SlowingoGramatika
A1 17 / 32

Question words: fjalët pyetëse në anglisht (what, where, who, how…)

Question Words

Në këtë faqe
  1. Qëllimi
  2. Ideja kryesore
  3. Shqipja dhe anglishtja
  4. Forma
  5. Përdorimi
  6. Gabime të shpeshta
  7. Kurthe për shqipfolësit
  8. Mos i ngatërroni
  9. Drejtshkrimi dhe shqiptimi
  10. Rregulli i artë
  11. Ushtrime

Qëllimi

Pas këtij mësimi do të dini të kërkoni informacion me what, where, when, who, why, how, which dhe whose, të përdorni how + mbiemër (how old, how often, how much…) dhe t'i vendosni të gjitha fjalët në rendin e duhur: fjala pyetëse + folja ndihmëse + kryefjala + folja kryesore.

Ideja kryesore

Pyetja po / jo pyet: «A është e vërtetë apo jo?» Pyetja me fjalë pyetëse (wh- question) kërkon një copë informacioni që mungon. Fjala pyetëse është etiketa e asaj cope: where = një vend, when = një kohë, who = një person, why = një arsye.

Përfytyroni një formular me një fushë bosh: You live in ____. Për të pyetur për informacionin që mungon, vendosni përpara etiketën e fushës, Where, dhe pastaj bëni një pyetje të zakonshme po / jo: do you live? Bashkë: Where do you live?

Pra, pyetja me fjalë pyetëse është bashkimi i dy gjërave që i dini tashmë: një fjalë pyetëse + një pyetje po / jo. Folja ndihmëse (do, does) ose folja be (am, is, are) vjen përsëri para kryefjalës. Mbani mend rendin Q-A-S-I: Question word (fjala pyetëse), Auxiliary (folja ndihmëse), Subject (kryefjala) dhe pastaj folja kryesore në formën bazë (I vjen nga «infinitive», emri tradicional i kësaj forme). Të gjitha pyetjet në këtë mësim e kanë këtë formë (pyetjet ku who ose what është kryefjala punojnë ndryshe: shih A2-33).

Shqipja dhe anglishtja

Fjalët pyetëse të shqipes i kanë pothuajse të gjitha një homolog të qartë: «çfarë» – what, «ku» – where, «kur» – when, «kush / kë» – who, «pse» – why, «si» – how, «cili / cila» – which, «i kujt» – whose. Kjo pjesë është e lehtë. Vështirësia është rendi i fjalëve. Në shqip pas fjalës pyetëse vjen menjëherë folja, dhe kryefjala shpesh del në fund: «Ku punon motra jote?». Në anglisht pas fjalës pyetëse vjen do / does (ose be), pastaj kryefjala, pastaj folja.

Tri gjëra të tjera: shqipja ka vetëm «sa» për how much dhe how many; në shqip parafjala vjen në fillim të pyetjes («Me kë jeton?»), kurse në anglisht zakonisht në fund (Who do you live with?); dhe «Si quhet?» në anglisht është What is it called?, jo How.

ShqipAnglishtÇfarë ndryshon
Ku punon motra jote?Where does your sister work?në shqip folja pas fjalës pyetëse, në anglisht does + kryefjala + folja
Nga je?Where are you from?me be folja vjen para kryefjalës si në shqip, por from shkon në fund
Me kë jeton?Who do you live with?në shqip parafjala në fillim, në anglisht në fund
Sa fëmijë kanë?How many children do they have?«sa» + gjëra që numërohen → how many
Sa ujë pi? / Sa kushton?How much water do you drink? / How much is it?«sa» + gjëra që nuk numërohen ose çmimi → how much
Si quhet ky qytet?What is this town called?«si quhet» → what … called, jo how
Sa vjeç është vajza juaj?How old is your daughter?këtu është njësoj: mosha me be; «sa vjeç» → how old
I kujt është ky telefon?Whose phone is this?«i kujt» → whose + emër

Shkurt: fjala pyetëse e para, pastaj do / does ose be, pastaj kryefjala, pastaj folja; parafjala zakonisht në fund; «sa» është how many ose how much.

Forma

Fjalët pyetëse

FjalaPyet përShembull përgjigjeje
whatnjë send, informacion, një veprimtariA sandwich.
wherenjë vendIn Lisbon.
whennjë kohëOn Friday.
whonjë personMy boss.
whynjë arsyeBecause I'm tired.
howmënyrën; si është dikushBy train. / Fine, thanks.
whichnjë nga një grup i vogël e i njohurThe blue one.
whosezotëruesinIt's Lucy's.

