SlowingoGrammatika
A1 24 / 32

Present Continuous oʻzbekcha: «ishlayapman» inglizcha qanday aytiladi?

Present Continuous: I'm Working

Bu sahifada
  1. Maqsad
  2. Asosiy gʻoya
  3. Oʻzbek va ingliz tillari
  4. Tuzilish
  5. Qoʻllanish
  6. Keng tarqalgan xatolar
  7. Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
  8. Adashtirmang
  9. Imlo va talaffuz
  10. Oltin qoida
  11. Mashqlar

Maqsad

Bu darsdan keyin siz hozir va shu kunlarda (bu hafta, hozircha) nima boʻlayotganini ayta olasiz, vaqtinchalik va oʻzgarayotgan holatlarni tasvirlay olasiz, inkor va savol tuza olasiz. Buning uchun am / is / are + -ing shakli ishlatiladi.

Asosiy gʻoya

Present Continuous (hozirgi davom zamon) harakatni oʻrtasida koʻrsatadi: u boshlangan, lekin tugamagan, hali davom etyapti. Jonli videoni tasavvur qiling: tugmani bosasiz va harakat koʻz oldingizda davom etyapti. She's cooking. The kids are playing. It's raining.

Shakl ikki qismdan iborat va birinchisini siz allaqachon bilasiz: be (am / is / are) + -ing qoʻshilgan feʼl, yaʼni -ing shakli. Be kim ekanini va hozirgi zamonni koʻrsatadi; -ing esa harakat davom etayotganini bildiradi.

«Hozir» kichik ham, katta ham boʻlishi mumkin. Bu aynan shu soniya boʻlishi mumkin (I'm talking to you) yoki hali tugamagan, hozirgi vaqt atrofidagi uzunroq davr (I'm reading a great book this week, hatto kitob hozir stol ustida yotgan boʻlsa ham). Hissiyot doim bir xil: davom etyapti, vaqtincha, tugamagan.

Oʻzbek va ingliz tillari

Bu yerda yaxshi xabar bor: oʻzbek tilida ham davom etayotgan harakat uchun alohida shakl bor, u ham ikki qismdan iborat. «Ishlayapman» soʻzida -yap- harakat davom etayotganini koʻrsatadi (inglizchadagi -ing), -man esa kimligini (inglizchadagi am). Yozma va rasmiy nutqda -moqda ham shu vazifani bajaradi («Narxlar oshmoqda»). Farqi shundaki, oʻzbekchada hammasi bitta soʻzga qoʻshiladi, inglizchada esa be alohida soʻz va uni tushirib qoldirib boʻlmaydi. Uchinchi shaxsda ayniqsa ehtiyot boʻling: «U ishlayapti» → She is working.

OʻzbekchaInglizchaFarqi
ishlayapmanI'm working-yap- → -ing, -man → am: inglizchada ikki alohida qism
U ishlayapti.She is working.-ti oʻrnida inglizchada is majburiy; «u» → he yoki she
Narxlar oshmoqda.Prices are going up.-moqda (rasmiy) ham Present Continuous ga teng
ishlamayapmanI'm not workinginkor: oʻzbekchada -ma- feʼl ichida; inglizchada be + not
Ishlayapsizmi?Are you working?savol: -mi oxirida; inglizchada be egadan oldin, do yoʻq
uxlab yotibdiis sleeping-ib yotibdi / oʻtiribdi / turibdi ham davom etayotgan harakat
Qayerga ketyapsiz?Where are you going?savol soʻzidan keyin darhol be, keyin ega

Tuzilish

Darak gap (be + -ing shakli)

Egabe-ing shakliQisqargan shakl
IamworkingI'm working
you / we / theyareworkingyou're / we're / they're working
he / she / itisworkinghe's / she's / it's working

Inkor (be + not + -ing shakli)

Egabe + not-ing shakli
I'm not (am not)working.
you / we / theyaren't / 're not (are not)working.
he / she / itisn't / 's not (is not)working.

Savol va qisqa javoblar: be egadan oldinga oʻtadi, xuddi A1-03 dagidek.

beEga-ing shakliQisqa javoblar
AmIdoing this right?Yes, you are. / No, you aren't.
Areyouworking today?Yes, I am. / No, I'm not.
Isshesleeping?Yes, she is. / No, she isn't.

Wh- savollar (Q-A-S-I, A1-16 ga qarang): What are you doing? Where is he going? Why are they laughing?

