Present Simple në shqip: I work, she works – shpjegim dhe ushtrime
Present Simple: I Work, She Works
Në këtë faqe
Qëllimi
Pas këtij mësimi do të dini të flisni për zakonet dhe rutinën tuaj, për fakte nga jeta juaj dhe për gjëra që janë gjithmonë të vërteta me Present Simple (e tashmja e thjeshtë). Do të dini edhe si shkruhet dhe si shqiptohet mbaresa -s për he, she dhe it.
Ideja kryesore
Present Simple nuk flet në të vërtetë për «këtë çast». Ai flet për gjëra që janë të vërteta në përgjithësi: çfarë bëni rregullisht, ku jetoni, çfarë ju pëlqen, si funksionon bota. Mendojeni si profilin tuaj në një rrjet social: I live in Lima. I work in a hotel. I love jazz. I play tennis on Sundays. Këto fakte mbeten të vërteta për një kohë të gjatë.
Forma është shumë e thjeshtë. Përdorni formën bazë të foljes, pra foljen ashtu siç e gjeni në fjalor, pa to: work, live, play. Vetëm një grup është ndryshe: he, she, it (dhe një person ose një send). Për ta folja merr një -s shtesë: I work → she works.
Pse vetëm aty? Është një mbetje e vogël nga anglishtja e vjetër, që kishte shumë mbaresa. Sot ka mbetur vetëm kjo. Është e vogël, por dëgjuesi e vë re menjëherë kur mungon. Bëjeni zakon: he / she / it → -s.
Shqipja dhe anglishtja
Folja shqipe ndryshon për çdo vetë: «punoj, punon, punon, punojmë, punoni, punojnë». Anglishtja ka vetëm dy forma: work dhe works. Mbaresa -s del vetëm në vetën e tretë njëjës, aty ku shqipja thotë «punon». Për ju kjo është e lehtë për t'u kuptuar, por e lehtë për t'u harruar: mbaresat e tjera nuk ekzistojnë, prandaj kjo e vetme duket e panevojshme. Mos e lini jashtë.
Dy ndryshime të tjera janë më të rrezikshme. Në shqip kryefjala shpesh mungon, sepse mbaresa e foljes e tregon vetën («Punon në bankë»). Në anglisht she works – kryefjala është gjithmonë aty. Dhe në shqip e tashmja përdoret edhe për diçka që ka filluar në të kaluarën dhe vazhdon ende («Jetoj këtu prej pesë vjetësh»). Në anglisht këtu Present Simple nuk mjafton: duhet Present Perfect (e kryera), shih A2-18.
| Shqip | Anglisht | Çfarë ndryshon |
|---|---|---|
| Punoj në një hotel. | I work in a hotel. | në shqip mbaresa «-oj», në anglisht forma bazë |
| Ajo punon në një hotel. | She works in a hotel. | vetëm vetës së tretë njëjës i shtohet -s |
| Ata punojnë shumë. | They work hard. | shqipja ka mbaresë edhe për shumësin, anglishtja jo: pa -s |
| Punon në bankë. | She works in a bank. | në shqip kryefjala mund të mungojë, në anglisht jo |
| Uji vlon në 100 gradë. | Water boils at 100 degrees Celsius. | këtu është njësoj: e tashmja për të vërtetat e përgjithshme |
| Jam dakord. | I agree. | në shqip «jam», në anglisht vetëm folja, pa am |
| Dëgjoj muzikë. | I listen to music. | «dëgjoj» merr kundrinor direkt, listen do to |
| Jetoj këtu prej pesë vjetësh. | I've lived here for five years. | në shqip e tashmja, në anglisht Present Perfect, shih A2-18 |
Shkurt: anglishtja ka vetëm një mbaresë në të tashmen, -s për he / she / it; mos e harroni atë, mos e vini me I / you / we / they, mos e lini jashtë kryefjalën dhe mos shtoni am / is / are para foljes.
