SlowingoGramatika
A1 22 / 32

Parafjalët e vendit dhe të lëvizjes në anglisht: in, on, at, into, by bus

Where Is It? Prepositions of Place and Movement

Në këtë faqe
  1. Qëllimi
  2. Ideja kryesore
  3. Shqipja dhe anglishtja
  4. Forma
  5. Përdorimi
  6. Gabime të shpeshta
  7. Kurthe për shqipfolësit
  8. Mos i ngatërroni
  9. Drejtshkrimi dhe shqiptimi
  10. Rregulli i artë
  11. Ushtrime

Qëllimi

Pas këtij mësimi do të dini të thoni ku ndodhen njerëzit dhe sendet (in the box, on the table, at work, next to the bank), ku shkojnë (to the station, into the shop, across the road) dhe si udhëtojnë (by bus, on foot). Do ta dini edhe pse thuhet go home dhe jo go to home.

Ideja kryesore

Parafjalët e vendit (prepositions of place) i përgjigjen pyetjes Where is it? («Ku është?»). Ato tregojnë një pozicion të palëvizshëm. Parafjalët e lëvizjes (prepositions of movement) i përgjigjen pyetjes Where does it go? («Ku shkon?»). Ato vizatojnë një rrugë: me një fillim, një drejtim dhe një fund.

Përfytyroni një fshat lodër mbi një tavolinë, me një makinë lodër që lëviz nëpër të. Shtëpitë, pemët dhe njerëzit e vegjël rrinë në vend: ata tregojnë pozicionin. In = brenda diçkaje (in the church, in a car, in a town). On = mbi një sipërfaqe, duke e prekur (on the roof, on the wall). At = një pikë në hartë, shpesh vendi ku bëni diçka (at the station, at work). Rreth tyre janë under, above, behind, in front of, next to, between, opposite dhe near.

Makina lodër tregon lëvizjen. Ajo shkon to the station, into the garage, out of the car park, up dhe down the hill, across the bridge, through the tunnel, past the school. Zgjidhni fjalën që e vizaton rrugën e makinës.

Shqipja dhe anglishtja

Në shqip një parafjalë e vetme, «në», bën shumë punë: «në kuti», «në tavolinë», «në punë», «në autobus», «shkoj në Tiranë», «hyj në dyqan». Anglishtja i ndan këto raste: in (brenda), on (sipërfaqe; autobusi, treni), at (pikë, vend aktiviteti), to (drejtim), into (nga jashtë brenda). Prandaj pyetja nuk është «si e them «në»?», por «çfarë lloj vendi është ky?».

Dy dallime të tjera: «shkoj në shtëpi» ka parafjalë, kurse go home nuk ka to. Dhe mjetin e udhëtimit në shqip e themi me «me» («me autobus»), në anglisht me by (by bus). Lajm i mirë: under, between … and, near punojnë si «nën», «midis … dhe», «afër».

ShqipAnglishtÇfarë ndryshon
Çelësat janë në sirtar.The keys are in the drawer.këtu është njësoj: «në» = in, brenda
Libri është në tavolinë.The book is on the table.sipërfaqe → on, jo in
Jam në punë. / Jam në stacion.I'm at work. / I'm at the station.vend aktiviteti, pikë në hartë → at
Jemi në tren. / Jemi në makinë.We're on the train. / We're in the car.tren, autobus, avion → on; makinë, taksi → in
Shkoj në palestër.I go to the gym.«në» me lëvizje → to
Shkoj në shtëpi.I go home.në shqip ka parafjalë, në anglisht asgjë: pa to
Hyj në dyqan.I go into the shop.nga jashtë brenda → into
Shkoj në punë me autobus.I go to work by bus.«me» + mjeti → by, pa the
Shkoj në këmbë.I go on foot.shprehje e ngulitur: on foot
Para kinemasë. / Përballë kinemasë.In front of the cinema. / Opposite the cinema.«para» = in front of (tri fjalë); «përballë» = opposite
Midis bankës dhe postës.Between the bank and the post office.këtu është njësoj: between … and

Shkurt: «në» shqip mund të jetë in, on, at, to ose into; pyesni veten: brenda, mbi sipërfaqe, pikë apo drejtim? Pas go para home, here dhe there mos vini to, dhe «me autobus» thuajeni by bus.

