Question words: fjalët pyetëse në anglisht (what, where, who, how…)
Question Words
Në këtë faqe
Qëllimi
Pas këtij mësimi do të dini të kërkoni informacion me what, where, when, who, why, how, which dhe whose, të përdorni how + mbiemër (how old, how often, how much…) dhe t'i vendosni të gjitha fjalët në rendin e duhur: fjala pyetëse + folja ndihmëse + kryefjala + folja kryesore.
Ideja kryesore
Pyetja po / jo pyet: «A është e vërtetë apo jo?» Pyetja me fjalë pyetëse (wh- question) kërkon një copë informacioni që mungon. Fjala pyetëse është etiketa e asaj cope: where = një vend, when = një kohë, who = një person, why = një arsye.
Përfytyroni një formular me një fushë bosh: You live in ____. Për të pyetur për informacionin që mungon, vendosni përpara etiketën e fushës, Where, dhe pastaj bëni një pyetje të zakonshme po / jo: do you live? Bashkë: Where do you live?
Pra, pyetja me fjalë pyetëse është bashkimi i dy gjërave që i dini tashmë: një fjalë pyetëse + një pyetje po / jo. Folja ndihmëse (do, does) ose folja be (am, is, are) vjen përsëri para kryefjalës. Mbani mend rendin Q-A-S-I: Question word (fjala pyetëse), Auxiliary (folja ndihmëse), Subject (kryefjala) dhe pastaj folja kryesore në formën bazë (I vjen nga «infinitive», emri tradicional i kësaj forme). Të gjitha pyetjet në këtë mësim e kanë këtë formë (pyetjet ku who ose what është kryefjala punojnë ndryshe: shih A2-33).
Shqipja dhe anglishtja
Fjalët pyetëse të shqipes i kanë pothuajse të gjitha një homolog të qartë: «çfarë» – what, «ku» – where, «kur» – when, «kush / kë» – who, «pse» – why, «si» – how, «cili / cila» – which, «i kujt» – whose. Kjo pjesë është e lehtë. Vështirësia është rendi i fjalëve. Në shqip pas fjalës pyetëse vjen menjëherë folja, dhe kryefjala shpesh del në fund: «Ku punon motra jote?». Në anglisht pas fjalës pyetëse vjen do / does (ose be), pastaj kryefjala, pastaj folja.
Tri gjëra të tjera: shqipja ka vetëm «sa» për how much dhe how many; në shqip parafjala vjen në fillim të pyetjes («Me kë jeton?»), kurse në anglisht zakonisht në fund (Who do you live with?); dhe «Si quhet?» në anglisht është What is it called?, jo How.
| Shqip | Anglisht | Çfarë ndryshon |
|---|---|---|
| Ku punon motra jote? | Where does your sister work? | në shqip folja pas fjalës pyetëse, në anglisht does + kryefjala + folja |
| Nga je? | Where are you from? | me be folja vjen para kryefjalës si në shqip, por from shkon në fund |
| Me kë jeton? | Who do you live with? | në shqip parafjala në fillim, në anglisht në fund |
| Sa fëmijë kanë? | How many children do they have? | «sa» + gjëra që numërohen → how many |
| Sa ujë pi? / Sa kushton? | How much water do you drink? / How much is it? | «sa» + gjëra që nuk numërohen ose çmimi → how much |
| Si quhet ky qytet? | What is this town called? | «si quhet» → what … called, jo how |
| Sa vjeç është vajza juaj? | How old is your daughter? | këtu është njësoj: mosha me be; «sa vjeç» → how old |
| I kujt është ky telefon? | Whose phone is this? | «i kujt» → whose + emër |
Shkurt: fjala pyetëse e para, pastaj do / does ose be, pastaj kryefjala, pastaj folja; parafjala zakonisht në fund; «sa» është how many ose how much.
