Always, usually, never: ndajfoljet e shpeshtësisë në anglisht
Always, Usually, Never: How Often
Në këtë faqe
Qëllimi
Pas këtij mësimi do të dini të thoni sa shpesh bëni diçka me always, usually, often, sometimes, rarely, hardly ever dhe never, t'i vendosni këto fjalë në vendin e duhur dhe të përdorni shprehje si twice a week dhe How often…?
Ideja kryesore
Përfytyroni një shirit përqindjesh, si shiriti i baterisë në telefon. Në 0% është never: asnjë herë. Në 100% është always: çdo herë. Në mes janë usually, often, sometimes, rarely dhe hardly ever. Këto fjalë janë ndajfolje të shpeshtësisë (adverbs of frequency): na tregojnë sa shpesh ndodh diçka.
Këto ndajfolje duan të rrinë në mes të fjalisë, afër foljes. Vijnë para një foljeje të zakonshme (I always walk), por pas be (I'm always late). Be është e veçantë, siç e dini nga A1-03.
Për numra të saktë anglishtja përdor shprehje më të gjata: every day, twice a week, three times a year. Këto vijnë në fund të fjalisë (ose ndonjëherë në fillim).
Dhe mbani mend: never është vetë mohore. Mos shtoni not. Një mohim mjafton.
Shqipja dhe anglishtja
Në shqip renditja e këtyre fjalëve është e lirë: «Shkoj shpesh në palestër», «Shpesh shkoj në palestër», «Unë çdo mëngjes pi kafe». Ndajfolja vjen shpesh pas foljes. Në anglisht vendi është i fiksuar: ndajfolja e shkurtër vjen para foljes kryesore, kurse shprehjet si every morning zakonisht në fund. Pas be rregulli është njësoj si në shqip: «Ajo është gjithmonë e lodhur» – She's always tired.
Ndryshimi tjetër i madh është mohimi. Në shqip «kurrë» shkon gjithmonë me «nuk»: «Nuk ha kurrë peshk». Në anglisht never është vetë mohim, prandaj pa don't. Dhe «dy herë në javë» në anglisht është twice a week, pa in.
| Shqip | Anglisht | Çfarë ndryshon |
|---|---|---|
| Shkoj shpesh në palestër. | I often go to the gym. | në shqip ndajfolja pas foljes, në anglisht para saj |
| Unë çdo mëngjes pi kafe. | I drink coffee every morning. | shprehja e gjatë vjen në fund, jo midis kryefjalës dhe foljes |
| Nuk ha kurrë peshk. | I never eat fish. | në shqip dy mohime, në anglisht vetëm never |
| Ajo është gjithmonë e lodhur. | She's always tired. | këtu është njësoj: ndajfolja pas be |
| Ndonjëherë punoj nga shtëpia. | Sometimes I work from home. | këtu është njësoj: sometimes mund të dalë në fillim |
| Dy herë në muaj. | Twice a month. | «në» → a; «dy herë» → twice |
| Sa shpesh shkon në palestër? | How often do you go to the gym? | «sa shpesh» = how often, por anglishtja do edhe do |
Shkurt: ndajfolja e shkurtër vjen para foljes kryesore dhe pas be; shprehjet e gjata vijnë në fund; never nuk merr not; dhe «në javë» është a week.
Forma
Shiriti i shpeshtësisë (përqindje të përafërta)
| Ndajfolja | Rreth | Shqip |
|---|---|---|
| always | 100% | gjithmonë |
| usually / normally | 90% | zakonisht |
| often | 70% | shpesh |
| sometimes | 50% | ndonjëherë |
| rarely / seldom | 10% | rrallë |
| hardly ever | 5% | pothuajse kurrë |
| never | 0% | kurrë |
Seldom do të thotë njësoj si rarely, por është më zyrtare dhe nuk përdoret shumë në të folur. Në këtë nivel përdorni rarely; seldom mjafton ta njihni kur e lexoni.
