SlowingoГрамматика
A2 36 / 38

Who called you? же Who did you call? Ээге жана толуктоочко суроо кыргызча

Who Called You? Who Did You Call? Subject and Object Questions

Бул бетте
  1. Максат
  2. Негизги ой
  3. Кыргыз тили жана англис тили
  4. Түзүлүшү
  5. Колдонулушу
  6. Көп кездешкен каталар
  7. Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар
  8. Чаташтырбаңыз
  9. Жазылышы жана айтылышы
  10. Алтын эреже
  11. Көнүгүүлөр

Максат

Бул сабактан кийин сиз who, what, which жана how many менен эки түрдүү суроо бере аласыз: ээ жөнүндө суроо (Who called you?) жана толуктооч жөнүндө суроо (Who did you call?). Ошондой эле предлогду суроонун аягына коё аласыз (Who did you go with?) жана тануу суроолорду берип, аларга туура жооп бере аласыз (Don't you like it?).

Негизги ой

Бул сүйлөмдү караңыз: Anna called Ben. Анда эки адам бар. Алардын каалаганы жөнүндө сурай аласыз.

Суроо сөздү пазлдын бир бөлүгү катары элестетиңиз. Ким чалганын – ээни – билбесеңиз, who бөлүгү түз эле ээнин ордуна кирет: Who called Ben? Башка эч нерсе жылбайт. Сөз тартиби кадимки сүйлөмдөгүдөй, ошондуктан do, does же did жок.

Кимге чалышканын – толуктоочту – билбесеңиз, who бөлүгү сүйлөмдүн башына секирет, ал эми ээнин алдында көмөкчү этиши бар кадимки суроо керек болот: Who did Anna call?

Ошондуктан суроодон мурун чечиңиз: мен аракетти жасаган адам жөнүндө сурап жатамбы же аракетти кабыл алган адам жөнүндөбү?

Кыргыз тили жана англис тили

Кыргызча бул айырма жөндөмө мүчөсү менен көрүнөт: «Ким чалды?» (ээ – атооч жөндөмө) жана «Сен кимге чалдың?» (барыш жөндөмө), «Сен кимди көрдүң?» (табыш жөндөмө). Суроо сөз сүйлөмдө өз ордунда калат жана сөз тартиби өзгөрбөйт. Англисчеде ээге суроо кыргызчадагыдай эле түзүлөт: суроо сөз ээнин ордунда, did жок. Ал эми толуктоочко суроодо англисче жөндөмө жок, анын ордуна көмөкчү этиш + ээ тартиби керек: Who did you call? Тануу суроолорго жооп да башкача: кыргызча ооба / жок суроо менен макул же макул эмес экениңизди көрсөтөт, англисче yes / no чындыкты көрсөтөт.

КыргызчаАнглисчеЭмнеси айырмаланат?
Сага ким чалды?Who called you?Бул жерде да ушундай: суроо сөз ээнин ордунда, did жок
Сен кимге чалдың?Who did you call?-га = толуктооч; англисче did + ээ + негизги форма
Телефонуңа эмне болду?What happened to your phone?what = ээ → did жок
Ал эмне деди?What did she say?ээ – «ал» → did she
Кайсы команда утту?Which team won the final?Бул жерде да ушундай: «кайсы + зат атооч» ээ болсо, тартип өзгөрбөйт
Киного ким менен бардың?Who did you go to the cinema with?«менен» суроо сөзгө жабышат; англисче предлог суроонун аягында
Мага эмне үчүн чалган жоксуң?Why didn't you call me?кыргызча тануу этиште; англисче didn't ээнин алдында
«Билдирүүмдү алган жоксуңбу?» «Ооба, алган жокмун.»"Didn't you get my message?" "No, I didn't."кыргызча «ооба» = суроо туура; англисче no = чындык тануу

Кыскасы: суроо сөз ээ болсо (кыргызча «ким», «эмне», «кайсы … » атооч жөндөмөдө) – кадимки тартип, do / does / did жок. Суроо сөз толуктооч болсо («кимди», «кимге», «эмнени», «ким менен») – көмөкчү этиш + ээ + этиш. Тануу суроого чындыкка карап жооп бериңиз: бар болсо Yes, жок болсо No.

