолгон сүйлөмдү жазыңыз же correct деп жазыңыз.

  1. I was so embarrassing when I fell over.
  2. This book is really bored.
  3. I'm interesting in modern art.
  4. The results were worrying, so we called a doctor.

D. Текстте

Диалогду толуктаңыз. Кашаадагы этиштин туура формасын жазыңыз: -ed же -ing.

A long day
Ana: How was the conference?
Ben: Honestly? The first talk was really 15 (bore). I nearly fell asleep. But the second one was very 16 (interest).
Ana: And how do you feel now?
Ben: 17 (tire)! It was a 18 (tire) day. And I'm a bit 19 (worry) about my presentation tomorrow.

E. Сиздин кезегиңиз

Англисче жазыңыз.

  1. Бир кино же китеп жөнүндө жазыңыз: ал кандай болду жана сиз эмнени сездиңиз.
  2. Сизди чарчаткан бир нерсе жөнүндө бир сүйлөм жана сизди кызыктырган бир нерсе жөнүндө бир сүйлөм жазыңыз.

F. Аралаш кайталоо

Мурунку сабактарды кайталаңыз.

  1. A2-29 Who, Which, That жана Where кыргызча: аныктооч багыныңкы сүйлөм (relative clauses)
    I watched a documentary was really interesting.
  2. A1-10 Англисче сын атоочтор (adjectives): very, too, quite кыргызча түшүндүрмө
    Туура жоопту тандаңыз: It was ….
  3. A2-06 Салыштырма даража кыргызча: bigger, more beautiful, better жана than
    The second film was (boring) than the first one.
Жооптор

A. Түзүлүшү

  1. confusing
  2. worried
  3. excited
  4. tiring
  5. embarrassed
  6. surprising

B. Мааниси

  1. tired
  2. interested
  3. surprising
  4. Other people find Tom dull.

C. Катаны табыңыз

  1. I was so embarrassed when I fell over.
  2. This book is really boring.
  3. I'm interested in modern art.
  4. ✓ The results were worrying, so we called a doctor.

D. Текстте

  1. boring
  2. interesting
  3. Tired
  4. tiring
  5. worried

E. Сиздин кезегиңиз

  1. The film was really exciting. I was surprised by the ending.
  2. Long meetings are tiring. I'm interested in old cars.

F. Аралаш кайталоо

  1. that / which
  2. an exciting game
  3. more boring
Android тиркемесиЖолдо үйрөнүңүз Google Play