SlowingoGrammatika
A1 25 / 32

Present Simple yoki Present Continuous? «Ishlayman» va «ishlayapman» farqi

Present Simple or Present Continuous?

Bu sahifada
  1. Maqsad
  2. Asosiy gʻoya
  3. Oʻzbek va ingliz tillari
  4. Tuzilish
  5. Qoʻllanish
  6. Keng tarqalgan xatolar
  7. Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
  8. Adashtirmang
  9. Imlo va talaffuz
  10. Oltin qoida
  11. Mashqlar

Maqsad

Bu darsdan keyin siz Present Simple (I work) va Present Continuous (I'm working) orasidan toʻgʻrisini tanlay olasiz, har biri bilan keladigan vaqt soʻzlarini taniysiz, know, like va want kabi holat feʼllarini toʻgʻri ishlata olasiz. Think va have ning ikki xil maʼnosini ham bilib olasiz.

Asosiy gʻoya

Ingliz tilida ikkita hozirgi zamon bor, chunki «hozir» ikki xil narsani bildirishi mumkin.

Yonma-yon turgan ikkita ekranni tasavvur qiling. Birinchi ekranda A1-12 dagi profil sahifangiz: hayotingiz umuman qanday: odatlar, kundalik ishlar, faktlar, doimiy holatlar. Bu Present Simple (hozirgi oddiy zamon): I work in a bank. She drinks coffee every morning. Ikkinchi ekranda A1-22 dan tanish jonli video: hozir yoki hozirgi vaqt atrofida, cheklangan muddat davom etayotgan narsa. Bu Present Continuous (hozirgi davom zamon): Today I'm working from home.

Bitta odam ikkala ekranda ham boʻlishi mumkin: I usually drive to work (profil sahifasi), but this week I'm taking the train (jonli video).

Baʼzi feʼllar umuman harakat emas, ular holat: nimani bilishingiz, yoqtirishingiz, xohlashingiz yoki ishonishingiz. Hech narsa qimirlamaydi, shuning uchun jonli videoda koʻrsatadigan narsa yoʻq. Bu holat feʼllari odatda oddiy shaklda qoladi: I know, I'm knowing emas. Work, eat, run kabi feʼllar harakat feʼllari. (Baʼzi kitoblarda ular «stative» va «dynamic» deb ataladi.)

Oʻzbek va ingliz tillari

Bu darsda oʻzbek tili sizga katta yordam beradi: bizda ham xuddi shunday ikki shakl bor. -a / -y («ishlayman», «yashayman») profil sahifasi uchun, -yap- («ishlayapman») jonli video uchun. Lekin ikki joyda ehtiyot boʻling. Birinchidan, oʻzbekchada «tushunyapman», «yoqyapti» kabi holat feʼllari ham -yap- olishi mumkin; inglizchada understand, like, know odatda oddiy shaklda qoladi. Ikkinchidan, -a / -y kelajakni ham bildiradi («Hozir kelaman»), inglizchada esa hozir boshlanayotgan harakat uchun Present Continuous kerak: I'm coming!

OʻzbekchaInglizchaFarqi
Bankda ishlayman.I work in a bank.-a / -y → Present Simple: doimiy, odat
Bugun uydan ishlayapman.Today I'm working from home.-yap- → Present Continuous: hozir, vaqtincha
Javobni bilaman.I know the answer.holat feʼli: ikkala tilda ham oddiy shakl
Tushunyapsizmi?Do you understand?oʻzbekchada -yap- boʻlishi mumkin; inglizchada holat feʼli → simple
Bu shahar menga yoqyapti.I like this city.«yoqmoq» -yap- bilan tabiiy; inglizchada like simple
Menga kofe kerak.I need a coffee.oʻzbekchada feʼl yoʻq, «kerak»; inglizchada need + simple
Hozir kelaman!I'm coming!-a / -y kelajak maʼnosida; inglizchada hozir boshlanayotgan harakat → continuous

Tuzilish

Yonma-yon

Present SimplePresent Continuous
Darak gapI work. / She works.I'm working. / She's working.
InkorI don't work. / She doesn't work.I'm not working. / She isn't working.
SavolDo you work? / Does she work?Are you working? / Is she working?
Qisqa javobYes, I do. / No, she doesn't.Yes, I am. / No, she isn't.

Har bir zamonga ishora qiladigan vaqt ifodalari

Present Simple (odatlar, umuman toʻgʻri)Present Continuous (hozir, shu kunlarda)
always, usually, often, sometimes, nevernow, right now, at the moment
every day / week, on Mondaystoday, this week, this month
once a week, twice a yearthese days, at present
in the morning(s), at the weekendLook! Listen!

Bu soʻzlar kuchli ishora, lekin oxirgi qarorni maʼno chiqaradi: I'm always tired these days toʻgʻri, chunki these days holatni vaqtinchalik qiladi.

