SlowingoGramatika
A1 14 / 32

Present Simple: don't, doesn't, do, does – mohorja dhe pyetjet në shqip

Present Simple: Don't, Doesn't, Do, Does

Në këtë faqe
  1. Qëllimi
  2. Ideja kryesore
  3. Shqipja dhe anglishtja
  4. Forma
  5. Përdorimi
  6. Gabime të shpeshta
  7. Kurthe për shqipfolësit
  8. Mos i ngatërroni
  9. Drejtshkrimi dhe shqiptimi
  10. Rregulli i artë
  11. Ushtrime

Qëllimi

Pas këtij mësimi do të dini të bëni fjali mohore me don't / doesn't, të bëni pyetje po / jo me Do…? / Does…?, të jepni përgjigje të shkurtra si Yes, I do dhe të bëni pyetje me fjalë pyetëse si Where do you live?

Ideja kryesore

Te A1-03 patë që be është e fortë: e bën vetë mohoren dhe pyetjen (She isn't here. Is she here?). Shumica e foljeve nuk janë kështu. Work, live dhe like nuk mund të marrin not dhe nuk mund të kalojnë në fillim të fjalisë. Ato kanë nevojë për ndihmë.

Ndihma është do, një folje ndihmëse (auxiliary): ajo mbart gramatikën për foljen kryesore. Në mohore do mbart not: I don't work. Në pyetje do kalon përpara: Do you work?

Mendojeni do si portierin e një hoteli. Portieri mbart valixhet e rënda: not, pyetjen dhe, me he / she / it, edhe -s-në. Kështu folja kryesore udhëton pa barrë, në formën bazë. She works → She doesn't work → Does she work? -s kalon nga folja kryesore te portieri. Në fjali -s del vetëm një herë.

Shqipja dhe anglishtja

Shqipja nuk ka folje ndihmëse për mohoren dhe pyetjen në të tashmen. Mohoren e bëjmë duke vënë «nuk» para foljes: «Nuk ha mish». Pyetjen e bëjmë me pjesëzën «a» ose vetëm me intonacion: «A flet anglisht?», «Flet anglisht?», «Ku punon?». Folja nuk ndryshon. Prandaj në anglisht do / does harrohet lehtë: I not eat meat, Where you work? Anglishtja këtu do patjetër do / does.

Dy gjëra të tjera: në pyetjet shqipe folja shpesh vjen para kryefjalës («Ku punon babai yt?»), kurse në anglisht rendi është fjala pyetëse + do / does + kryefjala + folja. Dhe shqipja përdor dy mohime bashkë («Nuk njoh askënd»), anglishtja vetëm një.

ShqipAnglishtÇfarë ndryshon
Nuk ha mish.I don't eat meat.«nuk» vjen direkt para foljes, not do do
Ajo nuk punon të dielave.She doesn't work on Sundays.-s kalon te doesn't, folja mbetet work
A flet anglisht? / Flet anglisht?Do you speak English?në shqip «a» ose intonacioni, në anglisht Do para kryefjalës
Ku punon babai yt?Where does your father work?në shqip folja para kryefjalës, në anglisht does + kryefjala + folja
Po. / Po, më pëlqen.Yes, I do.përgjigjja e shkurtër përsërit do, jo foljen kryesore
Nuk njoh askënd këtu.I don't know anybody here.shqipja ka dy mohime, anglishtja vetëm një
Ajo nuk është në shtëpi.She isn't at home.këtu është pothuajse njësoj: me be mohimi vjen direkt, pa do

Shkurt: në Present Simple, për mohoren dhe pyetjen anglishtja ka nevojë për do / does; -s shkon te does / doesn't, folja kryesore mbetet në formën bazë, dhe me be nuk përdoret do.

Forma

Mohorja

KryefjalaFolja ndihmëse + notForma bazëShembull
I / you / we / theydo not → don'tworkI don't work on Sundays.
he / she / itdoes not → doesn'tworkShe doesn't work on Sundays.

Pyetjet po / jo dhe përgjigjet e shkurtra

Folja ndihmëseKryefjalaForma bazëPoJo
DoI / you / we / theylike it?Yes, I do.No, I don't.
Doeshe / she / itlike it?Yes, she does.No, she doesn't.

Në përgjigjet e shkurtra pohore do / does është e fortë dhe e theksuar: Yes, I do.

