SlowingoSarufi
A1 19 / 32

Imperative na Let's kwa Kiswahili: Amri, Maelekezo na Mapendekezo

Imperatives, Let's and Suggestions

Katika ukurasa huu
  1. Lengo
  2. Wazo Kuu
  3. Kiswahili na Kiingereza
  4. Muundo
  5. Matumizi
  6. Makosa ya Kawaida
  7. Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili
  8. Usichanganye
  9. Tahajia na Matamshi
  10. Kanuni ya Dhahabu
  11. Mazoezi

Lengo

Baada ya somo hili, utaweza kutoa maelekezo, kuonyesha njia na kutoa maonyo (Turn left. Don't touch that!), kuwakaribisha watu (Come in!), kulainisha kwa please, na kupendekeza kwa Let's, How about…?, What about…? na Why don't we…?

Wazo Kuu

Wakati mwingine hutaki kueleza dunia ilivyo; unataka kuibadilisha. Unataka mtu afanye jambo: Sit down. Open the window. Be careful. Kwa hili, Kiingereza hutumia imperative (kauli ya amri): base form ya kitenzi mwanzoni, bila kiima.

Kwa nini bila kiima? Kwa sababu kiko wazi: ni wewe, msikilizaji. Fikiria kitufe cha kitendo: kitufe kilichoandikwa kitendo juu yake: Stop. Wait. Go. Unabonyeza kitufe, na msikilizaji anafanya kitendo.

Kusema "usifanye", weka Don't mbele: Don't go. Unapotaka kujihusisha mwenyewe, wewe na mimi pamoja, tumia Let's: Let's go. Na kwa wazo laini zaidi, uliza swali: How about a coffee? Why don't we go out?

Imperative inaweza kusikika moja kwa moja sana, kwa hiyo please, sauti ya kirafiki na mazingira ni muhimu sana.

Habari njema: Kiswahili kina mfumo unaofanana sana. Tunasema Kaa! Fungua mlango! bila kiima, Usiguse! kwa kukanusha, na Twende! kwa "sisi pamoja". Tofauti kubwa ni kwamba Kiswahili kina maumbo tofauti kwa mtu mmoja na kwa watu wengi (fungua / fungueni); Kiingereza kina umbo moja tu.

Kiswahili na Kiingereza

Kiswahili na Kiingereza vinaanza amri kwa kitenzi, bila kiima. Lakini Kiswahili hubadilisha kitenzi kwa wingi (-eni), kwa kukanusha (usi-…-e) na kwa "sisi" (tu-…-e). Kiingereza hakibadilishi kitenzi: kinaongeza Don't au Let's mbele.

KiswahiliKiingerezaTofauti
Fungua mlango. / Fungueni mlango.Open the door.Kiswahili: umoja na wingi; Kiingereza: umbo moja
Usiguse sufuria hiyo.Don't touch that pan.usi-…-e ndani ya kitenzi; Kiingereza: Don't + base form
Kuwa mwangalifu!Be careful!sawa: kuwa → be
Tupumzike. / Twende nyumbani.Let's take a break. / Let's go home.tu-…-e → Let's + base form
Tusibishane kuhusu pesa.Let's not argue about money.tusi- → Let's not
Kwa nini tusikutane saa kumi na mbili?Why don't we meet at six?muundo unaofanana sana
Usijali kuhusu vyombo.Don't worry about the dishes.usijali → Don't worry (si "Don't mind")

Kwa hiyo: kitenzi peke yake = amri; Don't mbele = usi-; Let's mbele = tu-…-e.

Muundo

Imperative

MpangilioMfano
Chanyabase form + …Open the door.
KukanushaDon't + base form + …Don't open the door.
Kwa beBe / Don't be + kivumishiBe quiet. Don't be late.
Laini zaidiPlease + imperative / imperative + pleasePlease sit down. / Sit down, please.
Always / neverAlways / Never + base formAlways say thank you. Never tell anyone.
  • Umbo ni lile lile kwa mtu mmoja au wengi: Sit down, Tom. / Sit down, everyone.
  • Do not ni umbo kamili, hutumika kwenye mabango na sheria rasmi: Do not enter.

Let's (= let us)

MpangilioMfano
PendekezoLet's + base formLet's eat out tonight.
KukanushaLet's not + base formLet's not wait.

