SlowingoGrammatika
A1 28 / 32

Was va were oʻzbekcha: be feʼlining oʻtgan zamoni, I was born va ago

Was and Were

Bu sahifada
  1. Maqsad
  2. Asosiy gʻoya
  3. Oʻzbek va ingliz tillari
  4. Tuzilish
  5. Qoʻllanish
  6. Keng tarqalgan xatolar
  7. Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
  8. Adashtirmang
  9. Imlo va talaffuz
  10. Oltin qoida
  11. Mashqlar

Maqsad

Bu darsdan keyin siz was va were bilan oʻtmish haqida gapira olasiz: qayerda boʻlganingiz, oʻzingizni qanday his qilganingiz, biror narsa qanday boʻlgani, qachon tugʻilganingiz va biror joyda nima bor boʻlgani haqida. Darak gap, inkor va savollarda.

Asosiy gʻoya

Taʼtildan yuborilgan eski otkritkani tasavvur qiling: The weather was great. The hotel was small but clean. We were very happy. Otkritka hozir tugagan vaqtdagi odamlar, joylar va his-tuygʻularni tasvirlaydi.

Was va were siz biladigan be feʼlining (am, is, are) oʻtgan zamoni. Ular hozirgi zamondagi vazifani bajaradi: odam yoki narsani u haqidagi maʼlumot bilan bogʻlaydi. Faqat vaqt boshqa: I am tired (hozir) → I was tired (kecha).

Be ning oʻtgan zamoni hozirgisidan ham oddiyroq. Uchta emas, faqat ikkita shakl bor: I, he, she, it va bitta narsa uchun was; you, we, they va ikki va undan koʻp narsa uchun were.

Qolgan hammasi hozirgi zamondagidek. Inkor uchun not qoʻshing (wasn't, weren't). Savol uchun was / were ni egadan oldin qoʻying (Were you…?). Nima bor boʻlganini aytish uchun there was / there were ishlating.

Oʻzbek va ingliz tillari

Oʻzbek tilida was / were ning vazifasini edi bajaradi: «Men charchagan edim», «Ota-onam uyda edi». Inkor: «emas edi», borlik: «bor edi / yoʻq edi». Hozirgi zamondan farqli oʻlaroq, oʻtgan zamonda oʻzbekchada ham koʻprik soʻz bor, bu yaxshi. Lekin ikki joyda ehtiyot boʻling. Birinchidan, tugʻilgan yil haqida oʻzbekchada -gan + -man deymiz («tugʻilganman»), -man esa hozirgi zamon qoʻshimchasiga oʻxshaydi; inglizchada faqat was / were born. Ikkinchidan, «ikki kun oldin» soʻzini lugʻatdagidek before deb tarjima qilmang: toʻgʻrisi two days ago, soʻz tartibi esa oʻzbekchadagidek.

OʻzbekchaInglizchaFarqi
Men charchagan edim.I was tired.edi → was / were
Mehmonxona toza emas edi.The hotel wasn't clean.emas edi → wasn't / weren't
Kafe bor edi. / Sut yoʻq edi.There was a café. / There wasn't any milk.bor edi / yoʻq edi → there was / there wasn't
Qayerda edingiz?Where were you?savol soʻzidan keyin were, keyin ega
1998-yilda tugʻilganman.I was born in 1998.-ganman → am born emas, was born
ikki kun oldintwo days agooldin → ago, before emas; tartib bir xil
oʻtgan haftadalast week-da bor, lekin last oldidan predlog yoʻq

Tuzilish

Darak gap

EgaBe ning oʻtgan zamoniHozirgi zamon (solishtirish uchun)
Iwasam
he / she / itwasis
you / we / theywereare

Bitta odam yoki narsa (you dan tashqari) → was (My phone was…). Ikki va undan koʻp → were (My parents were…). You doim were bilan keladi, hatto bitta odam boʻlsa ham.

Inkor

EgaToʻliq shaklQisqargan shakl
I / he / she / itwas notwasn't
you / we / theywere notweren't

Savol va qisqa javoblar

Was / WereEgaQolganiQisqa javoblar
WasIwrong?Yes, you were. / No, you weren't.
Wassheat the meeting?Yes, she was. / No, she wasn't.
Wereyouat home?Yes, I was. / No, I wasn't.
Weretheyhappy?Yes, they were. / No, they weren't.

Wh- savollar: Where were you? How was your weekend? Why was she angry? What was the problem?

