Was va were oʻzbekcha: be feʼlining oʻtgan zamoni, I was born va ago
Was and Were
Bu sahifada
Maqsad
Bu darsdan keyin siz was va were bilan oʻtmish haqida gapira olasiz: qayerda boʻlganingiz, oʻzingizni qanday his qilganingiz, biror narsa qanday boʻlgani, qachon tugʻilganingiz va biror joyda nima bor boʻlgani haqida. Darak gap, inkor va savollarda.
Asosiy gʻoya
Taʼtildan yuborilgan eski otkritkani tasavvur qiling: The weather was great. The hotel was small but clean. We were very happy. Otkritka hozir tugagan vaqtdagi odamlar, joylar va his-tuygʻularni tasvirlaydi.
Was va were siz biladigan be feʼlining (am, is, are) oʻtgan zamoni. Ular hozirgi zamondagi vazifani bajaradi: odam yoki narsani u haqidagi maʼlumot bilan bogʻlaydi. Faqat vaqt boshqa: I am tired (hozir) → I was tired (kecha).
Be ning oʻtgan zamoni hozirgisidan ham oddiyroq. Uchta emas, faqat ikkita shakl bor: I, he, she, it va bitta narsa uchun was; you, we, they va ikki va undan koʻp narsa uchun were.
Qolgan hammasi hozirgi zamondagidek. Inkor uchun not qoʻshing (wasn't, weren't). Savol uchun was / were ni egadan oldin qoʻying (Were you…?). Nima bor boʻlganini aytish uchun there was / there were ishlating.
Oʻzbek va ingliz tillari
Oʻzbek tilida was / were ning vazifasini edi bajaradi: «Men charchagan edim», «Ota-onam uyda edi». Inkor: «emas edi», borlik: «bor edi / yoʻq edi». Hozirgi zamondan farqli oʻlaroq, oʻtgan zamonda oʻzbekchada ham koʻprik soʻz bor, bu yaxshi. Lekin ikki joyda ehtiyot boʻling. Birinchidan, tugʻilgan yil haqida oʻzbekchada -gan + -man deymiz («tugʻilganman»), -man esa hozirgi zamon qoʻshimchasiga oʻxshaydi; inglizchada faqat was / were born. Ikkinchidan, «ikki kun oldin» soʻzini lugʻatdagidek before deb tarjima qilmang: toʻgʻrisi two days ago, soʻz tartibi esa oʻzbekchadagidek.
| Oʻzbekcha | Inglizcha | Farqi |
|---|---|---|
| Men charchagan edim. | I was tired. | edi → was / were |
| Mehmonxona toza emas edi. | The hotel wasn't clean. | emas edi → wasn't / weren't |
| Kafe bor edi. / Sut yoʻq edi. | There was a café. / There wasn't any milk. | bor edi / yoʻq edi → there was / there wasn't |
| Qayerda edingiz? | Where were you? | savol soʻzidan keyin were, keyin ega |
| 1998-yilda tugʻilganman. | I was born in 1998. | -ganman → am born emas, was born |
| ikki kun oldin | two days ago | oldin → ago, before emas; tartib bir xil |
| oʻtgan haftada | last week | -da bor, lekin last oldidan predlog yoʻq |
Tuzilish
Darak gap
| Ega | Be ning oʻtgan zamoni | Hozirgi zamon (solishtirish uchun) |
|---|---|---|
| I | was | am |
| he / she / it | was | is |
| you / we / they | were | are |
Bitta odam yoki narsa (you dan tashqari) → was (My phone was…). Ikki va undan koʻp → were (My parents were…). You doim were bilan keladi, hatto bitta odam boʻlsa ham.
Inkor
| Ega | Toʻliq shakl | Qisqargan shakl |
|---|---|---|
| I / he / she / it | was not | wasn't |
| you / we / they | were not | weren't |
Savol va qisqa javoblar
| Was / Were | Ega | Qolgani | Qisqa javoblar |
|---|---|---|---|
| Was | I | wrong? | Yes, you were. / No, you weren't. |
| Was | she | at the meeting? | Yes, she was. / No, she wasn't. |
| Were | you | at home? | Yes, I was. / No, I wasn't. |
| Were | they | happy? | Yes, they were. / No, they weren't. |
Wh- savollar: Where were you? How was your weekend? Why was she angry? What was the problem?
