Who called you? же Who did you call? Ээге жана толуктоочко суроо кыргызча
Who Called You? Who Did You Call? Subject and Object Questions
Бул бетте
Максат
Бул сабактан кийин сиз who, what, which жана how many менен эки түрдүү суроо бере аласыз: ээ жөнүндө суроо (Who called you?) жана толуктооч жөнүндө суроо (Who did you call?). Ошондой эле предлогду суроонун аягына коё аласыз (Who did you go with?) жана тануу суроолорду берип, аларга туура жооп бере аласыз (Don't you like it?).
Негизги ой
Бул сүйлөмдү караңыз: Anna called Ben. Анда эки адам бар. Алардын каалаганы жөнүндө сурай аласыз.
Суроо сөздү пазлдын бир бөлүгү катары элестетиңиз. Ким чалганын – ээни – билбесеңиз, who бөлүгү түз эле ээнин ордуна кирет: Who called Ben? Башка эч нерсе жылбайт. Сөз тартиби кадимки сүйлөмдөгүдөй, ошондуктан do, does же did жок.
Кимге чалышканын – толуктоочту – билбесеңиз, who бөлүгү сүйлөмдүн башына секирет, ал эми ээнин алдында көмөкчү этиши бар кадимки суроо керек болот: Who did Anna call?
Ошондуктан суроодон мурун чечиңиз: мен аракетти жасаган адам жөнүндө сурап жатамбы же аракетти кабыл алган адам жөнүндөбү?
Кыргыз тили жана англис тили
Кыргызча бул айырма жөндөмө мүчөсү менен көрүнөт: «Ким чалды?» (ээ – атооч жөндөмө) жана «Сен кимге чалдың?» (барыш жөндөмө), «Сен кимди көрдүң?» (табыш жөндөмө). Суроо сөз сүйлөмдө өз ордунда калат жана сөз тартиби өзгөрбөйт. Англисчеде ээге суроо кыргызчадагыдай эле түзүлөт: суроо сөз ээнин ордунда, did жок. Ал эми толуктоочко суроодо англисче жөндөмө жок, анын ордуна көмөкчү этиш + ээ тартиби керек: Who did you call? Тануу суроолорго жооп да башкача: кыргызча ооба / жок суроо менен макул же макул эмес экениңизди көрсөтөт, англисче yes / no чындыкты көрсөтөт.
| Кыргызча | Англисче | Эмнеси айырмаланат? |
|---|---|---|
| Сага ким чалды? | Who called you? | Бул жерде да ушундай: суроо сөз ээнин ордунда, did жок |
| Сен кимге чалдың? | Who did you call? | -га = толуктооч; англисче did + ээ + негизги форма |
| Телефонуңа эмне болду? | What happened to your phone? | what = ээ → did жок |
| Ал эмне деди? | What did she say? | ээ – «ал» → did she |
| Кайсы команда утту? | Which team won the final? | Бул жерде да ушундай: «кайсы + зат атооч» ээ болсо, тартип өзгөрбөйт |
| Киного ким менен бардың? | Who did you go to the cinema with? | «менен» суроо сөзгө жабышат; англисче предлог суроонун аягында |
| Мага эмне үчүн чалган жоксуң? | Why didn't you call me? | кыргызча тануу этиште; англисче didn't ээнин алдында |
| «Билдирүүмдү алган жоксуңбу?» «Ооба, алган жокмун.» | "Didn't you get my message?" "No, I didn't." | кыргызча «ооба» = суроо туура; англисче no = чындык тануу |
Кыскасы: суроо сөз ээ болсо (кыргызча «ким», «эмне», «кайсы … » атооч жөндөмөдө) – кадимки тартип, do / does / did жок. Суроо сөз толуктооч болсо («кимди», «кимге», «эмнени», «ким менен») – көмөкчү этиш + ээ + этиш. Тануу суроого чындыкка карап жооп бериңиз: бар болсо Yes, жок болсо No.
Түзүлүшү
Бир сүйлөм жөнүндө эки суроо: Anna called Ben.