Mapendekezo mengine

MpangilioMfano
How about / What about + nomino?How about a coffee?
How about / What about + -ing form?What about going to the beach?
Why don't we + base form?Why don't we take a taxi?

-ing form (going, taking) inafundishwa kikamilifu katika A1-22; hapa jifunze tu kuitumia baada ya How about / What about.

Kujibu pendekezo

NdiyoHapana
Good idea! / OK. / Sure. / Yes, let's. / Why not?Sorry, I can't. / I'm not sure. / Maybe another time.

Matumizi

1Maelekezo

Tumia imperative kwa maelekezo ya hatua kwa hatua: mapishi, programu, mashine, mitihani, darasani.

Open the app and tap "Settings".
Fungua programu na ubonyeze "Settings".
kitenzi mwanzoni, bila kiima
Add the eggs and mix well.
Ongeza mayai na ukoroge vizuri.
Read the questions carefully.
Soma maswali kwa makini.
kwa darasa zima: Someni; Kiingereza: Read
Turn off your phone, please.
Tafadhali, zima simu yako.
Don't press this button.
Usibonyeze kitufe hiki.
usi- → Don't

2Kuonyesha Njia

Tumia imperative kumwonyesha mtu jinsi ya kufika mahali.

Go straight on and turn left at the bank.
Nenda moja kwa moja kisha pinda kushoto kwenye benki.
straight on (UK); straight ahead (US)
Take the next street on the right.
Ingia barabara inayofuata upande wa kulia.
Cross the road at the lights.
Vuka barabara kwenye taa za barabarani.
Get off the bus at the next stop.
Shuka kwenye basi kituo kinachofuata.
shuka = get off

3Maonyo na Ushauri

Tumia imperative, mara nyingi fupi na kwa sauti, kuwaonya watu. Always / Never + imperative hutoa ushauri mzito wa jumla.

Be careful! The floor is wet.
Kuwa mwangalifu! Sakafu ina maji.
Be + kivumishi
Watch out! There's a step here.
Angalia! Kuna ngazi hapa.
Don't touch that pan. It's very hot.
Usiguse sufuria hiyo. Ina moto sana.
Never leave your bag on the train.
Usiache kamwe mkoba wako ndani ya treni.
Kiswahili usi- + kamwe; Kiingereza Never peke yake
Always lock the door at night.
Funga mlango kwa kufuli kila usiku.

4Makaribisho na Ofa

Kwa sauti ya kirafiki, imperative ni ya ukarimu, si ya ukali.

Come in!
Karibu ndani! / Pita ndani!
Have a seat.
Keti. / Karibu kiti.
Please help yourself to coffee.
Tafadhali, jipakulie kahawa.
msemo maalum = chukua unachotaka: tazama A2-14
Come to my place on Saturday.
Karibu nyumbani kwangu Jumamosi.
Don't worry about the dishes.
Usijali kuhusu vyombo.
usijali → Don't worry

5Let's na Let's Not

Tumia Let's kupendekeza kufanya jambo pamoja (wewe + mimi). Let's not hupendekeza kutolifanya.

Let's take a break.
Tupumzike kidogo.
tu-…-e → Let's
Let's order a pizza tonight.
Tuagize piza usiku wa leo.
"Let's meet at the café." "Good idea!"
"Tukutane mgahawani." "Wazo zuri!"
Let's not argue about money.
Tusibishane kuhusu pesa.
tusi- → Let's not
It's late. Let's go home.
Muda umekwenda. Twende nyumbani.
twende → Let's go

6How about…? What about…? Why don't we…?

Maswali haya hufanya pendekezo lisikike laini na wazi zaidi. Baada ya How about / What about, tumia nomino au -ing form. Baada ya Why don't we, tumia base form.

How about a walk?
Je, tutembee kidogo? / Vipi tukitembea kidogo?
How about + nomino
What about Italian food tonight?
Je, leo usiku tule chakula cha Kiitaliano?
How about watching a film?
Vipi tukitazama filamu?
watching: umbo maalum baada ya How about, tazama A1-22
"Why don't we ask Sara?" "Yes, let's."
"Kwa nini tusimwulize Sara?" "Ndiyo, tumwulize."
Why don't we meet at six?
Kwa nini tusikutane saa kumi na mbili jioni?
six = saa kumi na mbili