Forma
Fjalët pyetëse
| Fjala | Pyet për | Shembull përgjigjeje |
|---|---|---|
| what | një send, informacion, një veprimtari | A sandwich. |
| where | një vend | In Lisbon. |
| when | një kohë | On Friday. |
| who | një person | My boss. |
| why | një arsye | Because I'm tired. |
| how | mënyrën; si është dikush | By train. / Fine, thanks. |
| which | një nga një grup i vogël e i njohur | The blue one. |
| whose | zotëruesin | It's Lucy's. |
How + mbiemër / ndajfolje
| Pyetja | Pyet për | Shembull përgjigjeje |
|---|---|---|
| How old…? | moshën | She's eight. |
| How long…? | gjatësinë ose kohëzgjatjen | Two hours. |
| How far…? | largësinë | About five kilometres. |
| How often…? | shpeshtësinë | Twice a week. |
| How much…? | çmimin ose sasinë e diçkaje që nuk numërohet | £20. / A lot. |
| How many…? | numrin e gjërave që numërohen (emër në shumës) | Three. |
Rendi i fjalëve: Q-A-S-I
| Fjala pyetëse | Folja ndihmëse | Kryefjala | Folja kryesore (forma bazë) | Pjesa tjetër |
|---|---|---|---|---|
| Where | do | you | live | ? |
| What | does | she | do | ? |
| How often | do | they | play | tennis? |
| What time | does | the film | start | ? |
Me be: am / is / are vjen para kryefjalës dhe nuk ka folje tjetër:
| Fjala pyetëse | be | Kryefjala | Pjesa tjetër |
|---|---|---|---|
| Where | are | you | from? |
| How old | is | your son | ? |
| Who | is | that man | ? |
Format e shkurtra me is janë normale në të folur: What's…? Where's…? Who's…? How's…?
Përdorimi
1What: sende, informacion dhe veprimtari
Përdorni what kur përgjigjja mund të jetë pothuajse çdo gjë: një send, një fakt, një veprimtari.
2Where dhe when: vendi dhe koha
Where pyet për vendin; when pyet për kohën ose ditën.
3Who dhe whose: njerëzit dhe zotëruesit
Who pyet për një person. Whose pyet se kujt i përket diçka; këtu e përdorim para një emri. (Whose vetëm dhe mine, yours… vijnë te A2-13.)
4Why dhe how: arsyet dhe mënyrat
Why kërkon një arsye; përgjigjja shpesh fillon me Because… (shih A1-29). How pyet për mënyrën ose për si është dikush.
5How + mbiemër ose ndajfolje
Pas how vendosni një mbiemër ose ndajfolje për të pyetur për moshën, gjatësinë, largësinë, shpeshtësinë, çmimin dhe sasinë. Përdorni how many me emra në shumës që numërohen dhe how much me çmime dhe me gjëra që nuk numërohen (më shumë te A1-24). Në shqip për të dyja themi «sa».
6What apo which? What + emër
Përdorni which kur zgjedhja është e vogël dhe e qartë (shpesh mundësitë i shihni). Përdorni what kur zgjedhja është e hapur. Të dyja mund të vijnë para emrit: What time…? What colour…? What kind of…? Which bus…?
7Parafjalët në fund
Kur fjala pyetëse shkon me një parafjalë (with, from, for, about), anglishtja e përditshme e vendos parafjalën në fund. Në shqip parafjala vjen në fillim.
Gabime të shpeshta
Kurthe për shqipfolësit
1. Folja menjëherë pas fjalës pyetëse. Në shqip themi «Ku shkon me pushime familja juaj çdo verë?». Fjalë për fjalë folja kryesore del para kryefjalës. Në anglisht pas fjalës pyetëse vjen does, pastaj kryefjala, pastaj folja.
2. «Sa» + diçka që nuk numërohet. Shqipja ka vetëm «sa»: «Sa vaj ulliri përdor familja juaj në një muaj?». Në anglisht me gjëra që nuk numërohen (oil, water, sugar, money) vjen how much; how many vetëm me emra në shumës.
3. «Si quhet?» → How is it called? «Si quhet ai qyteti i vogël pranë liqenit?» Në shqip pyesim me «si». Fjalë për fjalë del How is … called? Në anglisht emrin e pyesim me what.
4. Parafjala në fillim. «Për kë janë gjithë këto lule mbi tavolinë?» Në shqip parafjala vjen në fillim të pyetjes. Në anglishten e përditshme ajo shkon në fund.
Mos i ngatërroni
whose apo who's – Shqiptohen njësoj. Whose pyet për zotëruesin; who's = who is. Shih A1-08.
what apo which – What për zgjedhje të hapur; which për një grup të vogël e të njohur. Në shqip shpesh themi «cili / cila» për të dyja.
Who si kundrinor apo who si kryefjalë – Në këtë mësim who është kundrinor: dikush bën diçka me atë person, prandaj përdorim do / does. Kur who është kryefjalë, nuk ka do / does. Ky është model tjetër: shih A2-33. Në shqip dallimi duket te «kë» dhe «kush».