Forma

Pozicioni: in, on, at

ParafjalaIdejaShembuj
inbrenda një hapësire ose zonein the box, in the kitchen, in London, in a car
onmbi një sipërfaqe; në transportin publikon the table, on the wall, on the floor, on the bus
atnjë pikë; një vend për një aktivitetat the station, at the door, at work, at school, at home, at a party

Pozicioni: parafjalë të tjera

ParafjalaKuptimiShqip
undermë poshtë se diçka, shpesh e mbuluar prej sajnën
abovemë lart se diçka, pa e prekurmbi, sipër
belowmë poshtë se diçka, pa e prekurposhtë, nën
next tonë krah, shumë afërpranë, ngjitur me
betweenme nga një send në secilën anëmidis, ndërmjet
behindnë pjesën e pasmeprapa, pas
in front ofnë pjesën e përparmepara, përpara
opposite (UK) / across from (US)në anën tjetër, përballëpërballë
nearjo larg ngaafër

Lëvizja

ParafjalaRrugaShembull
todrejt një vendi (fundi i rrugës)go to the bank
fromfillimi i rrugëscome from work
intonga jashtë brendawalk into the room
out ofnga brenda jashtëget out of the car
up / downlart / poshtëwalk up the hill, run down the stairs
acrossnga njëra anë në tjetrën (sipërfaqe e sheshtë ose vijë)swim across the river
throughhyn nga njëra anë e del nga tjetra (një hapësirë)drive through the tunnel
pastkalon pranë diçkaje pa ndaluarwalk past the church

Pa to: go home, come home, get home, go there, come here.

Transporti

Si udhëtoniModeliShembull
by + mjeti (pa nyje)by car, by bus, by train, by bike, by planeI go to work by bus.
në këmbëon footShe goes to school on foot.
një mjet i caktuarin + a car / taxi; on + a bus / train / plane / bikeI'm in my dad's car. We're on the 8:15 train.

Përdorimi

1In, on dhe at për pozicionin

In për brenda, on për sipërfaqet, at për një pikë ose për vendin ku ndodh një aktivitet. Themi on the bus / train / plane (mund të ngriheni e të ecni brenda), por in a car / taxi. Në shqip të gjitha këto janë «në».

Your keys are in the drawer.
Çelësat e tu janë në sirtar.
brenda → in; këtu shqipja punon njësoj
There's a photo of my grandparents on the wall.
Në mur ka një foto të gjyshërve të mi.
«në mur» → on the wall, sepse muri është sipërfaqe
I'm at the station. Where are you?
Jam në stacion. Ti ku je?
«në stacion» → at, një pikë në hartë
She's at work until six.
Ajo është në punë deri në gjashtë.
«në punë» → at work, pa the
We're on the train now.
Tani jemi në tren.
transport publik → on
The kids are in the car.
Fëmijët janë në makinë.
makinë, taksi → in

2Under, above, below, behind, in front of

Këto fjalë tregojnë pozicionin në krahasim me diçka tjetër: më lart, më poshtë, prapa, përpara.

The cat is under the bed.
Macja është nën krevat.
There's a clock above the door.
Mbi derë ka një orë.
«mbi» pa prekur → above
The kitchen is below my bedroom.
Kuzhina është poshtë dhomës sime të gjumit.
The car park is behind the supermarket.
Parkingu është prapa supermarketit.
car park (UK); parking lot (US)
Let's meet in front of the cinema.
Le të takohemi para kinemasë.
«para» është një fjalë, in front of janë tri

3Next to, between, opposite, near

Këto fjalë tregojnë pozicionin pranë diçkaje ose afër saj.

Can I sit next to you?
Mund të ulem pranë jush?
next to: mos e harroni to
The pharmacy is between the bank and the post office.
Farmacia është midis bankës dhe postës.
«midis … dhe» = between … and
The bakery is opposite my flat.
Furra e bukës është përballë apartamentit tim.
UK
The bakery is across from my apartment.
Furra e bukës është përballë apartamentit tim.
US: across from = opposite
Is there a cash machine near here?
A ka ndonjë bankomat këtu afër?
cash machine (UK); ATM (US); «a ka» → is there

4Lëvizja

Përdorini këto parafjalë me foljet e lëvizjes (go, come, walk, run, drive, get, put), që të tregoni rrugën.