There was / there were
| Birlik / sanalmaydigan | Koʻplik | |
|---|---|---|
| Darak gap | There was a problem. | There were two problems. |
| Inkor | There wasn't any time. | There weren't any seats. |
| Savol | Was there a café? | Were there any taxis? |
Oʻtgan zamon vaqt ifodalari: yesterday, yesterday morning, last night, last week, last year, in 2019, two days ago, an hour ago, when I was a child.
Qoʻllanish
1Oʻtmishdagi holatlar, his-tuygʻular va tasvirlar
Oʻtmishdagi odamlar, narsalar va his-tuygʻularni tasvirlash uchun was / were + sifat yoki ot ishlating.
2Oʻtmishdagi joylar
Kimdir yoki nimadir qayerda boʻlganini aytish uchun was / were + joy ishlating.
3Savollar va qisqa javoblar
Was / were ni egadan oldin qoʻying. Qisqa javoblarda was / were takrorlanadi; ijobiy qisqa javobda qisqargan shakl ishlatilmaydi.
4There was / there were
Oʻtmishda nima bor boʻlganini aytish uchun birlikdagi yoki sanalmaydigan ot bilan there was, koʻplikdagi ot bilan there were ishlating. Hozirgi zamon uchun A1-11 ga qarang.
5I was born…
Tugʻilishingiz oʻtmishda, shuning uchun inglizchada was / were born deyiladi, am born emas. Uni turgʻun ibora sifatida yodlang (bu majhul nisbat shakli: B1-10 ga qarang).
6Oʻtgan zamon vaqt ifodalari
Vaqt ifodalari odatda gap oxirida yoki boshida turadi. Ago vaqt davomiyligidan keyin keladi. Last va yesterday oldidan predlog qoʻymang (A1-20 ga qarang).
Keng tarqalgan xatolar
Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
1. «Tugʻilganman» → I am born. Oʻzbekchada tugʻilgan joy va yil haqida «tugʻilganman», «tugʻilgansiz» deymiz. Oxiridagi -man hozirgi zamondagi «talabaman» bilan bir xil, shuning uchun inglizchada am / is / are paydo boʻladi. Tugʻilish oʻtmishda: faqat was / were born.
2. «Oldin» → before, «oʻtgan haftada» → in last week. Lugʻatda «oldin» = before, lekin «ikki hafta oldin» inglizchada two weeks ago. Soʻz tartibi oʻzbekchadagidek: avval vaqt, keyin ago. «Oʻtgan oyda» dagi -da esa last bilan ishlatilmaydi.
3. «Qayerda edingiz?» → Where you were? Oʻzbekchada savol soʻzidan keyin tartib oʻzgarmaydi. Inglizchada savol soʻzidan keyin darhol was / were, keyin ega keladi.
4. «Charchadim», «qoʻrqdim» → was yoʻqoladi. Oʻzbekchada his-tuygʻuni koʻpincha feʼl bilan aytamiz: «Kecha juda charchadim», «Juda xursand boʻldik». Inglizchada tired, happy, afraid sifat, shuning uchun ularga was / were kerak.
Adashtirmang
you bilan was va were — You doim were bilan keladi, bitta odam uchun ham, koʻp odam uchun ham. Oʻzbekchada «sen» va «siz» farq qiladi, inglizchada esa you doim bir xil.
there was va it was — There was yangi narsani tanishtiradi (u bor edi). It was biz allaqachon biladigan narsani tasvirlaydi. A1-11 ga qarang.
ago va last — Ago hozirdan orqaga sanaydi (three days ago). Last eng soʻnggi, oʻtgan degani (last Friday). Ularni birga ishlatmang.
Imlo va talaffuz
- Gap oʻrtasida was va were odatda kuchsiz: was /wəz/ («wuz» ga oʻxshaydi), were /wə/ (UK), /wɚ/ (US). I was tired «I wuz tired» kabi eshitiladi.
- Qisqa javoblarda va gap oxirida ular kuchli: Yes, I was /wɒz/ (UK), /wʌz/ (US); Yes, we were /wɜː/ (UK), /wɝː/ (US), «wur» ga oʻxshaydi. /ɜː/ oʻzbek tilida yoʻq: lablar dumaloqlanmaydi, til oʻrtada.
