SlowingoGramatika
A1 19 / 32

Imperative (urdhërorja), Let's dhe propozimet në anglisht

Imperatives, Let's and Suggestions

Në këtë faqe
  1. Qëllimi
  2. Ideja kryesore
  3. Shqipja dhe anglishtja
  4. Forma
  5. Përdorimi
  6. Gabime të shpeshta
  7. Kurthe për shqipfolësit
  8. Mos i ngatërroni
  9. Drejtshkrimi dhe shqiptimi
  10. Rregulli i artë
  11. Ushtrime

Qëllimi

Pas këtij mësimi do të dini të jepni udhëzime, drejtime dhe paralajmërime (Turn left. Don't touch that!), të ftoni njerëz (Come in!), t'i zbutni me please, dhe të bëni propozime me Let's, How about…?, What about…? dhe Why don't we…?

Ideja kryesore

Ndonjëherë nuk doni ta përshkruani botën: doni ta ndryshoni. Doni që dikush të bëjë diçka: Sit down. Open the window. Be careful. Për këtë anglishtja përdor urdhëroren (imperative): formën bazë të foljes në fillim, pa kryefjalë.

Pse pa kryefjalë? Sepse është e qartë: është ju, dëgjuesi. Mendoni një buton veprimi: një buton me një veprim të shkruar mbi të: Stop. Wait. Go. Ju shtypni butonin, dhe dëgjuesi e kryen veprimin.

Për të thënë «mos e bëj», vendosni përpara Don't: Don't go. Kur doni të përfshini edhe veten, ju dhe unë bashkë, përdorni Let's: Let's go. Dhe për një ide më të butë, bëni një pyetje: How about a coffee? Why don't we go out?

Urdhërorja mund të tingëllojë e drejtpërdrejtë, prandaj please, një zë miqësor dhe situata kanë shumë rëndësi.

Shqipja dhe anglishtja

Urdhërorja shqipe punon pothuajse njësoj: pa kryefjalë, me foljen në fillim («Hap derën», «Kthehu majtas»). Shqipja ka dy forma, «ulu» dhe «uluni»; anglishtja ka vetëm një: Sit down për një person dhe për shumë. Edhe «Pse nuk…?» punon si Why don't we…?

Vështirësitë janë tri. E para: mohimin shqipja e bën me «mos», anglishtja me Don't, jo me not ose no. E dyta: shumë gjendje që në shqip janë folje («mos u vono», «mos u mërzit», «mos u nervozo») në anglisht janë mbiemra, prandaj duan be: Don't be late. E treta: në shqip propozimet ndërtohen me «të» («Le të shkojmë», «Po sikur të shkojmë…?»), kurse në anglisht pas Let's vjen forma bazë pa to, dhe pas How about / What about vjen forma -ing.

ShqipAnglishtÇfarë ndryshon
Hap derën. / Hapni derën.Open the door.këtu është njësoj: pa kryefjalë; anglishtja ka një formë për një dhe për shumë veta
Mos e prek!Don't touch it!«mos» → Don't, jo not ose no
Mos u vono!Don't be late!në shqip folje, në anglisht be + mbiemër
Le të shkojmë. / Hajde të shkojmë.Let's go.«le të» → Let's + forma bazë, pa to
Po sikur të shkojmë në plazh?How about going to the beach?«të» + folje → forma -ing
Pse nuk marrim një taksi?Why don't we take a taxi?këtu është njësoj: «pse nuk» = why don't
Uluni, ju lutem.Sit down, please.«ju lutem» → please, pa you

Shkurt: urdhërorja = forma bazë pa kryefjalë; mohimi = Don't; me mbiemra Don't be; propozime me Let's + forma bazë, How about + -ing, Why don't we + forma bazë.

Forma

Urdhërorja

ModeliShembull
Pohoreforma bazë + …Open the door.
MohoreDon't + forma bazë + …Don't open the door.
Me beBe / Don't be + mbiemërBe quiet. Don't be late.
Më e butëPlease + urdhërore / urdhërore + pleasePlease sit down. / Sit down, please.
Always / neverAlways / Never + forma bazëAlways say thank you. Never tell anyone.
  • Forma është e njëjtë për një person ose për shumë: Sit down, Tom. / Sit down, everyone.
  • Do not është forma e plotë, që përdoret në tabela dhe në rregulla zyrtare: Do not enter.