Pyetjet me fjalë pyetëse

Fjala pyetëseFolja ndihmëseKryefjalaForma bazëPjesa tjetër
Wheredoyoulive?
Whatdoesshedo?(= Çfarë pune bën?)
What timedoesthe filmstart?
Howdoyougetto work?

-s kalon te folja ndihmëse

PohoreMohorePyetje
He plays tennis.He doesn't play tennis.Does he play tennis?
She has a car.She doesn't have a car.Does she have a car?

Be nuk përdor do në pyetje dhe në mohore

Me beMe foljet e tjera
Are you tired?Do you work here?
She isn't at home.She doesn't live here.

Përdorimi

1Fjalitë mohore

Përdorni don't / doesn't + formën bazë. Format e shkurtra janë normale në të folur dhe në shkrimin jozyrtar; do not / does not janë më zyrtare ose më të forta.

I don't eat meat.
Nuk ha mish.
«nuk» → don't
My boyfriend doesn't like horror films.
Të dashurit tim nuk i pëlqejnë filmat horror.
në shqip «i pëlqejnë», në anglisht kryefjala është my boyfriend
She doesn't work on Sundays.
Ajo nuk punon të dielave.
-s është te doesn't, jo te work
We don't have a car.
Nuk kemi makinë.
It doesn't matter.
Nuk ka rëndësi.
në shqip pa kryefjalë, në anglisht it
They don't live here any more.
Ata nuk jetojnë më këtu.
any more (UK); anymore (US)

2Pyetjet po / jo

Vendosni Do ose Does para kryefjalës, pastaj formën bazë.

Do you speak English?
A flisni anglisht?
në shqip «a» ose vetëm intonacioni, në anglisht do
Does this bus go to the airport?
A shkon ky autobus në aeroport?
në shqip folja para kryefjalës, në anglisht does + this bus + go
Do your kids like school?
A u pëlqen shkolla fëmijëve tuaj?
Does your phone take good photos?
A bën foto të mira telefoni yt?
Do you know a good dentist?
A njihni ndonjë dentist të mirë?

3Përgjigjet e shkurtra

Përgjigjuni me Yes / No + përemër + do / does / don't / doesn't. Folja kryesore nuk përsëritet.

"Do you drink coffee?" "Yes, I do."
«Pi kafe?» «Po.»
në shqip mjafton «po», në anglisht Yes, I do
Does she work here?
A punon ajo këtu?
No, she doesn't.
Jo.
përgjigje e shkurtër për pyetjen e mësipërme; në shqip «Jo, nuk punon»
"Do your parents live near you?" "Yes, they do."
«A jetojnë prindërit afër teje?» «Po.»
"Does the hotel have parking?" "No, it doesn't."
«A ka parking hoteli?» «Jo, nuk ka.»
it për hotelin

4Pyetjet me fjalë pyetëse

Fjala pyetëse vjen e para, pastaj do / does, kryefjala dhe forma bazë. Të gjitha fjalët pyetëse janë te A1-16.

Where do you work?
Ku punoni?
What does your sister do?
Çfarë pune bën motra jote?
pyetje për punën
What time does the shop close?
Në çfarë ore mbyllet dyqani?
në shqip folja para «dyqani», në anglisht does + the shop + close
How do you say this word in English?
Si thuhet kjo fjalë në anglisht?
What does this word mean?
Çfarë do të thotë kjo fjalë?
mean vjen në fund

5Do si folje kryesore

Do mund të jetë edhe folja kryesore (do homework, do the shopping, do yoga). Atëherë në mohore dhe në pyetje e shihni dy herë: së pari folja ndihmëse, pastaj folja kryesore.

"What do you do?" "I'm a nurse."
«Çfarë pune bëni?» «Jam infermiere.»
= What is your job?
I don't do much sport.
Nuk bëj shumë sport.
sport (UK), sports (US)
Does he do the cooking at home?
A gatuan ai në shtëpi?

6Be nuk përdor do

Be e bën vetë mohoren dhe pyetjen (shih A1-03). Mos e vini kurrë do / does me am / is / are. (Urdhërorja është ndryshe: Don't be late! Shih A1-18.)

Are you hungry?
Ke uri?
në shqip «ke», në anglisht be: are you
Is your brother a student?
A është vëllai yt student?
She isn't at home today.
Sot ajo nuk është në shtëpi.

