Present Continuous në shqip: I'm working, shpjegim dhe ushtrime
Present Continuous: I'm Working
Në këtë faqe
Qëllimi
Pas këtij mësimi do të dini të thoni çfarë po ndodh tani dhe këto ditë (këtë javë, këtë muaj), të përshkruani situata të përkohshme dhe situata që po ndryshojnë, dhe të ndërtoni fjali mohore dhe pyetje me am / is / are + formën -ing.
Ideja kryesore
Present Continuous (e tashmja e vazhdueshme) tregon një veprim në mes: ka filluar, nuk ka mbaruar, është në zhvillim. Mendoni për një video live: shtypni play dhe e shihni veprimin teksa ndodh. She's cooking. The kids are playing. It's raining.
Forma ka dy pjesë, dhe të parën e njihni tashmë: be (am / is / are) + folja me -ing, pra forma -ing. Be tregon kush e bën veprimin dhe që jemi në të tashmen; -ing tregon që veprimi është në zhvillim.
«Tani» mund të jetë i vogël ose i madh. Mund të jetë kjo sekondë (I'm talking to you) ose një periudhë më e gjatë rreth së tashmes që ende nuk ka mbaruar (I'm reading a great book this week, edhe nëse libri tani është mbi tavolinë). Ndjesia është gjithmonë e njëjta: në zhvillim, i përkohshëm, i pambaruar.
Shqipja dhe anglishtja
Lajm i mirë: edhe shqipja e ka këtë ide. Për veprimin që po ndodh themi «po gatuaj» ose «jam duke gatuar». Forma «jam duke gatuar» i ngjan shumë anglishtes: «jam» = am, «duke gatuar» = cooking.
Vështirësia është tjetër. Në shqip «po» shpesh nuk e vëmë, dhe e tashmja e thjeshtë mbulon edhe «tani», edhe «gjithmonë»: «Ç'bën?», «Ku shkon?», «Këtë muaj punoj nga shtëpia». Në anglisht zgjedhja është e detyrueshme: për atë që po ndodh tani ose për një situatë të përkohshme duhet be + -ing. What do you do? pyet për profesionin, jo për çfarë po bëni tani. Edhe për motin: «Po errësohet» nuk ka kryefjalë, kurse anglishtja do it.
| Shqip | Anglisht | Çfarë ndryshon |
|---|---|---|
| Po gatuaj darkën. / Jam duke gatuar darkën. | I'm cooking dinner. | këtu është njësoj: «po» ose «jam duke» = am + -ing |
| Ç'bën? | What are you doing? | në shqip shpesh pa «po», në anglisht be + -ing; What do you do? = «Ç'punë bën?» |
| Gatuaj çdo ditë. | I cook every day. | zakon → Present Simple, pa -ing |
| Këtë muaj punon nga shtëpia. | He's working from home this month. | situatë e përkohshme → be + -ing |
| Po errësohet. | It's getting dark. | fjalia shqipe s'ka kryefjalë, në anglisht it |
| Po bie borë. | It's snowing. | në shqip kryefjala është «bora», në anglisht it + folja snow |
| A po fle? | Is she sleeping? | në shqip «a» ose intonacion, në anglisht be para kryefjalës, pa do |
Shkurt: «po» dhe «jam duke» ju ndihmojnë, por në anglisht forma am / is / are + -ing nuk është zgjedhje stili: për atë që po ndodh tani, për këto ditë dhe për situatat e përkohshme ajo është e detyrueshme, edhe kur shqipja thotë thjesht «Ç'bën?».
Forma
Pohore (be + forma -ing)
| Kryefjala | be | forma -ing | Forma e shkurtër |
|---|---|---|---|
| I | am | working | I'm working |
| you / we / they | are | working | you're / we're / they're working |
| he / she / it | is | working | he's / she's / it's working |
Mohore (be + not + forma -ing)
| Kryefjala | be + not | forma -ing |
|---|---|---|
| I | 'm not (am not) | working. |
| you / we / they | aren't / 're not (are not) | working. |
| he / she / it | isn't / 's not (is not) | working. |
Pyetjet dhe përgjigjet e shkurtra – be kalon para kryefjalës, si në A1-03.
| be | Kryefjala | forma -ing | Përgjigje të shkurtra |
|---|---|---|---|
| Am | I | doing this right? | Yes, you are. / No, you aren't. |
| Are | you | working today? | Yes, I am. / No, I'm not. |
| Is | she | sleeping? | Yes, she is. / No, she isn't. |
Pyetjet me fjalë pyetëse (Q-A-S-I, shih A1-16): What are you doing? Where is he going? Why are they laughing?
