Ora, ditët dhe datat në anglisht: first, second, half past, quarter to
Time, Days and Dates
Në këtë faqe
Qëllimi
Pas këtij mësimi do të dini të përdorni numrat rreshtorë (first, second, third), të thoni dhe të shkruani ditët, muajt dhe datat sipas stilit britanik (UK) dhe amerikan (US), të thoni vitet, të thoni orën në dy mënyra dhe të pyesni What time is it?, What's the date today? dhe When's your birthday?
Ideja kryesore
Përfytyroni një orë dhe një kalendar në të njëjtin mur. Ora i përgjigjet pyetjes What time is it? Kalendari i përgjigjet pyetjes What's the date? Anglishtja ka një sistem pak të ndryshëm për secilin.
Në kalendar data është një vend në muaj: dita e pestë e majit. Prandaj datat përdorin numrat rreshtorë (ordinal numbers), numrat që i vënë gjërat në rend: first, second, third, fourth… Numrat themelorë i njihni nga A1-04; numrat rreshtorë ndërtohen prej tyre.
Për orën ka dy mënyra. Mënyra tradicionale shikon fushën e orës: half past seven, (a) quarter to eight. Mënyra dixhitale thjesht lexon numrat: seven thirty, seven forty-five. Të dyja janë të sakta dhe të dyja përdoren shpesh.
Vitet zakonisht thuhen në dy pjesë: 19 | 99 → nineteen ninety-nine.
Shqipja dhe anglishtja
Për datat shqipja përdor numrat themelorë: «më 5 maj», «12 tetor». Anglishtja përdor numrat rreshtorë: the fifth of May, October twelfth. Në shqip ditët dhe muajt shkruhen me shkronjë të vogël («e hënë», «maj»); në anglisht gjithmonë me të madhe: Monday, May.
Te ora shqipja numëron nga ora e plotë: «tetë e një çerek», «tetë e gjysmë», «nëntë pa dhjetë». Anglishtja e thotë ndryshe: minutat vijnë para orës, me past ose to: a quarter past eight, half past eight, ten to nine. «Pa» nuk është without, por to. Dhe vitet në shqip thuhen si një numër i plotë («një mijë e nëntëqind e nëntëdhjetë e nëntë»), kurse anglishtja i ndan në dy pjesë: nineteen ninety-nine.
| Shqip | Anglisht | Çfarë ndryshon |
|---|---|---|
| Sot është 5 maj. | It's the fifth of May. / It's May fifth. | në shqip numër themelor, në anglisht numër rreshtor |
| e hënë, maj | Monday, May | në anglisht me shkronjë të madhe |
| Tetë e një çerek. | A quarter past eight. / Eight fifteen. | minutat para orës, me past |
| Tetë e gjysmë. | Half past eight. / Eight thirty. | «e gjysmë» → half past |
| Nëntë pa dhjetë. | Ten to nine. / Eight fifty. | «pa» → to, jo without |
| Ora është tre. | It's three o'clock. | në shqip kryefjala është «ora», në anglisht it |
| Sa është ora? | What time is it? | «sa» → what time |
| Një mijë e nëntëqind e nëntëdhjetë e nëntë | nineteen ninety-nine | anglishtja e ndan vitin në dy pjesë |
| Kati i tretë. / Hera e parë. | The third floor. / The first time. | këtu është njësoj: për rendin edhe shqipja përdor numra rreshtorë |
Shkurt: datat me numra rreshtorë (the fifth), ditët dhe muajt me shkronjë të madhe, ora me past / to ose thjesht me numra (seven forty-five), dhe vitet në dy pjesë.
Forma
Numrat rreshtorë
| Numri | Fjala | Shkruhet | Numri | Fjala | Shkruhet |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | first | 1st | 11 | eleventh | 11th |
| 2 | second | 2nd | 12 | twelfth | 12th |
| 3 | third | 3rd | 13 | thirteenth | 13th |
| 4 | fourth | 4th | 20 | twentieth | 20th |
| 5 | fifth | 5th | 21 | twenty-first | 21st |
| 8 | eighth | 8th | 22 | twenty-second | 22nd |
| 9 | ninth | 9th | 30 | thirtieth | 30th |
Shumica e numrave rreshtorë = numri + -th. Te numrat më të mëdhenj ndryshon vetëm pjesa e fundit: twenty-first, thirty-second, thirty-third.
Ditët dhe muajt, gjithmonë me shkronjë të madhe
| Ditët | Monday, Tuesday, Wednesday, Thursday, Friday, Saturday, Sunday |
|---|---|
| Muajt | January, February, March, April, May, June, July, August, September, October, November, December |
Stinët shkruhen me shkronjë të vogël: spring, summer, autumn (UK) / fall (US), winter.