Let's (= let us)

ModeliShembull
PropozimLet's + forma bazëLet's eat out tonight.
MohoreLet's not + forma bazëLet's not wait.

Propozime të tjera

ModeliShembull
How about / What about + emër?How about a coffee?
How about / What about + forma -ing?What about going to the beach?
Why don't we + forma bazë?Why don't we take a taxi?

Forma -ing (going, taking) shpjegohet plotësisht te A1-22; këtu mësojeni vetëm pas How about / What about.

Si i përgjigjemi një propozimi

PoJo
Good idea! / OK. / Sure. / Yes, let's. / Why not?Sorry, I can't. / I'm not sure. / Maybe another time.

Përdorimi

1Udhëzimet

Përdorni urdhëroren për udhëzime hap pas hapi: receta, aplikacione, makineri, provime, klasa.

Open the app and tap "Settings".
Hapni aplikacionin dhe prekni «Settings».
Add the eggs and mix well.
Shtoni vezët dhe përziejini mirë.
Read the questions carefully.
Lexoni pyetjet me kujdes.
Turn off your phone, please.
Fikeni telefonin, ju lutem.
Don't press this button.
Mos e shtypni këtë buton.
«mos» → don't

2Drejtimet

Përdorni urdhëroren për t'u treguar njerëzve si të shkojnë diku.

Go straight on and turn left at the bank.
Ecni drejt dhe kthehuni majtas te banka.
straight on (UK); straight ahead (US)
Take the next street on the right.
Merrni rrugën e radhës djathtas.
Cross the road at the lights.
Kaloni rrugën te semafori.
Get off the bus at the next stop.
Zbritni nga autobusi në stacionin e ardhshëm.

3Paralajmërimet dhe këshillat

Përdorni urdhëroren, shpesh të shkurtër dhe me zë të lartë, për të paralajmëruar njerëzit. Always / Never + urdhërore japin këshilla të forta të përgjithshme.

Be careful! The floor is wet.
Kujdes! Dyshemeja është e lagur.
në shqip «kujdes», në anglisht be careful
Watch out! There's a step here.
Kujdes! Këtu ka një shkallë.
«ka» = there's
Don't touch that pan. It's very hot.
Mos e prek atë tigan. Është shumë i nxehtë.
tigani në shqip është «ai», në anglisht it
Never leave your bag on the train.
Mos e lini kurrë çantën në tren.
në shqip «mos … kurrë», në anglisht vetëm never
Always lock the door at night.
Natën kyçeni gjithmonë derën.

4Ftesat dhe ofertat

Me një zë miqësor, urdhërorja është e ngrohtë dhe mikpritëse, jo e vrazhdë.

Come in!
Hyni! / Urdhëroni!
Have a seat.
Uluni.
fjalë për fjalë «merrni një karrige»
Please help yourself to coffee.
Ju lutem, merrni kafe sa të doni.
shprehje e ngulitur = merrni sa doni: shih A2-14
Come to my place on Saturday.
Eja tek unë të shtunën.
Don't worry about the dishes.
Mos u shqetëso për enët.
këtu edhe në anglisht folje: worry, pa be

5Let's dhe Let's not

Përdorni Let's për të propozuar të bëjmë diçka bashkë (ti + unë). Let's not propozon të mos e bëjmë.

Let's take a break.
Le të bëjmë një pushim.
«le të» → let's, pa to
Let's order a pizza tonight.
Hajde të porosisim një pica sonte.
"Let's meet at the café." "Good idea!"
«Le të takohemi te kafeneja.» «Ide e mirë!»
Let's not argue about money.
Le të mos grindemi për paratë.
«le të mos» → let's not
It's late. Let's go home.
Është vonë. Le të shkojmë në shtëpi.
në shqip pa kryefjalë, në anglisht it's

6How about…? What about…? Why don't we…?

Këto pyetje e bëjnë propozimin më të butë dhe më të hapur. Pas How about / What about përdorni një emër ose formën -ing. Pas Why don't we përdorni formën bazë.