There was / there were

Birlik / sanalmaydiganKoʻplik
Darak gapThere was a problem.There were two problems.
InkorThere wasn't any time.There weren't any seats.
SavolWas there a café?Were there any taxis?

Oʻtgan zamon vaqt ifodalari: yesterday, yesterday morning, last night, last week, last year, in 2019, two days ago, an hour ago, when I was a child.

Qoʻllanish

1Oʻtmishdagi holatlar, his-tuygʻular va tasvirlar

Oʻtmishdagi odamlar, narsalar va his-tuygʻularni tasvirlash uchun was / were + sifat yoki ot ishlating.

I was really tired last night.
Kecha kechqurun juda charchagan edim.
edi → was; oʻzbekchada «charchadim» ham deyiladi, inglizchada was + tired
The film was great, but it was very long.
Film ajoyib edi, lekin juda uzun edi.
but: A1-29 ga qarang
My grandparents were farmers.
Bobom va buvim dehqon edi.
koʻplik → were; inglizchada farmers koʻplikda
We were so happy for you!
Siz uchun juda xursand boʻldik!
oʻzbekchada «boʻldik», inglizchada were
The hotel wasn't very clean.
Mehmonxona unchalik toza emas edi.
«emas edi» → wasn't

2Oʻtmishdagi joylar

Kimdir yoki nimadir qayerda boʻlganini aytish uchun was / were + joy ishlating.

I was at the dentist this morning.
Bugun ertalab tish shifokorida edim.
Where were you yesterday afternoon?
Kecha tushdan keyin qayerda edingiz?
savol soʻzi + were + ega
My keys were in my coat pocket.
Kalitlarim paltomning choʻntagida edi.
koʻplik → were
She wasn't at work on Monday.
U dushanba kuni ishda emas edi.
«u» ayol → she

3Savollar va qisqa javoblar

Was / were ni egadan oldin qoʻying. Qisqa javoblarda was / were takrorlanadi; ijobiy qisqa javobda qisqargan shakl ishlatilmaydi.

"Was the exam difficult?" "Yes, it was."
«Imtihon qiyin boʻldimi?» «Ha, qiyin boʻldi.»
qisqa javob: Yes, it was
Were you at the party?
Ziyofatda edingizmi?
No, I wasn't.
Yoʻq, u yerda emas edim.
oʻzbekchada «yoʻq» bilan butun gap; inglizchada qisqa javob
How was your trip?
Safaringiz qanday oʻtdi?
Why were they late?
Ular nega kechikishdi?
oʻzbekchada feʼl, inglizchada were + late

4There was / there were

Oʻtmishda nima bor boʻlganini aytish uchun birlikdagi yoki sanalmaydigan ot bilan there was, koʻplikdagi ot bilan there were ishlating. Hozirgi zamon uchun A1-11 ga qarang.

There was a small café near the beach.
Plyaj yaqinida kichik bir kafe bor edi.
«bor edi» → there was
There were about fifty people at the wedding.
Toʻyda ellikka yaqin odam bor edi.
oʻzbekchada «odam» birlik, inglizchada people + were
There wasn't any milk in the fridge.
Muzlatgichda sut yoʻq edi.
«yoʻq edi» → there wasn't
Were there any problems with the order?
Buyurtma bilan biror muammo boʻldimi?

5I was born…

Tugʻilishingiz oʻtmishda, shuning uchun inglizchada was / were born deyiladi, am born emas. Uni turgʻun ibora sifatida yodlang (bu majhul nisbat shakli: B1-10 ga qarang).

I was born in 1998.
Men 1998-yilda tugʻilganman.
oʻzbekchada -man, lekin inglizchada was born
My daughter was born on a Sunday.
Qizim yakshanba kuni tugʻilgan.
Where were you born?
Qayerda tugʻilgansiz?
-siz → were you
We were born in the same hospital.
Biz bitta tugʻruqxonada tugʻilganmiz.

6Oʻtgan zamon vaqt ifodalari

Vaqt ifodalari odatda gap oxirida yoki boshida turadi. Ago vaqt davomiyligidan keyin keladi. Last va yesterday oldidan predlog qoʻymang (A1-20 ga qarang).

