SlowingoGrammatika
A2 1 / 38

Past Continuous oʻzbekcha: I was working — oʻtmishda davom etayotgan harakat

Past Continuous: I Was Working

Bu sahifada
  1. Maqsad
  2. Asosiy gʻoya
  3. Oʻzbek va ingliz tillari
  4. Tuzilish
  5. Qoʻllanish
  6. Keng tarqalgan xatolar
  7. Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
  8. Adashtirmang
  9. Imlo va talaffuz
  10. Oltin qoida
  11. Mashqlar

Maqsad

Bu darsdan keyin siz was / were + -ing shakli yordamida oʻtmishdagi maʼlum bir paytda nima qilayotganingizni ayta olasiz, hikoya boshida manzarani tasvirlay olasiz va bir vaqtda davom etgan ikki harakat haqida gapira olasiz.

Asosiy gʻoya

Past Simple (oddiy oʻtgan zamon) oʻtmishdagi harakatni bitta toʻliq voqea sifatida koʻrsatadi: boshlandi, tugadi, tamom (I cooked dinner). Lekin baʼzan biz oʻtmishdagi bir lahzaning ichida turib, atrofga qaramoqchi boʻlamiz. Kecha soat sakkizda nima boʻlayotgan edi? Harakat oʻsha paytdan oldin boshlangan va oʻsha paytda hali davom etayotgan edi. U jarayonning oʻrtasida edi.

Filmni va pauza tugmasini tasavvur qiling. Filmni bir lahzada toʻxtatasiz va kadrda harakatlarni koʻrasiz: kimdir ovqat pishirayotgan edi, yomgʻir yogʻayotgan edi, bolalar oʻynayotgan edi. Toʻxtatilgan kadrdagi hech bir harakat tugamagan. Mana shu Past Continuous (oʻtgan davomli zamon).

Bu gʻoyani Present Continuous (hozirgi davomli zamon) dan bilasiz: A1-22 dagi jonli efir esingizdami? I'm cooking = hozir jarayonda. Bu yerda esa oʻtmishdagi filmni pauzaga qoʻyamiz. Past Continuous xuddi shu gʻoyaning oʻtmishdagi koʻrinishi: am / is / are oʻrniga was / were keladi, -ing shakli esa qoladi. -ing shakli «harakatning oʻrtasida» degani.

Oʻzbek va ingliz tillari

Bu yerda yaxshi xabar bor: oʻzbek tilida ham xuddi shunday shakl mavjud. «Pishirayotgan edim», «oʻynayotgan edi» = was cooking, were playing. Ikkala tilda ham u ikki qismdan iborat: harakatni bildiruvchi qism (-yotgan ≈ -ing) va oʻtmishni bildiruvchi qism (edi ≈ was / were). Farq shundaki, oʻzbekchada shaxs edi ga qoʻshiladi (edim, edik, edingiz), uchinchi shaxs koʻplikda esa koʻpincha oddiy edi qoladi: «Bolalar oʻynayotgan edi». Inglizchada esa egaga qarab har doim tanlaysiz: was yoki were. «-yotganimda» kabi shakl inglizchada while + Past Continuous boʻladi.

OʻzbekchaMaʼnosiInglizcha
Soat sakkizda ovqat pishirayotgan edim.oʻtmishdagi paytda jarayonAt 8 pm I was cooking dinner.
Bolalar tashqarida oʻynayotgan edi.koʻplikdagi ega, oʻzbekchada oddiy ediThe kids were playing outside.
Soat sakkizda ovqat pishirdim.toʻliq, tugagan voqeaAt 8 pm I cooked dinner.
Men oshxonani tozalayotganimda, erim kir yuvayotgan edi.bir vaqtda ikki jarayonWhile I was cleaning the kitchen, my husband was doing the laundry.
Kecha shu paytda nima qilayotgan edingiz?savol: oʻzbekchada tartib oʻzgarmaydiWhat were you doing at this time yesterday?
Hech kim gapirmayotgan edi.hech kim + inkor feʼlNobody was talking. (inkor bitta)

Hikoya va tasvirlarda oʻzbekchada -ardi ham keladi: «Quyosh charaqlab turardi, qushlar sayrardi». Inglizchada bunday fon tasviri uchun ham was / were + -ing ishlatiladi.

