Nyjet në anglisht (articles): a, an, the apo pa nyje?
A, An and The
Në këtë faqe
Qëllimi
Pas këtij mësimi do të dini të zgjidhni a, an, the ose pa nyje në fjali të përditshme: për një send ndër shumë, për profesionet, për diçka që e njihni të dy dhe për fjali të përgjithshme.
Ideja kryesore
A, an dhe the janë nyje (articles). Janë fjalë të vogla që vijnë para emrit dhe i tregojnë dëgjuesit cilin ose sa. Nyjet i përgjigjen një pyetjeje të thjeshtë: a e di dëgjuesi për cilin bëhet fjalë?
Ju thoni: «I have a dog.» Për shokun tuaj është një qen i ri – një qen ndër miliona. Të nesërmen thoni: «The dog is sick.» Tani shoku e di saktësisht për cilin qen bëhet fjalë. Mendoni fytyrat në një festë: a/an është një fytyrë e re – «një, cilido, dikush i ri». The është një fytyrë e njohur – dikush që e njihni të dy.
Kur flisni për gjërat në përgjithësi – qentë, muzikën, kafenë si pije – nuk keni parasysh asnjë fytyrë, as të re, as të njohur, prandaj zakonisht nuk përdorni fare nyje: Dogs are friendly. Music is fun.
Zgjedhja mes a dhe an varet vetëm nga tingulli: an para një tingulli zanor, a para një tingulli bashkëtingëllor. Dëgjoni me veshë, jo me sy.
Shqipja dhe anglishtja
Shqipja ka edhe ajo një nyje të shquar, por ajo nuk është fjalë më vete: ngjitet në fund të emrit si mbaresë (trajta e shquar): qen – qeni, mace – maceja, libër – libri. Për diçka të re kemi «një», si a / an. Për dytësinë dhe për gjërat e vetme të dyja gjuhët punojnë njësoj: «Kam një mace dhe një qen. Macja është dhjetë vjeç» = The cat is ten; «dielli», «hëna» = the sun, the moon.
Dallimi i madh është te gjërat në përgjithësi. Shqipja për to përdor trajtën e shquar: «Kafeja është shumë e njohur», «Qentë janë kafshë të mrekullueshme», «Muzika është e rëndësishme për mua». Anglishtja këtu nuk vë asnjë nyje: Coffee is very popular. Dogs are great pets. Me the fjalia ndryshon kuptim: flet për një kafe ose disa qen të caktuar. Edhe emrat e shteteve dhe të qyteteve në shqip marrin shpesh trajtën e shquar («Kanadaja», «Italia», «Tirana»), kurse në anglisht nuk kanë nyje: Canada, Italy, Tirana.
Nga ana tjetër, «një» në shqip mungon shpesh aty ku anglishtja e do a / an: para profesionit («Nëna ime është infermiere»), pas «është» («Është ide interesante», «Është ditë e bukur») dhe me «kam» («Kam makinë»). Në anglisht një emër i numërueshëm në njëjës nuk qëndron kurrë pa nyje ose pa një fjalë si my, this.
| Shqip | Anglisht | Çfarë ndryshon |
|---|---|---|
| Kafeja është shumë e njohur. | Coffee is very popular. | në përgjithësi: shqip trajta e shquar, anglisht pa nyje |
| Qentë janë kafshë shtëpiake të shkëlqyera. | Dogs are great pets. | edhe në shumës: pa the |
| Kam një mace dhe një qen. Maceja është dhjetë vjeç. | I have a cat and a dog. The cat is ten. | këtu është njësoj: dytësia → trajta e shquar / the |
| Dielli është shumë i fortë sot. | The sun is very strong today. | këtu është njësoj: send i vetëm |
| Nëna ime është infermiere. | My mother is a nurse. | profesioni: shqip pa «një», anglisht a / an |
| Është ide interesante. | It's an interesting idea. | pas «është» shqipja shpesh nuk vë «një» |
| Kanadaja është shumë e madhe. | Canada is very big. | emrat e shteteve: shqip trajta e shquar, anglisht pa nyje |
| Ku është banjoja? | Where's the bathroom? | këtu është njësoj: situata e bën të qartë |
Shkurt: atje ku shqipja flet në përgjithësi me trajtën e shquar («kafeja», «qentë»), anglishtja nuk vë nyje; atje ku shqipja nuk vë «një» para një emri në njëjës (profesioni, «është ide e mirë», «kam makinë»), anglishtja do a / an.