Vendi në fjali
| Rregulli | Modeli | Shembull |
|---|---|---|
| para foljes kryesore | kryefjala + ndajfolja + folja | I often cook at home. |
| pas be | kryefjala + be + ndajfolja | She's never late. |
| në pyetje: pas kryefjalës | Do + kryefjala + ndajfolja + folja? | Do you often travel for work? |
| në mohore me usually, often, normally, always | don't / doesn't + ndajfolja + folja | I don't usually eat breakfast. |
| sometimes me mohoren | kryefjala + sometimes + don't / doesn't + folja | I sometimes don't have time. |
Rregulli i përgjithshëm është «pas foljes së parë ndihmëse». Deri tani foljet tuaja ndihmëse janë do / does; të njëjtin vend do ta shihni me can te A1-17 (I can never find my keys).
Fillimi dhe fundi: Sometimes dhe usually (edhe normally) mund ta fillojnë fjalinë, gjë që është e zakonshme në të folur: Sometimes I work from home. Sometimes mund të dalë edhe në fund: I work from home sometimes.
Shprehjet e shpeshtësisë, zakonisht në fund
| Shprehja | Shembull |
|---|---|
| every + day / week / morning / summer | I check my email every morning. |
| once / twice / three times + a + day / week / month / year | We eat out twice a month. |
| on + ditët (në shumës) | She plays tennis on Fridays. |
| How often…? | How often do you go to the gym? |
Përdorimi
1Me foljet e zakonshme: para foljes kryesore
Vendoseni ndajfoljen midis kryefjalës dhe foljes kryesore.
2Me be: pas be
Me am / is / are ndajfolja vjen pas foljes.
3Në pyetje dhe në mohore
Në pyetje ndajfolja vjen pas kryefjalës. Në mohore usually, often dhe normally zakonisht vijnë pas don't / doesn't; usually dhe often mund të dalin edhe para saj (We usually don't…). Sometimes vjen para mohimit. Don't always do të thotë «jo çdo herë».
4Sometimes dhe usually në fillim; never pa not
Sometimes dhe usually mund ta fillojnë fjalinë; kjo është e zakonshme në të folur. Never do të thotë «asnjëherë», prandaj nuk përdoret me don't / doesn't.
5Shpeshtësia e saktë dhe How often…?
Pyetni How often…? dhe përgjigjuni me një ndajfolje ose me një shprehje të saktë në fund të fjalisë.
Gabime të shpeshta
Kurthe për shqipfolësit
1. «Nuk … kurrë» → don't never. Në shqip mohimi i dyfishtë është i detyrueshëm: «Fqinjët tanë nuk e ulin kurrë muzikën pas mesnatës». Fjalë për fjalë del not + never. Në anglisht never është vetë mohim: vetëm never, ose not … ever.
2. Ndajfolja pas foljes. Në shqip themi natyrshëm «Gjyshja ime gatuan gjithmonë byrek të dielave». Fjalë për fjalë ndajfolja del midis foljes dhe kundrinorit. Në anglisht ajo vjen para foljes kryesore.
3. Shprehja e kohës në mes. «Arbeni çdo mbrëmje luan shah me fqinjin». Në shqip shprehja e kohës mund të dalë midis kryefjalës dhe foljes. Në anglisht shprehjet e gjata si every evening vijnë në fund ose në fillim të fjalisë.
Mos i ngatërroni
never apo not… ever – Never = not… ever. Përdorni njërën ose tjetrën, jo të dyja.
don't always apo never – Don't always do të thotë «ndonjëherë po, ndonjëherë jo». Never do të thotë «asnjë herë».
hardly ever apo hardly – Hardly ever = pothuajse kurrë (shpeshtësi). Hardly vetëm do të thotë «pothuajse aspak» (I can hardly hear you). Shih A2-09.
Ndajfolje me një fjalë apo shprehje – Ndajfoljet me një fjalë vijnë në mes; shprehjet më të gjata zakonisht në fund. Mënyrat për të folur për zakone të bezdisshme ose tipike (She'll sit there for hours) vijnë shumë më vonë, te B2-17.
Drejtshkrimi dhe shqiptimi
- often /ˈɒfn/ (UK), /ˈɔːfn/ (US): t zakonisht nuk shqiptohet, edhe pse dëgjohet edhe /ˈɒftən/. Shqipja shqipton çdo shkronjë, prandaj kini kujdes.