Datat
| Shkruhet | Thuhet | |
|---|---|---|
| UK | 5 May 2026 / 5th May 2026 | the fifth of May / May the fifth |
| US | May 5, 2026 / May 5th | May fifth |
| Me numra, UK | 05/06/2026 | = 5 qershor |
| Me numra, US | 05/06/2026 | = 6 maj |
Vitet
| Viti | Thuhet |
|---|---|
| 1999 | nineteen ninety-nine |
| 1905 | nineteen oh five |
| 1800 | eighteen hundred |
| 2000 | two thousand |
| 2005 | two thousand and five (UK) / two thousand five (US) |
| 2026 | twenty twenty-six; edhe two thousand and twenty-six (UK) / two thousand twenty-six (US) |
Ora
| Ora | Tradicionale | Stili dixhital |
|---|---|---|
| 7:00 | seven o'clock | seven o'clock / seven |
| 7:05 | five past seven (UK) / five after seven (US) | seven oh five |
| 7:15 | (a) quarter past seven (UK) / (a) quarter after seven (US) | seven fifteen |
| 7:30 | half past seven | seven thirty |
| 7:45 | (a) quarter to eight | seven forty-five |
| 7:50 | ten to eight | seven fifty |
- Përdorni past për minutat 1–30 dhe to për minutat 31–59: twenty-five to nine = 8:35. (Në anglishten amerikane dëgjohet edhe of ose till: a quarter of eight.)
- Me numra që nuk janë 5, 10, 20 ose 25 shtoni minutes: seven minutes past six.
- a.m. = para mesditës; p.m. = pas mesditës. Oraret shpesh përdorin orën me 24 orë: 18:30 = eighteen thirty.
- Në anglishten britanike jozyrtare half seven = 7:30. Si në shqip: «shtatë e gjysmë».
Pyetjet
| Pyetja | Përgjigjja |
|---|---|
| What time is it? / What's the time? (UK) | It's ten past four. |
| What day is it today? | It's Thursday. |
| What's the date today? | It's the third of June. / It's June third. |
| When's your birthday? | It's the twelfth of October. / It's October twelfth. |
Përdorimi
1Numrat rreshtorë
Përdorni numrat rreshtorë për rendin dhe vendin: katet, garat, ditëlindjet, herën e parë.
2Ditët dhe muajt
Ditët dhe muajt janë emra, prandaj fillojnë gjithmonë me shkronjë të madhe.
3Datat
Anglishtja britanike zakonisht e vë ditën të parën; anglishtja amerikane e vë muajin të parin. Datat thuhen me numra rreshtorë. (Për on me datat shih A1-20.)
4Vitet
Shumicën e viteve i themi në dy pjesë. Nga 2000 deri në 2009 thuhet two thousand (and)…; nga 2010 përdoren edhe twenty ten, edhe two thousand (and) ten.
5Ora: mënyra tradicionale
Pyetni What time is it? dhe përgjigjuni It's…. Përdorni past në gjysmën e parë të orës dhe to në gjysmën e dytë.
6Ora: mënyra dixhitale
Thjesht thoni orën dhe pastaj minutat. Kjo është shumë e zakonshme për oraret, takimet dhe telefonat.
Gabime të shpeshta
Kurthe për shqipfolësit
1. «Pa» → without. Në shqip themi «Takimi me klientët e rinj është në katër pa një çerek». Fjalë për fjalë del without. Në anglisht «pa» është to: minutat vijnë para orës.
2. «E gjysmë» → and a half. «Avioni i gjyshes ulet sonte në dhjetë e gjysmë». Shqipja shton gjysmën pas orës. Anglishtja thotë half past + ora, ose thjesht numrat.
3. Data me numër themelor. «Blerta nuk vjen dot në festë. Provimin e makinës e ka më 9 qershor». Në shqip data thuhet me numër të zakonshëm. Në anglisht data thuhet me numër rreshtor.
4. Muajt me shkronjë të vogël. «Çdo vit në maj mbjellim domate në kopsht». Në shqip muajt dhe ditët shkruhen me të vogël. Në anglisht ata janë emra të përveçëm.
5. Viti si një numër i plotë. «Disa mure të kalasë së Beratit janë të vitit 1250». Në shqip themi «një mijë e dyqind e pesëdhjetë». Fjalë për fjalë del një numër i gjatë. Anglishtja e ndan vitin në dy pjesë.
Mos i ngatërroni
Datat UK apo US – 04/07 në Britani është 4 korrik, por në SHBA është 7 prill. Kur u shkruani njerëzve në vende të tjera, shkruajeni muajin me fjalë.
half past seven apo half seven – Të dyja do të thonë 7:30 në anglishten britanike; half seven është jozyrtare. Në anglishten amerikane thoni seven thirty ose half past seven.
What time is it? apo What's the date? – Time është ora; date është kalendari.