How + mbiemër / ndajfolje

PyetjaPyet përShembull përgjigjeje
How old…?moshënShe's eight.
How long…?gjatësinë ose kohëzgjatjenTwo hours.
How far…?largësinëAbout five kilometres.
How often…?shpeshtësinëTwice a week.
How much…?çmimin ose sasinë e diçkaje që nuk numërohet£20. / A lot.
How many…?numrin e gjërave që numërohen (emër në shumës)Three.

Rendi i fjalëve: Q-A-S-I

Fjala pyetëseFolja ndihmëseKryefjalaFolja kryesore (forma bazë)Pjesa tjetër
Wheredoyoulive?
Whatdoesshedo?
How oftendotheyplaytennis?
What timedoesthe filmstart?

Me be: am / is / are vjen para kryefjalës dhe nuk ka folje tjetër:

Fjala pyetësebeKryefjalaPjesa tjetër
Whereareyoufrom?
How oldisyour son?
Whoisthat man?

Format e shkurtra me is janë normale në të folur: What's…? Where's…? Who's…? How's…?

Përdorimi

1What: sende, informacion dhe veprimtari

Përdorni what kur përgjigjja mund të jetë pothuajse çdo gjë: një send, një fakt, një veprimtari.

What's your name?
Si e keni emrin?
në shqip «si», në anglisht what; jo «How is your name?»
What do you do?
Çfarë pune bëni?
= What is your job?
What does this word mean?
Çfarë do të thotë kjo fjalë?
What do you have for breakfast?
Çfarë hani për mëngjes?
have për ushqimin, shih A1-14

2Where dhe when: vendi dhe koha

Where pyet për vendin; when pyet për kohën ose ditën.

Where do you live?
Ku jetoni?
Where's the bathroom, please?
Ku është banja, ju lutem?
When is your birthday?
Kur e keni ditëlindjen?
When does the shop open on Sundays?
Kur hapet dyqani të dielave?
në shqip «hapet dyqani», në anglisht does + the shop + open

3Who dhe whose: njerëzit dhe zotëruesit

Who pyet për një person. Whose pyet se kujt i përket diçka; këtu e përdorim para një emri. (Whose vetëm dhe mine, yours… vijnë te A2-13.)

Who is that woman with Tom?
Kush është ajo grua me Tomin?
Who do you live with?
Me kë jetoni?
në shqip «me kë» në fillim, në anglisht with në fund: shih përdorimi 7
Whose phone is this?
I kujt është ky telefon?
«i kujt» → whose + emër
"Whose keys are these?" "They're Tom's."
«Të kujt janë këta çelësa?» «Janë të Tomit.»

4Why dhe how: arsyet dhe mënyrat

Why kërkon një arsye; përgjigjja shpesh fillon me Because… (shih A1-29). How pyet për mënyrën ose për si është dikush.

Why are you so happy today?
Pse je kaq i lumtur sot?
"Why do you study English?" "For my job."
«Pse mëson anglisht?» «Për punën.»
How are you?
Si jeni?
How do you spell your surname?
Si shkruhet mbiemri juaj?
në shqip «si shkruhet», në anglisht how do you spell
How do you get to work?
Si shkoni në punë?
By bus.
Me autobus.

5How + mbiemër ose ndajfolje

Pas how vendosni një mbiemër ose ndajfolje për të pyetur për moshën, gjatësinë, largësinë, shpeshtësinë, çmimin dhe sasinë. Përdorni how many me emra në shumës që numërohen dhe how much me çmime dhe me gjëra që nuk numërohen (më shumë te A1-24). Në shqip për të dyja themi «sa».

How old is your daughter?
Sa vjeç është vajza juaj?
How long is the film?
Sa zgjat filmi?
How far is the airport from here?
Sa larg është aeroporti nga këtu?
How often do you go to the gym?
Sa shpesh shkoni në palestër?
How much is this jacket?
Sa kushton kjo xhaketë?
çmimi
How much water do you drink a day?
Sa ujë pini në ditë?
water nuk numërohet → much
How many children do they have?
Sa fëmijë kanë?
children numërohen → many

6What apo which? What + emër

Përdorni which kur zgjedhja është e vogël dhe e qartë (shpesh mundësitë i shihni). Përdorni what kur zgjedhja është e hapur. Të dyja mund të vijnë para emrit: What time…? What colour…? What kind of…? Which bus…?

