SlowingoGramatika
A1 15 / 32

Have dhe Have Got në shqip: zotërimi, familja, pamja, sëmundjet

Have and Have Got

Në këtë faqe
  1. Qëllimi
  2. Ideja kryesore
  3. Shqipja dhe anglishtja
  4. Forma
  5. Përdorimi
  6. Gabime të shpeshta
  7. Kurthe për shqipfolësit
  8. Mos i ngatërroni
  9. Drejtshkrimi dhe shqiptimi
  10. Rregulli i artë
  11. Ushtrime

Qëllimi

Pas këtij mësimi do të dini të flisni për gjërat që keni, për familjen, për pamjen e njerëzve dhe për sëmundjet me have dhe have got, në fjali pohore, mohore dhe pyetëse. Do të dini të përdorni have edhe për veprime të përditshme si have breakfast.

Ideja kryesore

Have e lidh një person me diçka në jetën e tij: një makinë, një motër, sy blu, një dhimbje koke. Përfytyroni personin si një magnet. Gjërat ngjiten pas tij dhe bëhen pjesë e jetës së tij: një makinë, një motër, sy blu, një qen, madje edhe një grip. I have a car. I have a dog.

Anglishtja ka dy mënyra për ta thënë këtë. Have përdoret në çdo variant të anglishtes. Have got do të thotë njësoj dhe është shumë i zakonshëm në anglishten britanike, sidomos në të folur. Në anglishten amerikane forma normale është have, por edhe I've got përdoret shpesh në të folur të lirë.

Të dyja format sillen ndryshe. Have është folje e zakonshme, prandaj për mohoren dhe pyetjen përdor do / does, pikërisht si te A1-13. Te have got, have është folja ndihmëse, prandaj merr vetë not dhe kalon vetë përpara.

Edhe diçka: have mund të jetë edhe veprim: have lunch, have a shower. Kjo nuk është zotërim, dhe këtu have got nuk është i mundur.

Shqipja dhe anglishtja

Për zotërimin, familjen dhe pamjen shqipja punon njësoj: «Kam një makinë», «Kam dy motra», «Ka sy blu». Këtu keni avantazh. Por «kam» në shqip bën edhe punë që në anglisht nuk i bën have.

E para: gjendjet si «kam ftohtë», «kam uri», «kam frikë» në anglisht janë be + mbiemër: I'm cold. Kujdes: I have a cold do të thotë «jam i ftohur, kam grip». E dyta: për sëmundjet shqipja nuk vë «një» («Kam dhimbje koke»), kurse anglishtja zakonisht vë a / an: I have a headache. E treta: «ka» në shqip do të thotë edhe «gjendet» («Në Theth nuk ka shumë sinjal»); këtu anglishtja thotë there is / there are, shih A1-11. E katërta: veprimet e përditshme në shqip i bëjmë me «bëj» ose me një folje tjetër («bëj dush», «ha mëngjes»), kurse anglishtja thotë have: have a shower, have breakfast.

ShqipAnglishtÇfarë ndryshon
Kam një makinë të re.I have a new car. / I've got a new car.këtu është njësoj: «kam» = have
Ajo nuk ka makinë.She doesn't have a car. / She hasn't got a car.në shqip «nuk», në anglisht doesn't have ose hasn't got
A ke një stilolaps?Do you have a pen? / Have you got a pen?në shqip «a», në anglisht do ose have … got
Kam ftohtë.I'm cold.gjendje: be, jo have
Jam i ftohur. / Kam grip.I have a cold.sëmundje: have a cold
Kam dhimbje koke.I have a headache.në shqip pa «një», në anglisht a
Bëj dush çdo mëngjes.I have a shower every morning.«bëj» → have, jo make
Ha mëngjes në tetë.I have breakfast at eight.«ha mëngjes» → have breakfast
Në hotel ka pishinë.There's a pool in the hotel. / The hotel has a pool.«ka» = gjendet → there is; ose hoteli si kryefjalë + has

Shkurt: «kam» për gjërat, familjen dhe pamjen = have / have got; «kam ftohtë» = I'm cold; për sëmundjet have a…; për veprimet e përditshme have (jo make), dhe kurrë have got.