Makosa ya Kawaida

❌Not touch that!
✅Don't touch that!
Imperative ya kukanusha hutumia Don't.
❌Don't to go.
✅Don't go.
Don't + base form, bila to.
❌Don't late!
✅Don't be late!
Late ni kivumishi, kwa hiyo inahitaji be.
❌Please you sit down.
✅Please sit down.
Kwa kawaida imperative haina kiima.
❌Let's to go.
✅Let's go.
Let's + base form, bila to.
❌Let's going to the beach.
✅Let's go to the beach.
Let's + base form, si -ing.
❌How about go to the cinema?
✅How about going to the cinema?
How about + -ing form au nomino.
❌Why don't we to call him?
✅Why don't we call him?
Why don't we + base form.
⚠️Let's don't wait.
✅Let's not wait.
Let's don't husikika katika Kiingereza cha Marekani kisicho rasmi (na Don't let's ya zamani katika Kiingereza cha Uingereza), lakini Let's not ndilo umbo sanifu.

Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili

1. Usijali kuwa Don't mind. Katika Kiingereza cha Afrika Mashariki, Don't mind husikika mara nyingi kwa maana ya usijali. Kimataifa, faraja hii ni Don't worry; mind hutumika katika misemo mingine (Never mind, Do you mind…?).

⚠️Don't mind, I'll pay for the taxi.
✅Don't worry, I'll pay for the taxi.
Kwa kumtuliza mtu, tumia Don't worry.

2. Let's we…. Twende tayari ina "sisi" ndani yake, na Let's tayari ina us ndani yake (let us). Kuongeza we ni kurudia.

❌Let's we go to the market.
✅Let's go to the market.
Let's = let us; usiongeze we.

3. Let us go katika mazungumzo. Shuleni na kwenye hotuba tunasikia Let us… mara nyingi, kwa hiyo wengi huutumia hata kati ya marafiki. Ni sahihi kisarufi, lakini katika mazungumzo ya kawaida unasikika rasmi sana.

⚠️Let us go and eat now, I'm hungry.
✅Let's go and eat now, I'm hungry.
Kati ya marafiki tumia Let's.

4. Shuka kuwa Alight. Kwa maelekezo ya safari, Kiingereza cha Afrika Mashariki mara nyingi hutumia alight kwa maana ya kushuka. Ni neno sahihi, lakini rasmi sana; katika mazungumzo ya kila siku watu husema get off.

⚠️Alight at the stage near the hospital.
✅Get off at the bus stop near the hospital.
Alight ni rasmi sana; stage ni Kiingereza cha Kenya kwa bus stop.

Usichanganye

Imperative na Can you…? — Imperative inaamuru; Can you…? inaomba. Kwa watu usiowajua, madukani au kazini, ombi kwa kawaida ni la heshima zaidi. Tazama A1-17 na A2-23.

Close the window.
Funga dirisha.
moja kwa moja
Can you close the window, please?
Tafadhali, unaweza kufunga dirisha?
ombi la heshima

Let's na lets — Let's (yenye ritifaa) = let us, pendekezo. Lets (bila ritifaa) ni kitenzi let + -s = anaruhusu. Tazama B1-18.

Let's watch a film.
Tutazame filamu.
pendekezo
My mum lets me watch films at the weekend.
Mama yangu huniruhusu kutazama filamu mwishoni mwa wiki.
anaruhusu; Mum (UK), Mom (US)

Don't na Doesn't — Imperative ya kukanusha ni Don't (au Do not) kila mara, hata kwa mtu mmoja. Doesn't ni kwa he / she / it katika Present Simple tu. Tazama A1-13.

Don't run, Max!
Usikimbie, Max!
imperative
Max doesn't run.
Max hakimbii.
Present Simple

Tahajia na Matamshi

  • Let's = let us. Ritifaa inachukua nafasi ya u: /lets/. Usiandike Lets go. Neno ni silabi moja inayoishia kwa /ts/; usiongeze irabu: epuka "letsi".
  • Don't ni silabi moja: /dəʊnt/ (UK), /doʊnt/ (US). Katika mazungumzo ya haraka t mara nyingi haisikiki wazi: Don't worry inasikika karibu kama "doan worry".
  • Sisitiza kitenzi kikuu, au neno dogo katika vitenzi kama sit down: Sit down. Don't touch it. Katika onyo, sisitiza Don't: Don't touch it!
  • Sauti yako inabadilisha maana. Sauti bapa inayoshuka inaweza kusikika kama amri; sauti laini pamoja na please inasikika kirafiki. Kwa Kiswahili mara nyingi upole uko kwenye sauti na tafadhali; kwa Kiingereza ni sawa, lakini please na swali (Can you…?) vina nguvu zaidi.
  • Please mwishoni (Sit down, please) kwa kawaida husikika kirafiki zaidi kuliko please yenye nguvu mwanzoni, inayoweza kusikika kama kukosa subira.
  • Katika mazungumzo ya msisitizo au hasira, wakati mwingine kiima huongezwa: You sit here! Hili si la kawaida.

