SlowingoGrammatika
A1 26 / 32

Sanaladigan va sanalmaydigan otlar, some va any oʻzbekcha: how much yoki how many?

Countable, Uncountable, Some and Any

Bu sahifada
  1. Maqsad
  2. Asosiy gʻoya
  3. Oʻzbek va ingliz tillari
  4. Tuzilish
  5. Qoʻllanish
  6. Keng tarqalgan xatolar
  7. Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
  8. Adashtirmang
  9. Imlo va talaffuz
  10. Oltin qoida
  11. Mashqlar

Maqsad

Bu darsdan keyin siz sanaladigan otlarni (an egg, two eggs) sanalmaydigan otlardan (water, money, advice) ajrata olasiz, some va any ni ishlata olasiz, How much…? va How many…? deb soʻray olasiz, sanalmaydigan narsalarni esa a glass of, a piece of kabi iboralar bilan sanay olasiz.

Asosiy gʻoya

Ikkita xarid sumkasini tasavvur qiling. Birinchi sumkada apelsinlar: ularni birma-bir sanash mumkin: one orange, two oranges, three oranges. Bunday otlar sanaladigan (countable). Ikkinchi sumkada un: hech kim «bitta un, ikkita un» demaydi. Bunday otlar sanalmaydigan (uncountable): ingliz tili ularni aniq birliklarga boʻlinmaydigan modda yoki butun narsa deb biladi: water, rice, money, information. «One water» yoki «two rices» deyilmaydi.

Grammatikani sumka hal qiladi. Sanaladigan otlar a/an va koʻplik shaklini oladi. Sanalmaydigan otlar a/an olmaydi, koʻplik shakli yoʻq va birlikdagi feʼl bilan keladi: The information is useful.

Sanalmaydigan narsani sanamoqchimisiz? Idish yoki boʻlak soʻzini ishlating: a glass of water, a piece of advice, a kilo of flour. Endi stakanlarni, boʻlaklarni yoki kilolarni sanaysiz: two glasses of water.

Some va any «bir qancha miqdor, aniq qancha ekanini aytmaymiz» degan maʼnoni beradi.

Oʻzbek va ingliz tillari

Oʻzbek tilida otlar inglizchadagidek ikki guruhga qatʼiy boʻlinmaydi. Biz deyarli har qanday otga -lar qoʻshamiz: «maʼlumotlar», «maslahatlar», «yangiliklar», «mebellar», «uy vazifalari». Inglizchada esa information, advice, news, furniture, homework sanalmaydi: ular -s olmaydi va birlikdagi feʼl bilan keladi. Ikkinchi farq: oʻzbekchada idish soʻzi otga toʻgʻridan-toʻgʻri qoʻshiladi («bir piyola choy»), inglizchada esa of kerak. Uchinchidan, oʻzbekcha nechta faqat sanaladigan narsalar uchun (how many), qancha esa ikkala guruh uchun ham ishlatiladi, shuning uchun how much ni hamma joyda qoʻllash oson.

OʻzbekchaInglizchaFarqi
maʼlumotlar, maslahatlarinformation, adviceoʻzbekchada -lar; inglizchada koʻplik yoʻq
Yangiliklar soat toʻqqizda.The news is on at nine.oʻzbekchada koʻplik; inglizchada news birlik → is
bir piyola choy / ikki boʻlak nona cup of tea / two slices of breadidish soʻzidan keyin of majburiy
uchta tuxumthree eggs-ta dan keyin ot birlikda; inglizchada koʻplik -s
Nechta tuxum? / Qancha un?How many eggs? / How much flour?nechta → how many; qancha → koʻpincha how much, lekin sanaladigan ot bilan how many
Hech qanday sut yoʻq.There isn't any milk. / There's no milk.oʻzbekchada ikki inkor; inglizchada bitta: not any yoki no

Tuzilish

Sanaladigan va sanalmaydigan

SanaladiganSanalmaydigan
a / anan apple, a chaira/an yoʻq
koʻplikapples, chairskoʻplik yoʻq
feʼlis (bitta) / are (ikki va undan koʻp)is
some / anysome apples, any chairssome water, any furniture
savolHow many apples?How much water?

Koʻp uchraydigan sanalmaydigan otlar

GuruhOtlar
Ovqat va ichimlikwater, milk, coffee, tea, bread, rice, cheese, meat, sugar, pasta
Materiallarpaper, glass, wood, plastic
Gʻoyalar va faoliyatlarinformation, advice, news, help, music, work, homework, fun
«Guruh» soʻzlarimoney, furniture, luggage, traffic

Bu otlarning baʼzilari sanaladigan narsalar guruhiga oʻxshaydi (money = tangalar va qogʻoz pullar; furniture = stullar, stollar, karavotlar), lekin otning oʻzi sanalmaydi.