I go to the gym after work.
Pas punës shkoj në palestër.
«shkoj në» = drejtim → to
Put the milk back into the fridge, please.
Ktheje qumështin në frigorifer, të lutem.
nga jashtë brenda → into
Get out of the water — it's cold!
Dil nga uji, është i ftohtë!
«dal nga» → get out of
Walk across the bridge and turn right.
Kaloni urën dhe kthehuni djathtas.
nga njëra anë në tjetrën → across
The train goes through a long tunnel.
Treni kalon nëpër një tunel të gjatë.
«nëpër» një hapësirë → through
Go past the church and take the first left.
Kaloni pranë kishës dhe merrni rrugën e parë majtas.
kaloni pa ndaluar → past
My grandma walks up the stairs very slowly.
Gjyshja ime i ngjit shkallët shumë ngadalë.
«ngjit» = walk up

5Go to apo go home

Përdorni to për një destinacion: go to work, go to school, go to the shop. Por home, here dhe there nuk duan to.

I go home at five.
Shkoj në shtëpi në pesë.
në shqip «në shtëpi», në anglisht vetëm home
What time do you get home?
Në ç'orë arrin në shtëpi?
get home = arrij në shtëpi, pa to
Let's go there tomorrow.
Le të shkojmë atje nesër.
këtu shqipja punon njësoj: «atje» pa parafjalë
Come here, please.
Eja këtu, të lutem.

6Transporti: by car, on foot

Për të thënë si udhëtoni, përdorni by + llojin e mjetit, pa nyje: by car, by bus, by train, by bike, by plane. Në shqip themi «me makinë», «me autobus». Për ecjen anglishtja thotë on foot («në këmbë»). Kur flisni për një mjet të caktuar (me a, the, my…), kthehuni te përdorimi 1: in a car / taxi, on a bus, train, plane ose bike.

I go to work by bus.
Në punë shkoj me autobus.
«me» → by, pa the
She comes to school by train.
Ajo vjen në shkollë me tren.
We usually go to the coast by car.
Zakonisht në bregdet shkojmë me makinë.
I go to work on foot. It's only ten minutes.
Në punë shkoj në këmbë. Janë vetëm dhjetë minuta.
on foot, jo by foot
I go to work in my sister's car.
Në punë shkoj me makinën e motrës sime.
një makinë e caktuar → in, jo by; në shqip përsëri «me»

Gabime të shpeshta

❌I go to home at six.
✅I go home at six.
Para home nuk vihet to.
❌The book is in the table.
✅The book is on the table.
Sipërfaqe → on.
❌I'm in the work.
✅I'm at work.
At work, at school, at home: at dhe pa nyje.
❌The bank is next the café.
✅The bank is next to the café.
Next to do edhe to.
❌The shop is between the bank with the hotel.
✅The shop is between the bank and the hotel.
between … and.
❌Let's go to there.
✅Let's go there.
Para there nuk vihet to.
❌The cinema is in front the park.
✅The cinema is in front of the park.
in front of: tri fjalë.
❌I go to work by the bus.
✅I go to work by bus.
By + mjeti: pa nyje.
⚠️I go to school by foot.
✅I go to school on foot.
By foot dëgjohet, por forma standarde është on foot.
⚠️She's in the bus.
✅She's on the bus.
Për udhëtimin me autobus, tren ose avion zgjedhja normale është on; in the bus vetëm thekson që është brenda tij.

Kurthe për shqipfolësit

1. «Në raft» → in the shelf. Në shqip themi «Arditi, karikuesi yt është në raftin pranë televizorit», «Libri është në tavolinë». «Në» shqip shkon edhe për sipërfaqet, prandaj del lehtë in. Në anglisht, nëse diçka rri mbi një sipërfaqe dhe e prek atë, parafjala është on.

❌Ardit, your charger is in the shelf next to the TV.
✅Ardit, your charger is on the shelf next to the TV.
rafti është sipërfaqe → on

2. «Në punë», «në shkollë» → in the work. «Besniku s'e hap telefonin, është në punë deri në shtatë». Fjalë për fjalë del in the work. Për vendet ku bëjmë diçka anglishtja thotë at, dhe te at work, at school, at home pa the.