- was oxiridagi /z/ jarangli. Koʻp oʻzbekzabonlar soʻz oxiridagi jarangli undoshni jarangsiz aytadi («kitob» → [kitop]), shunda was «wos» boʻlib qoladi. Tomogʻingiz titrashini sezing: /z/.
- wasn't /ˈwɒznt/ (UK), /ˈwʌznt/ (US); weren't /wɜːnt/ (UK), /wɝːnt/ (US): weren't bitta boʻgʻin.
- ago /əˈɡəʊ/ (UK), /əˈɡoʊ/ (US): urgʻu ikkinchi qismda, «a-GO». Oʻzbekchada urgʻu odatda oxirgi boʻgʻinga tushgani uchun bu siz uchun oson.
- were va where boshqa-boshqa soʻzlar: where /weə/ (UK), /wer/ (US) «wair» ga oʻxshaydi. Where were you?
- was, were boshidagi /w/ uchun lablarni dumaloqlang; pastki lab tishlarga tegmasin, aks holda «vas» boʻlib qoladi.
Oltin qoida
I / he / she / it → was. You / we / they → were. Inkor: wasn't, weren't. Savol: Was she…? Were you…?. Be inkor va savolni did siz, oʻzi yasaydi. Oʻzbekchada «tugʻilganman» desangiz ham, inglizchada I was born; «ikki kun oldin» → two days ago.
Mashqlar
A. Tuzilish
Gaplarni was, were, wasn't yoki weren't bilan toʻldiring.
-
I at home yesterday.
-
My parents in Italy last month.
-
you at school on Friday?
-
The shops open. They were closed.
-
There ten people at the meeting.
-
"Was the food good?" "Yes, it ."
-
Inkor shaklga keltiring: The test was easy.
B. Maʼno
Toʻgʻri javobni tanlang yoki savol tuzing.
-
Toʻgʻri javobni tanlang: There … a cat in the garden.
-
Toʻgʻri javobni tanlang: I was in Rome two years ….
-
Toʻgʻri javobni tanlang: You … right, Tom.
-
Savolni yozing: you / where / last night / were
C. Xatoni toping
Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.
-
I am born in 2002.
-
Was they happy?
-
She was in London before three years.
-
We were at the cinema last Saturday.
D. Kontekstda
Suhbatni toʻldiring.
Mia: Hi, Sam! Where 16 you yesterday? You 17 at the party!
Sam: Sorry. I 18 ill. I was in bed all day. How 19 it?
Mia: It was great. There 20 about forty people, and the music was fantastic.
Sam: 21 Kate there?
Mia: No, she 22. She was in Spain.
E. Sizning navbatingiz
Ingliz tilida yozing.
-
Kecha qayerda boʻlganingiz va oʻzingizni qanday his qilganingiz haqida ikkita gap yozing.
-
Qachon va qayerda tugʻilganingiz haqida ikkita gap yozing.
F. Aralash takrorlash
Oldingi darslarni takrorlang.
-
A1-03 To Be: inkor, savol va qisqa javoblar (isn't, aren't, Are you…?) oʻzbekcha Qisqa javobni tanlang: "Are you tired?" "Yes, …."
-
A1-11 There is va There are oʻzbekcha: «bor» va «yoʻq» ingliz tilida qanday aytiladi? Toʻgʻri javobni tanlang: There … two banks in my street.
-
A1-24 Sanaladigan va sanalmaydigan otlar, some va any oʻzbekcha: how much yoki how many? Toʻgʻri javobni tanlang: There wasn't … bread.
Javoblar
A. Tuzilish
- was
- were
- Were
- weren't / were not
- were
- was
- The test wasn't easy. / The test was not easy.
B. Maʼno
- was
- ago
- were
- Where were you last night?
C. Xatoni toping
- I was born in 2002.
- Were they happy?
- She was in London three years ago.
- ✓ We were at the cinema last Saturday.
D. Kontekstda
- were
- weren't / were not
- was
- was
- were
- Was
- wasn't / was not
E. Sizning navbatingiz
- Yesterday I was at work all day. I was very tired in the evening.
- I was born in 1999. I was born in a small town near the sea.
F. Aralash takrorlash
- I am
- are
- any