Some va any

Gap turiOdatiy soʻzMisol
Darak gapsomeThere's some milk in the fridge.
InkoranyWe don't have any eggs.
SavolanyAre there any tickets?
TaklifsomeDo you want some tea?
IltimossomeCan I have some water, please?

Idishlar va boʻlaklar

IboraMisollar
a cup of / a glass of / a bottle ofa cup of tea, a glass of water, a bottle of oil
a can of / a packet of / a carton ofa can of cola, a packet of rice, a carton of milk
a piece ofa piece of cake, a piece of advice, a piece of furniture
a slice ofa slice of bread, a slice of pizza
a loaf of / a bar of / a kilo ofa loaf of bread, a bar of chocolate, a kilo of rice

Qoʻllanish

1Sanaladigan va sanalmaydigan otlar

Sanaladigan otlar a/an va koʻplik shaklini oladi. Sanalmaydigan otlar a/an olmaydi, koʻplik -s olmaydi va birlikdagi feʼl bilan keladi.

I need an apple and two bananas.
Menga bitta olma va ikkita banan kerak.
oʻzbekchada «ikkita banan» birlikda; inglizchada bananas
Money isn't everything.
Pul hamma narsa emas.
This information is really useful.
Bu maʼlumot juda foydali.
oʻzbekchada «maʼlumotlar» ham deyiladi; inglizchada information doim birlik
We need new furniture for the living room.
Mehmonxona uchun yangi mebel kerak.
furniture: -s yoʻq
The news is on at nine.
Yangiliklar soat toʻqqizda boshlanadi.
oʻzbekchada «yangiliklar» koʻplik; news oxiri -s boʻlsa ham sanalmaydi va birlik: is

2Darak gap, taklif va iltimosda some

Some ni darak gaplarda koʻplikdagi sanaladigan otlar va sanalmaydigan otlar bilan ishlating. Javob «ha» boʻlishini kutganingizda taklif va iltimoslarda ham ishlating.

There are some letters for you on the table.
Stolda sizga bir nechta xat bor.
«bir nechta xat» birlikda; inglizchada letters
I need some advice about my new job.
Yangi ishim haqida bir oz maslahat kerak.
«maslahatlar» emas: advice
Do you want some cake?
Tort yeysizmi?
taklif
Can I have some more coffee, please?
Yana ozgina kofe bera olasizmi?
iltimos
Would you like some tea?
Choy ichasizmi?
taklif; turgʻun ibora: A1-25 ga qarang

3Inkor va savolda any

Koʻp inkor gaplarda va savollarda any ishlating: narsa bor-yoʻqligini bilmaganimizda yoki javob «nol» boʻlganda.

I don't have any money with me.
Yonimda umuman pul yoʻq.
inkor bitta: don't + any
There aren't any buses after midnight.
Yarim tundan keyin avtobus yoʻq.
oʻzbekchada «avtobus», inglizchada buses
Do you have any questions?
Savollaringiz bormi?
Is there any sugar in this tea?
Bu choyda shakar bormi?

4How much…? va How many…?

How many + koʻplikdagi sanaladigan ot. How much + sanalmaydigan ot. How much…? narxni ham soʻraydi: A1-04 ga qarang.

How many people do you know here?
Bu yerda nechta odamni taniysiz?
«nechta» → how many
How much time do we have?
Qancha vaqtimiz bor?
vaqt sanalmaydi → how much
How many bags do you have?
Nechta sumkangiz bor?
How much luggage can I take on the plane?
Samolyotga qancha yuk olsam boʻladi?
luggage sanalmaydi

5Idishlar va boʻlaklar

Sanalmaydigan otni sanash uchun uning oldiga idish yoki boʻlak soʻzini qoʻying. Idish soʻzi koʻplikka oʻtadi, sanalmaydigan ot esa oʻzgarmaydi.