❌Besnik can't answer the phone. He's in the work until seven.
✅Besnik can't answer the phone. He's at work until seven.
vend aktiviteti → at work, pa the

3. «Deri në shtëpi» → walk to home. Në shqip «shkoj në shtëpi» ka parafjalë, njësoj si «shkoj në punë»: «Mami, më merr dot? Nuk dua të eci deri në shtëpi vetëm në errësirë». Prandaj në anglisht shtohet lehtë to. Por home (si edhe here dhe there) nuk do parafjalë pas foljeve të lëvizjes.

❌Mum, can you pick me up? I don't want to walk to home alone in the dark.
✅Mum, can you pick me up? I don't want to walk home alone in the dark.
home pa to

4. «Me tren», «me avion» → with train. «Kleja udhëton çdo ditë nga Durrësi në Tiranë me tren», «Gjyshërit e Jonidës erdhën në dasmë me avion nga Milano». Fjalë për fjalë del with. Në anglisht mjetin e udhëtimit e tregon by, pa nyje: by train, by plane, by car. Për ecjen: on foot.

❌Klea travels from Durres to Tirana with train every day.
✅Klea travels from Durres to Tirana by train every day.
«me» + mjeti → by
❌Jonida's grandparents came to the wedding with plane from Milan.
✅Jonida's grandparents came to the wedding by plane from Milan.
«me avion» → by plane, pa the

5. «Në hyrje» → in the entrance. «Të takohemi në hyrje të kalasë në dhjetë dhe ngjitemi bashkë». Kur flitet për një pikë takimi, anglishtja thotë at. In the entrance do të thotë brenda në hyrje.

⚠️Let's meet in the entrance of the castle at ten and walk up together.
✅Let's meet at the entrance of the castle at ten and walk up together.
Gramatikisht është e saktë, por in do të thotë brenda; për një pikë takimi: at

Mos i ngatërroni

in front of apo opposite – In front of = në pjesën e përparme, në të njëjtën anë («para»); opposite = në anën tjetër, përballë (shpesh matanë rrugës ose tavolinës).

There's a bus stop in front of my house.
Para shtëpisë sime ka një stacion autobusi.
në të njëjtën anë të rrugës
The school is opposite my house.
Shkolla është përballë shtëpisë sime.
në anën tjetër të rrugës

in apo into – in = pozicion; into = lëvizje nga jashtë brenda. Në shqip të dyja janë «në».

The children are in the pool.
Fëmijët janë në pishinë.
pozicion
The children jump into the pool.
Fëmijët hidhen në pishinë.
lëvizje → into

at apo in për ndërtesat – at the station = vendi ku bëni diçka (merrni trenin, takoheni); in the station = brenda ndërtesës.

I'm at the station.
Jam në stacion.
vendi, ndoshta jashtë
It's cold outside. Let's wait in the station.
Jashtë bën ftohtë. Le të presim brenda në stacion.
brenda ndërtesës

by car apo in my car – By + mjeti (pa nyje) tregon si udhëtoni. Me a, the, my… përdorni in (car, taxi) ose on (bus, train, bike).

My parents travel by car.
Prindërit e mi udhëtojnë me makinë.
My parents are in the car.
Prindërit e mi janë në makinë.
një makinë e caktuar

across apo through – across një sipërfaqe të sheshtë ose një vijë (rrugë, lumë, fushë); through një hapësirë me anë (tunel, pyll, derë). Në shqip shpesh themi «kaloj» për të dyja.

They swim across the lake.
Ata e kalojnë liqenin me not.
We drive through the forest.
Kalojmë me makinë nëpër pyll.
«nëpër» → through