Forma
Tri zgjedhjet
| Nyja | Me | Kuptimi | Shembull |
|---|---|---|---|
| a / an | një send të numërueshëm (njëjës) | një ndër shumë; informacion i ri | I have a car. |
| the | emra në njëjës, në shumës dhe të panumërueshëm | ai (ata) i caktuar që e njohim të dy | The car is outside. |
| pa nyje | emra në shumës dhe të panumërueshëm | gjërat në përgjithësi | Cars are expensive. |
Emrat e panumërueshëm janë emra që nuk mund t'i numëroni: water, music. Shih A1-24.
A apo an? Dëgjoni tingullin e parë
| a + tingull bashkëtingëllor | an + tingull zanor |
|---|---|
| a book, a car | an apple, an egg |
| a university – fillon me tingullin «j» | an hour – h nuk shqiptohet |
| a uniform – fillon me tingullin «j» | an umbrella |
| a one-way ticket – fillon me tingullin /w/ | an X-ray – fillon me tingullin «e» («eks») |
| a house | an old house – vendos fjala që vjen pas |
Kur përdoret the
| Arsyeja | Shembull |
|---|---|
| përmendet për herë të dytë | I have a lamp. The lamp is blue. |
| situata e bën të qartë | Where's the bathroom? |
| ekziston vetëm një | the sun, the moon, the internet |
Pa nyje
| Rasti | Shembull |
|---|---|
| emra në shumës në përgjithësi | Cats are cute. |
| emra të panumërueshëm në përgjithësi | Water is important. |
| shumica e emrave të njerëzve, qyteteve, shteteve | Maria is in Lisbon. |
Përdorimi
1A/an për një ndër shumë ose për diçka të re
Përdorni a/an me një send të numërueshëm kur është një shembull i llojit të vet ose kur e përmendni për herë të parë.
2A/an me profesionet
Kur thoni profesionin e një personi, përdorni a/an. Me profesionet në shumës nuk ka nyje.
3The për diçka të caktuar që e njohim të dy
Përdorni the kur dëgjuesi e di saktësisht për cilin bëhet fjalë: sepse e keni përmendur më parë, ose sepse situata e bën të qartë.
4The për gjërat e vetme
Përdorni the për gjërat që janë të vetme në botën tonë. Këtu shqipja punon njësoj: trajta e shquar.
5Pa nyje për kuptimin e përgjithshëm dhe për emrat
Me emrat në shumës ose të panumërueshëm në përgjithësi nuk ka nyje. Shumica e emrave të njerëzve, qyteteve dhe shteteve nuk kanë nyje. (Disa emra e kanë the: shih B1-23.) Kujdes: këtu shqipja zakonisht përdor trajtën e shquar.
6A apo an? Dëgjoni tingullin
Zgjidhni a ose an sipas tingullit të parë të fjalës që vjen pas, jo sipas shkronjës së parë.
Gabime të shpeshta
Kurthe për shqipfolësit
1. Trajta e shquar për gjërat në përgjithësi. Në shqip themi «Çaji i malit është shumë i shëndetshëm» ose «Bletët janë shumë të rëndësishme për natyrën», dhe kemi parasysh çdo çaj mali dhe çdo bletë. Fjalë për fjalë del the. Në anglisht, për gjërat në përgjithësi, emrat në shumës dhe emrat e panumërueshëm nuk marrin nyje. Me the fjalia flet për diçka të caktuar.
2. «Është film i mirë» → pa a. Pas «është» dhe me «kam» shqipja shpesh nuk vë «një»: «Kushëriri im thotë se Prizreni është qytet shumë i bukur», «Arbeni ka makinë, mund të na çojë në Berat». Në anglisht një emër i numërueshëm në njëjës do patjetër a / an.
3. Profesioni pa a / an. «Kur të mbaroj shkollën, dua të bëhem veterinere» – në shqip pa «një». Në anglisht profesioni i një personi do a / an, edhe pas be në formën bazë.
4. Emrat e qyteteve dhe të shteteve me the. Në shqip emrat e qyteteve dhe të shteteve si kryefjalë janë në trajtën e shquar: «Shkodra është shumë e bukur në vjeshtë». Kjo trajtë kthehet lehtë në the. Në anglisht shumica e qyteteve dhe e shteteve nuk kanë nyje.
