SlowingoGrammatika
A1 21 / 32

At, On, In oʻzbekcha: vaqt bilan qaysi predlog ishlatiladi? «-da» qoʻshimchasi inglizcha

At, On, In: Time

Bu sahifada
  1. Maqsad
  2. Asosiy gʻoya
  3. Oʻzbek va ingliz tillari
  4. Tuzilish
  5. Qoʻllanish
  6. Keng tarqalgan xatolar
  7. Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
  8. Adashtirmang
  9. Imlo va talaffuz
  10. Oltin qoida
  11. Mashqlar

Maqsad

Bu darsdan keyin siz biror narsa qachon boʻlishini at (soat), on (kunlar va sanalar) va in (oylar, yillar, fasllar, kunning qismlari) bilan ayta olasiz hamda qachon predlog umuman kerak emasligini bilasiz (next week, every day, tomorrow).

Asosiy gʻoya

Predlog (preposition) — munosabatni koʻrsatadigan kichik soʻz; bu yerda voqea va vaqt orasidagi munosabatni. Ingliz tili uchtasini ishlatadi: at, on, in. Tanlov vaqtning kattaligiga bogʻliq.

Vaqt piramidasini tasavvur qiling. Tor uchida vaqtning eng kichik boʻlagi: soatdagi aniq nuqta — at six o'clock. Oʻrtasida bitta kun, kundaligingizning bir sahifasi — on Monday, on 3 May. Keng asosida ichida koʻp kun boʻlgan katta davrlar — in June, in 2030, in winter.

Demak: at = nuqta, on = kun, in = uzunroq davr. Bir nechta turgʻun iboralar bu qoidaga boʻysunmaydi (at night, at the weekend), ularni tayyor boʻlak sifatida yodlang.

Vaqt soʻzi oʻzi aniq vaqtni «koʻrsatib» tursa — this, next, last, every, today, tomorrow, yesterday — predlog umuman kerak emas.

Oʻzbek va ingliz tillari

Oʻzbek tilida predlog yoʻq: vaqtni -da qoʻshimchasi koʻrsatadi va u otdan keyin keladi («soat oltida», «iyunda», «qishda»). Bitta -da qoʻshimchasi inglizchadagi uchta soʻzning ishini bajaradi, shuning uchun qaysi biri kerakligini piramidaga qarab tanlash kerak. Ikkinchi farq: oʻzbekchada «kelasi haftada», «shu yilda» ham -da olishi mumkin, inglizchada esa next, this, last, every oldidan predlog qoʻyilmaydi. Uchinchidan, oʻzbekchadagi «ertalab», «kechqurun», «kechasi» qoʻshimchasiz ravishlar, inglizchada esa ular predlog va koʻpincha the bilan keladi: in the morning, at night.

OʻzbekchaInglizchaFarqi
soat oltidaat six o'clocksoat → at
dushanba kunion Mondaykun → on
5-mayda / tugʻilgan kunimdaon 5 May / on my birthdaysana, maxsus kun → on
iyunda / 2030-yilda / qishdain June / in 2030 / in winteroy, yil, fasl → in
ertalab / kechqurunin the morning / in the eveningoʻzbekchada qoʻshimcha yoʻq; inglizchada in the
kechasiat nightturgʻun ibora: at, the yoʻq
dushanba kuni ertalabon Monday morningkun qoʻshilsa → on
dam olish kunlariat the weekend (UK) / on the weekend (US)turgʻun ibora
kelasi haftada / har kuni / ertaganext week / every day / tomorrowinglizchada predlog yoʻq

Tuzilish

At, on, in

PredlogNima bilanMisollar
atsoatat 7:30, at six o'clock, at midnight, at noon
atturgʻun iboralarat night, at lunchtime, at the moment, at Christmas, at the weekend (UK)
onhafta kunlarion Monday, on Fridays
onsanalar va maxsus kunlaron 5 May, on my birthday, on New Year's Day
onkun + kunning qismion Monday morning, on Friday night
onthe weekend (US)on the weekend, on weekends
inkunning qismlariin the morning, in the afternoon, in the evening
inoylarin July
inyillar va oʻn yilliklarin 2030, in the 1990s
infasllarin summer / in the summer

Predlogsiz

SoʻzMisollar
this / next / lastthis morning, next week, last year
everyevery day, every Sunday
today / tomorrow / yesterdaytoday, tomorrow afternoon, yesterday morning

Last va yesterday ni oʻtgan zamon bilan A1-26 da koʻp ishlatasiz.