How about a walk?
Ç'thua për një shëtitje?
What about Italian food tonight?
Po sikur të hamë ushqim italian sonte?
How about watching a film?
Po sikur të shohim një film?
«të shohim» → watching; shih A1-22
"Why don't we ask Sara?" "Yes, let's."
«Pse nuk e pyesim Sarën?» «Po, hajde.»
Why don't we meet at six?
Pse nuk takohemi në gjashtë?
«pse nuk» = why don't we

Gabime të shpeshta

❌Not touch that!
✅Don't touch that!
Urdhërorja mohore përdor Don't.
❌Don't to go.
✅Don't go.
Don't + forma bazë, pa to.
❌Don't late!
✅Don't be late!
Late është mbiemër, prandaj do be.
❌Please you sit down.
✅Please sit down.
Normalisht urdhërorja nuk ka kryefjalë.
❌Let's to go.
✅Let's go.
Let's + forma bazë, pa to.
❌Let's going to the beach.
✅Let's go to the beach.
Let's + forma bazë, jo -ing.
❌How about go to the cinema?
✅How about going to the cinema?
How about + forma -ing ose emër.
❌Why don't we to call him?
✅Why don't we call him?
Why don't we + forma bazë.
⚠️Let's don't wait.
✅Let's not wait.
Let's don't dëgjohet në anglishten amerikane jozyrtare (dhe forma e vjetëruar Don't let's në atë britanike), por forma standarde është Let's not.

Kurthe për shqipfolësit

1. «Mos» → not / no. «Mos e lini portën hapur, se dalin delet!» Shqipja e bën urdhëroren mohore me «mos». Fjalë për fjalë del Not ose No para foljes. Në anglisht urdhërorja mohore fillon gjithmonë me Don't.

❌Not leave the gate open, the sheep can get out!
✅Don't leave the gate open, the sheep can get out! ose Do not leave the gate open, the sheep can get out!
«mos» → don't

2. «Mos u mërzit» → don't sad. «Gjyshe, të lutem mos u mërzit kur të iki. Do të të marr në telefon çdo mbrëmje». Në shqip «mërzitem» është folje. Në anglisht sad është mbiemër, prandaj urdhërorja do be.

❌Grandma, please don't sad when I leave. I'll call you every evening.
✅Grandma, please don't be sad when I leave. I'll call you every evening.
mbiemër → don't be

3. «Le të» → let's to. «Hajde, le të blejmë peshk të freskët në port». Në shqip pas «le» vjen «të». Fjalë për fjalë del let's to. Në anglisht pas Let's vjen direkt forma bazë.

❌Come on, let's to buy some fresh fish at the port.
✅Come on, let's buy some fresh fish at the port.
let's + forma bazë

4. «Po sikur të…» → How about to. «Kemi humbur rrugën. Po sikur ta pyesim atë burrin te karburanti?» Në shqip propozimi ndërtohet me «të» + folje. Fjalë për fjalë del How about to ask. Në anglisht pas How about vjen forma -ing ose një emër.

❌We're lost. How about to ask that man at the petrol station?
✅We're lost. How about asking that man at the petrol station? ose We're lost. Why don't we ask that man at the petrol station?
how about + -ing

Mos i ngatërroni

Urdhërorja apo Can you…? – Urdhërorja urdhëron; Can you…? pyet. Me të panjohur, në dyqane ose në punë, kërkesa zakonisht është më e sjellshme. Shih A1-17 dhe A2-23.

Close the window.
Mbylle dritaren.
e drejtpërdrejtë
Can you close the window, please?
Mund ta mbyllësh dritaren, të lutem?
kërkesë e sjellshme

Let's apo lets – Let's (me apostrof) = let us, një propozim. Lets (pa apostrof) është folja let + -s = lejon. Shih B1-18.

Let's watch a film.
Le të shohim një film.
propozim
My mum lets me watch films at the weekend.
Mamaja më lejon të shoh filma në fundjavë.
ajo më lejon; Mum (UK), Mom (US)

Don't apo Doesn't – Urdhërorja mohore është gjithmonë Don't (ose Do not), edhe për një person. Doesn't është vetëm për he / she / it në Present Simple. Shih A1-13.

Don't run, Max!
Mos vrapo, Maks!
urdhërore
Max doesn't run.
Maksi nuk vrapon.
Present Simple

Drejtshkrimi dhe shqiptimi

  • Let's = let us. Apostrofi zë vendin e u-së: /lets/. Mos shkruani Lets go.
  • Don't ka një rrokje: /dəʊnt/ (UK), /doʊnt/ (US). Mos shtoni «ë» midis n dhe t. Në të folur të shpejtë t-ja shpesh nuk dëgjohet qartë: Don't worry.
  • Theksoni foljen kryesore, ose fjalën e vogël te foljet si sit down: Sit down. Don't touch it. Në paralajmërim theksoni Don't: Don't touch it!
  • Zëri e ndryshon kuptimin. Një zë i sheshtë që bie mund të tingëllojë si urdhër; një zë më i butë dhe please tingëllojnë miqësore.
  • Please në fund (Sit down, please) zakonisht tingëllon më miqësore se një please e fortë në fillim, që mund të tingëllojë e padurueshme.
  • Në të folur me theks ose me nervozizëm ndonjëherë shtohet kryefjala: You sit here! Kjo është e veçantë, jo modeli normal.