Forma

Pohorja

Kryefjalahavehave got (kryesisht UK)
I / you / we / theyhave a car.have got ('ve got) a car.
he / she / ithas a car.has got ('s got) a car.

Mohorja

Kryefjalahave (të gjitha variantet)have got (kryesisht UK)
I / you / we / theydon't have a car.haven't got a car.
he / she / itdoesn't have a car.hasn't got a car.

Pas doesn't vjen have, jo has: She doesn't have a car.

Pyetjet dhe përgjigjet e shkurtra

FormaPyetjaPoJo
haveDo you have a pen?Yes, I do.No, I don't.
haveDoes she have a car?Yes, she does.No, she doesn't.
have gotHave you got a pen?Yes, I have.No, I haven't.
have gotHas he got a car?Yes, he has.No, he hasn't.

Mos i përzieni dy format: jo Do you have got…? Përgjigjuni me foljen ndihmëse të pyetjes: Have you got…? – Yes, I have.

Format e shkurtra: I've got, you've got, he's got, she's got, it's got, we've got, they've got. Me have të thjeshtë për zotërim zakonisht përdoret forma e plotë: I have a car.

Have për veprime (vetëm have, kurrë have got)

have + …Shembuj
ushqime dhe pijehave breakfast / lunch / dinner / a coffee
larjahave a shower / a bath; edhe take a shower është i zakonshëm, sidomos në anglishten amerikane
përvojahave a party / a good time / a break / a lesson

Përdorimi

1Zotërimi

Përdorni have ose have got për gjërat që keni.

I have a new phone.
Kam një telefon të ri.
We've got a small garden.
Kemi një kopsht të vogël.
kryesisht UK
Does your hotel have a pool?
A ka pishinë hoteli juaj?
hoteli është kryefjala → does … have
She hasn't got a car. She walks everywhere.
Ajo nuk ka makinë. Shkon kudo në këmbë.
kryesisht UK; në shqip «makinë» pa «një», në anglisht a car
They don't have a TV.
Ata nuk kanë televizor.
në shqip pa «një», në anglisht a TV

2Familja, miqtë dhe kafshët shtëpiake

Përdorni have / have got për njerëzit dhe kafshët në jetën tuaj.

I have two sisters and a brother.
Kam dy motra dhe një vëlla.
He's got three kids.
Ai ka tre fëmijë.
kryesisht UK; he's got = he has got
"Do you have any brothers or sisters?" "No, I don't. I'm an only child."
«Ke vëllezër a motra?» «Jo, s'kam. Jam fëmijë i vetëm.»
any: shih A1-24
We have a dog. His name is Bruno.
Kemi një qen. E quajnë Bruno.
për një kafshë me emër mund të thuhet edhe his

3Pamja

Përdorni have / have got për flokët, sytë dhe tipare të tjera.

She has long, dark hair.
Ajo ka flokë të gjatë e të errët.
hair: pa -s dhe pa a
My dad's got a beard.
Babai im ka mjekër.
kryesisht UK; në shqip pa «një», në anglisht a beard
You have beautiful eyes.
Ke sy të bukur.
The baby has her mother's nose.
Foshnja ka hundën e nënës.

4Sëmundjet, problemet dhe takimet

Përdorni have / have got me sëmundjet dhe dhimbjet, zakonisht me a / an. Përdoret edhe për probleme dhe takime.

I have a headache.
Kam dhimbje koke.
në shqip pa «një», në anglisht a headache
Tom's got a cold. He's at home today.
Tomi është i ftohur. Sot është në shtëpi.
kryesisht UK; a cold = sëmundje, jo «kam ftohtë»
Have you got a temperature?
Ke temperaturë?
kryesisht UK; në anglisht a temperature
Yes, I have.
Po.
përgjigje e shkurtër për pyetjen e mësipërme
We have a problem with the printer.
Kemi një problem me printerin.
I've got a meeting at three.
Kam një mbledhje në orën tre.
kryesisht UK

5Have për veprime: kurrë have got

Have + emër mund të jetë veprim: të ngrënët, të pirët, larja, përvojat. Këtu have është folje e zakonshme veprimi dhe have got nuk është i mundur.