Forma
Pohorja
| Kryefjala | Folja | Shembull |
|---|---|---|
| I / you / we / they | forma bazë | I work in a hotel. |
| he / she / it | forma bazë + -s | She works in a hotel. |
| emër në shumës (my parents, the kids) | forma bazë | My parents live in Leeds. |
| emër në njëjës (my mum, the shop) | forma bazë + -s | The shop opens at nine. |
Drejtshkrimi i formës për he / she / it
| Folja mbaron me | Rregulli | Shembuj |
|---|---|---|
| shumica e foljeve | + s | work → works, eat → eats, play → plays |
| -s, -ss, -sh, -ch, -x, -z | + es | miss → misses, wash → washes, watch → watches, fix → fixes |
| go, do | + es | go → goes, do → does |
| bashkëtingëllore + y | y → ies | study → studies, try → tries, carry → carries |
| zanore + y | + s | play → plays, buy → buys, enjoy → enjoys |
| have | e parregullt | have → has |
Përdorimi
1Zakonet dhe rutina
Present Simple përdoret për gjëra që i bëni rregullisht. Shpesh vjen bashkë me shprehje kohe si every day (çdo ditë), on Mondays (të hënave) dhe in the morning (në mëngjes).
2Fakte për veten dhe për të tjerët
Përdoret për punën, banesën dhe fakte të tjera që mbeten të vërteta për një kohë të gjatë.
3Gjendjet e përhershme, pëlqimet dhe ndjenjat
Folje si like, love, hate, want, need, know tregojnë gjendje, jo veprime. Zakonisht përdoren në Present Simple (më shumë te A1-23).
4Të vërtetat e përgjithshme dhe si funksionojnë gjërat
Përdoret për faktet për botën dhe për gjëra që ndodhin rregullisht, si oraret e hapjes.
Gabime të shpeshta
Kurthe për shqipfolësit
1. Folja pa kryefjalë. Në shqip mbaresa e foljes e tregon vetën, prandaj kryefjalën shpesh e lëmë jashtë: «Ky është kushëriri im, Arditi. Studion arkitekturë në Tiranë». Fjalë për fjalë del një fjali angleze që fillon me foljen. Në anglisht kryefjala duhet patjetër.
2. «Jam dakord» → is agree. «Edhe Besniku është dakord me planin». Në shqip «dakord» shkon me «jam», prandaj në anglisht shtohet lehtë is. Por agree është folje: në Present Simple merr vetëm -s.
3. «Dëgjoj muzikë» → listen music. «Blerta dëgjon podkaste rrugës për në punë». Në shqip «dëgjoj» merr kundrinor direkt. Në anglisht listen do gjithmonë to para asaj që dëgjoni.
4. «Ai» dhe «ajo» për sendet. Në shqip frigoriferi është «ai», biçikleta «ajo»: «Kam një biçikletë të vjetër, por ecën ende shumë shpejt». Nëse e shtoni kryefjalën në anglisht, për një send ajo është gjithmonë it, dhe folja merr -s.
5. «Luajnë që kur…» → Present Simple. «Kushërinjtë e mi luajnë në të njëjtin grup muzikor që kur ishin në shkollë». Në shqip për diçka që ka filluar në të kaluarën dhe vazhdon ende përdorim të tashmen. Në anglisht kjo nuk është Present Simple, por Present Perfect (e kryera), shih A2-18.
Mos i ngatërroni
Present Simple apo Present Continuous – Present Simple = zakone, fakte, situata të përhershme. Present Continuous (e tashmja e vazhdueshme) = ajo që po ndodh tani ose këto ditë: shih A1-22 dhe A1-23. Kujdes: në shqip «punoj» mund të thotë të dyja, në anglisht jo.
be apo foljet e veprimit – Me një folje veprimi nuk ju duhet am / is / are. Shih A1-02.
-s e emrit apo -s e foljes – -s te emri do të thotë «më shumë se një» (shih A1-05); -s te folja do të thotë «he / she / it». Në një fjali zakonisht vetëm njëra prej tyre ka -s!