Түзүлүшү

Бир сүйлөм жөнүндө эки суроо: Anna called Ben.

Эмне жөнүндө сурайбызСурооЖооп
ээWho called Ben?Anna (did).
толуктоочWho did Anna call?Ben.

Ээге суроо – суроо сөз + этиш (do / does / did жок)

ЧакМисал
Present Simple (жөнөкөй учур чак)Who lives here? (he / she / it формасы: -s)
Past Simple (жөнөкөй өткөн чак)What happened?
Present Continuous (созулма учур чак)Who is making that noise?
Модалдык этишWho can help me?

Толуктоочко суроо – суроо сөз + көмөкчү этиш + ээ + этиш

ЧакМисал
Present SimpleWho do you live with?
Past SimpleWhat did you buy?
Present ContinuousWhat are you doing?
Модалдык этишWho can we ask?

Ээ катары Which / How many + зат атооч

Ээге сурооТолуктоочко суроо
Which bus goes to the airport?Which bus did you take?
How many people came to the party?How many people did you invite?

Тануу суроолор – тануу формасындагы көмөкчү этиш (кыскартылган форма) + ээ

ФормасыМисал
Ооба / жок суроосуDon't you like it? / Isn't it beautiful? / Haven't you finished?
Суроо сөз мененWhy didn't you call? / Why aren't you ready?
Ээге сурооWho didn't come?

Тануу суроолорго жооп – суроого эмес, чындыкка карап жооп бериңиз

СурооЧындык ырастооЧындык тануу
Don't you like coffee?Yes, I do. (Жакшы көрөм.)No, I don't. (Жакшы көрбөйм.)
Isn't she coming?Yes, she is. (Ал келет.)No, she isn't. (Ал келбейт.)

Колдонулушу

1who менен ээге суроо

Аракетти жасаган адам жөнүндө суроо үчүн Who + этиш колдонуңуз. Present Simple-да, бир нече адам болот деп ойлосоңуз да, he / she / it формасын (-s) колдонуңуз. Кыргызча «Ким …?» дейбиз, сөз тартиби ошол эле.

Who wants a cup of tea?
Ким чай ичкиси келет?
who = ээ: wants (-s)
Who broke the window?
Терезени ким сындырды?
did жок
Who lives in that big house on the corner?
Бурчтагы тиги чоң үйдө ким жашайт?
Who told you about the party?
Кече жөнүндө сага ким айтты?
Who's coming to dinner tonight?
Бүгүн кечки тамакка ким келет?
who's = who is

2what менен ээге суроо

Бир нерсе кылган же болгон нерсе, окуя жөнүндө суроо үчүн What + этиш колдонуңуз.

What happened to your phone?
Телефонуңа эмне болду?
what = ээ
What makes you happy?
Сизди эмне бактылуу кылат?
What caused the delay?
Кечигүүгө эмне себеп болду?
What's making that strange noise?
Тиги кызык добушту эмне чыгарып жатат?

3Толуктоочко суроо

Аракетти кабыл алган адам же нерсе жөнүндө суроо үчүн суроо сөз + көмөкчү этиш + ээ + этиш колдонуңуз. Кыргызча бул жерде «кимди», «кимге», «эмнени» дейбиз.

Who did you meet at the conference?
Конференцияда кимди жолуктурдуң?
«кимди» → Who did you…?
What did she say?
Ал эмне деди?
what = толуктооч: did she
Who are you texting?
Кимге билдирүү жазып жатасың?
«кимге» → Who are you…?
What do you usually have for breakfast?
Эртең менен адатта эмне жейсиз?

4Ээ катары which жана how many

Which + зат атооч жана How many + зат атооч да ээ боло алат. Анда do / does / did жок.