Tuzilish

Darak gap

Egawas / were-ing shakli
I / he / she / itwasworking.
you / we / theywereworking.

Inkor

Egawas not / were not-ing shakliQisqargan shakl
I / he / she / itwas notsleeping.wasn't
you / we / theywere notsleeping.weren't

Savollar va qisqa javoblar

SavolQisqa javoblar
Was she driving?Yes, she was. / No, she wasn't.
Were they waiting?Yes, they were. / No, they weren't.
What were you doing at ten?I was studying.
Where was he going?He was going to the gym.

Darak gapda was va were qisqartirilmaydi: I was working, we were working.

-ing shaklining imlosi Present Continuous dagidek A1-22: make → making, stop → stopping, lie → lying.

Qoʻllanish

1Oʻtmishdagi maʼlum paytda davom etayotgan harakat

Harakat oʻtmishdagi aniq bir paytda jarayonning oʻrtasida boʻlganini aytish uchun Past Continuous ishlating. Harakat oʻsha paytdan oldin boshlangan va oʻsha paytda hali davom etayotgan edi.

At 8 pm I was cooking dinner.
Kechqurun soat sakkizda kechki ovqat pishirayotgan edim.
«-yotgan edim» ≈ was + -ing
This time yesterday we were flying to Lisbon.
Kecha xuddi shu paytda Lissabonga uchib ketayotgan edik.
we → were
"Why didn't you answer?" "Sorry, I was driving."
«Nega javob bermadingiz?» «Kechirasiz, mashina haydayotgan edim.»
qoʻngʻiroq paytida jarayonda edim
At midnight the baby was still crying.
Yarim tunda chaqaloq hali ham yigʻlayotgan edi.
What were you doing at six o'clock this morning?
Bugun ertalab soat oltida nima qilayotgan edingiz?
savolda were egadan oldin keladi
I wasn't sleeping at 2 am. I was watching a film.
Tungi soat ikkida uxlamayotgan edim. Film koʻrayotgan edim.
inkor: wasn't
At 7.30 the kids were getting ready for school.
Soat yetti yarimda bolalar maktabga tayyorlanayotgan edi.
oʻzbekchada «edi», inglizchada the kids → were; 7.30 (UK), 7:30 (US)

2Hikoyadagi fon tasviri

Hikoyalar koʻpincha manzarani chizish uchun Past Continuous bilan boshlanadi: ob-havo, joy, odamlar nima qilayotgani. Asosiy voqealar esa keyin Past Simple da keladi: A2-02 ga qarang.

The sun was shining and the birds were singing.
Quyosh charaqlab turardi, qushlar sayrardi.
oʻzbekchada fon uchun -ardi; inglizchada was / were + -ing
It was raining, and people were running for the bus.
Yomgʻir yogʻayotgan edi, odamlar avtobusga ulgurish uchun yugurishayotgan edi.
Music was playing, and everyone was dancing.
Musiqa yangrayotgan edi, hamma raqsga tushayotgan edi.
everyone birlikda → was
My grandmother was sitting by the window, reading a newspaper.
Buvim deraza yonida gazeta oʻqib oʻtirardi.
buvi ayol → keyingi gapda she, her
The café was full. Students were working on their laptops.
Kafe odamga toʻla edi. Talabalar noutbuklarida ishlashayotgan edi.
It was late, and the streets were empty. Nobody was talking.
Kech boʻlgan, koʻchalar boʻm-boʻsh edi. Hech kim gapirmayotgan edi.
oʻzbekchada feʼl ham inkor; inglizchada bitta inkor: Nobody was talking

3Bir vaqtda davom etgan ikki harakat (while)

Ikki uzoqroq harakat bir vaqtda davom etganini koʻrsatish uchun while ishlating. Odatda ikkala harakat ham Past Continuous da boʻladi. Oʻzbekchadagi «-yotganimda», «-yotganida» qoʻshimchalari koʻpincha while ga toʻgʻri keladi.