Mos i ngatërroni
a apo the – A sjell diçka të re; the tregon atë që e njohim tashmë.
Në përgjithësi apo e caktuar – Pa nyje = të gjithë, në përgjithësi; the = pikërisht këta. Në shqip të dyja shpesh kanë trajtën e shquar («studentët»), prandaj kini kujdes.
a/an apo one – A/an do të thotë thjesht «një ndër shumë». Përdorni one kur numri ka rëndësi (numrat: shih A1-04). Në shqip të dyja janë «një».
Drejtshkrimi dhe shqiptimi
- a zakonisht është e dobët: /ə/, shumë afër «ë»-së shqipe: a book /ə bʊk/. an zakonisht është /ən/ dhe lidhet me fjalën pas: an egg tingëllon si një fjalë e vetme. Mos e shqiptoni a si «a» e plotë e shqipes.
- the është /ðə/ para tingullit bashkëtingëllor (the car) dhe shpesh /ði/ para tingullit zanor (the apple). Shumë folës përdorin /ðə/ kudo; të dyja janë të sakta. Tingulli /ð/ është «dh» e shqipes: mos e ktheni në «d» ose «z».
- the e fortë /ðiː/ përdoret kryesisht për theksim: This is the place for pizza. (= vendi më i mirë, vendi i famshëm)
- h që nuk shqiptohet: hour, honest, honour → an. h që shqiptohet: house, hotel, holiday → a. Në shqip çdo shkronjë shqiptohet, prandaj këtu duhet kujdes: hour fillon me zanore.
- university, uniform fillojnë me tingullin «j», prandaj marrin a. one fillon me /w/: a one-way street.
Rregulli i artë
E re, ose një ndër shumë → a/an (zgjidhni sipas tingullit). Ai që e njohim të dy, ose i vetmi → the. Emrat në shumës ose të panumërueshëm në përgjithësi → zakonisht pa nyje, edhe kur shqipja thotë «kafeja», «qentë», «muzika».
Ushtrime
A. Forma
Shkruani a ose an.
-
___ student …
-
___ hour …
-
___ university …
-
___ X-ray …
-
___ old house …
-
___ umbrella …
-
___ uniform …
B. Kuptimi
Zgjidhni përgjigjen e saktë.
-
I have a son and a daughter. Zgjidhni përgjigjen e saktë: … son is five.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: … moon is beautiful tonight.
-
Në përgjithësi: … are independent animals.
-
Në përgjithësi: … is sweet.
-
I have one window in my room. Zgjidhni përgjigjen e saktë: … window is open.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: My parents are ….
C. Gjeni gabimin
Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.
-
My brother is engineer.
-
She is in the Madrid.
-
It's a hour from here.
-
They are a teachers.
-
The sun is very hot today.
D. Në kontekst
Kjo kafene është e re për Anën. Shkruani a, an, the ose no article.
Hi Ana! I'm in 19 new café near the station. 20 café is great, and 21 coffee here is really good. My friend Leo is here too. He's 22 artist. Oh, and 23 dogs are welcome here. 24 dogs are my favourite animals!
E. Radha juaj
Shkruani në anglisht.
-
Shkruani për punën tuaj ose për punën e njerëzve të familjes suaj. Përdorni a/an.
-
Shkruani dy fjali për gjëra në përgjithësi. Mos përdorni nyje.
F. Përsëritje e përzier
Përsëritni mësimet e mëparshme.
-
A1-05 Shumësi i emrave në anglisht (plural nouns): -s, -es dhe format e parregullta one child, two
-
A1-03 To Be në mohim dhe pyetje: isn't, aren't, Are you…? dhe përgjigjet e shkurtra "Is your sister a nurse?" "No, ."
Përgjigjet
A. Forma
- a
- an
- a
- an
- an
- an
- a
B. Kuptimi
- The
- The
- Cats
- Chocolate
- The
- doctors
C. Gjeni gabimin
- My brother is an engineer.
- She is in Madrid.
- It's an hour from here.
- They are teachers. / They are the teachers.
- ✓ The sun is very hot today.
D. Në kontekst
- a
- The
- the
- an
E. Radha juaj
- I'm a student. My father is an electrician, and my mother is a teacher.
- Music is important to me. Cats are great pets.
F. Përsëritje e përzier
- children
- she isn't / she's not