Drejtshkrimi dhe shqiptimi
- Drejtshkrime të parregullta: five → fifth, nine → ninth (pa e), twelve → twelfth, eight → eighth (me një t), twenty → twentieth, thirty → thirtieth.
- Nga twenty-first deri te ninety-ninth shkruhet me vizë në mes.
- th në fund është /θ/, pikërisht «th» e shqipes (si te «thikë»): fourth /fɔːθ/ (UK), /fɔːrθ/ (US); fifth /fɪfθ/; sixth /sɪksθ/. Këtu keni avantazh. Fifth dhe sixth kanë shumë bashkëtingëllore bashkë: thuajini ngadalë dhe mos shtoni «ë» midis tyre.
- third /θɜːd/ (UK), /θɝːd/ (US): zanorja /ɜː/ nuk ekziston në shqip. Është si një «ë» e gjatë, me buzë të qeta.
- o'clock /əˈklɒk/ (UK), /əˈklɑːk/ (US): theksi bie te clock.
- 0 në orë dhe në vite thuhet oh, si shkronja O: nineteen oh five, ten oh five.
- Wednesday /ˈwenzdeɪ/: d-ja e parë nuk shqiptohet; ka vetëm dy rrokje. Shqipja shqipton çdo shkronjë, prandaj kini kujdes. February shpesh thuhet /ˈfebruəri/ ose /ˈfebjuəri/.
- Monday, month: zanorja e parë është /ʌ/, e shkurtër dhe e hapur, jo «o».
Rregulli i artë
Numëroni me numra themelorë (five, thirty); rendin dhe datat thojini me numra rreshtorë (the fifth, the thirtieth). Ditët dhe muajt shkruhen me shkronjë të madhe. Për orën përdorni past deri në 30 minuta dhe to pas 30 minutave, ose thjesht lexoni numrat: seven forty-five. «Pa» është to, jo without.
Ushtrime
A. Forma
Shkruani numrin rreshtor, vitin ose orën.
-
Shkruani numrin rreshtor: 2
-
Shkruani numrin rreshtor: 12
-
Shkruani numrin rreshtor: 22
-
Thoni vitin: 1984
-
Thoni orën (mënyra tradicionale): 6:15
-
Thoni orën (mënyra tradicionale): 9:40
-
Thoni orën (mënyra dixhitale): 4:30
B. Kuptimi
Zgjidhni përgjigjen e saktë ose plotësoni.
-
Në stilin US, 03/04 do të thotë: …
-
Në stilin UK, 03/04 do të thotë: …
-
"It's a quarter to five." Në stilin dixhital kjo është…
-
Zgjidhni pyetjen: "___?" "It's the ninth of July."
C. Gjeni gabimin
Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.
-
the nineth of May
-
It's forty past eight.
-
My birthday is the 3 of June.
-
Our holiday starts on the first of August.holiday (UK); vacation (US)
D. Në kontekst
Lexoni dialogun dhe plotësoni fjalët që mungojnë.
Kate: When's your birthday, Tom?
Tom: It's the 16 (31) of August.
Kate: Oh, that's a Saturday this year. What time 17 your party?
Tom: At half 18 seven.
Kate: Great. My train gets in at seven 19 (7:15) — perfect!
Tom: And what's the date today?
Kate: It's the 20 (2) of August. So, about four weeks!
E. Radha juaj
Shkruani në anglisht.
-
Shkruani ditëlindjen tuaj në dy mënyra (stili UK dhe stili US).
-
Në çfarë ore zgoheni dhe në çfarë ore flini? Shkruajeni secilën orë në dy mënyra.
F. Përsëritje e përzier
Përsëritni mësimet e mëparshme.
-
A1-04 Numrat në anglisht (numbers): mosha, çmimet dhe numri i telefonit Shkruajeni me fjalë: 350 (UK)
-
A1-16 Question words: fjalët pyetëse në anglisht (what, where, who, how…) " is your birthday?" "In March."
-
A1-15 Always, usually, never: ndajfoljet e shpeshtësisë në anglisht Vendosini fjalët në rendin e duhur: is / never / my brother / on time
Përgjigjet
A. Forma
- second
- twelfth
- twenty-second
- nineteen eighty-four
- a quarter past six / quarter past six / a quarter after six / quarter after six
- twenty to ten
- four thirty
B. Kuptimi
- March 4
- 3 April
- four forty-five
- What's the date
C. Gjeni gabimin
- the ninth of May
- It's twenty to nine. / It's eight forty.
- My birthday is the 3rd of June. / My birthday is the third of June.
- ✓ Our holiday starts on the first of August.
D. Në kontekst
- thirty-first / 31st
- is
- past
- fifteen
- second / 2nd
E. Radha juaj
- the twelfth of October / October twelfth
- I get up at a quarter past seven — seven fifteen. I go to bed at half past eleven — eleven thirty.
F. Përsëritje e përzier
- three hundred and fifty
- When
- My brother is never on time.