Gabime të shpeshta

❌She don't like fish.
✅She doesn't like fish.
He / she / it → doesn't.
❌He doesn't works here.
✅He doesn't work here.
-s kalon te does; folja kryesore nuk ka -s.
❌Does she lives in Paris?
✅Does she live in Paris?
Vetëm një -s: te does.
❌Where you live?
✅Where do you live?
Edhe pyetjet me fjalë pyetëse kanë nevojë për foljen ndihmëse.
❌I not like it.
✅I don't like it.
Not ka nevojë për foljen ndihmëse do.
❌Do you be hungry?
✅Are you hungry?
Pyetjet me be nuk përdorin do.
❌"Do you like jazz?" "Yes, I like."
✅"Yes, I do."
Përgjigjja e shkurtër përdor foljen ndihmëse.
❌What does mean this word?
✅What does this word mean?
Folja ndihmëse + kryefjala + forma bazë.
⚠️You like pizza?
✅Do you like pizza?
Në të folur të lirë, një fjali pohore me intonacion pyetës mund të tregojë habi ose të kontrollojë diçka, por pyetja normale përdor do.

Kurthe për shqipfolësit

1. «Nuk» direkt para foljes. Në shqip mohimi është i thjeshtë: «Gjyshi im nuk i lexon lajmet në telefon». Fjalë për fjalë del not + folja. Në anglisht not nuk qëndron vetëm pranë foljes: duhet don't / doesn't, dhe -s kalon te doesn't.

❌My grandfather not reads the news on his phone.
✅My grandfather doesn't read the news on his phone.
not → doesn't + forma bazë

2. Pyetja pa do. Në shqip pyesim pa asnjë fjalë ndihmëse: «Si e bëni byrekun me spinaq kaq krokant?». Fjalë për fjalë del një pyetje pa do. Në pyetjet me fjalë pyetëse anglishtja do patjetër do / does.

❌How you make your spinach byrek so crispy?
✅How do you make your spinach byrek so crispy?
fjala pyetëse + do + kryefjala + folja

3. Folja para kryefjalës. Në pyetjet shqipe folja shpesh vjen para kryefjalës: «Sa orë fle foshnja juaj natën?». Fjalë për fjalë del folja kryesore para kryefjalës. Në anglisht para kryefjalës vjen vetëm does; folja kryesore mbetet pas saj.

❌How many hours sleeps your baby at night?
✅How many hours does your baby sleep at night?
does + kryefjala + forma bazë

4. Pyetja vetëm me intonacion. «Klea e njeh pronarin e këtij restoranti?» Në shqip kjo është pyetje normale. Në anglisht fjalia pohore me intonacion pyetës tregon zakonisht habi ose kontroll.

⚠️Klea knows the owner of this restaurant?
✅Does Klea know the owner of this restaurant?
Gramatikisht është e saktë, por tingëllon si habi ose kontroll; pyetja normale përdor does

5. Dy mohime. Në shqip mohimi i dyfishtë është i detyrueshëm: «Pas orës nëntë në këtë fshat nuk hap askush dyqanin». Në anglisht një mohim mjafton: nobody shkon me folje pohore.

❌After nine o'clock, nobody doesn't open a shop in this village.
✅After nine o'clock, nobody opens a shop in this village.
vetëm një mohim: nobody + folje pohore

Mos i ngatërroni

Pyetjet me be apo pyetjet me folje të tjera – Be lëviz vetë; foljet e tjera kanë nevojë për do / does. Shih A1-03.

Is she a teacher?
A është ajo mësuese?
be
Does she teach?
A jep ajo mësim?
folje tjetër: does

do (folje ndihmëse) apo do (folje kryesore) – Folja ndihmëse vetëm mbart gramatikën; folja kryesore do do të thotë «bëj një veprimtari».

Do you like it?
Të pëlqen?
vetëm folje ndihmëse
Do you do yoga?
A bën joga?
folje ndihmëse + folje kryesore

Who si kundrinor apo who si kryefjalë – Kur who ose what është kryefjala e pyetjes, nuk ka do / does (Who lives here?). Kjo shpjegohet te A2-33.