Can I have a glass of water, please?
Bir stakan suv bera olasizmi?
«bir stakan suv»: inglizchada of kerak
I eat two slices of toast every morning.
Har kuni ertalab ikki boʻlak tost yeyman.
slices koʻplikda, toast oʻzgarmaydi
My grandad always has a piece of advice for me.
Bobomning menga doim bir maslahati bor.
a piece of advice = bitta maslahat
We need a bottle of olive oil and three packets of pasta.
Bizga bir shisha zaytun moyi va uch paket makaron kerak.
Let's buy a loaf of bread on the way home.
Uyga ketayotib bitta non olaylik.
«bitta non» → a loaf of bread, «a bread» emas

Keng tarqalgan xatolar

❌Can you give me an information?
✅Can you give me some information?
information sanalmaydi: a/an yoʻq.
❌I need some advices.
✅I need some advice.
Sanalmaydigan otlarning koʻplik shakli yoʻq.
❌How many money do you need?
✅How much money do you need?
money sanalmaydi → how much.
❌The furnitures are new.
✅The furniture is new.
-s yoʻq va feʼl birlikda.
❌There are some bread on the table.
✅There is some bread on the table.
Sanalmaydigan ot → there is.
❌I have two waters of glass.
✅I have two glasses of water.
Idish soʻzi koʻplikka oʻtadi; ot oʻzgarmaydi.
❌I have homeworks tonight.
✅I have homework tonight.
homework sanalmaydi.
⚠️We don't have some milk.
✅We don't have any milk.
«Umuman sut yoʻq» maʼnosi uchun any ishlating. (Not some … faqat maxsus maʼnoda mumkin, masalan, «hammasi emas, bir qismi».)

Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar

1. «Maslahatlar», «uy vazifalari» → advices, homeworks. Oʻzbekchada bu otlar bemalol -lar oladi, shuning uchun inglizchada ham -s qoʻshiladi. Advice, homework, information, furniture, news hech qachon -s olmaydi va a/an bilan kelmaydi. Koʻp ekanini aytish uchun a lot of ishlating.

❌My mother always gives me good advices.
✅My mother always gives me good advice.
❌Our teacher gives us many homeworks.
✅Our teacher gives us a lot of homework.
❌I need more informations about the course.
✅I need more information about the course.

2. «Bir piyola choy» → a cup tea. Oʻzbekchada idish soʻzi va ot yonma-yon turadi: «bir piyola choy», «ikki kilo olma». Inglizchada ular orasida of boʻlishi shart, sanaladigan ot esa koʻplikka oʻtadi.

❌Can you buy two kilo apple?
✅Can you buy two kilos of apples?
❌I usually drink a cup tea after dinner.
✅I usually drink a cup of tea after dinner.

3. «Hech qanday … yoʻq» → no any. Oʻzbekchada «hech qanday» va «yoʻq» birga keladi. Inglizchada inkor bitta boʻladi: yo not … any, yo no. No any deyilmaydi.

❌There is no any sugar in the cupboard.
✅There isn't any sugar in the cupboard.
yoki: There's no sugar in the cupboard.

4. «Qancha odam?» → How much people? Oʻzbekchada «qancha» sanaladigan otlar bilan ham ishlatiladi: «Toʻyga qancha odam keladi?». Inglizchada sanaladigan ot bilan faqat how many.

❌How much people work in your office?
✅How many people work in your office?

Adashtirmang

How much va How many — Birma-bir sanash mumkinmi? → how many. Sanab boʻlmaydigan narsami? → how much. Oʻzbekchadagi «nechta» doim how many ga teng.

How many eggs do we need?
Nechta tuxum kerak?
sanaladigan
How much flour do we need?
Qancha un kerak?
sanalmaydigan

Taklifdagi some va haqiqiy savoldagi any — Biror narsani taklif qilganda yoki soʻraganda va «ha» javobini kutganda some ishlating. Javobni bilmaydigan haqiqiy savolda any ishlating.

Do you want some biscuits?
Pechenye yeysizmi?
taklif
Do we have any biscuits?
Bizda pechenye bormi?
haqiqiy savol

Ikkala sumkada ham boʻladigan otlar — Baʼzi otlar modda sifatida sanalmaydi, lekin bitta narsa yoki bitta porsiya sifatida sanaladi. Boshqa miqdor soʻzlari (much, a few, a little) A2-10 da; qiyin otlar B2-22 da.

I don't drink coffee.
Men kofe ichmayman.
umuman ichimlik
Two coffees, please.
Ikkita kofe, iltimos.
ikki piyola kofe
There's chicken in this soup.
Bu shoʻrvada tovuq goʻshti bor.
goʻsht: sanalmaydi
They have three chickens in the garden.
Ularning hovlisida uchta tovuq bor.
hayvonlar: sanaladi