| Эмне жөнүндө сурайбыз | Суроо | Жооп |
|---|---|---|
| ээ | Who called Ben? | Anna (did). |
| толуктооч | Who did Anna call? | Ben. |
Ээге суроо – суроо сөз + этиш (do / does / did жок)
| Чак | Мисал |
|---|---|
| Present Simple (жөнөкөй учур чак) | Who lives here? (he / she / it формасы: -s) |
| Past Simple (жөнөкөй өткөн чак) | What happened? |
| Present Continuous (созулма учур чак) | Who is making that noise? |
| Модалдык этиш | Who can help me? |
Толуктоочко суроо – суроо сөз + көмөкчү этиш + ээ + этиш
| Чак | Мисал |
|---|---|
| Present Simple | Who do you live with? |
| Past Simple | What did you buy? |
| Present Continuous | What are you doing? |
| Модалдык этиш | Who can we ask? |
Ээ катары Which / How many + зат атооч
| Ээге суроо | Толуктоочко суроо |
|---|---|
| Which bus goes to the airport? | Which bus did you take? |
| How many people came to the party? | How many people did you invite? |
Тануу суроолор – тануу формасындагы көмөкчү этиш (кыскартылган форма) + ээ
| Формасы | Мисал |
|---|---|
| Ооба / жок суроосу | Don't you like it? / Isn't it beautiful? / Haven't you finished? |
| Суроо сөз менен | Why didn't you call? / Why aren't you ready? |
| Ээге суроо | Who didn't come? |
Тануу суроолорго жооп – суроого эмес, чындыкка карап жооп бериңиз
| Суроо | Чындык ырастоо | Чындык тануу |
|---|---|---|
| Don't you like coffee? | Yes, I do. (Жакшы көрөм.) | No, I don't. (Жакшы көрбөйм.) |
| Isn't she coming? | Yes, she is. (Ал келет.) | No, she isn't. (Ал келбейт.) |
Колдонулушу
1who менен ээге суроо
Аракетти жасаган адам жөнүндө суроо үчүн Who + этиш колдонуңуз. Present Simple-да, бир нече адам болот деп ойлосоңуз да, he / she / it формасын (-s) колдонуңуз. Кыргызча «Ким …?» дейбиз, сөз тартиби ошол эле.
2what менен ээге суроо
Бир нерсе кылган же болгон нерсе, окуя жөнүндө суроо үчүн What + этиш колдонуңуз.
3Толуктоочко суроо
Аракетти кабыл алган адам же нерсе жөнүндө суроо үчүн суроо сөз + көмөкчү этиш + ээ + этиш колдонуңуз. Кыргызча бул жерде «кимди», «кимге», «эмнени» дейбиз.
4Ээ катары which жана how many
Which + зат атооч жана How many + зат атооч да ээ боло алат. Анда do / does / did жок.
5Предлог менен бүткөн суроолор
Суроо сөз предлогдун (with, to, about, for, from) толуктоочу болсо, күнүмдүк англисчеде предлог көбүнчө суроонун аягына барат. Кыргызча жандооч же мүчө суроо сөзгө жабышат: «ким менен?», «ким үчүн?», «эмне жөнүндө?».
6Тануу суроолор
Тануу суроону таң калганыңызды көрсөтүү (Don't you like it?), бирөөнүн макулдугун сурашуу (Isn't it beautiful?) же себебин сурашуу үчүн колдонуңуз, акыркысы көбүнчө бир аз нааразылык менен айтылат (Why didn't you call?). Чындыкка карап жооп бериңиз: Yes = чындык ырастоо, No = чындык тануу. Кыргызча «ооба / жок» суроого макулдукту билдирет, ошондуктан бул жерде этият болуңуз.
Көп кездешкен каталар
Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар
1. «Кайсы батирди ижарага алдыңар?» → did жок. Кыргызча толуктоочко суроо жөндөмө мүчөсү менен эле түзүлөт: «кимди», «кайсы батирди», «эмнени». Сөз тартиби өзгөрбөйт, көмөкчү этиш жок. Ошондуктан англисчеде да суроо сөздөн кийин түз эле ээни жана өткөн чактагы этишти коюп коюу оңой. Суроо сөз толуктооч болсо, did + ээ + негизги форма керек.
2. «Ким менен барасың?» → With who you…? Кыргызча «менен», «үчүн», «жөнүндө» дайыма суроо сөздүн артынан келип, аны менен бирге турат: «Ким менен барасың?». Ошондуктан англисчеде да предлогду суроо сөз менен кошо башына коюп, андан кийин көмөкчү этишти унутуп коюу оңой. Күнүмдүк англисчеде предлог суроонун аягына барат, ал эми ээнин алдында көмөкчү этиш турат.
3. «Эмне үчүн келген жок?» → Why he didn't come? Кыргызча тануу этиштин өзүндө турат жана сөз тартиби ырастоо сүйлөмдөгүдөй калат: «Агаң эмне үчүн аэропортко келген жок?». Англисчеде тануу формасындагы көмөкчү этиш (didn't, isn't, can't) ээнин алдына чыгат.
4. «Ооба, чала элекмин» → Yes, I haven't. Кыргызча тануу суроого «ооба» деп жооп берсек, «сиз туура сурадыңыз» дегенди билдирет: «Таксиге чалган жоксуңбу?» «Ооба, чала элекмин.» Ал эми «жок» «туура эмес» дегенди билдирет: «Учак алтыда конбойбу?» «Жок, конот.» Англисчеде Yes дайыма ырастоо чындык менен, No тануу чындык менен келет.
Чаташтырбаңыз
Who called you? жана Who did you call? – Өзүңүздөн сураңыз: суроо сөз аракетти жасаганбы же кабыл алганбы? Кыргызча: «Сага ким чалды?» жана «Сен кимге чалдың?»
What happened? жана What did you do? – Биринчисинде what ээ (something happened), экинчисинде толуктооч (you did something).
Who's жана whose – Who's = who is же who has. Whose таандыкты сурайт («кимдики?»). A2-13 караңыз.