Kanuni ya Dhahabu

Anza na base form, kwa kawaida bila kiima: Sit down. Kukanusha: Don't + base form. Kujihusisha mwenyewe, tumia Let's / Let's not + base form (bila we, bila to). Kwa pendekezo laini zaidi, tumia How about / What about + nomino au -ing form, au Why don't we + base form.

Mazoezi

A. Muundo

Andika au chagua umbo sahihi.

  1. ___ … your books, please.
  2. Kanusha: Touch the screen.
  3. Kanusha: Let's go out tonight.
  4. late for the meeting! (imperative ya kukanusha ya be)
  5. How about (have) lunch in the park?
  6. Panga maneno kwa mpangilio sahihi: forget / never / your password

B. Maana

Jibu kwa neno la Kiingereza au chagua jibu sahihi.

  1. Instruction, warning or suggestion? "Watch out! The dog bites."
  2. Instruction, warning or suggestion? "Why don't we take the train?"
  3. "Let's go to the cinema." Chagua jibu bora: …
  4. Chagua jibu sahihi: … take a taxi.

C. Tafuta Kosa

Sahihisha kosa. Kama sentensi iko sahihi, andika correct.

  1. Not park here.
  2. Let's to have lunch.
  3. Please you wait here.
  4. What about a pizza?

D. Katika Muktadha

Kamilisha mazungumzo. Tumia kitenzi kilicho kwenye mabano pale kilipotolewa.

Saturday plans
Mia: I'm bored. 15 do something!
Ben: OK. How about 16 (go) to the lake?
Mia: Hmm, it's cold today. Why 17 we go to the cinema?
Ben: Good idea. 18 (not / forget) your student card — it's cheaper.
Mia: Thanks! 19 (meet) at the station at three.

E. Zamu Yako

Andika kwa Kiingereza.

  1. Andika maelekezo matatu kwa mgeni anayekuja nyumbani kwako.
  2. Rafiki yako amechoshwa. Andika mapendekezo mawili kwa njia tofauti.

F. Marudio Mchanganyiko

Rudia masomo yaliyotangulia.

  1. A1-17 Can na Can't kwa Kiswahili: Uwezo, Ruhusa, Maombi na Matamshi
    you help me with my bags, please?
  2. A1-13 Don't, Doesn't, Do, Does: Present Simple ya Kukanusha na Maswali kwa Kiswahili
    My brother (not / eat) fish.
  3. A1-15 Always, Usually, Never kwa Kiswahili: Mara Ngapi na Mahali pa Neno
    Panga maneno kwa mpangilio sahihi: on Sundays / we / visit / always / our grandmother
Majibu

A. Muundo

  1. Open
  2. Don't touch the screen. / Do not touch the screen.
  3. Let's not go out tonight.
  4. Don't be / Do not be
  5. having
  6. Never forget your password.

B. Maana

  1. warning
  2. suggestion
  3. Good idea!
  4. Let's

C. Tafuta Kosa

  1. Don't park here. / Do not park here.
  2. Let's have lunch.
  3. Please wait here. / Wait here, please.
  4. ✓ What about a pizza?

D. Katika Muktadha

  1. Let's
  2. going
  3. don't
  4. Don't forget / Do not forget
  5. Let's meet / Meet

E. Zamu Yako

  1. Take off your shoes, please. Don't sit on that chair — it's broken. Help yourself to tea.
  2. Let's go for a walk. Why don't we watch a film?

F. Marudio Mchanganyiko

  1. Can / Could / Will / Would
  2. doesn't eat / does not eat
  3. We always visit our grandmother on Sundays. / On Sundays we always visit our grandmother. / On Sundays, we always visit our grandmother.
Programu ya AndroidJifunze Ukiwa Safarini Google Play