-ing imlosi

QoidaMisollar
Koʻp feʼllar: + ingwork → working, eat → eating, play → playing
Feʼl undosh + e bilan tugasa: e tushadi, + ingmake → making, write → writing, come → coming
Lekin -ee, -ye va be: e saqlanadisee → seeing, agree → agreeing, be → being
Oxirida bitta urgʻuli unli + bitta undosh: undosh ikkilanadisit → sitting, run → running, stop → stopping, begin → beginning
Ikki unlidan keyin, w / x / y dan keyin yoki oxirgi boʻgʻin urgʻusiz boʻlsa ikkilanmaydirain → raining, fix → fixing, visit → visiting, open → opening
-ie → y + inglie → lying, die → dying, tie → tying
bitta unlidan keyingi oxirgi -ltravel → travelling (UK) / traveling (US)

Qoʻllanish

1Aynan hozir

Gapirayotgan paytda davom etayotgan harakatlar. now, right now, at the moment, Look! va Listen! kabi soʻzlar koʻp uchraydi.

I'm cooking dinner. Can I call you back?
Kechki ovqat qilyapman. Keyinroq oʻzim qoʻngʻiroq qilsam boʻladimi?
-yap- → am cooking
She's talking on the phone right now.
U hozir telefonda gaplashyapti.
«u» ayol → she; -ti oʻrnida is
Look! It's snowing.
Qarang! Qor yogʻyapti.
oʻzbekchada ega «qor», inglizchada it
What are you doing?
Nima qilyapsiz?
I'm looking for my keys.
Kalitlarimni qidiryapman.
Listen — the baby is crying.
Eshiting, chaqaloq yigʻlayapti.
"Are you listening to me?" "Yes, I am!"
«Meni eshityapsizmi?» «Ha, eshityapman!»
qisqa javobda feʼl takrorlanmaydi: Yes, I am

2Shu kunlarda

Hozirgi vaqt atrofidagi davrda (today, this week, this month, these days) davom etayotgan harakatlar, aynan shu soniyada boʻlmasa ham.

I'm reading a really good book at the moment.
Hozir juda yaxshi bir kitob oʻqiyapman.
aynan shu soniyada emas, lekin hali tugamagan
We're painting the kitchen this week.
Bu hafta oshxonani boʻyayapmiz.
Is your brother still looking for a job?
Akangiz hali ham ish qidiryaptimi?
She's learning Spanish these days.
U shu kunlarda ispan tilini oʻrganyapti.

3Vaqtinchalik holatlar

Hozir toʻgʻri, lekin uzoq davom etmaydigan holatlar.

I'm living with my parents at the moment.
Hozircha ota-onam bilan yashayapman.
vaqtincha; oʻzbekchada «yashayman» ham deyiladi, inglizchada vaqtinchalik holat uchun continuous
He's working from home this month.
U bu oy uydan ishlayapti.
«u» erkak → he
We're staying in a small hotel near the beach.
Biz plyaj yaqinidagi kichik mehmonxonada turibmiz.
My sister isn't eating meat this month.
Singlim bu oy goʻsht yemayapti.
-ma- → isn't
The kids aren't going to school this week. It's a holiday.
Bolalar bu hafta maktabga bormayapti. Taʼtil.

4Oʻzgarayotgan holatlar

Oʻzgarayotgan, oʻsayotgan yoki rivojlanayotgan narsalar, koʻpincha get (= boʻlmoq), grow, go up, go down, change, improve bilan.

It's getting dark.
Qorongʻi tushyapti.
get = boʻlmoq; oʻzbekchada ega yoʻq, inglizchada it
Prices are going up again.
Narxlar yana oshyapti.
My grandad is getting old.
Bobom qariyapti.
grandad (UK); granddad / grandpa (US)
The city is growing very fast.
Shahar juda tez oʻsyapti.
Your English is improving!
Ingliz tilingiz yaxshilanyapti!

Keng tarqalgan xatolar

❌I working now.
✅I'm working now. yoki I am working now.
-ing shaklidan oldin be (am / is / are) kerak.
❌She is work at the moment.
✅She is working at the moment.
Bu yerda be dan keyin -ing shakli keladi.
❌Do you working today?
✅Are you working today?
Savolda be oldinga oʻtadi; do ishlatilmaydi.
❌He's runing in the park.
✅He's running in the park.
Bitta urgʻuli unli + bitta undosh → undosh ikkilanadi.
❌I'm writeing an email.
✅I'm writing an email.
-ing dan oldin e tushadi.
❌The cat is lieing on the sofa.
✅The cat is lying on the sofa.
-ie → y + ing.
❌Is raining.
✅It's raining.
Inglizchada it degan ega kerak.
❌I'm knowing the answer.
✅I know the answer.
Baʼzi feʼllar (know, like, want…) odatda continuous shaklda ishlatilmaydi: A1-23 ga qarang.

Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar

1. «-man» oʻrnidagi am yoʻqoladi. Oʻzbekchada «ishlayapman», «kutyapti» bitta soʻz, shuning uchun inglizchada ham faqat -ing li feʼlni aytib, am / is / are ni unutish oson. Ayniqsa uchinchi shaxsda: «Opam kompyuterda ishlayapti» gapida alohida «be» koʻrinmaydi.

❌Wait a minute, my sister using the computer.
✅Wait a minute, my sister is using the computer.
❌Our neighbours building a new garage.
✅Our neighbours are building a new garage.

2. «Qayerga ketyapsiz?» → Where you are going? Oʻzbekchada savol soʻzidan keyin tartib oʻzgarmaydi. Inglizchada esa savol soʻzidan keyin darhol be keladi, keyin ega.

❌Where you are going?
✅Where are you going?
❌Why the children are laughing?
✅Why are the children laughing?

3. «Tushunyapsizmi?», «Menga yoqyapti». Oʻzbekchada «tushunyapsizmi?», «yoqyapti» kabi shakllar tabiiy eshitiladi. Inglizchada esa understand, like, know, want kabi holat feʼllari odatda continuous shaklda ishlatilmaydi. Batafsil: A1-23.

⚠️Are you understanding me?
✅Do you understand me?
Grammatika jihatidan mumkin, lekin oddiy savol uchun tabiiy emas; understand odatda Present Simple da keladi.
⚠️I'm liking this song.
✅I like this song.
Grammatika jihatidan uchraydi (reklamada, norasmiy nutqda), lekin standart shakl I like.

4. «U» → he yoki she. Oʻzbekchada «U oshxonada osh damlayapti» deganda kim ekanini feʼl koʻrsatmaydi. Inglizchada har safar he yoki she ni tanlang.

⚠️Where's Grandma? He's making plov in the kitchen.
✅She's making plov in the kitchen.
Grammatika jihatidan toʻgʻri, lekin he erkakni bildiradi; buvi ayol → she.

Adashtirmang

Present Continuous va Present Simple — Continuous hozirning jonli videosi; Present Simple (hozirgi oddiy zamon) esa odatlar va umuman toʻgʻri boʻlgan narsalar uchun. Oʻzbekchada ham xuddi shunday farq bor: -yap- va -a / -y. Toʻliq taqqoslash: A1-23.

She's working in the garden.
U bogʻda ishlayapti.
hozir: -yap-
She works in a hospital.
U kasalxonada ishlaydi.
uning kasbi, umuman toʻgʻri: -a / -y

Kelajak uchun Present Continuous — I'm meeting Sam tomorrow xuddi shu shakl, lekin aniq reja haqida. Bu boshqa qoʻllanish: A2-05 ga qarang. Eʼtibor bering: oʻzbekchada bunday reja odatda -a / -y bilan aytiladi («Juma kuni tushlik qilaman»).

I'm having lunch.
Tushlik qilyapman.
hozir
I'm having lunch with Sam on Friday.
Juma kuni Sem bilan tushlik qilaman.
kelajakdagi reja: A2-05 ga qarang

be + sifat va be + -ing shakli — Ikkalasi ham be bilan boshlanadi, lekin -ing shakli davom etayotgan harakatni koʻrsatadi.

The children are quiet.
Bolalar jim.
tasvir
The children are sleeping.
Bolalar uxlayapti.
davom etayotgan harakat

Imlo va talaffuz

  • -ing /ɪŋ/ deb aytiladi: oxirida bitta /ŋ/ tovushi bor. Bu oʻzbekchadagi «ng» tovushi bilan bir xil («tong», «keng»), shuning uchun siz uchun oson. Faqat oxiriga qattiq /g/ qoʻshmang: working /ˈwɜːkɪŋ/ (UK), /ˈwɝːkɪŋ/ (US).
  • -ing dagi /ɪ/ qisqa va boʻsh unli, oʻzbekcha «i» dan biroz ochiqroq.
  • working dagi /ɜː/ oʻzbek tilida yoʻq: lablar dumaloqlanmaydi, til oʻrtada, ogʻiz yarim ochiq. Boshidagi /w/ uchun lablarni dumaloqlab oldinga choʻzing; oʻzbekcha «v» dan farqli oʻlaroq, pastki lab tishlarga tegmaydi.
  • Qisqargan shakllar ogʻzaki nutqda odatiy: I'm, you're, she's, it's, we're, they're; isn't, aren't. Ikki xil inkor bor: she isn't working = she's not working. Lekin I bilan faqat I'm not.
  • Savollarda are odatda kuchsiz: tez nutqda What are you doing? «whadda-ya doing» ga oʻxshab eshitiladi. Oʻzbekchadagidek har bir unlini toʻliq aytish shart emas.
  • Ikkilanish urgʻuga bogʻliq: begin → beginning (urgʻu oxirgi boʻgʻinda), lekin visit → visiting (urgʻu birinchi boʻgʻinda).
  • Britaniya inglizchasida bitta unlidan keyingi l ikkilanadi (travelling, cancelling); Amerika inglizchasida odatda ikkilanmaydi (traveling, canceling).