Rregulli i artë

Filloni me formën bazë, zakonisht pa kryefjalë: Sit down. Mohorja: Don't + forma bazë (me mbiemra: Don't be). Për të përfshirë edhe veten: Let's / Let's not + forma bazë. Për një propozim më të butë: How about / What about + emër ose forma -ing, ose Why don't we + forma bazë.

Ushtrime

A. Forma

Plotësoni, zgjidhni ose bëjini fjalitë mohore.

  1. ___ … your books, please.
  2. Bëjeni mohore: Touch the screen.
  3. Bëjeni mohore: Let's go out tonight.
  4. late for the meeting! (urdhërorja mohore e be)
  5. How about (have) lunch in the park?
  6. Vendosini fjalët në rendin e duhur: forget / never / your password

B. Kuptimi

Udhëzim (instruction), paralajmërim (warning) apo propozim (suggestion)? Shkruani përgjigjen në anglisht ose zgjidhni përgjigjen e saktë.

  1. Instruction, warning or suggestion? "Watch out! The dog bites."
  2. Instruction, warning or suggestion? "Why don't we take the train?"
  3. "Let's go to the cinema." Zgjidhni përgjigjen më të mirë: …
  4. Zgjidhni përgjigjen e saktë: … take a taxi.

C. Gjeni gabimin

Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.

  1. Not park here.
  2. Let's to have lunch.
  3. Please you wait here.
  4. What about a pizza?

D. Në kontekst

Lexoni dialogun dhe plotësoni fjalët që mungojnë. Vendosini foljet në kllapa në formën e duhur.

Saturday plans
Mia: I'm bored. 15 do something!
Ben: OK. How about 16 (go) to the lake?
Mia: Hmm, it's cold today. Why 17 we go to the cinema?
Ben: Good idea. 18 (not / forget) your student card — it's cheaper.
Mia: Thanks! 19 (meet) at the station at three.

E. Radha juaj

Shkruani në anglisht.

  1. Shkruani tri udhëzime për një mysafir që vjen në shtëpinë tuaj.
  2. Shoku juaj mërzitet. Shkruani dy propozime në mënyra të ndryshme.

F. Përsëritje e përzier

Përsëritni mësimet e mëparshme.

  1. A1-17 Can dhe Can't në shqip: aftësia, leja dhe kërkesat
    you help me with my bags, please?
  2. A1-13 Present Simple: don't, doesn't, do, does – mohorja dhe pyetjet në shqip
    My brother (not / eat) fish.
  3. A1-15 Always, usually, never: ndajfoljet e shpeshtësisë në anglisht
    Vendosini fjalët në rendin e duhur: on Sundays / we / visit / always / our grandmother
Përgjigjet

A. Forma

  1. Open
  2. Don't touch the screen. / Do not touch the screen.
  3. Let's not go out tonight.
  4. Don't be / Do not be
  5. having
  6. Never forget your password.

B. Kuptimi

  1. warning
  2. suggestion
  3. Good idea!
  4. Let's

C. Gjeni gabimin

  1. Don't park here. / Do not park here.
  2. Let's have lunch.
  3. Please wait here. / Wait here, please.
  4. ✓ What about a pizza?

D. Në kontekst

  1. Let's
  2. going
  3. don't
  4. Don't forget / Do not forget
  5. Let's meet / Meet

E. Radha juaj

  1. Take off your shoes, please. Don't sit on that chair — it's broken. Help yourself to tea.
  2. Let's go for a walk. Why don't we watch a film?

F. Përsëritje e përzier

  1. Can / Could / Will / Would
  2. doesn't eat / does not eat
  3. We always visit our grandmother on Sundays. / On Sundays we always visit our grandmother. / On Sundays, we always visit our grandmother.
Aplikacioni AndroidMësoni në Lëvizje Google Play