While I was cleaning the kitchen, my husband was doing the laundry.
Men oshxonani tozalayotganimda, erim kir yuvayotgan edi.
«-yotganimda» → while I was + -ing
The kids were playing outside while we were having lunch.
Biz tushlik qilayotganimizda, bolalar tashqarida oʻynayotgan edi.
While she was studying, her flatmate was practising the guitar.
U dars qilayotganida, xonadoshi gitara chalishni mashq qilayotgan edi.
«u» ayol → she, her; flatmate (UK), roommate (US); practising (UK), practicing (US)
Were you listening while I was explaining?
Men tushuntirayotganimda, siz tinglayotgan edingizmi?
oʻzbekchada -mi oxirida; inglizchada Were boshida
While we were waiting for the bus, we were chatting about the weekend.
Avtobus kutayotganimizda, dam olish kunlari haqida gaplashayotgan edik.
My dad was driving while my mum was reading the map.
Dadam mashina haydayotgan edi, oyim esa xaritaga qarayotgan edi.
mum (UK), mom (US)

Keng tarqalgan xatolar

❌They was playing football.
✅They were playing football.
you / we / they → were.
❌I was work at 9 am.
✅I was working at 9 am.
was / were dan keyin asosiy shakl emas, -ing shakli keladi.
❌She working at 10 pm.
✅She was working at 10 pm.
was / were ni tushirib qoldirmang.
❌What you were doing?
✅What were you doing?
Savolda was / were egadan oldin keladi.
❌Did you sleeping at midnight?
✅Were you sleeping at midnight?
Past Continuous savoli did bilan emas, was / were bilan tuziladi.
❌I was knowing the answer.
✅I knew the answer.
Holat feʼllari (know, want, like) odatda davomli shaklda ishlatilmaydi: A1-23 ga qarang.
❌Yes, I were.
✅Yes, I was.
I → was, qisqa javobda ham.
⚠️I cooked dinner when you called. (maʼnosi: ovqat pishirish jarayonida edim)
✅I was cooking dinner when you called.
Grammatika jihatidan toʻgʻri, lekin bu gap «siz qoʻngʻiroq qildingiz, keyin men ovqat pishira boshladim» degani. A2-02 ga qarang.

Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar

1. «Qoʻshnilar … edi» → was. Oʻzbekchada uchinchi shaxs koʻplikda feʼl koʻpincha birlikda qoladi: «Qoʻshnilarimiz bayram qilayotgan edi», «Ishchilar koʻprik qurayotgan edi». Shuning uchun inglizchada ham koʻplikdagi ega bilan was chiqib qoladi. Ega koʻplikda boʻlsa, were ishlating.

❌My neighbours was having a party.
✅My neighbours were having a party.
❌The workers was building a new bridge.
✅The workers were building a new bridge.

2. Savolda soʻz tartibi oʻzgarmaydi. Oʻzbekchada «Bunday erta qayerga ketayotgan edingiz?» savolida tartib darak gapdagidek qoladi. Ingliz tilida esa soʻroq soʻzidan keyin avval was / were, keyin ega keladi.

❌Where you were going so early?
✅Where were you going so early?
❌Who you were talking to on the phone?
✅Who were you talking to on the phone?

3. «U» → he yoki she? Oʻzbekchada «u» erkakni ham, ayolni ham bildiradi. Hikoya davom etganda he va she oson almashib ketadi: tinglovchi esa boshqa odam haqida gapiryapsiz, deb oʻylaydi.