I was in Lisbon last summer.
Oʻtgan yozda Lissabonda edim.
«oʻtgan yozda», lekin last oldidan in yoʻq
She was in hospital two weeks ago.
U ikki hafta oldin kasalxonada edi.
«… oldin» → … ago; in hospital (UK), in the hospital (US)
The museum was closed yesterday.
Kecha muzey yopiq edi.
In 2019, we were students in the same class.
2019-yilda biz bir guruhda oʻqirdik.
oʻzbekchada feʼl, inglizchada were students
When I was a child, I was afraid of the dark.
Bolaligimda qorongʻidan qoʻrqardim.
«qoʻrqardim» → was afraid of

Keng tarqalgan xatolar

❌I were very tired.
✅I was very tired.
I → was.
❌They was at home.
✅They were at home.
they → were.
❌Was you at the party?
✅Were you at the party?
you → were, hatto bitta odam boʻlsa ham.
❌I am born in 1995.
✅I was born in 1995.
Tugʻilish oʻtmishda.
⚠️There was two problems.
✅There were two problems.
Koʻplikdagi ot → there were. Tez, norasmiy nutqda there was (yoki there's) + koʻplik eshitilishi mumkin, xuddi A1-11 dagidek; ehtiyotkor nutqda va yozuvda there were ishlating.
❌I was there before two days.
✅I was there two days ago.
ago vaqt davomiyligidan keyin keladi.
❌We were there in last week.
✅We were there last week.
last oldidan predlog yoʻq.
❌Did you be at home?
✅Were you at home?
be did ishlatmaydi: A1-28 ga qarang.

Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar

1. «Tugʻilganman» → I am born. Oʻzbekchada tugʻilgan joy va yil haqida «tugʻilganman», «tugʻilgansiz» deymiz. Oxiridagi -man hozirgi zamondagi «talabaman» bilan bir xil, shuning uchun inglizchada am / is / are paydo boʻladi. Tugʻilish oʻtmishda: faqat was / were born.

❌My grandmother is born in a small village near Namangan.
✅My grandmother was born in a small village near Namangan.
❌Where are you born?
✅Where were you born?

2. «Oldin» → before, «oʻtgan haftada» → in last week. Lugʻatda «oldin» = before, lekin «ikki hafta oldin» inglizchada two weeks ago. Soʻz tartibi oʻzbekchadagidek: avval vaqt, keyin ago. «Oʻtgan oyda» dagi -da esa last bilan ishlatilmaydi.

❌Before two weeks it was very hot here.
✅Two weeks ago it was very hot here.
❌My cousins were here in last month.
✅My cousins were here last month.

3. «Qayerda edingiz?» → Where you were? Oʻzbekchada savol soʻzidan keyin tartib oʻzgarmaydi. Inglizchada savol soʻzidan keyin darhol was / were, keyin ega keladi.

❌How long your parents were in Tashkent?
✅How long were your parents in Tashkent?
❌Why your brother was angry?
✅Why was your brother angry?

4. «Charchadim», «qoʻrqdim» → was yoʻqoladi. Oʻzbekchada his-tuygʻuni koʻpincha feʼl bilan aytamiz: «Kecha juda charchadim», «Juda xursand boʻldik». Inglizchada tired, happy, afraid sifat, shuning uchun ularga was / were kerak.

❌After the match we very hungry.
✅After the match we were very hungry.

Adashtirmang

you bilan was va were — You doim were bilan keladi, bitta odam uchun ham, koʻp odam uchun ham. Oʻzbekchada «sen» va «siz» farq qiladi, inglizchada esa you doim bir xil.

You were right.
Siz haq edingiz.
bitta odam
You were all very helpful.
Hammangiz juda koʻp yordam berdingiz.
koʻp odam; inglizchada were + sifat

there was va it was — There was yangi narsani tanishtiradi (u bor edi). It was biz allaqachon biladigan narsani tasvirlaydi. A1-11 ga qarang.

There was a new restaurant in the square.
Maydonda yangi restoran bor edi.
yangi maʼlumot
It was very cheap.
U juda arzon edi.
restoranni tasvirlash

ago va last — Ago hozirdan orqaga sanaydi (three days ago). Last eng soʻnggi, oʻtgan degani (last Friday). Ularni birga ishlatmang.

I was in Paris three days ago.
Uch kun oldin Parijda edim.
I was in Paris last Friday.
Oʻtgan juma kuni Parijda edim.