Drejtshkrimi i -ing
| Rregulli | Shembuj |
|---|---|
| Shumica e foljeve: + ing | work → working, eat → eating, play → playing |
| Folja mbaron me bashkëtingëllore + e: hiqet e, + ing | make → making, write → writing, come → coming |
| Por -ee, -ye dhe be: e mbetet | see → seeing, agree → agreeing, be → being |
| Një zanore e theksuar + një bashkëtingëllore në fund: dyfishohet bashkëtingëllorja | sit → sitting, run → running, stop → stopping, begin → beginning |
| Pa dyfishim pas dy zanoreve, pas w / x / y, ose kur rrokja e fundit nuk theksohet | rain → raining, fix → fixing, visit → visiting, open → opening |
| -ie → y + ing | lie → lying, die → dying, tie → tying |
| -l në fund pas një zanoreje | travel → travelling (UK) / traveling (US) |
Përdorimi
1Tani, në këtë moment
Veprime që po ndodhin teksa flasim. Shpesh dalin fjalë si now, right now, at the moment, Look! dhe Listen!.
2Rreth së tashmes
Veprime në zhvillim në një periudhë rreth së tashmes (today, this week, this month, these days), jo domosdoshmërisht pikërisht në këtë sekondë.
3Situata të përkohshme
Situata që janë të vërteta tani, por nuk do të zgjasin shumë. Në shqip këtu shpesh përdorim të tashmen e thjeshtë («Këtë muaj punoj nga shtëpia»); në anglisht duhet be + -ing.
4Situata që ndryshojnë
Gjëra që ndryshojnë, rriten ose zhvillohen, shpesh me get (= bëhem), grow, go up, go down, change, improve.
Gabime të shpeshta
Kurthe për shqipfolësit
1. «Ku shkon?» për tani. Në shqip pyesim natyrshëm «Ardit, ku shkon me kallam peshkimi në gjashtë të mëngjesit?» ose «Ç'bën?», pa «po». Fjalë për fjalë del Present Simple. Në anglisht Where do you go? pyet ku shkoni zakonisht; për atë që po ndodh tani duhet be + -ing.
2. Situata e përkohshme pa -ing. «Këtë verë Endriti shet akullore në plazhin e Durrësit». Në shqip e tashmja e thjeshtë mjafton. Në anglisht, kur situata është vetëm për një periudhë (this summer, this month, at the moment), forma e natyrshme është be + -ing.
3. «Po fillon të bjerë borë» → pa it. «Shiko nga dritarja! Në male po fillon të bjerë borë». Në shqip kryefjala është «bora» dhe vjen në fund (shpesh nuk thuhet fare: «Po bie!»), prandaj në anglisht fjalia nis lehtë me foljen. Në anglisht bora bëhet folje (snow) dhe për motin kryefjala është gjithmonë it.
4. «Vlon uji?» → folja në fillim. Në shqip pyetja mund të fillojë me foljen: «Vlon uji? Dua të bëj një çaj». Fjalë për fjalë del folja kryesore në fillim. Në anglisht në fillim vjen be, pastaj kryefjala, pastaj forma -ing.
Mos i ngatërroni
Present Continuous apo Present Simple – Present Continuous është video live e së tashmes; Present Simple (e tashmja e thjeshtë) është për rutinat dhe për gjërat që janë gjithmonë ose përgjithësisht të vërteta. Krahasimin e plotë e keni te A1-23.
Present Continuous për të ardhmen – I'm meeting Sam tomorrow përdor të njëjtën formë, por flet për një plan të caktuar. Ky është një përdorim tjetër: shih A2-05.
be + mbiemër apo be + forma -ing – Të dyja fillojnë me be, por forma -ing tregon një veprim në zhvillim.
Drejtshkrimi dhe shqiptimi
- -ing shqiptohet /ɪŋ/. Tingulli /ŋ/ në fund nuk ekziston si tingull i veçantë në shqip: është «n», por e formuar prapa në gojë, aty ku formohet «g». Mos shtoni «g» të fortë pas tij: working /ˈwɜːkɪŋ/ (UK), /ˈwɝːkɪŋ/ (US).