Qoʻllanish

1At — aniq vaqt va turgʻun iboralar

Soat va bir nechta turgʻun iboralar uchun at ishlating. Soatning oʻzini aytish uchun A1-19 ga qarang.

The meeting starts at 9:30.
Yigʻilish soat 9:30 da boshlanadi.
soat → at
I go to bed at midnight.
Men yarim tunda uxlashga yotaman.
midnight → at
We have lunch at one o'clock.
Biz soat birda tushlik qilamiz.
My street is very quiet at night.
Bizning koʻcha kechasi juda tinch.
kechasi → at night, «in night» emas
I see my whole family at Christmas.
Rojdestvo bayramida butun oilamni koʻraman.
bayram davri → at
She's busy at the moment.
U hozir band.
at the moment = hozir

2On — kunlar va sanalar

Hafta kunlari, sanalar va maxsus kunlar uchun on ishlating. Koʻplikdagi kun (on Fridays) «har juma» degani.

I have a yoga class on Tuesday.
Seshanba kuni yoga darsim bor.
«kuni» → on
The shop is closed on Sundays.
Doʻkon yakshanba kunlari yopiq.
Sundays = har yakshanba
Her birthday is on 14 March.
Uning tugʻilgan kuni 14-martda.
«on the fourteenth of March» deb aytiladi
We always have a party on New Year's Eve.
Biz Yangi yil kechasi doim bazm qilamiz.
maxsus kun → on
What do you do on your birthday?
Tugʻilgan kuningizda nima qilasiz?

3In — oylar, yillar, fasllar va kunning qismlari

Uzunroq davrlar uchun in ishlating: oylar, yillar, oʻn yilliklar, fasllar va kunning qismlari.

My exams are in June.
Imtihonlarim iyunda.
oy → in
The new stadium opens in 2030.
Yangi stadion 2030-yilda ochiladi.
yil → in; year soʻzi qoʻshilmaydi
It snows a lot here in winter.
Bu yerda qishda koʻp qor yogʻadi.
fasl → in
I drink coffee in the morning and tea in the afternoon.
Ertalab kofe, tushdan keyin esa choy ichaman.
ertalab → in the morning
This song is from the 1980s.
Bu qoʻshiq 1980-yillardan qolgan.
oʻn yilliklar: in the 1980s, from the 1980s

4The weekend — UK va US

Britan inglizchasida odatda at the weekend, amerika inglizchasida on the weekend deyiladi. Har biri oʻz turida toʻgʻri.

What do you do at the weekend?
Dam olish kunlari nima qilasiz?
UK
What do you do on the weekend?
Dam olish kunlari nima qilasiz?
US
We often go hiking on weekends.
Biz dam olish kunlari tez-tez togʻ sayriga chiqamiz.
US; go hiking: turgʻun ibora, A1-22 ga qarang

5This, next, last, every, today, tomorrow, yesterday bilan predlog yoʻq

Bu soʻzlar qaysi vaqt haqida gapirayotganingizni oʻzi aytadi, shuning uchun at / on / in kerak emas. Oʻzbekchada esa baʼzilari -da oladi («kelasi haftada»).

I'm busy this afternoon.
Bugun tushdan keyin bandman.
this → predlog yoʻq
My new job starts next Monday.
Yangi ishim kelasi dushanba kuni boshlanadi.
next → predlog yoʻq
She goes swimming every Saturday.
U har shanba suzishga boradi.
go swimming: turgʻun ibora, A1-22 ga qarang
Are you free tomorrow evening?
Ertaga kechqurun boʻshmisiz?
tomorrow → predlog yoʻq
Let's meet this weekend.
Shu dam olish kunlari uchrashaylik.