Which team won the final?
Финалда кайсы команда утту?
which team = ээ
Which road goes to the beach?
Кайсы жол пляжга барат?
How many students passed the exam?
Сынактан канча студент өттү?
how many students = ээ
How many people work in your office?
Сиздин кеңседе канча адам иштейт?
Which shoes did you buy in the end?
Акыры кайсы бут кийимди сатып алдың?
толуктоочко суроо: did + ээ

5Предлог менен бүткөн суроолор

Суроо сөз предлогдун (with, to, about, for, from) толуктоочу болсо, күнүмдүк англисчеде предлог көбүнчө суроонун аягына барат. Кыргызча жандооч же мүчө суроо сөзгө жабышат: «ким менен?», «ким үчүн?», «эмне жөнүндө?».

Who did you go to the cinema with?
Киного ким менен бардың?
«ким менен» → Who … with?
What are you looking for?
Эмне издеп жатасың?
Who is this present for?
Бул белек ким үчүн?
«ким үчүн» → Who … for?
What are you two talking about?
Экөөң эмне жөнүндө сүйлөшүп жатасыңар?

6Тануу суроолор

Тануу суроону таң калганыңызды көрсөтүү (Don't you like it?), бирөөнүн макулдугун сурашуу (Isn't it beautiful?) же себебин сурашуу үчүн колдонуңуз, акыркысы көбүнчө бир аз нааразылык менен айтылат (Why didn't you call?). Чындыкка карап жооп бериңиз: Yes = чындык ырастоо, No = чындык тануу. Кыргызча «ооба / жок» суроого макулдукту билдирет, ошондуктан бул жерде этият болуңуз.

Don't you like it? You haven't eaten anything!
Сага жаккан жокпу? Эч нерсе жебедиң го!
Isn't it a beautiful day?
Күн аябай сонун, туурабы?
Why didn't you call me? I was worried.
Мага эмне үчүн чалган жоксуң? Мен тынчсыздандым.
Didn't you get my message?
Билдирүүмдү алган жоксуңбу?
No, I didn't. My phone was off.
Ооба, алган жокмун. Телефонум өчүк болчу.
жогорку суроого жооп; кыргызча «ооба», англисче No (чындык тануу)
"Aren't you hungry?" "Yes, I am! Let's eat."
«Карның ачкан жокпу?» «Жок, ачты! Тамак жейли.»
кыргызча «жок», англисче Yes (чындык ырастоо)

Көп кездешкен каталар

❌Who did call you?
✅Who called you?
Ээге суроо: did жок. (did сөзүнө катуу басым түшсө, биринчи форма күчөтүү үчүн айтылышы мүмкүн – кадимки суроо катары эмес.)
❌Who you saw yesterday?
✅Who did you see yesterday?
Толуктоочко суроо: did + ээ + негизги форма.
❌Who did you saw?
✅Who did you see?
did кийин негизги форма колдонулат.
❌Who live here?
✅Who lives here?
Учур чактагы ээге суроо: -s формасы.
❌Who you are waiting for?
✅Who are you waiting for?
Толуктоочко суроо: көмөкчү этиш ээнин алдында.
❌Why you didn't call me?
✅Why didn't you call me?
Тануу формасындагы көмөкчү этиш ээнин алдында.
❌"Don't you like coffee?" "Yes, I don't."
✅"No, I don't."
Чындыкка карап жооп бериңиз: чындык тануу → No.
⚠️With who did you go?
✅Who did you go with?
Табигый угулбайт. Күнүмдүк англисче предлогду аягына коёт; абдан расмий варианты – With whom did you go?

Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар

1. «Кайсы батирди ижарага алдыңар?» → did жок. Кыргызча толуктоочко суроо жөндөмө мүчөсү менен эле түзүлөт: «кимди», «кайсы батирди», «эмнени». Сөз тартиби өзгөрбөйт, көмөкчү этиш жок. Ошондуктан англисчеде да суроо сөздөн кийин түз эле ээни жана өткөн чактагы этишти коюп коюу оңой. Суроо сөз толуктооч болсо, did + ээ + негизги форма керек.

❌Which apartment you rented in Cholpon-Ata for the first two weeks of August?
✅Which apartment did you rent in Cholpon-Ata for the first two weeks of August?
❌How many kilos of apples your grandmother brought back from the market in Jalal-Abad yesterday?
✅How many kilos of apples did your grandmother bring back from the market in Jalal-Abad yesterday?