Drejtshkrimi dhe shqiptimi
- Shumica e fjalëve pyetëse fillojnë me wh-, por shqiptohen me w: what /wɒt/ (UK), /wʌt/ (US); where /weə/ (UK), /wer/ (US); when /wen/; why /waɪ/; which /wɪtʃ/. Tingulli /w/ nuk është «v»: rrumbullakosni buzët si për «u» dhe hapini shpejt, pa i prekur dhëmbët.
- Who dhe whose fillojnë me tingullin h: who /huː/, whose /huːz/. Whose dhe who's shqiptohen njësoj. Shqipja shkruhet siç shqiptohet, prandaj mos e shqiptoni w-në këtu.
- where dhe wear shqiptohen njësoj; po kështu which dhe witch në shumicën e thekseve.
- Në të folur të shpejtë do you shpesh shkurtohet: Where d'you live? /weə djə lɪv/.
- Pyetjet me fjalë pyetëse zakonisht bien në fund: Where do you live? ↘. Theksoni fjalën pyetëse dhe fjalën më të rëndësishme: How old is your son?
Rregulli i artë
Vendoseni fjalën pyetëse të parën, pastaj ndërtoni një pyetje të zakonshme po / jo: fjala pyetëse + folja ndihmëse + kryefjala + folja kryesore: Where do you live? Me be: Where are you from? (Kur who ose what është kryefjala, modeli është ndryshe: shih A2-33.)
Ushtrime
A. Forma
Plotësoni fjalën që mungon ose vendosini fjalët në rendin e duhur.
-
do you live? — In Rome.
-
bag is this? — It's Tom's.
-
is your sister? — She's fifteen.
-
How brothers do you have?
-
How is the ticket? — Twelve pounds.
-
is the station from here? — About two kilometres.
-
Vendosini fjalët në rendin e duhur: does / what time / start / the film
B. Kuptimi
Shkruani pyetjen për pjesën me shkronja të zeza ose zgjidhni përgjigjen e saktë.
-
Shkruani pyetjen: I go to the gym three times a week.
-
Shkruani pyetjen: She works in a hospital.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: … is your car, the red one or the white one?
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: … your teacher?
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: … do you go to work? — By train.
C. Gjeni gabimin
Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.
-
Where you work?
-
What does he wants?
-
How many water do you drink?
-
Who do you live with?
D. Në kontekst
Lexoni dialogun dhe plotësoni fjalët që mungojnë.
Receptionist: Good evening. 17 is your name, please?
Guest: Maria Costa.
Receptionist: And 18 are you from, Ms Costa?
Guest: From Porto.
Receptionist: Lovely. How 19 nights are you here for?
Guest: Three. 20 time is breakfast?
Receptionist: From seven to ten. And 21 car is that outside, the blue one?
Guest: It's my car. Is that OK?
E. Radha juaj
Shkruani në anglisht.
-
Shkruani tri pyetje për një shok të ri: një me Where, një me How often dhe një me What kind of.
-
Shkruani dy pyetje për një pjesëtar të familjes suaj, pastaj përgjigjuni.
F. Përsëritje e përzier
Përsëritni mësimet e mëparshme.
-
A1-13 Present Simple: don't, doesn't, do, does – mohorja dhe pyetjet në shqip "Does your sister speak French?" "No, she ."
-
A1-15 Always, usually, never: ndajfoljet e shpeshtësisë në anglisht Vendosini fjalët në rendin e duhur: you / late / are / always / ?
-
A1-14 Have dhe Have Got në shqip: zotërimi, familja, pamja, sëmundjet you got a pen?
Përgjigjet
A. Forma
- Where
- Whose
- How old
- many
- much
- How far
- What time does the film start?
B. Kuptimi
- How often do you go to the gym?
- Where does she work?
- Which
- Who's
- How
C. Gjeni gabimin
- Where do you work?
- What does he want?
- How much water do you drink?
- ✓ Who do you live with?
D. Në kontekst
- What
- where
- many
- What
- whose
E. Radha juaj
- Where do you work? How often do you go out? What kind of films do you like?
- How old is your brother? He's 30. Where does he live? In Madrid.
F. Përsëritje e përzier
- doesn't / does not
- Are you always late?
- Have
