At, on, in për kohën: parafjalët e kohës në anglisht
At, On, In: Time
Në këtë faqe
Qëllimi
Pas këtij mësimi do të dini të thoni kur ndodh diçka me at (orët), on (ditët dhe datat) dhe in (muajt, vitet, stinët, pjesët e ditës), dhe do të dini kur nuk vihet asnjë parafjalë (next week, every day, tomorrow).
Ideja kryesore
Parafjala (preposition) është një fjalë e vogël që tregon një lidhje, këtu midis një ngjarjeje dhe një kohe. Anglishtja përdor tri: at, on, in. Zgjedhja varet nga madhësia e kohës.
Përfytyroni një piramidë të kohës. Në majën e ngushtë është copa më e vogël e kohës: një pikë e saktë në orë: at six o'clock. Në mes është një ditë, një faqe e ditarit tuaj: on Monday, on 3 May. Në bazën e gjerë janë periudhat e mëdha që përmbajnë shumë ditë: in June, in 2030, in winter.
Pra: at = një pikë, on = një ditë, in = një periudhë më e gjatë. Disa shprehje të ngulitura e thyejnë këtë model (at night, at the weekend), prandaj mësojini si blloqe.
Dhe kur fjala e kohës e «tregon» vetë kohën, si this, next, last, every, today, tomorrow, yesterday, nuk ju duhet fare parafjalë.
Shqipja dhe anglishtja
Shqipja ka kryesisht një parafjalë për kohën: «në» («në orën tetë», «në qershor», «në verë», «në vitin 2030», «në mëngjes»). Për ditët përdor trajtën e emrit pa parafjalë («të hënën», «të dielave»), për datat «më» («më 14 mars»), dhe për natën thjesht «natën». Anglishtja i ndan këto në tri: at, on, in. Prandaj «në» nuk përkthehet gjithmonë in: «në orën tetë» është at eight.
Lajm i mirë: me this, next, last, every, today, tomorrow shqipja punon njësoj, pa parafjalë («javën tjetër», «çdo ditë», «nesër»). Kujdes vetëm kur në shqip del «në» para tyre («në muajin tjetër»): në anglisht asgjë.
| Shqip | Anglisht | Çfarë ndryshon |
|---|---|---|
| Në orën tetë. | At eight o'clock. | «në» + ora → at, jo in |
| Të hënën. / Të dielave. | On Monday. / On Sundays. | në shqip pa parafjalë, në anglisht on |
| Më 14 mars. | On 14 March. | «më» + data → on |
| Në qershor. / Në verë. / Në vitin 2030. | In June. / In summer. / In 2030. | këtu është njësoj: «në» = in |
| Në mëngjes. | In the morning. | këtu është njësoj |
| Natën. | At night. | në shqip pa parafjalë, në anglisht at |
| Në fundjavë. | At the weekend (UK). / On the weekend (US). | «në fundjavë» → at / on, jo in |
| Të hënën në mëngjes. | On Monday morning. | dita vendos: on, pa in the |
| Javën tjetër. / Çdo ditë. | Next week. / Every day. | këtu është njësoj: pa parafjalë |
Shkurt: «në» nuk është gjithmonë in: ora → at, dita dhe data → on, muaji, viti, stina dhe pjesa e ditës → in; me next, this, every asgjë.
Forma
At, on, in
| Parafjala | Përdoret me | Shembuj |
|---|---|---|
| at | orët | at 7:30, at six o'clock, at midnight, at noon |
| at | shprehje të ngulitura | at night, at lunchtime, at the moment, at Christmas, at the weekend (UK) |
| on | ditët e javës | on Monday, on Fridays |
| on | datat dhe ditët e veçanta | on 5 May, on my birthday, on New Year's Day |
| on | dita + pjesa e ditës | on Monday morning, on Friday night |
| on | the weekend (US) | on the weekend, on weekends |
| in | pjesët e ditës | in the morning, in the afternoon, in the evening |
| in | muajt | in July |
| in | vitet dhe dekadat | in 2030, in the 1990s |
| in | stinët | in summer / in the summer |
Pa parafjalë
| Fjala | Shembuj |
|---|---|
| this / next / last | this morning, next week, last year |
| every | every day, every Sunday |
| today / tomorrow / yesterday | today, tomorrow afternoon, yesterday morning |
Last dhe yesterday do t'i përdorni shumë me kohën e kaluar te A1-26.
Përdorimi
1At: orët e sakta dhe shprehjet e ngulitura
Përdorni at për orët dhe për disa shprehje të ngulitura. Për mënyrën si thuhet ora shih A1-19.
2On: ditët dhe datat
Përdorni on për ditët e javës, datat dhe ditët e veçanta. Me një ditë në shumës (on Fridays) do të thotë «çdo të premte».
3In: muajt, vitet, stinët dhe pjesët e ditës
Përdorni in për periudha më të gjata: muaj, vite, dekada, stinë dhe pjesët e ditës.
4The weekend: UK dhe US
Anglishtja britanike zakonisht thotë at the weekend; anglishtja amerikane thotë on the weekend. Të dyja janë të sakta në variantin e vet.