I have toast for breakfast.
Për mëngjes ha bukë të thekur.
në shqip «ha», në anglisht have
She has a shower every morning.
Ajo bën dush çdo mëngjes.
«bën dush» → has a shower, jo makes
Do you have lunch at work?
A ha drekë në punë?
We have dinner at seven.
Hamë darkë në orën shtatë.
We have a big party every summer.
Çdo verë bëjmë një festë të madhe.
«bëjmë festë» → have a party

Gabime të shpeshta

❌She have a car.
✅She has a car.
He / she / it → has.
❌She doesn't has a car.
✅She doesn't have a car.
Pas doesn't vjen have.
❌Do you have got a pen?
✅Do you have a pen? ose Have you got a pen?
Mos i përzieni dy format.
❌"Have you got a car?" "Yes, I do."
✅"Yes, I have."
Përgjigjuni me foljen ndihmëse të pyetjes.
❌I've got breakfast at eight.
✅I have breakfast at eight.
Për veprime, kurrë have got.
❌I have 25 years.
✅I am 25.
Mosha thuhet me be: shih A1-02.
❌He has hungry.
✅He is hungry.
Hungry, cold, tired janë mbiemra: përdorni be.
⚠️I haven't a car.
✅I don't have a car. ose I haven't got a car.
Anglisht britanike e vjetëruar ose shumë zyrtare; sot mbijeton kryesisht në shprehje të ngulitura si «I haven't a clue».

Kurthe për shqipfolësit

1. «Kanë ftohtë» → have cold. «Mysafirët kanë ftohtë në tarracë, le të hamë brenda». Në shqip «kam ftohtë» është gjendje me «kam». Në anglisht gjendja është be + mbiemër. Have a cold do të thotë diçka tjetër: «jam i ftohur».

❌Our guests have cold on the terrace, so let's eat inside.
✅Our guests are cold on the terrace, so let's eat inside.
«kanë ftohtë» → are cold

2. Sëmundja pa a. «Ule pak muzikën, të lutem. Babi ka dhimbje koke». Në shqip para sëmundjes nuk vëmë «një». Në anglisht headache, cold, temperature zakonisht marrin a.

❌Turn the music down, please. Dad has headache.
✅Turn the music down, please. Dad has a headache.
have a headache

3. «Bëj dush» → make a shower. «Pas futbollit djemtë bëjnë dush në palestër para se të shkojnë në shtëpi». Fjalë për fjalë del make. Në anglisht për larjen, ushqimet dhe pijet përdoret have (ose take a shower).

❌After football, the boys make a shower at the gym before they go home.
✅After football, the boys have a shower at the gym before they go home. ose After football, the boys take a shower at the gym before they go home.
«bëj dush» → have / take a shower

4. «Ka» = gjendet → has. «Në Theth nuk ka shumë sinjal telefoni». Këtu «ka» nuk do të thotë zotërim, por «gjendet». Fjalë për fjalë del has pa kryefjalë. Në anglisht: there is / there isn't, ose një kryefjalë e vërtetë + have.

❌In Theth doesn't have much phone signal.
✅There isn't much phone signal in Theth.
«nuk ka» = nuk gjendet → there isn't

Mos i ngatërroni

have (zotërim) apo have (veprim) – Zotërimi mund të jetë have ose have got. Veprimi është vetëm have. (Veprimet me have mund të jenë edhe në formën e vazhdueshme, I'm having lunch: shih A1-23.)

I've got a car.
Kam makinë.
zotërim: have got është në rregull
I have a shower in the morning.
Në mëngjes bëj dush.
veprim: vetëm have

have apo there is – Have = dikush ka diçka; there is = diçka gjendet në një vend. Shih A1-11. Në shqip të dyja janë «ka».

The flat has a balcony.
Apartamenti ka ballkon.
kryefjala është the flat → has; flat (UK), apartment (US)
There's a balcony in the flat.
Në apartament ka ballkon.
«ka» = gjendet → there's

be apo have – Ndjenjat, mosha dhe gjendjet thuhen me be. Sëmundja është emër, prandaj thuhet me have. Shih A1-02.