Drejtshkrimi dhe shqiptimi
Mbaresa -s / -es ka tri tinguj, njësoj si shumësi i emrave (shih A1-05). Varet nga tingulli i fundit i foljes, jo nga shkronja.
| Tingulli i fundit | Mbaresa tingëllon si | Shembuj |
|---|---|---|
| i pazëshëm /p/ /t/ /k/ /f/ /θ/ | /s/, si «s» te bus | stops, gets, works, laughs |
| tinguj të zëshëm dhe zanore | /z/, si «z» te zoo | lives, plays, goes, runs |
| /s/ /z/ /ʃ/ /tʃ/ /dʒ/ | /ɪz/, një rrokje më shumë | misses, uses, washes, watches, changes |
- Dy tinguj të parregullt: does /dʌz/ dhe says /sez/. Zanorja te does është e shkurtër, me gojë gjysmë të hapur, afër «a»-së së shqipes, jo «u». Says rimon me fez, jo me pays.
- has /hæz/ ka vetëm një rrokje. Tingulli /æ/ nuk ekziston në shqip: hapni gojën si për «a», por gjuhën mbajeni përpara si për «e».
- Rrokja shtesë /ɪz/ është e shkurtër dhe e dobët, me theks në rrokjen e parë: WATCH-es, WASH-es.
- Shqipja shkruhet siç shqiptohet, prandaj kini kujdes: works ka një rrokje (nuk ka «ë» midis k dhe s), lives mbaron me /z/ dhe walks nuk e shqipton l-në.
Rregulli i artë
Present Simple = gjëra që janë të vërteta në përgjithësi (zakone, fakte, gjendje). He / she / it → forma bazë + -s; të gjitha kryefjalët e tjera → forma bazë. Kryefjalën mos e lini kurrë jashtë.
Ushtrime
A. Forma
Përdorni Present Simple. Vendoseni foljen në kllapa në formën e duhur.
-
She (live) in Toronto.
-
My parents (work) at the weekend.at the weekend (UK), on the weekend (US)
-
He (study) law.
-
The train (leave) at 8:15.
-
My dog (love) the park.
-
Tom (fix) computers.
-
She (go) to bed at eleven.
-
My grandmother (have) a garden.
B. Kuptimi
Zgjidhni përgjigjen e saktë.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: My parents … in Rome.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: The shop … at nine.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: The students … hard.
-
Cila folje ka një rrokje më shumë në fund? …
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: She … in a hospital.
C. Gjeni gabimin
Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.
-
My brother play the guitar.
-
Water freeze at 0°C.
-
I'm live near the station.
-
He studys medicine.
-
My parents have a small car.
D. Në kontekst
Lexoni tekstin dhe plotësoni fjalët që mungojnë. Përdorni Present Simple.
Kenji 19 (live) in Osaka. He 20 (work) in a hospital — he's a nurse. He 21 (get) up at six and 22 (go) to work by bike. His wife, Yuki, 23 (teach) English. They 24 (have) two children. In the evening, Yuki 25 (watch) TV and Kenji 26 (study) Spanish.
E. Radha juaj
Shkruani në anglisht.
-
Shkruani tri fjali për rutinën tuaj të përditshme.
-
Shkruani tri fakte për një shok ose për një pjesëtar të familjes. Përdorni he ose she.
F. Përsëritje e përzier
Përsëritni mësimet e mëparshme.
-
A1-02 To Be (am, is, are) në shqip: shpjegim dhe ushtrime Korrigjoni fjalinë: I am agree with you.
-
A1-05 Shumësi i emrave në anglisht (plural nouns): -s, -es dhe format e parregullta one watch → two
-
A1-11 There is dhe there are në anglisht: si thuhet «ka» në kuptimin «ndodhet» ___ a good café near my office. …
Përgjigjet
A. Forma
- lives
- work
- studies
- leaves
- loves
- fixes
- goes
- has
B. Kuptimi
- live
- opens
- work
- washes
- works
C. Gjeni gabimin
- My brother plays the guitar. / My brothers play the guitar.
- Water freezes at 0°C.
- I live near the station.
- He studies medicine.
- ✓ My parents have a small car.
D. Në kontekst
- lives
- works
- gets
- goes
- teaches
- have
- watches
- studies
E. Radha juaj
- I get up at seven. I drink coffee at home. I go to work by bus.
- My sister lives in Madrid. She works in a bank. She loves cats.
F. Përsëritje e përzier
- I agree with you.
- watches
- There's