- usually /ˈjuːʒuəli/ ka katër rrokje, por shpesh thuhet me tri: /ˈjuːʒəli/. Tingulli /ʒ/ është «zh» e shqipes.
- always /ˈɔːlweɪz/: theksi në rrokjen e parë; shkruhet me një l. Tingulli /w/ nuk është «v»: rrumbullakosni buzët si për «u».
- once /wʌns/ fillon me /w/, jo me «o». twice /twaɪs/ = dy herë. Për më shumë përdorni three times, four times…
- Kur ndajfolja është mesazhi kryesor, ajo theksohet: She's never on time!
Rregulli i artë
Ndajfoljet e shpeshtësisë vijnë para foljes kryesore dhe pas be. Në mohore usually / often / always zakonisht vijnë pas don't / doesn't (edhe We usually don't… është e saktë), por sometimes vjen para tyre. Shprehjet e sakta (twice a week) zakonisht vijnë në fund. Never është vetë mohore, pra pa not, edhe pse në shqip themi «nuk … kurrë».
Ushtrime
A. Forma
Vendosini fjalët në rendin e duhur ose plotësoni.
-
Vendosini fjalët në rendin e duhur: always / I / breakfast / have
-
Vendosini fjalët në rendin e duhur: late / is / never / he
-
Vendosini fjalët në rendin e duhur: you / do / cook / often / ?
-
Vendosini fjalët në rendin e duhur: usually / we / don't / go out / on Mondays
-
Plotësoni: We go on holiday a year. (one time)on holiday (UK); on vacation (US)
-
Plotësoni: I see my aunt a year. (two times)
B. Kuptimi
Zgjidhni përgjigjen e saktë.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: I … watch TV — maybe once a month.
-
Zgjidhni fjalën për 0%: …
-
"He doesn't always walk to work." Does he walk to work every day? …
-
Plotësoni pyetjen: " do you go swimming?" "Twice a week."go swimming: fixed phrase, see A1-22
C. Gjeni gabimin
Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.
-
She goes sometimes to the gym.
-
I don't never eat meat.
-
They always are busy.
-
I see my aunt two times in a year.
-
We usually have lunch at one.
D. Në kontekst
Lexoni tekstin dhe plotësoni fjalët që mungojnë. Vendosini fjalët në kllapa në formën dhe në rendin e duhur.
I'm a nurse. My week is never the same. I 16 (usually / work) from Monday to Thursday. I 17 (be / often) tired on Thursday evening! On Fridays I go to the gym, and I 18 (sometimes / swim) in the pool there. I 19 (never / work) on Sundays — Sunday is family day. My sister visits us 20 (two times) a month.
E. Radha juaj
Shkruani në anglisht.
-
Shkruani tri fjali për javën tuaj me always, sometimes dhe never.
-
Përgjigjuni: How often do you see your friends? Përdorni një shprehje të saktë.
F. Përsëritje e përzier
Përsëritni mësimet e mëparshme.
-
A1-13 Present Simple: don't, doesn't, do, does – mohorja dhe pyetjet në shqip your brother often play football?
-
A1-14 Have dhe Have Got në shqip: zotërimi, familja, pamja, sëmundjet I a shower every morning.
-
A1-12 Present Simple në shqip: I work, she works – shpjegim dhe ushtrime My sister (study) every evening.
Përgjigjet
A. Forma
- I always have breakfast.
- He is never late.
- Do you often cook?
- We don't usually go out on Mondays. / We usually don't go out on Mondays.
- once
- twice
B. Kuptimi
- hardly ever
- never
- no
- How often
C. Gjeni gabimin
- She sometimes goes to the gym. / Sometimes she goes to the gym. / She goes to the gym sometimes.
- I never eat meat. / I don't ever eat meat.
- They are always busy. / They're always busy.
- I see my aunt twice a year. / I see my aunt two times a year.
- ✓ We usually have lunch at one.
D. Në kontekst
- usually work
- am often / 'm often
- sometimes swim
- never work
- twice
E. Radha juaj
- I always get up at seven. I sometimes cook dinner. I never work on Sundays.
- I see my friends twice a week.
F. Përsëritje e përzier
- Does
- have / take
- studies