⚠️My sister was working in the garden. He was planting flowers.
✅My sister was working in the garden. She was planting flowers.
Grammatika jihatidan toʻgʻri, lekin he erkakni bildiradi; opa yoki singil esa ayol → she.

4. «Hech kim … -mayotgan edi» → nobody wasn't. Oʻzbekchada «hech kim» bilan feʼl ham inkor shaklda keladi: «Hech kim tinglamayotgan edi». Ingliz tilida gapda bitta inkor boʻladi: nobody ning oʻzi inkor, feʼl esa darak shaklda qoladi.

❌Nobody wasn't listening to the teacher.
✅Nobody was listening to the teacher.
❌Nothing wasn't happening in the town.
✅Nothing was happening in the town.

Adashtirmang

Past Continuous va Past Simple — Past Continuous harakatning oʻrtasini koʻrsatadi, Past Simple esa butun harakatni, boshidan oxirigacha. Oʻzbekchada ham farq bor: «yozayotgan edim» va «yozdim». Hikoyada ular qanday birga ishlashi A2-02 da.

I was writing an email at 3 pm.
Soat uchda elektron xat yozayotgan edim.
soat 3 da jarayonning oʻrtasida
I wrote an email at 3 pm.
Soat uchda elektron xat yozdim.
butun xatni taxminan soat 3 da yozdim
We were watching TV all evening.
Kechqurun boʻyi televizor koʻrib oʻtirdik.
davom etgan faoliyat
We watched two episodes last night.
Kecha kechqurun ikki qism koʻrdik.
tugagan, sanaladigan natija

Past Continuous va Present Continuous — Tuzilish bir xil, vaqt boshqa: oʻtmish uchun was / were, hozir uchun am / is / are. A1-22 ga qarang.

I'm working now.
Hozir ishlayapman.
«-yap-» ≈ am + -ing
I was working at this time yesterday.
Kecha shu paytda ishlayotgan edim.
«-yotgan edim» ≈ was + -ing

Imlo va talaffuz

  • Oddiy nutqda was va were kuchsiz aytiladi: was /wəz/, were /wə/ (UK), /wɚ/ (US). I was cooking gapida urgʻu cooking ga tushadi, was esa qisqa va yengil.
  • Qisqa javoblarda va gap oxirida ular kuchli aytiladi: Yes, I was /wɒz/ (UK), /wʌz/ (US); Yes, they were /wɜː/ (UK), /wɝː/ (US).
  • were dagi /ɜː/ unlisi oʻzbek tilida yoʻq: ogʻizni biroz oching, lablarni boʻsh qoʻying, tilni oʻrtada ushlab, choʻzib ayting. were va where ni adashtirmang: where /weə/ (UK) boshqa soʻz.
  • /w/ tovushida tishlar labga tegmaydi: lablar yumaloqlanib oldinga choʻziladi. Oʻzbekcha «v» koʻpincha /v/ va /w/ oraligʻida aytiladi, shuning uchun was ni boshlashdan oldin lablaringizni yumaloqlang.
  • was oxiridagi /z/ jarangli. Koʻp oʻzbekzabonlar soʻz oxiridagi jarangli undoshni jarangsiz aytadi (kitob [kitop]); was ni /s/ bilan tugatmang.
  • wasn't /ˈwɒznt/ (UK), /ˈwʌznt/ (US) va weren't /wɜːnt/ (UK), /wɝːnt/ (US) odatda urgʻu oladi. /z/ va /n/ orasida unli yoʻq.
  • -ing oxiridagi /ŋ/ siz uchun oson: bu oʻzbekcha «ming», «tong» soʻzlaridagi «ng». Oxiriga alohida /g/ qoʻshmang.
  • -ing imlosi: soʻz oxiridagi talaffuz qilinmaydigan e tushadi (ride → riding); bitta urgʻuli qisqa unlidan keyingi bitta undosh ikkilanadi (run → running, sit → sitting); -ie → -ying (die → dying).