What time is it?
Sa është ora?
në shqip «sa», në anglisht what time
What colour is your car?
Çfarë ngjyre është makina juaj?
What kind of music do you like?
Çfarë lloj muzike ju pëlqen?
Which is your bag, the black one or the brown one?
Cila është çanta juaj, e zeza apo ajo kafe?
dy mundësi → which
Which train do you take in the morning?
Cilin tren merrni në mëngjes?

7Parafjalët në fund

Kur fjala pyetëse shkon me një parafjalë (with, from, for, about), anglishtja e përditshme e vendos parafjalën në fund. Në shqip parafjala vjen në fillim.

Where are you from?
Nga jeni?
«nga» në fillim, from në fund
Who do you work with?
Me kë punoni?
What is this button for?
Për çfarë shërben ky buton?
What is the book about?
Për çfarë flet libri?

Gabime të shpeshta

❌Where you live?
✅Where do you live?
Pyetjet në Present Simple kanë nevojë për do / does.
❌Where does she lives?
✅Where does she live?
-s kalon te does; folja kryesore mbetet në formën bazë.
❌Where you are from?
✅Where are you from?
Me be, am / is / are vjen para kryefjalës.
❌How many money do you have?
✅How much money do you have?
Money nuk numërohet një nga një → how much.
❌How many years do you have?
✅How old are you?
Mosha: how old + be.
❌Who's bag is this?
✅Whose bag is this?
whose = zotëruesi; who's = who is.
❌What does mean this word?
✅What does this word mean?
Q-A-S-I: kryefjala vjen para foljes kryesore.
⚠️From where are you?
✅Where are you from?
Nuk është anglisht normale; parafjalën e vendosim në fund («From where…?» zyrtare është e rrallë).

Kurthe për shqipfolësit

1. Folja menjëherë pas fjalës pyetëse. Në shqip themi «Ku shkon me pushime familja juaj çdo verë?». Fjalë për fjalë folja kryesore del para kryefjalës. Në anglisht pas fjalës pyetëse vjen does, pastaj kryefjala, pastaj folja.

❌Where goes your family on holiday every summer?
✅Where does your family go on holiday every summer?
Q-A-S-I

2. «Sa» + diçka që nuk numërohet. Shqipja ka vetëm «sa»: «Sa vaj ulliri përdor familja juaj në një muaj?». Në anglisht me gjëra që nuk numërohen (oil, water, sugar, money) vjen how much; how many vetëm me emra në shumës.

❌How many olive oil does your family use in a month?
✅How much olive oil does your family use in a month?
oil nuk numërohet → how much

3. «Si quhet?» → How is it called? «Si quhet ai qyteti i vogël pranë liqenit?» Në shqip pyesim me «si». Fjalë për fjalë del How is … called? Në anglisht emrin e pyesim me what.

⚠️How is this little town by the lake called?
✅What is this little town by the lake called?
Gramatikisht është e saktë, por pyet «në çfarë mënyre»; për emrin anglishtja thotë what … called

4. Parafjala në fillim. «Për kë janë gjithë këto lule mbi tavolinë?» Në shqip parafjala vjen në fillim të pyetjes. Në anglishten e përditshme ajo shkon në fund.

⚠️For whom are all these flowers on the table?
✅Who are all these flowers on the table for?
Gramatikisht është e saktë, por tingëllon shumë zyrtare; në të folur parafjala vjen në fund

Mos i ngatërroni

whose apo who's – Shqiptohen njësoj. Whose pyet për zotëruesin; who's = who is. Shih A1-08.

Whose coat is this?
E kujt është kjo pallto?
Who's at the door?
Kush është te dera?
who is

what apo which – What për zgjedhje të hapur; which për një grup të vogël e të njohur. Në shqip shpesh themi «cili / cila» për të dyja.

What sports do you like?
Cilat sporte ju pëlqejnë?
çdo sport në botë → what
Which size do you want, small or large?
Cilën masë doni, të vogël apo të madhe?
dy mundësi → which

Who si kundrinor apo who si kryefjalë – Në këtë mësim who është kundrinor: dikush bën diçka me atë person, prandaj përdorim do / does. Kur who është kryefjalë, nuk ka do / does. Ky është model tjetër: shih A2-33. Në shqip dallimi duket te «kë» dhe «kush».