2. «Ким менен барасың?» → With who you…? Кыргызча «менен», «үчүн», «жөнүндө» дайыма суроо сөздүн артынан келип, аны менен бирге турат: «Ким менен барасың?». Ошондуктан англисчеде да предлогду суроо сөз менен кошо башына коюп, андан кийин көмөкчү этишти унутуп коюу оңой. Күнүмдүк англисчеде предлог суроонун аягына барат, ал эми ээнин алдында көмөкчү этиш турат.

❌With who you are travelling to the horse games in Cholpon-Ata next weekend?
✅Who are you travelling to the horse games in Cholpon-Ata with next weekend?

3. «Эмне үчүн келген жок?» → Why he didn't come? Кыргызча тануу этиштин өзүндө турат жана сөз тартиби ырастоо сүйлөмдөгүдөй калат: «Агаң эмне үчүн аэропортко келген жок?». Англисчеде тануу формасындагы көмөкчү этиш (didn't, isn't, can't) ээнин алдына чыгат.

❌Why your brother didn't come to Manas Airport to meet us, when he promised to drive us home?
✅Why didn't your brother come to Manas Airport to meet us, when he promised to drive us home?

4. «Ооба, чала элекмин» → Yes, I haven't. Кыргызча тануу суроого «ооба» деп жооп берсек, «сиз туура сурадыңыз» дегенди билдирет: «Таксиге чалган жоксуңбу?» «Ооба, чала элекмин.» Ал эми «жок» «туура эмес» дегенди билдирет: «Учак алтыда конбойбу?» «Жок, конот.» Англисчеде Yes дайыма ырастоо чындык менен, No тануу чындык менен келет.

❌"Haven't you called the taxi to Manas Airport yet? Our flight to Istanbul leaves at eight." "Yes, I haven't, but the app says a car can come in ten minutes."
✅"No, I haven't, but the app says a car can come in ten minutes."
❌"Isn't Aigul's plane from Istanbul landing at six this evening?" "No, it is, so Dad wants to drive to the airport straight after work."
✅"Yes, it is, so Dad wants to drive to the airport straight after work."

Чаташтырбаңыз

Who called you? жана Who did you call? – Өзүңүздөн сураңыз: суроо сөз аракетти жасаганбы же кабыл алганбы? Кыргызча: «Сага ким чалды?» жана «Сен кимге чалдың?»

Who called you?
Сага ким чалды?
бирөө сага чалды – ким?
Who did you call?
Сен кимге чалдың?
сен бирөөгө чалдың – кимге?

What happened? жана What did you do? – Биринчисинде what ээ (something happened), экинчисинде толуктооч (you did something).

What happened at work today?
Бүгүн жумушта эмне болду?
what = ээ
What did you do at work today?
Бүгүн жумушта эмне кылдың?
what = толуктооч

Who's жана whose – Who's = who is же who has. Whose таандыкты сурайт («кимдики?»). A2-13 караңыз.

Who's seen my keys?
Менин ачкычтарымды ким көрдү?
who has
Whose keys are these?
Бул ачкычтар кимдики?
таандык

Түз жана кыйыр суроолор – Узунураак сылык суроонун ичинде (Could you tell me who…?) сөз тартиби дагы өзгөрөт. B1-14 караңыз.

Жазылышы жана айтылышы

  • Who did you тез сүйлөгөндө көбүнчө кыскарат: /ˈhuː dɪdʒə/. who сөзүндөгү /h/ – жөн гана дем, кыргыздын катуу х тыбышындай эмес.
  • What did you → /ˈwɒdɪdʒə/ (UK), /ˈwʌdɪdʒə/ (US). Башындагы /w/ үчүн эриндер томолоктолот, тиштер эринге тийбейт: в деп айтпаңыз.
  • Суроонун аягындагы предлогго басым түшөт жана ал толук формасында айтылат: Who are you waiting for /fɔː/ (UK), /fɔːr/ (US)?
  • Суроо сөз менен башталган суроолордо үн аягында адатта түшөт: Who called you? ↘
  • Тануу суроолордо кадимки кепте кыскартылган формалар колдонулат: Don't you…? Isn't it…? Толук формасы Do you not like it? да бар, бирок ал расмийраак же күчтүүрөөк угулат.