Oltin qoida

Oʻtmishni pauzaga qoʻying: was / were + -ing shakli = harakat oʻsha paytda jarayonda edi. I / he / she / it → was, you / we / they → were. Oʻzbekchadagi «-yotgan edi» ga oʻxshaydi, lekin inglizchada koʻplikdagi ega bilan doim were.

Mashqlar

A. Tuzilish

Past Continuous ishlating (was / were + -ing shakli).

  1. At 7 am I (have) breakfast — I was in the middle of it when the phone rang.
  2. When I got home at 4 pm, the house was quiet. The children (play) in the garden.
  3. It (not rain) when we left the house.
  4. you (sleep) at midnight? I called, but you didn't answer.
  5. When you phoned Mia at 10 last night, what she (do)?
  6. While I (cook), my brother (set) the table.

B. Maʼno

Maʼnoga mos javobni tanlang yoki yozing.

  1. Toʻgʻri javobni tanlang: At midnight I … a book in bed. I finished it at one.
  2. Toʻgʻri javobni tanlang: I … the answer.
  3. Qisqa javob yozing: Were they working at noon yesterday? (No)
  4. Qaysi gap harakat soat 3 da davom etayotganini bildiradi?

C. Xatoni toping

Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.

  1. We was waiting for the bus.
  2. Did you watching TV at 9 pm?
  3. He was sit on the sofa.
  4. While I was reading, my sister was listening to music.

D. Kontekstda

Hikoyani toʻldiring. Past Continuous ishlating.

A quiet evening
It was 9 pm on Sunday. Outside, it 15 (snow). In the living room, my dad 16 (read) the newspaper, and my mum 17 (watch) a film. My little brothers 18 (not sleep) — they 19 (play) a computer game in their room. And me? I 20 (do) my homework at the kitchen table.

E. Sizning navbatingiz

Ingliz tilida yozing.

  1. Kecha soat 8 da nima qilayotgan edingiz? Ikkita gap yozing.
  2. Hikoya boshidagi manzarani tasvirlang: ob-havo va ikki kishi.

F. Aralash takrorlash

Oldingi darslarni takrorlang.

  1. A1-28 Past Simple oʻzbekcha: notoʻgʻri feʼllar, did va didn't bilan savol va inkor
    Xatoni toʻgʻrilang: Did you went to the party?
  2. A1-22 Present Continuous oʻzbekcha: «ishlayapman» inglizcha qanday aytiladi?
    -ing shaklini yozing: lie
  3. A1-26 Was va were oʻzbekcha: be feʼlining oʻtgan zamoni, I was born va ago
    Toʻgʻri javobni tanlang: There … two cars outside the house.
Javoblar

A. Tuzilish

  1. was having
  2. were playing
  3. wasn't raining / was not raining
  4. Were … sleeping
  5. was … doing
  6. was cooking … was setting

B. Maʼno

  1. was reading
  2. knew
  3. No, they weren't. / No, they were not.
  4. I was writing an email at 3 pm.

C. Xatoni toping

  1. We were waiting for the bus.
  2. Were you watching TV at 9 pm? / Did you watch TV at 9 pm?
  3. He was sitting on the sofa. / He sat on the sofa.
  4. ✓ While I was reading, my sister was listening to music.

D. Kontekstda

  1. was snowing
  2. was reading
  3. was watching
  4. weren't sleeping / were not sleeping
  5. were playing
  6. was doing

E. Sizning navbatingiz

  1. At 8 pm yesterday I was cooking dinner. My sister was talking on the phone.
  2. It was raining. An old man was waiting at the bus stop, and a girl was reading a book.

F. Aralash takrorlash

  1. Did you go to the party?
  2. lying
  3. were
Android ilovasiYo'l-yo'lakay o'rganing Google Play