6In the morning va on Monday morning

In the morning / afternoon / evening — umumiy. Kun qoʻshsangiz, kun hal qiladi: on Monday morning, on Friday evening.

I study in the evening.
Men kechqurun dars qilaman.
umumiy → in
I have an interview on Thursday morning.
Payshanba kuni ertalab ish suhbatim bor.
kun bor → on
The flight leaves on Sunday afternoon.
Reys yakshanba kuni tushdan keyin uchadi.

Keng tarqalgan xatolar

❌The class is in Monday.
✅The class is on Monday.
Kunlar on bilan keladi.
❌I get up at the morning.
✅I get up in the morning.
Kunning qismlari in bilan keladi.
❌She works in night.
✅She works at night.
Turgʻun ibora: at night.
❌The concert is in Saturday evening.
✅The concert is on Saturday evening.
Kun + kunning qismi → on.
❌I'm on holiday in next week.
✅I'm on holiday next week.
next bilan predlog ishlatilmaydi. (on holiday (UK) = on vacation (US))
❌We go there at every summer.
✅We go there every summer.
every bilan predlog ishlatilmaydi.
❌The museum opens at 2030.
✅The museum opens in 2030.
Yillar in bilan keladi.
❌The party is at Friday.
✅The party is on Friday.
Kunlar on bilan keladi.

Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar

1. «-da» = har doim in. Oʻzbekchadagi -da koʻpincha maktabda in deb oʻrgatiladi, shuning uchun «payshanbada», «yakshanba kuni kechqurun» ham in boʻlib qoladi. Kunlar va sanalar bilan on kerak.

❌My driving test is in Thursday.
✅My driving test is on Thursday.
❌I usually call my mum in Sunday evening.
✅I usually call my mum on Sunday evening.
kun + kunning qismi → on.

2. «Kelasi haftada» → in next week. Oʻzbekchada «kelasi oyda», «shu jumada» deymiz, shuning uchun inglizchada ham predlog qoʻshamiz. Next, this, last, every bilan predlog yoʻq.

❌The football season ends in next month.
✅The football season ends next month.
❌We have a test on this Friday.
✅We have a test this Friday.

3. «2029-yilda» → in 2029 year. Oʻzbekchada yildan keyin «yil» soʻzi keladi va -da unga qoʻshiladi. Inglizchada faqat in + yil, year soʻzisiz.

❌My brother finishes university in 2029 year.
✅My brother finishes university in 2029.

4. «Ertalab» → in morning. «Ertalab», «tushdan keyin», «kechqurun» oʻzbekchada qoʻshimchasiz ishlatiladi, shuning uchun inglizchada the tushib qoladi yoki predlog umuman yoʻqoladi. Toʻgʻri shakl: in the morning / in the afternoon / in the evening.

❌We usually walk the dog in afternoon.
✅We usually walk the dog in the afternoon.
❌My grandparents go to bed early evening.
✅My grandparents go to bed early in the evening.

Adashtirmang

at night va in the night — At night = umuman kechalari; in the night = bir kechaning qaysidir paytida.

I can't sleep at night.
Kechalari uxlay olmayman.
odatda
The baby wakes up in the night.
Chaqaloq kechasi uygʻonib qoladi.
kechaning qaysidir paytida

in the morning va on Monday morning — kunning umumiy qismi → in; aniq kun → on.

I run in the morning.
Men ertalab yuguraman.
I have a race on Sunday morning.
Yakshanba kuni ertalab poygam bor.

at the weekend (UK) va on the weekend (US) — maʼnosi bir xil, faqat ingliz tilining turi har xil. Bittasini tanlang va izchil boʻling.