5Pa parafjalë me this, next, last, every, today, tomorrow, yesterday
Këto fjalë e tregojnë vetë kohën, prandaj nuk duhet at / on / in.
6In the morning apo on Monday morning
In the morning / afternoon / evening është e përgjithshme. Kur shtoni një ditë, vendos dita: on Monday morning, on Friday evening.
Gabime të shpeshta
Kurthe për shqipfolësit
1. «Në orën…» → in. «Gjyshja i merr ilaçet në orën tetë dhe në orën dy». Në shqip «në» shkon edhe me orën. Fjalë për fjalë del in. Në anglisht ora merr gjithmonë at.
2. «Në … tjetër» → in next. «Festivali folklorik në Gjirokastër është në korrikun e ardhshëm». Kur në shqip del «në» para «tjetër / e ardhshme», në anglisht shtohet lehtë in. Me next, this, last, every anglishtja nuk vë parafjalë.
3. «Të enjten në mbrëmje» → on Thursday in the evening. «Klubi i futbollit stërvitet të enjten në mbrëmje prapa shkollës». Shqipja e thotë ditën dhe pjesën e ditës veç e veç. Në anglisht ato bashkohen dhe vendos dita: on Thursday evening.
Mos i ngatërroni
at night apo in the night – At night = natën, në përgjithësi; in the night = në një moment gjatë një nate.
in the morning apo on Monday morning – pjesë e përgjithshme e ditës → in; një ditë e caktuar → on.
at the weekend (UK) apo on the weekend (US) – i njëjti kuptim, variant tjetër. Zgjidhni njërin dhe përdoreni gjithmonë atë.
Drejtshkrimi dhe shqiptimi
- Parafjalët zakonisht nuk theksohen; theksohet fjala e kohës: at six, on Monday, in June.
- at zakonisht është e dobët: /ət/, me një zanore si «ë» e shqipes: at six /ət sɪks/. in /ɪn/ dhe on /ɒn/ (UK), /ɑːn/ (US) mbeten të shkurtra.
- Lidhja: at eight /ət‿eɪt/ tingëllon si një fjalë; edhe on April bashkohet në një.
- Ditët dhe muajt fillojnë gjithmonë me shkronjë të madhe: on Monday, in July. Stinët jo: in summer. Në shqip «e hënë» dhe «korrik» shkruhen me të vogël, prandaj kini kujdes.
- weekend /ˌwiːkˈend/ (UK), shpesh me theks te end; /ˈwiːkend/ (US), me theks te week. Tingulli /w/ nuk është «v»: rrumbullakosni buzët si për «u».
Rregulli i artë
at për një pikë (orët), on për një ditë (ditët, datat), in për një periudhë më të gjatë (muajt, vitet, stinët, pjesët e ditës), plus disa blloqe të ngulitura si at night. Pa parafjalë para this, next, last, every, today, tomorrow, yesterday. «Në» e shqipes nuk është gjithmonë in.
Ushtrime
A. Forma
Plotësoni me at, on ose in.
-
The film starts 8 pm.
-
My sister's wedding is 2027.
-
We have English Wednesdays.
-
It's very hot here August.
-
I read the evening.
-
My dad works night.
-
Let's meet Friday afternoon.
B. Kuptimi
Zgjidhni përgjigjen e saktë.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: I relax … the weekend. (UK)
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: The trees are green … spring.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: The baby often wakes up … the night.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: See you …!
C. Gjeni gabimin
Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.
-
See you on next week!
-
I go to the gym in every morning.
-
Her birthday is in 2 April.
-
The shop opens at nine on Saturdays.
D. Në kontekst
Lexoni mesazhin dhe plotësoni fjalët që mungojnë.
Hi Jo! Are you free 16 Saturday? There's a market in the old town. It opens 17 10 am, and it's only here 18 summer. Let's go 19 the morning — it's very hot 20 the afternoon. Or are you free 21 Sunday morning? Let me know!
E. Radha juaj
Shkruani në anglisht.
-
Shkruani tri fjali për javën tuaj me at, on dhe in.
-
Shkruani dy plane me next ose this (pa parafjalë).
F. Përsëritje e përzier
Përsëritni mësimet e mëparshme.
-
A1-19 Ora, ditët dhe datat në anglisht: first, second, half past, quarter to Thoni orën (mënyra tradicionale): 10:45
-
A1-15 Always, usually, never: ndajfoljet e shpeshtësisë në anglisht Vendosini fjalët në rendin e duhur: at the weekend / never / I / work
-
A1-18 Imperative (urdhërorja), Let's dhe propozimet në anglisht (not / be) late tomorrow!
Përgjigjet
A. Forma
- at
- in
- on
- in
- in
- at
- on
B. Kuptimi
- at
- in
- in
- next Tuesday
C. Gjeni gabimin
- See you next week!
- I go to the gym every morning.
- Her birthday is on 2 April.
- ✓ The shop opens at nine on Saturdays.
D. Në kontekst
- on
- at
- in
- in
- in
- on
E. Radha juaj
- I get up at seven. I go swimming on Tuesdays. I read in the evening.
- I'm free this evening. My course starts next month.
F. Përsëritje e përzier
- a quarter to eleven / quarter to eleven
- I never work at the weekend. / At the weekend I never work.
- Don't be / Do not be