Koʻp uchraydigan holat feʼllari (odatda continuous shaklda ishlatilmaydi)

GuruhFeʼllar
Yoqtirish va yoqtirmasliklike, love, hate
Xohish va ehtiyojwant, need
Fikr va bilimknow, believe, understand, mean
Boshqalarbelong, seem

Qoʻllanish

1Odat yoki doimiy holat va hozir yoki vaqtinchalik holat

Kundalik ishlar va doimiy holatlar uchun simple ishlating. Hozir boʻlayotgan narsa yoki vaqtinchalik holat uchun continuous ishlating.

I work in a bank, but today I'm working from home.
Men bankda ishlayman, lekin bugun uydan ishlayapman.
-a / -y → work; -yap- → am working; but: A1-29 ga qarang
She usually drives to work. This week she's taking the train.
U odatda ishga mashinada boradi. Bu hafta esa poyezdda qatnayapti.
He plays the guitar. Listen — he's playing now.
U gitara chaladi. Eshiting, hozir chalyapti.
We live in Manchester, but we're staying with friends in London this month.
Biz Manchesterda yashaymiz, lekin bu oy Londonda doʻstlarimiznikida turibmiz.
but: A1-29 ga qarang
Water boils at 100 degrees Celsius.
Suv 100 daraja Selsiyda qaynaydi.
fakt: simple
The water is boiling. Can you turn it off?
Suv qaynayapti. Oʻchirib qoʻya olasizmi?
hozir: continuous

2Vaqt ifodalari ishora sifatida

Tezlik soʻzlari va every… simple ga, now, this week, these days esa continuous ga ishora qiladi.

I go to the gym three times a week.
Haftasiga uch marta sport zaliga boraman.
I'm not going to the gym this week. My knee hurts.
Bu hafta sport zaliga bormayapman. Tizzam ogʻriyapti.
oʻzbekchada «ogʻriyapti», inglizchada odatda hurts
My dad never watches TV in the afternoon.
Dadam tushdan keyin hech qachon televizor koʻrmaydi.
never: inglizchada inkor faqat bir marta
Look! The kids are building a snowman.
Qarang! Bolalar qordan odam yasayapti.
It rains a lot here in November.
Bu yerda noyabrda koʻp yomgʻir yogʻadi.
umuman toʻgʻri: simple

3Holat feʼllari oddiy shaklda

Holat feʼllari harakatni emas, his-tuygʻu, xohish, bilim va egalikni bildiradi. Ularni simple da ishlating, hatto «aynan hozir» demoqchi boʻlsangiz ham.

I know the answer.
Men javobni bilaman.
Do you understand this question?
Bu savolni tushunasizmi?
oʻzbekchada «tushunyapsizmi?» ham deyiladi, inglizchada faqat simple
I need a coffee right now.
Menga hozir kofe kerak.
hozir, lekin baribir simple; «kerak» → need
She seems tired today.
U bugun charchaganga oʻxshaydi.
This bag belongs to Sara.
Bu sumka Saraniki.
What does this word mean?
Bu soʻz nimani anglatadi?
I don't believe you.
Sizga ishonmayman.
"Do you want some help?" "Yes, please."
«Yordam kerakmi?» «Ha, iltimos.»
some: A1-24 ga qarang

4Think va have: ikki maʼno

Think = fikrda boʻlmoq → holat (simple). Think = oʻylamoq, mulohaza qilmoq → harakat (continuous mumkin). Have = ega boʻlmoq, egalik, munosabat → holat (simple). Have = yemoq, ichmoq, olmoq, boshdan kechirmoq → harakat (continuous mumkin). A1-14 ga ham qarang.

I think it's a good idea.
Menimcha, bu yaxshi fikr.
fikr: simple
I'm thinking about my holiday.
Taʼtilim haqida oʻylayapman.
boshimdagi jarayon; holiday (UK) = vacation (US)
"What do you think of my new haircut?" "I love it!"
«Yangi soch turmagim haqida nima deysiz?» «Juda yoqdi!»
oʻzbekchada «yoqdi», inglizchada Present Simple: I love it
I have two sisters.
Mening ikkita opa-singlim bor.
oila: holat
I'm having lunch. Can I call you later?
Tushlik qilyapman. Keyinroq qoʻngʻiroq qilsam boʻladimi?
ovqatlanish: harakat
We're having a great time here.
Bu yerda ajoyib vaqt oʻtkazyapmiz.
boshdan kechirish: harakat