Who do you call every evening?
Kë merrni në telefon çdo mbrëmje?
«kë»: ju merrni dikë → do
Who calls you every evening?
Kush ju merr në telefon çdo mbrëmje?
«kush»: dikush ju merr → pa do

Drejtshkrimi dhe shqiptimi

  • Shumica e fjalëve pyetëse fillojnë me wh-, por shqiptohen me w: what /wɒt/ (UK), /wʌt/ (US); where /weə/ (UK), /wer/ (US); when /wen/; why /waɪ/; which /wɪtʃ/. Tingulli /w/ nuk është «v»: rrumbullakosni buzët si për «u» dhe hapini shpejt, pa i prekur dhëmbët.
  • Who dhe whose fillojnë me tingullin h: who /huː/, whose /huːz/. Whose dhe who's shqiptohen njësoj. Shqipja shkruhet siç shqiptohet, prandaj mos e shqiptoni w-në këtu.
  • where dhe wear shqiptohen njësoj; po kështu which dhe witch në shumicën e thekseve.
  • Në të folur të shpejtë do you shpesh shkurtohet: Where d'you live? /weə djə lɪv/.
  • Pyetjet me fjalë pyetëse zakonisht bien në fund: Where do you live? ↘. Theksoni fjalën pyetëse dhe fjalën më të rëndësishme: How old is your son?

Rregulli i artë

Vendoseni fjalën pyetëse të parën, pastaj ndërtoni një pyetje të zakonshme po / jo: fjala pyetëse + folja ndihmëse + kryefjala + folja kryesore: Where do you live? Me be: Where are you from? (Kur who ose what është kryefjala, modeli është ndryshe: shih A2-33.)

Ushtrime

A. Forma

Plotësoni fjalën që mungon ose vendosini fjalët në rendin e duhur.

  1. do you live? — In Rome.
  2. bag is this? — It's Tom's.
  3. is your sister? — She's fifteen.
  4. How brothers do you have?
  5. How is the ticket? — Twelve pounds.
  6. is the station from here? — About two kilometres.
  7. Vendosini fjalët në rendin e duhur: does / what time / start / the film

B. Kuptimi

Shkruani pyetjen për pjesën me shkronja të zeza ose zgjidhni përgjigjen e saktë.

  1. Shkruani pyetjen: I go to the gym three times a week.
  2. Shkruani pyetjen: She works in a hospital.
  3. Zgjidhni përgjigjen e saktë: … is your car, the red one or the white one?
  4. Zgjidhni përgjigjen e saktë: … your teacher?
  5. Zgjidhni përgjigjen e saktë: … do you go to work? — By train.

C. Gjeni gabimin

Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.

  1. Where you work?
  2. What does he wants?
  3. How many water do you drink?
  4. Who do you live with?

D. Në kontekst

Lexoni dialogun dhe plotësoni fjalët që mungojnë.

At the hotel desk
Receptionist: Good evening. 17 is your name, please?
Guest: Maria Costa.
Receptionist: And 18 are you from, Ms Costa?
Guest: From Porto.
Receptionist: Lovely. How 19 nights are you here for?
Guest: Three. 20 time is breakfast?
Receptionist: From seven to ten. And 21 car is that outside, the blue one?
Guest: It's my car. Is that OK?

E. Radha juaj

Shkruani në anglisht.

  1. Shkruani tri pyetje për një shok të ri: një me Where, një me How often dhe një me What kind of.
  2. Shkruani dy pyetje për një pjesëtar të familjes suaj, pastaj përgjigjuni.

F. Përsëritje e përzier

Përsëritni mësimet e mëparshme.

  1. A1-13 Present Simple: don't, doesn't, do, does – mohorja dhe pyetjet në shqip
    "Does your sister speak French?" "No, she ."
  2. A1-15 Always, usually, never: ndajfoljet e shpeshtësisë në anglisht
    Vendosini fjalët në rendin e duhur: you / late / are / always / ?
  3. A1-14 Have dhe Have Got në shqip: zotërimi, familja, pamja, sëmundjet
    you got a pen?
Përgjigjet

A. Forma

  1. Where
  2. Whose
  3. How old
  4. many
  5. much
  6. How far
  7. What time does the film start?

B. Kuptimi

  1. How often do you go to the gym?
  2. Where does she work?
  3. Which
  4. Who's
  5. How

C. Gjeni gabimin

  1. Where do you work?
  2. What does he want?
  3. How much water do you drink?
  4. ✓ Who do you live with?

D. Në kontekst

  1. What
  2. where
  3. many
  4. What
  5. whose

E. Radha juaj

  1. Where do you work? How often do you go out? What kind of films do you like?
  2. How old is your brother? He's 30. Where does he live? In Madrid.

F. Përsëritje e përzier

  1. doesn't / does not
  2. Are you always late?
  3. Have
Aplikacioni AndroidMësoni në Lëvizje Google Play