Drejtshkrimi dhe shqiptimi

  • Parafjalët zakonisht janë të patheksuara dhe të shkurtra; theksi bie te emri pas tyre: in the kitchen, at the station.
  • to zakonisht shqiptohet dobët: /tə/ para bashkëtingëlloreve: to the bank /tə ðə ˈbæŋk/. Zanorja /ə/ është shumë afër «ë»-së shqipe, prandaj forma e dobët ju vjen lehtë.
  • at shqiptohet dobët /ət/ dhe from /frəm/: I'm at work /aɪm ət ˈwɜːk/ (UK), from London /frəm ˈlʌndən/. Kur at theksohet, ka tingullin /æ/, që shqipja nuk e ka: hapni gojën si për «a», por gjuhën mbajeni përpara si për «e».
  • through fillon me /θ/, që është «th» e shqipes: këtu keni avantazh. Zanorja është e gjatë /uː/. Mos e lexoni sipas shkrimit: gh nuk shqiptohet.
  • out of në të folur shpesh tingëllon si një fjalë: /ˈaʊtəv/.
  • Theksi: OP-po-site theksohet në rrokjen e parë; a-CROSS, be-HIND, be-TWEEN në të dytën.
  • Drejtshkrimi: into është një fjalë; in front of janë tri fjalë; opposite ka dy p.

Rregulli i artë

Pozicioni: in (brenda), on (sipërfaqe), at (një pikë ose vendi i një aktiviteti). Lëvizja: zgjidhni fjalën që e vizaton rrugën: to, into, out of, up, down, across, through, past. Transporti: by car, by bus, by train, por on foot. Go home, jo go to home. Dhe mbani mend: «në» shqip nuk është gjithmonë in.

Ushtrime

A. Forma

Plotësoni fjalën që mungon.

  1. The milk is the fridge.
  2. There's a picture the wall.
  3. She's work right now.
  4. The café is the bank and the bookshop.
  5. The dog runs the kitchen. (nga jashtë brenda)
  6. Zgjidhni përgjigjen e saktë: I go … after school.
  7. My office is very near. I go to work foot.

B. Kuptimi

Zgjidhni përgjigjen e saktë.

  1. Zgjidhni përgjigjen e saktë: Walk … the stairs to my flat.
  2. Zgjidhni përgjigjen e saktë: Get … the car, please.
  3. Zgjidhni përgjigjen e saktë: Drive … the tunnel.
  4. Zgjidhni përgjigjen e saktë: The pharmacy is on the other side of the street, … the hotel.
  5. Zgjidhni përgjigjen e saktë: We go to the beach ….

C. Gjeni gabimin

Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.

  1. I go to home by bus.
  2. The keys are in the floor.
  3. Sit next me.
  4. My phone is in my bag.

D. Në kontekst

Lexoni udhëzimet dhe plotësoni fjalët që mungojnë. Fjalët (përdoreni secilën një herë): between, into, on, past, through, to

Directions to my flat
Take the bus 17 the park. Walk 18 the park — there's a small path between the trees. Go 19 a big supermarket and turn left. My building is 20 the bakery and a small café. Come 21 the building and take the stairs. My flat is 22 the top floor!

E. Radha juaj

Shkruani në anglisht.

  1. Përshkruani ku ndodhen tri sende në dhomën tuaj.
  2. Shkruani si shkoni në punë ose në shkollë, dhe jepni udhëzime të shkurtra nga shtëpia juaj deri te një dyqan ose kafene afër (2–3 fjali).

F. Përsëritje e përzier

Përsëritni mësimet e mëparshme.

  1. A1-11 There is dhe there are në anglisht: si thuhet «ka» në kuptimin «ndodhet»
    a bank near my flat?
  2. A1-20 At, on, in për kohën: parafjalët e kohës në anglisht
    Let's meet Saturday morning.
  3. A1-17 Can dhe Can't në shqip: aftësia, leja dhe kërkesat
    Excuse me, I park here?
Përgjigjet

A. Forma

  1. in
  2. on
  3. at
  4. between
  5. into
  6. home
  7. on

B. Kuptimi

  1. up
  2. out of
  3. through
  4. opposite
  5. by car

C. Gjeni gabimin

  1. I go home by bus.
  2. The keys are on the floor.
  3. Sit next to me.
  4. ✓ My phone is in my bag.

D. Në kontekst

  1. to
  2. through / across
  3. past / to
  4. between
  5. into / in
  6. on

E. Radha juaj

  1. My bed is next to the window. There's a lamp on my desk. My shoes are under the bed.
  2. I go to work by bus. Go out of my building and turn right. Walk past the school. The café is opposite the park.

F. Përsëritje e përzier

  1. Is there
  2. on
  3. can / could / may
Aplikacioni AndroidMësoni në Lëvizje Google Play