Алтын эреже

Суроо сөз ээ (аракетти жасаган) болсо, кадимки сөз тартибин сактаңыз – do / does / did жок: Who called? Толуктооч болсо, көмөкчү этиш + ээ колдонуңуз: Who did you call? Тануу суроого жооп бергенде ырастоо чындык үчүн Yes, тануу чындык үчүн No деңиз. Эсиңизде болсун: кыргызча «ооба, алган жокмун» → англисче No, I didn't.

Көнүгүүлөр

A. Түзүлүшү

Тапшырма боюнча суроо түзүңүз.

  1. Ээ жөнүндө сураңыз: Maria took my umbrella.
  2. Толуктооч жөнүндө сураңыз: Maria took my umbrella.
  3. Ээ жөнүндө сураңыз: Five students failed the test. (How many…?)
  4. Суроо түзүңүз: you / who / to / talking / are
  5. Предлогду аягына коюңуз: With whom did you travel?
  6. Тануу суроо түзүңүз: you / like / horror films (Present Simple)

B. Мааниси

Туура вариантты тандаңыз.

  1. Туура жоопту тандаңыз: Who … this song?
  2. Туура жоопту тандаңыз: What … for lunch?
  3. Туура жоопту тандаңыз: Who … next door?
  4. «Didn't you see the email?» Сиз катты көргөн жоксуз. Жооп бериңиз: …
  5. «Isn't Tom coming?» Том келет. Жооп бериңиз: …

C. Катаны табыңыз

Ар бир сүйлөмдө бир ката бар же сүйлөм туура. Оңдолгон сүйлөмдү жазыңыз же correct деп жазыңыз.

  1. What did happen last night?
  2. Who you invited to the party?
  3. Why you didn't tell me?
  4. Which team won the match?

D. Текстте

Диалогду толуктаңыз. Кашаада этиш болсо, анын туура формасын жазыңыз.

After the weekend
Kim: 16 happened to your arm?
Sam: I fell off my bike on Saturday.
Kim: Oh no! Who 17 (take) you to the hospital?
Sam: My brother. And we met our old teacher there!
Kim: Really? What 18 she say?
Sam: She asked about you.
Kim: That's nice. But why 19 you call me on Saturday? I was at home all day.
Sam: Sorry! My phone was broken too. Who 20 I talk to about a new one?

E. Сиздин кезегиңиз

Англисче жазыңыз.

  1. Өзүңүз билген бир кино жөнүндө бир ээге суроо жана бир толуктоочко суроо жазыңыз.
  2. Эч качан телевизор көрбөгөн досуңузга таң калганыңызды көрсөткөн бир тануу суроо жазыңыз.

F. Аралаш кайталоо

Мурунку сабактарды кайталаңыз.

  1. A2-29 Who, Which, That жана Where кыргызча: аныктооч багыныңкы сүйлөм (relative clauses)
    The man lives next door is a pilot.
  2. A2-32 So do I, Neither do I, Me too кыргызча: англисче «мен да» кантип айтылат?
    "I didn't go to the party." "Neither I."
  3. A1-16 Англисче суроо сөздөр кыргызча: what, where, when, who, why, how
    often do you go to the gym?
Жооптор

A. Түзүлүшү

  1. Who took your umbrella? / Who took my umbrella?
  2. What did Maria take? / What did she take?
  3. How many students failed the test?
  4. Who are you talking to?
  5. Who did you travel with?
  6. Don't you like horror films? / Do you not like horror films?

B. Мааниси

  1. wrote
  2. did you eat
  3. lives
  4. No, I didn't.
  5. Yes, he is.

C. Катаны табыңыз

  1. What happened last night?
  2. Who did you invite to the party?
  3. Why didn't you tell me?
  4. ✓ Which team won the match?

D. Текстте

  1. What
  2. took
  3. did
  4. didn't / couldn't
  5. should / can / could / do / shall

E. Сиздин кезегиңиз

  1. Who played the main character? Who did the main character fall in love with?
  2. Don't you like TV?

F. Аралаш кайталоо

  1. who / that
  2. did
  3. How
Android тиркемесиЖолдо үйрөнүңүз Google Play