Imlo va talaffuz

  • Ot oldidagi some odatda kuchsiz: /səm/, unli qisqa va noaniq, urgʻu esa otga tushadi: some water. Urgʻu tushganda yoki yolgʻiz turganda kuchli /sʌm/: Some people like it, and some don't. /ʌ/ qisqa, ogʻiz oʻrtacha ochiq; uni oʻzbekcha «a» yoki «o» bilan almashtirmang.
  • of kuchsiz /əv/, tez nutqda koʻpincha faqat /ə/: a cup of tea «a cuppa tea» ga oʻxshab eshitiladi. Oʻzbekchadagidek har bir unlini toʻliq aytmang.
  • Koʻplikdagi idish soʻzlari oddiy koʻplik imlosiga boʻysunadi: glass → glasses, slice → slices, loaf → loaves, packet → packets (A1-05 ga qarang). glasses va slices oxiridagi /ɪz/ alohida boʻgʻin.
  • luggage UK va US inglizchasida ham keng tarqalgan; baggage US inglizchasida koʻproq uchraydi. Ikkalasi ham sanalmaydi: How much luggage…? How much baggage…?
  • bread oxiridagi /d/ ni jarangli ayting, «bret» emas: oʻzbekchada soʻz oxiridagi jarangli undoshni jarangsiz aytish odati bor.

Oltin qoida

Sanaladigan otlar: a/an va koʻplik. Sanalmaydigan otlar: a/an yoʻq, koʻplik yoʻq, feʼl birlikda. Oʻzbekchada «maʼlumotlar», «maslahatlar» desak ham, inglizchada information, advice. Some asosan darak gap, taklif va iltimosda, any asosan inkor va savolda. How many + sanaladigan; how much + sanalmaydigan.

Mashqlar

A. Tuzilish

Topshiriqni bajaring.

  1. Countable yoki uncountable? furniture
  2. Countable yoki uncountable? chair
  3. Toʻgʻri javobni tanlang: a bar of …
  4. Toʻldiring: two of water (glass)
  5. Toʻldiring: three of bread (slice)
  6. How chairs are there?
  7. How rice do you want?

B. Maʼno

Toʻgʻri javobni tanlang.

  1. Toʻgʻri javobni tanlang: We need … eggs for the cake.
  2. Toʻgʻri javobni tanlang: There isn't … milk left.
  3. Toʻgʻri javobni tanlang: "Do you want … cake?" "Yes, please!"
  4. Toʻgʻri javobni tanlang: The news … good today.
  5. Toʻgʻri javobni tanlang: a … of pizza

C. Xatoni toping

Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.

  1. The informations are on the website.
  2. How many money do you have?
  3. I have two luggages.
  4. Can I have a glass of water, please?

D. Kontekstda

Suhbatni toʻldiring. Quyidagi soʻzlardan foydalaning: any, cartons, loaf, many, some

Shopping list
Max: Is there 17 milk in the fridge?
Lea: No, there isn't 18 milk. We need two 19 of milk.
Max: OK. And how 20 eggs do we need?
Lea: Six. And can you buy 21 bread? A 22 of white bread, please.

E. Sizning navbatingiz

Ingliz tilida yozing.

  1. Bugungi oshxonangiz haqida ikkita gap yozing: birida some, birida any boʻlsin.
  2. Kafeda aytiladigan qisqa iltimos yozing. Idish yoki boʻlak soʻzini ishlating.

F. Aralash takrorlash

Oldingi darslarni takrorlang.

  1. A1-11 There is va There are oʻzbekcha: «bor» va «yoʻq» ingliz tilida qanday aytiladi?
    Toʻgʻri javobni tanlang: There … some cheese on the table.
  2. A1-06 Ingliz tilida artikllar: A, An va The qachon ishlatiladi? Oʻzbekcha tushuntirish
    Toʻgʻri javobni tanlang: I want … orange and some water.
  3. A1-13 Present Simple inkor va savol oʻzbekcha: don't, doesn't, do, does qachon ishlatiladi?
    Xatoni toʻgʻrilang: How much money you have?
Javoblar

A. Tuzilish

  1. uncountable
  2. countable
  3. chocolate
  4. glasses
  5. slices
  6. many
  7. much

B. Maʼno

  1. some
  2. any
  3. some
  4. is
  5. slice

C. Xatoni toping

  1. The information is on the website.
  2. How much money do you have?
  3. I have two pieces of luggage. / I have two bags. / I have two suitcases.
  4. ✓ Can I have a glass of water, please?

D. Kontekstda

  1. any / some
  2. any
  3. cartons
  4. many
  5. some
  6. loaf

E. Sizning navbatingiz

  1. There's some rice in the cupboard. There isn't any coffee.
  2. Can I have a cup of tea and a piece of cake, please?

F. Aralash takrorlash

  1. is
  2. an
  3. How much money do you have?
Android ilovasiYo'l-yo'lakay o'rganing Google Play