Who do you live with?
Me kë jetoni?
you live with someone: do
Who lives in that house?
Kush jeton në atë shtëpi?
dikush jeton atje: pa do

Drejtshkrimi dhe shqiptimi

  • does është e fortë /dʌz/ në përgjigjet e shkurtra, por shpesh e dobët /dəz/ në fillim të pyetjes: Does she…? Zanorja /ə/ është shumë afër «ë»-së shqipe, prandaj forma e dobët ju vjen lehtë. Zanorja nuk është «u»: mos thoni «duz».
  • doesn't /ˈdʌznt/: midis z dhe nt nuk ka zanore, mos shtoni «ë». don't /dəʊnt/ (UK), /doʊnt/ (US) rimon me won't, jo me want.
  • Në të folur të shpejtë do you shpesh bëhet /djə/ ose /dʒə/: Where d'you live? Tingulli /dʒ/ është «xh» e shqipes.
  • Në fjalitë mohore don't dhe doesn't zakonisht theksohen: I don't know. Në përgjigjet e shkurtra folja ndihmëse është e fortë: Yes, I do.
  • Apostrofi te don't / doesn't zë vendin e o-së së not.
  • Te pyetjet po / jo zëri zakonisht ngjitet në fund: Do you speak English? ↗. Te pyetjet me where, what zëri zakonisht bie: Where do you live? ↘.

Rregulli i artë

Me foljet që nuk janë be (dhe më vonë me foljet modale si can), për mohoren dhe pyetjen përdorni do / does. Not, pyetja dhe -s shkojnë te folja ndihmëse; folja kryesore mbetet në formën bazë.

Ushtrime

A. Forma

Bëjini fjalitë mohore ose pyetëse, ose plotësoni fjalën që mungon.

  1. Bëjeni mohore: I like tea.
  2. Bëjeni mohore: He plays football.
  3. Formoni një pyetje: You cook every day.
  4. Formoni një pyetje: She works on Saturdays.
  5. Where your parents live?
  6. What time the film start?

B. Kuptimi

Zgjidhni përgjigjen e saktë.

  1. Zgjidhni përgjigjen e saktë: … you tired?
  2. Zgjidhni përgjigjen e saktë: … your brother speak French?
  3. Zgjidhni përgjigjen e saktë për pyetjen "Does your flat have a balcony?": …
  4. "What do you do?" pyet për… …

C. Gjeni gabimin

Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.

  1. She doesn't goes to school.
  2. Do you are happy?
  3. Where you work?
  4. Does your sister live in Rome?

D. Në kontekst

Lexoni dialogun dhe plotësoni fjalët që mungojnë.

A new neighbour
Ella: Hi! 15 you live in this building?
Sam: Yes, I 16. I'm in flat 4. And you?
Ella: Flat 9. Where 17 you work?
Sam: In a hotel near the station. My wife 18 work — she's a student. What 19 you do?
Ella: I'm a teacher. But I 20 work on Fridays!

E. Radha juaj

Shkruani në anglisht.

  1. Shkruani dy gjëra që nuk i bëni në fundjavë.
  2. Shkruani tri pyetje për një shok të ri klase (një me Where, një me What dhe një pyetje po / jo).

F. Përsëritje e përzier

Përsëritni mësimet e mëparshme.

  1. A1-12 Present Simple në shqip: I work, she works – shpjegim dhe ushtrime
    My father (watch) the news every evening.
  2. A1-03 To Be në mohim dhe pyetje: isn't, aren't, Are you…? dhe përgjigjet e shkurtra
    your brother at home now?
  3. A1-08 Përemrat pronorë në anglisht (my, your, his) dhe 's e pronësisë
    "What's (she) name?" "Lucy."
Përgjigjet

A. Forma

  1. I don't like tea. / I do not like tea.
  2. He doesn't play football. / He does not play football.
  3. Do you cook every day?
  4. Does she work on Saturdays?
  5. do
  6. does

B. Kuptimi

  1. Are
  2. Does
  3. Yes, it does.
  4. your job

C. Gjeni gabimin

  1. She doesn't go to school.
  2. Are you happy?
  3. Where do you work?
  4. ✓ Does your sister live in Rome?

D. Në kontekst

  1. Do
  2. do
  3. do
  4. doesn't / does not
  5. do
  6. don't / do not

E. Radha juaj

  1. I don't get up early. I don't work.
  2. Where do you live? What do you do? Do you like music?

F. Përsëritje e përzier

  1. watches
  2. Is
  3. her
Aplikacioni AndroidMësoni në Lëvizje Google Play