Oltin qoida

am / is / are + -ing shakli = davom etayotgan harakat: hozir, shu kunlarda, vaqtincha yoki oʻzgarayotgan. Oʻzbekchadagi «-yap-» ning juftini eslang: -yap- → -ing, -man / -siz / -ti → am / are / is. Be ni hech qachon unutmang va -ing imlosini tekshiring.

Mashqlar

A. Tuzilish

Gaplarni Present Continuous bilan toʻldiring.

  1. I (watch) TV right now.
  2. She (not / work) today.
  3. they (sleep)?
  4. -ing shaklini yozing: swim
  5. -ing shaklini yozing: drive
  6. -ing shaklini yozing: lie
  7. -ing shaklini yozing: play

B. Maʼno

Har bir gap qaysi maʼnoda ekanini yozing: now, around now, temporary yoki changing.

  1. Now, around now, temporary yoki changing? "Prices are going up."
  2. Now, around now, temporary yoki changing? "Shh! The baby is sleeping."
  3. Now, around now, temporary yoki changing? "I'm staying with my aunt this month."
  4. "Is it raining?" "No, it ."

C. Xatoni toping

Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.

  1. He reading a book.
  2. Do you listening to me?
  3. We're siting in the garden.
  4. They're playing football in the park.

D. Kontekstda

Suhbatni toʻldiring. Qavs ichidagi feʼllardan foydalaning.

A phone call
Mum: Hi, Lily! What 16 you doing?
Lily: I 17 (study) for my exam. And Dad 18 (cook) dinner.
Mum: Is your brother at home?
Lily: Yes, but he 19 (not / study). He 20 (play) computer games!
Mum: Typical! And how is the weather there?
Lily: Terrible. It 21 (rain) and it 22 (get) cold.

E. Sizning navbatingiz

Ingliz tilida yozing.

  1. Atrofingizdagi odamlar hozir nima qilayotgani haqida uchta gap yozing.
  2. Bu oy hayotingizdagi vaqtinchalik bir narsa haqida ikkita gap yozing.

F. Aralash takrorlash

Oldingi darslarni takrorlang.

  1. A1-13 Present Simple inkor va savol oʻzbekcha: don't, doesn't, do, does qachon ishlatiladi?
    your father work at the weekend?
  2. A1-20 At, On, In oʻzbekcha: vaqt bilan qaysi predlog ishlatiladi? «-da» qoʻshimchasi inglizcha
    Toʻgʻri javobni tanlang: My course starts … Monday.
  3. A1-21 Joy va harakat predloglari (in, on, at, to, into) oʻzbekcha: qayerda va qayerga?
    Toʻgʻri javobni tanlang: Let's go … now.
Javoblar

A. Tuzilish

  1. am watching / 'm watching
  2. isn't working / 's not working / is not working
  3. Are … sleeping
  4. swimming
  5. driving
  6. lying
  7. playing

B. Maʼno

  1. changing
  2. now
  3. temporary / around now
  4. isn't / 's not

C. Xatoni toping

  1. He is reading a book. / He's reading a book.
  2. Are you listening to me?
  3. We're sitting in the garden.
  4. ✓ They're playing football in the park.

D. Kontekstda

  1. are
  2. 'm studying / am studying
  3. is cooking / 's cooking
  4. isn't studying / 's not studying / is not studying
  5. is playing / 's playing
  6. 's raining / is raining
  7. 's getting / is getting

E. Sizning navbatingiz

  1. My sister is watching TV. My dad is working in his room. The neighbours are talking outside.
  2. I'm doing a cooking course. I'm not drinking coffee this month.

F. Aralash takrorlash

  1. Does
  2. on
  3. home
Android ilovasiYo'l-yo'lakay o'rganing Google Play