Keng tarqalgan xatolar

❌I'm knowing her very well.
✅I know her very well.
know holat feʼli.
❌She is wanting a new phone.
✅She wants a new phone.
want holat feʼli.
❌This bag is belonging to Sara.
✅This bag belongs to Sara.
belong holat feʼli.
❌I'm having a car.
✅I have a car.
have = egalik → simple.
⚠️Listen! She sings. (= right now)
✅Listen! She's singing.
Grammatika jihatidan toʻgʻri, lekin bu yerda maʼno notoʻgʻri: she sings = bu uning odati. Hozir boʻlyapti → continuous.
⚠️What do you do now? (= at this moment)
✅What are you doing now?
Grammatika jihatidan toʻgʻri, lekin hozirgi ishingiz yoki kundalik hayotingiz haqida soʻraydi. Davom etayotgan harakat → continuous.
⚠️I'm thinking you're right.
✅I think you're right.
Fikr uchun simple ishlating. «I'm thinking…» norasmiy nutqda taxminiy fikr uchun eshitiladi, lekin bu odatiy shakl emas.
⚠️I'm usually getting up at seven.
✅I usually get up at seven.
Odatiy kun tartibi uchun simple; continuous vaqtinchalik tartibni bildiradi.

Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar

1. «Yoqyapti», «tushunyapman» → I'm liking, I'm understanding. Oʻzbekchada hozirgi taassurot yoki tushunishni koʻpincha -yap- bilan aytamiz: «Yangi ishim menga yoqyapti», «Kechirasiz, bu mashqni tushunmayapman». Inglizchada like, understand holat feʼllari, ular odatda simple da qoladi.

⚠️I'm liking my new job.
✅I like my new job.
Norasmiy nutqda uchraydi, lekin standart shakl simple.
⚠️Sorry, I'm not understanding this exercise.
✅Sorry, I don't understand this exercise.
Grammatika jihatidan mumkin, lekin tabiiy shakl simple.

2. «Hozir kelaman!» → I come now. Oʻzbekchada -a / -y kelajakni ham bildiradi va «Hozir kelaman», «Hozir aytaman» deymiz. Inglizchada hozir boshlanayotgan yoki yoʻlda boʻlgan harakat uchun Present Continuous kerak.

⚠️Wait for me, I come now!
✅Wait for me, I'm coming!
Grammatika jihatidan toʻgʻri koʻrinadi, lekin «hozir yetib boraman» maʼnosida I'm coming deyiladi; I come bu yerda gʻalati eshitiladi.

3. «Hozir … yashayman» → vaqtinchalik holat simple da. Oʻzbekchada «Bu yil yotoqxonada yashayman» deb vaqtinchalik holatni ham -a / -y bilan aytish mumkin. Inglizchada this year, at the moment bilan vaqtinchalik holat uchun continuous yaxshiroq.

⚠️This year I live in a dormitory near the university.
✅This year I'm living in a dormitory near the university.
Grammatika jihatidan toʻgʻri, lekin I live doimiy uyni bildiradi; vaqtinchalik → I'm living.

4. «Bu nimani anglatadi?» → What means…? Oʻzbekchada savol soʻzi gap boshida turadi va yordamchi feʼl yoʻq. Mean holat feʼli boʻlsa ham, Present Simple savoliga does kerak, mean esa oxirida keladi.

❌What means this sign?
✅What does this sign mean?

Adashtirmang

What do you do? va What are you doing? — Birinchisi kasbingiz haqida soʻraydi; ikkinchisi shu payt haqida. Oʻzbekchada ham farq bor: «Nima ish qilasiz?» va «Nima qilyapsiz?».

What do you do?
Nima ish qilasiz?
kasb
I'm a nurse.
Men hamshiraman.
kasb
What are you doing?
Nima qilyapsiz?
hozir
I'm making a sandwich.
Sendvich tayyorlayapman.
hozir

I live va I'm living — I live = doimiy uyim; I'm living = vaqtinchalik holat.

I live in Dublin.
Men Dublinda yashayman.
doimiy
I'm living in a student flat this year.
Bu yil talabalar kvartirasida yashayapman.
vaqtincha; flat (UK) = apartment (US)

Keyinroq oʻrganiladigan continuous holat feʼllari — Baʼzi holat feʼllarining ikkinchi, harakat maʼnosi bor: The chef is tasting the soup. You're being silly. Ular B1-34 da oʻrganiladi. Norasmiy nutqda va reklamada I'm loving it! ni ham eshitishingiz mumkin, bu hozirgi kuchli his-tuygʻuni bildiradi; bu nozik farq C2-01 da. Hozircha simple ishlating: I love this weather.