Түз жана кыйыр суроолор – Узунураак сылык суроонун ичинде (Could you tell me who…?) сөз тартиби дагы өзгөрөт. B1-14 караңыз.
Жазылышы жана айтылышы
- Who did you тез сүйлөгөндө көбүнчө кыскарат: /ˈhuː dɪdʒə/. who сөзүндөгү /h/ – жөн гана дем, кыргыздын катуу х тыбышындай эмес.
- What did you → /ˈwɒdɪdʒə/ (UK), /ˈwʌdɪdʒə/ (US). Башындагы /w/ үчүн эриндер томолоктолот, тиштер эринге тийбейт: в деп айтпаңыз.
- Суроонун аягындагы предлогго басым түшөт жана ал толук формасында айтылат: Who are you waiting for /fɔː/ (UK), /fɔːr/ (US)?
- Суроо сөз менен башталган суроолордо үн аягында адатта түшөт: Who called you? ↘
- Тануу суроолордо кадимки кепте кыскартылган формалар колдонулат: Don't you…? Isn't it…? Толук формасы Do you not like it? да бар, бирок ал расмийраак же күчтүүрөөк угулат.
Алтын эреже
Суроо сөз ээ (аракетти жасаган) болсо, кадимки сөз тартибин сактаңыз – do / does / did жок: Who called? Толуктооч болсо, көмөкчү этиш + ээ колдонуңуз: Who did you call? Тануу суроого жооп бергенде ырастоо чындык үчүн Yes, тануу чындык үчүн No деңиз. Эсиңизде болсун: кыргызча «ооба, алган жокмун» → англисче No, I didn't.
Көнүгүүлөр
A. Түзүлүшү
Тапшырма боюнча суроо түзүңүз.
-
Ээ жөнүндө сураңыз: Maria took my umbrella.
-
Толуктооч жөнүндө сураңыз: Maria took my umbrella.
-
Ээ жөнүндө сураңыз: Five students failed the test. (How many…?)
-
Суроо түзүңүз: you / who / to / talking / are
-
Предлогду аягына коюңуз: With whom did you travel?
-
Тануу суроо түзүңүз: you / like / horror films (Present Simple)
B. Мааниси
Туура вариантты тандаңыз.
-
Туура жоопту тандаңыз: Who … this song?
-
Туура жоопту тандаңыз: What … for lunch?
-
Туура жоопту тандаңыз: Who … next door?
-
«Didn't you see the email?» Сиз катты көргөн жоксуз. Жооп бериңиз: …
-
«Isn't Tom coming?» Том келет. Жооп бериңиз: …
C. Катаны табыңыз
Ар бир сүйлөмдө бир ката бар же сүйлөм туура. Оңдолгон сүйлөмдү жазыңыз же correct деп жазыңыз.
-
What did happen last night?
-
Who you invited to the party?
-
Why you didn't tell me?
-
Which team won the match?
D. Текстте
Диалогду толуктаңыз. Кашаада этиш болсо, анын туура формасын жазыңыз.
Kim: 16 happened to your arm?
Sam: I fell off my bike on Saturday.
Kim: Oh no! Who 17 (take) you to the hospital?
Sam: My brother. And we met our old teacher there!
Kim: Really? What 18 she say?
Sam: She asked about you.
Kim: That's nice. But why 19 you call me on Saturday? I was at home all day.
Sam: Sorry! My phone was broken too. Who 20 I talk to about a new one?
E. Сиздин кезегиңиз
Англисче жазыңыз.
-
Өзүңүз билген бир кино жөнүндө бир ээге суроо жана бир толуктоочко суроо жазыңыз.
-
Эч качан телевизор көрбөгөн досуңузга таң калганыңызды көрсөткөн бир тануу суроо жазыңыз.
F. Аралаш кайталоо
Мурунку сабактарды кайталаңыз.
-
A2-29 Who, Which, That жана Where кыргызча: аныктооч багыныңкы сүйлөм (relative clauses) The man lives next door is a pilot.
-
A2-32 So do I, Neither do I, Me too кыргызча: англисче «мен да» кантип айтылат? "I didn't go to the party." "Neither I."
-
A1-16 Англисче суроо сөздөр кыргызча: what, where, when, who, why, how often do you go to the gym?
Жооптор
A. Түзүлүшү
- Who took your umbrella? / Who took my umbrella?
- What did Maria take? / What did she take?
- How many students failed the test?
- Who are you talking to?
- Who did you travel with?
- Don't you like horror films? / Do you not like horror films?
B. Мааниси
- wrote
- did you eat
- lives
- No, I didn't.
- Yes, he is.
C. Катаны табыңыз
- What happened last night?
- Who did you invite to the party?
- Why didn't you tell me?
- ✓ Which team won the match?
D. Текстте
- What
- took
- did
- didn't / couldn't
- should / can / could / do / shall
E. Сиздин кезегиңиз
- Who played the main character? Who did the main character fall in love with?
- Don't you like TV?
F. Аралаш кайталоо
- who / that
- did
- How