I'm cold.
Kam ftohtë.
ndjenjë: be
I have a cold.
Jam i ftohur.
sëmundje: have; në shqip edhe «kam grip»

Drejtshkrimi dhe shqiptimi

  • has /hæz/: tingulli /æ/ nuk ekziston në shqip. Hapni gojën si për «a», por gjuhën mbajeni përpara si për «e». Në të folur të shpejtë shpesh dobësohet në /həz/, me një zanore si «ë».
  • Te have got, have zakonisht shkurtohet dhe theksi bie te got: I've got /aɪv ˈɡɒt/ (UK), /aɪv ˈɡɑːt/ (US).
  • have mbaron me /v/: buza e poshtme prek dhëmbët e sipërm. Mos e ktheni në «f».
  • she's got = she has got, por she's = she is. Shikoni fjalën që vjen më pas: She's got a cat (has) / She's tired (is).
  • Në përgjigjet e shkurtra folja ndihmëse është e fortë: Yes, I have /hæv/. Yes, I do /duː/.

Rregulli i artë

have / has përdoret në të gjitha variantet dhe merr do / does në mohore dhe në pyetje. have got / has got (kryesisht UK) do të thotë njësoj për zotërimin, familjen, pamjen dhe sëmundjet, dhe e bën vetë mohoren dhe pyetjen. Për veprime si have lunch përdorni vetëm have. «Kam ftohtë» në anglisht është I'm cold.

Ushtrime

A. Forma

Plotësoni fjalën që mungon, bëjini fjalitë mohore ose pyetëse.

  1. My brother (have) two cats.
  2. Bëjeni mohore (have): I have a bike.
  3. Bëjeni mohore (have got): She's got a laptop.
  4. Formoni një pyetje (have): They have a garden.
  5. Formoni një pyetje (have got): He has got a sister.
  6. "Have you got a pen?" "Yes, I ."

B. Kuptimi

Zgjidhni përgjigjen e saktë.

  1. Zgjidhni përgjigjen e saktë: I … a terrible headache.
  2. Zgjidhni përgjigjen e saktë: She … a shower after the gym.
  3. Zgjidhni përgjigjen e saktë: "Does your flat have a lift?" "No, it …."
  4. Zgjidhni përgjigjen e saktë: My grandmother … 80.

C. Gjeni gabimin

Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.

  1. He doesn't has a car.
  2. Do you have got a minute?
  3. We've got dinner at seven every day.
  4. Has your sister got blue eyes?

D. Në kontekst

Lexoni dialogun dhe plotësoni fjalët që mungojnë.

A new flatmate
Kim: So, what about your family? 15 you got any brothers or sisters?
Leo: Yes, I 16. I've got a sister. She 17 two kids.
Kim: Nice! And 18 you have a car?
Leo: No, I 19. I've got a bike.
Kim: OK. Oh — we 20 dinner at eight here. Is that OK?

E. Radha juaj

Shkruani në anglisht.

  1. Shkruani tri fjali për familjen ose për gjërat tuaja. Përdorni have ose have got.
  2. Përshkruani pamjen e një shoku ose shoqeje me dy fjali.

F. Përsëritje e përzier

Përsëritni mësimet e mëparshme.

  1. A1-13 Present Simple: don't, doesn't, do, does – mohorja dhe pyetjet në shqip
    your sister work in a bank?
  2. A1-11 There is dhe there are në anglisht: si thuhet «ka» në kuptimin «ndodhet»
    a supermarket near my flat.
  3. A1-02 To Be (am, is, are) në shqip: shpjegim dhe ushtrime
    My son six years old.
Përgjigjet

A. Forma

  1. has / has got / 's got
  2. I don't have a bike. / I do not have a bike.
  3. She hasn't got a laptop. / She has not got a laptop.
  4. Do they have a garden?
  5. Has he got a sister?
  6. have

B. Kuptimi

  1. have
  2. has
  3. doesn't
  4. is

C. Gjeni gabimin

  1. He doesn't have a car.
  2. Do you have a minute? / Have you got a minute?
  3. We have dinner at seven every day.
  4. ✓ Has your sister got blue eyes?

D. Në kontekst

  1. Have
  2. have
  3. has / 's got / has got
  4. do
  5. don't / do not
  6. have

E. Radha juaj

  1. I have one brother. I've got a small flat. I don't have a car.
  2. My friend Ana has short hair. She's got brown eyes.

F. Përsëritje e përzier

  1. Does
  2. There's / There is
  3. is
Aplikacioni AndroidMësoni në Lëvizje Google Play