- Zanorja te work /ɜː/ nuk ekziston në shqip: nuk është as «ë», as «o». Gjuha rri në mes, buzët të relaksuara, dhe zanorja zgjatet.
- Format e shkurtra janë normale në të folur: I'm, you're, she's, it's, we're, they're; isn't, aren't. Ka dy forma mohore: she isn't working = she's not working. Por për I vetëm I'm not.
- Në pyetje are zakonisht shqiptohet dobët, me zanoren /ə/, që i ngjan «ë»-së shqipe: What are you doing?
- Dyfishimi varet nga theksi: begin → beginning (theksi te rrokja e fundit), por visit → visiting (theksi te e para).
- Anglishtja britanike e dyfishon l-në e fundit pas një zanoreje (travelling, cancelling); anglishtja amerikane zakonisht jo (traveling, canceling).
Rregulli i artë
am / is / are + forma -ing = një veprim në zhvillim: tani, këto ditë, i përkohshëm ose që po ndryshon. Mos e harroni kurrë be, kontrolloni drejtshkrimin e -ing dhe mbani mend: edhe kur shqipja thotë thjesht «Ç'bën?» ose «Këtë muaj punoj nga shtëpia», anglishtja do be + -ing.
Ushtrime
A. Forma
Plotësoni me formën e duhur të foljes në kllapa.
-
I (watch) TV right now.
-
She (not / work) today.
-
they (sleep)?
-
Shkruani formën -ing: swim
-
Shkruani formën -ing: drive
-
Shkruani formën -ing: lie
-
Shkruani formën -ing: play
B. Kuptimi
Tani (now), rreth së tashmes (around now), e përkohshme (temporary) apo që ndryshon (changing)? Shkruani përgjigjen në anglisht.
-
Now, around now, temporary or changing? "Prices are going up."
-
Now, around now, temporary or changing? "Shh! The baby is sleeping."
-
Now, around now, temporary or changing? "I'm staying with my aunt this month."
-
"Is it raining?" "No, it ."
C. Gjeni gabimin
Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.
-
He reading a book.
-
Do you listening to me?
-
We're siting in the garden.
-
They're playing football in the park.
D. Në kontekst
Lexoni dialogun dhe plotësoni fjalët që mungojnë. Vendosini foljet në kllapa në formën e duhur.
Mum: Hi, Lily! What 16 you doing?
Lily: I 17 (study) for my exam. And Dad 18 (cook) dinner.
Mum: Is your brother at home?
Lily: Yes, but he 19 (not / study). He 20 (play) computer games!
Mum: Typical! And how is the weather there?
Lily: Terrible. It 21 (rain) and it 22 (get) cold.
E. Radha juaj
Shkruani në anglisht.
-
Shkruani tri fjali për atë që po bëjnë tani njerëzit rreth jush.
-
Shkruani dy fjali për diçka të përkohshme në jetën tuaj këtë muaj.
F. Përsëritje e përzier
Përsëritni mësimet e mëparshme.
-
A1-13 Present Simple: don't, doesn't, do, does – mohorja dhe pyetjet në shqip your father work at the weekend?
-
A1-20 At, on, in për kohën: parafjalët e kohës në anglisht Zgjidhni përgjigjen e saktë: My course starts … Monday.
-
A1-21 Parafjalët e vendit dhe të lëvizjes në anglisht: in, on, at, into, by bus Zgjidhni përgjigjen e saktë: Let's go … now.
Përgjigjet
A. Forma
- am watching / 'm watching
- isn't working / 's not working / is not working
- Are … sleeping
- swimming
- driving
- lying
- playing
B. Kuptimi
- changing
- now
- temporary / around now
- isn't / 's not
C. Gjeni gabimin
- He is reading a book. / He's reading a book.
- Are you listening to me?
- We're sitting in the garden.
- ✓ They're playing football in the park.
D. Në kontekst
- are
- 'm studying / am studying
- is cooking / 's cooking
- isn't studying / 's not studying / is not studying
- is playing / 's playing
- 's raining / is raining
- 's getting / is getting
E. Radha juaj
- My sister is watching TV. My dad is working in his room. The neighbours are talking outside.
- I'm doing a cooking course. I'm not drinking coffee this month.
F. Përsëritje e përzier
- Does
- on
- home