Imlo va talaffuz

  • Gap oʻrtasida was va were odatda kuchsiz: was /wəz/ («wuz» ga oʻxshaydi), were /wə/ (UK), /wɚ/ (US). I was tired «I wuz tired» kabi eshitiladi.
  • Qisqa javoblarda va gap oxirida ular kuchli: Yes, I was /wɒz/ (UK), /wʌz/ (US); Yes, we were /wɜː/ (UK), /wɝː/ (US), «wur» ga oʻxshaydi. /ɜː/ oʻzbek tilida yoʻq: lablar dumaloqlanmaydi, til oʻrtada.
  • was oxiridagi /z/ jarangli. Koʻp oʻzbekzabonlar soʻz oxiridagi jarangli undoshni jarangsiz aytadi («kitob» → [kitop]), shunda was «wos» boʻlib qoladi. Tomogʻingiz titrashini sezing: /z/.
  • wasn't /ˈwɒznt/ (UK), /ˈwʌznt/ (US); weren't /wɜːnt/ (UK), /wɝːnt/ (US): weren't bitta boʻgʻin.
  • ago /əˈɡəʊ/ (UK), /əˈɡoʊ/ (US): urgʻu ikkinchi qismda, «a-GO». Oʻzbekchada urgʻu odatda oxirgi boʻgʻinga tushgani uchun bu siz uchun oson.
  • were va where boshqa-boshqa soʻzlar: where /weə/ (UK), /wer/ (US) «wair» ga oʻxshaydi. Where were you?
  • was, were boshidagi /w/ uchun lablarni dumaloqlang; pastki lab tishlarga tegmasin, aks holda «vas» boʻlib qoladi.

Oltin qoida

I / he / she / it → was. You / we / they → were. Inkor: wasn't, weren't. Savol: Was she…? Were you…?. Be inkor va savolni did siz, oʻzi yasaydi. Oʻzbekchada «tugʻilganman» desangiz ham, inglizchada I was born; «ikki kun oldin» → two days ago.

Mashqlar

A. Tuzilish

Gaplarni was, were, wasn't yoki weren't bilan toʻldiring.

  1. I at home yesterday.
  2. My parents in Italy last month.
  3. you at school on Friday?
  4. The shops open. They were closed.
  5. There ten people at the meeting.
  6. "Was the food good?" "Yes, it ."
  7. Inkor shaklga keltiring: The test was easy.

B. Maʼno

Toʻgʻri javobni tanlang yoki savol tuzing.

  1. Toʻgʻri javobni tanlang: There … a cat in the garden.
  2. Toʻgʻri javobni tanlang: I was in Rome two years ….
  3. Toʻgʻri javobni tanlang: You … right, Tom.
  4. Savolni yozing: you / where / last night / were

C. Xatoni toping

Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.

  1. I am born in 2002.
  2. Was they happy?
  3. She was in London before three years.
  4. We were at the cinema last Saturday.

D. Kontekstda

Suhbatni toʻldiring.

A phone call
Mia: Hi, Sam! Where 16 you yesterday? You 17 at the party!
Sam: Sorry. I 18 ill. I was in bed all day. How 19 it?
Mia: It was great. There 20 about forty people, and the music was fantastic.
Sam: 21 Kate there?
Mia: No, she 22. She was in Spain.

E. Sizning navbatingiz

Ingliz tilida yozing.

  1. Kecha qayerda boʻlganingiz va oʻzingizni qanday his qilganingiz haqida ikkita gap yozing.
  2. Qachon va qayerda tugʻilganingiz haqida ikkita gap yozing.

F. Aralash takrorlash

Oldingi darslarni takrorlang.

  1. A1-03 To Be: inkor, savol va qisqa javoblar (isn't, aren't, Are you…?) oʻzbekcha
    Qisqa javobni tanlang: "Are you tired?" "Yes, …."
  2. A1-11 There is va There are oʻzbekcha: «bor» va «yoʻq» ingliz tilida qanday aytiladi?
    Toʻgʻri javobni tanlang: There … two banks in my street.
  3. A1-24 Sanaladigan va sanalmaydigan otlar, some va any oʻzbekcha: how much yoki how many?
    Toʻgʻri javobni tanlang: There wasn't … bread.
Javoblar

A. Tuzilish

  1. was
  2. were
  3. Were
  4. weren't / were not
  5. were
  6. was
  7. The test wasn't easy. / The test was not easy.

B. Maʼno

  1. was
  2. ago
  3. were
  4. Where were you last night?

C. Xatoni toping

  1. I was born in 2002.
  2. Were they happy?
  3. She was in London three years ago.
  4. ✓ We were at the cinema last Saturday.

D. Kontekstda

  1. were
  2. weren't / were not
  3. was
  4. was
  5. were
  6. Was
  7. wasn't / was not

E. Sizning navbatingiz

  1. Yesterday I was at work all day. I was very tired in the evening.
  2. I was born in 1999. I was born in a small town near the sea.

F. Aralash takrorlash

  1. I am
  2. are
  3. any
Android ilovasiYo'l-yo'lakay o'rganing Google Play