I love this weather.
Bu havo menga juda yoqadi.
oʻzbekchada ega «havo», inglizchada I

Imlo va talaffuz

  • Ogʻzaki nutqda continuous deyarli doim qisqargan shaklda keladi: I'm working, she's working, they're working. Feʼldan oldingi kichik 'm / 's / 're gap continuous ekanining asosiy belgisi, unga quloq soling.
  • Present Simple da be yoʻq: I work /aɪ ˈwɜːk/ va I'm working /aɪm ˈwɜːkɪŋ/ (UK). Qoʻshimcha -ing boʻgʻiniga quloq soling. -ing dagi /ŋ/ oʻzbekcha «ng» bilan bir xil.
  • Tez, norasmiy nutqda What do you do? koʻpincha «whaddaya do?», What are you doing? esa «whatcha doing?» ga oʻxshab eshitiladi. Urgʻu oxirgi soʻzga tushadi: do / doing.
  • Simple dagi uchinchi shaxs -s: works /s/, plays /z/, watches /ɪz/: A1-12 ga qarang. Plays oxiridagi /z/ ni /s/ ga aylantirmang: oʻzbekzabonlar soʻz oxiridagi jarangli undoshni koʻpincha jarangsiz aytadi.

Oltin qoida

Profil sahifasimi yoki jonli videomi? Odatlar, kundalik ishlar, faktlar va doimiy holatlar → Present Simple (oʻzbekchadagi -a / -y ga oʻxshaydi). Hozir, shu kunlarda davom etayotgan yoki vaqtinchalik → Present Continuous (-yap-). Holat feʼllari (know, like, want, need, believe, understand…) oʻzbekchada -yap- olsa ham, inglizchada odatda simple da qoladi.

Mashqlar

A. Tuzilish

Gaplarni Present Simple yoki Present Continuous bilan toʻldiring.

  1. I usually (walk) to work.
  2. Look! The bus (come).
  3. She (not / like) cold weather.
  4. "What you (do)?" "I'm a teacher."
  5. "What you (do)?" "I'm cooking dinner."
  6. My brother (live) in Paris, but this month he (stay) with us.

B. Maʼno

Toʻgʻri javobni tanlang.

  1. Toʻgʻri javobni tanlang: I … the answer.
  2. Toʻgʻri javobni tanlang: We … dinner now. Call me later.
  3. Toʻgʻri javobni tanlang: I … it's a great film.
  4. Toʻgʻri javobni tanlang: Water … at 0 °C.
  5. Toʻgʻri javobni tanlang: … to me? I'm talking to you!

C. Xatoni toping

Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.

  1. He is needing help.
  2. I'm wanting a new bike.
  3. Listen! Somebody knocks at the door.
  4. I'm thinking about my exam.

D. Kontekstda

Xabarni toʻldiring. Qavs ichidagi feʼllardan foydalaning.

A message from Tokyo
Hi Sam! I 16 (write) this from a café in Tokyo. I 17 (stay) here for two weeks for work. Normally I 18 (work) in an office in Leeds, but this month I 19 (visit) our team here. I 20 (love) the food! I 21 (not / understand) much Japanese, but people are very kind. Right now it 22 (rain), so I 23 (have) a long coffee!

E. Sizning navbatingiz

Ingliz tilida yozing.

  1. Odatiy kun tartibingiz haqida bitta gap va shu hafta boshqacha boʻlayotgan narsa haqida bitta gap yozing.
  2. Think bilan ikkita gap yozing: biri fikr, biri jarayon.

F. Aralash takrorlash

Oldingi darslarni takrorlang.

  1. A1-15 Always, Usually, Never oʻzbekcha: ingliz tilida «qanchalik tez-tez» qanday aytiladi?
    Tartibga keltiring: late / is / never / she
  2. A1-14 Have va Have Got oʻzbekcha: «mening … bor» inglizcha qanday aytiladi?
    "Have you got a car?" "No, I ."
  3. A1-20 At, On, In oʻzbekcha: vaqt bilan qaysi predlog ishlatiladi? «-da» qoʻshimchasi inglizcha
    I'm busy the moment.
Javoblar

A. Tuzilish

  1. walk
  2. is coming / 's coming
  3. doesn't like / does not like
  4. do … do
  5. are … doing
  6. lives … is staying / lives … 's staying

B. Maʼno

  1. know
  2. are having
  3. think
  4. freezes
  5. Are you listening

C. Xatoni toping

  1. He needs help.
  2. I want a new bike.
  3. Listen! Somebody is knocking at the door. / Listen! Somebody's knocking at the door.
  4. ✓ I'm thinking about my exam.

D. Kontekstda

  1. am writing / 'm writing
  2. am staying / 'm staying
  3. work
  4. am visiting / 'm visiting
  5. love
  6. don't understand / do not understand
  7. is raining / 's raining
  8. am having / 'm having

E. Sizning navbatingiz

  1. I usually cook dinner at home. This week I'm eating at my parents' house.
  2. I think English is fun. I'm thinking about a new job.

F. Aralash takrorlash

  1. She is never late.
  2. haven't / have not
  3. at
Android ilovasiYo'l-yo'lakay o'rganing Google Play