See you at the weekend!
Dam olish kunlari koʻrishamiz!
UK
See you on the weekend!
Dam olish kunlari koʻrishamiz!
US

Imlo va talaffuz

  • Predloglar odatda urgʻusiz; urgʻu vaqt soʻziga tushadi: at six, on Monday, in June.
  • at odatda kuchsiz: /ət/, unli deyarli eshitilmaydi: at six /ət sɪks/. in /ɪn/ va on /ɒn/ (UK), /ɑːn/ (US) qisqa qoladi. in dagi /ɪ/ qisqa va boʻsh; uni choʻzib «iin» qilmang.
  • Bogʻlanish: at eight /ət‿eɪt/ bitta soʻzdek eshitiladi; on April ham shunday qoʻshilib ketadi. Soʻzlar orasida toʻxtamang.
  • Hafta kunlari va oylar doim katta harf bilan boshlanadi: on Monday, in July. Fasllar esa yoʻq: in summer. Oʻzbekchada ularning hammasi kichik harf bilan yoziladi.
  • weekend /ˌwiːkˈend/ (UK) — koʻpincha urgʻu end da; /ˈwiːkend/ (US) — urgʻu week da. /w/ uchun lablarni yumaloqlang; «vikend» deb aytmang.

Oltin qoida

at — nuqta (soat), on — kun (kunlar, sanalar), in — uzunroq davr (oylar, yillar, fasllar, kunning qismlari), bundan tashqari at night kabi bir nechta turgʻun iboralar. This, next, last, every, today, tomorrow, yesterday oldidan predlog qoʻyilmaydi. Oʻzbekchadagi bitta -da uchun har safar piramidaga qarang.

Mashqlar

A. Tuzilish

at, on yoki in ni yozing.

  1. The film starts 8 pm.
  2. My sister's wedding is 2027.
  3. We have English Wednesdays.
  4. It's very hot here August.
  5. I read the evening.
  6. My dad works night.
  7. Let's meet Friday afternoon.

B. Maʼno

Toʻgʻri javobni tanlang.

  1. Toʻgʻri javobni tanlang: I relax … the weekend. (UK)
  2. Toʻgʻri javobni tanlang: The trees are green … spring.
  3. Toʻgʻri javobni tanlang: The baby often wakes up … the night.
  4. Toʻgʻri javobni tanlang: See you …!

C. Xatoni toping

Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.

  1. See you on next week!
  2. I go to the gym in every morning.
  3. Her birthday is in 2 April.
  4. The shop opens at nine on Saturdays.

D. Kontekstda

Xabarni toʻldiring.

A message to a friend
Hi Jo! Are you free 16 Saturday? There's a market in the old town. It opens 17 10 am, and it's only here 18 summer. Let's go 19 the morning — it's very hot 20 the afternoon. Or are you free 21 Sunday morning? Let me know!

E. Sizning navbatingiz

Ingliz tilida yozing.

  1. Haftangiz haqida at, on va in bilan uchta gap yozing.
  2. next yoki this bilan ikkita reja yozing (predlogsiz).

F. Aralash takrorlash

Oldingi darslarni takrorlang.

  1. A1-19 Time, Days and Dates oʻzbekcha: soat, sana, yil va tartib sonlari ingliz tilida
    Vaqtni ayting (anʼanaviy usul): 10:45
  2. A1-15 Always, Usually, Never oʻzbekcha: ingliz tilida «qanchalik tez-tez» qanday aytiladi?
    Tartibga keltiring: at the weekend / never / I / work
  3. A1-18 Imperative va Let's oʻzbekcha: buyruq, «keling, …-aylik» va takliflar ingliz tilida
    (not / be) late tomorrow!
Javoblar

A. Tuzilish

  1. at
  2. in
  3. on
  4. in
  5. in
  6. at
  7. on

B. Maʼno

  1. at
  2. in
  3. in
  4. next Tuesday

C. Xatoni toping

  1. See you next week!
  2. I go to the gym every morning.
  3. Her birthday is on 2 April.
  4. ✓ The shop opens at nine on Saturdays.

D. Kontekstda

  1. on
  2. at
  3. in
  4. in
  5. in
  6. on

E. Sizning navbatingiz

  1. I get up at seven. I go swimming on Tuesdays. I read in the evening.
  2. I'm free this evening. My course starts next month.

F. Aralash takrorlash

  1. a quarter to eleven / quarter to eleven
  2. I never work at the weekend. / At the weekend I never work.
  3. Don't be / Do not be
Android ilovasiYo'l-yo'lakay o'rganing Google Play