Təkrar: modal feillər, feil qəlibləri və şərt cümlələri ingiliscə (A2-20 – A2-28)
Review: Modals, Verb Patterns and Conditionals
Bu səhifədə
Bu təkrar bunları əhatə edir
Məqsəd
Bu dərsdən sonra siz düzgün modal feillə qaydalardan, məsləhətdən, ehtimaldan, xahişdən və bacarıqdan danışa, ikinci feili düzgün formaya sala, nəyisə niyə etdiyinizi izah edə, real şərtlərdən və keçmiş vərdişlərdən danışa biləcəksiniz. Ən vacibi: bu quruluşlar bir yerdə rastlaşanda onların arasından düzgününü seçə biləcəksiniz.
Nə öyrəndik
| Dərs | Əsas qayda | Əsas nümunə |
|---|---|---|
| A2-20 | must / have to = lazımdır; mustn't / can't = olmaz; don't have to = lazım deyil; had to, will have to. «Toxunmamalısan», «olmaz» → mustn't; «gətirməli deyilsən» → don't have to | You mustn't touch that wire. It's dangerous. |
| A2-21 | məsləhət və fikir üçün should / shouldn't / ought to; I don't think you should…; Why don't you…? Məsləhət mənasındakı «-malısan», «-san yaxşıdır» → should | You look tired. You should go to bed early tonight. |
| A2-22 | may / might / could = mümkündür, amma dəqiq deyil; may not / might not = bəlkə yox; maybe və may be. Ehtimal bildirən «-a bilər» → might, «-maya bilər» → might not | Take an umbrella. It might rain later. |
| A2-23 | xahiş (Could you…?), icazə (Could I…? May I…?), təklif (Shall I…? I'll…); Would you mind + -ing? «Açım?» → Shall I…? | Would you mind speaking more slowly? |
| A2-24 | could = keçmişdə ümumi bacarıq («-a bilirdim»); was able to / managed to = bir dəfəlik uğur («-a bildim»); couldn't = hər ikisi; will be able to | After three hours, she finally managed to fix the printer. |
| A2-25 | want / decide / hope + to; enjoy / finish / avoid + -ing forması; want / ask / tell + adam + to. «İstəyirlər ki, … olum» → want me to | My parents want me to become a lawyer. |
| A2-26 | məqsəd: to + feilin əsas forması; for + isim; əşyanın işi üçün for + -ing forması. «Almaq üçün» → to buy, for buy yox | I went to the supermarket to buy some eggs. |
| A2-27 | if + Present Simple, Present Simple (həmişə doğrudur); if + Present Simple, will (real gələcək); unless; when, as soon as, until sözlərindən sonra indiki zaman. «-sa», «-anda», «-an kimi» → Present Simple | If it rains tomorrow, we'll have the party inside. |
| A2-28 | indi fərqli olan keçmiş vərdişlər və vəziyyətlər üçün used to + feilin əsas forması; didn't use to; Did you use to…? Vərdiş bildirən «-ırdı / -ardı» → used to | I used to have long hair. |
Əsas müqayisə
mustn't və don't have to — Mustn't qırmızı kəndir maneədir: olmaz. Don't have to menyudur: lazım deyil, seçim sizindir. Azərbaycancada da fərq inkarın yerindədir: «-mamalı» / «olmaz» və «-malı deyil». A2-20
- Test: Qadağandır? → mustn't / can't. Sadəcə lazım deyil? → don't have to.
must / have to və should — Must / have to öhdəlikdir: «yox» deyə bilməzsiniz. Should məsləhətdir: yaxşı fikirdir, amma «yox» deyə bilərsiniz. Azərbaycancada hər ikisi üçün «-malı» deyə bilərik, ingiliscədə seçmək lazımdır. A2-20 A2-21
- Test: Qayda və ya qanundur? → must / have to. Sizin fikrinizdir? → should.
might not və couldn't; could (ehtimal) və could (keçmiş bacarıq) — May not / might not = bəlkə yox («-maya bilər»). Couldn't = mümkün deyil və ya bacarmadı («-a bilmədi»). Could həm «mümkündür», həm də «bacarırdım» deməkdir. A2-22 A2-24
- Test: Əmin deyilsiniz? → may / might (not). Bacarmadınız və ya keçmişdəki bacarıqdır? → could / couldn't.
could (ümumi bacarıq) və was able to / managed to (bir dəfəlik uğur) — Could nişandır: sizdə olan bacarıq («-a bilirdim»). Was able to / managed to kubokdur: bir çətin uğur («-a bildim»). İnkarda couldn't hər ikisi üçün işlənir. A2-24
- Test: Bir müddət ərzində olan bacarıq? → could. Bir gündə bir uğur? → was able to / managed to. İnkar? → couldn't.
Could you…?, Could I…? və Shall I…? — Əvvəlcə işi seçin. Siz edirsiniz → xahiş. Mən edirəm → icazə. Mən sizin üçün etməyi təklif edirəm → təklif. Azərbaycancada bunu feilin sonu göstərir: «aça bilərsən?», «aça bilərəm?», «açım?». A2-23
- Test: İşi kim görür və bu, təklifdirmi? You → xahiş; I (soruşuram) → icazə; I (kömək edirəm) → təklif.
to ilə məsdər və -ing forması; məqsəd bildirən to və for — Birinci feil qəlibi müəyyən edir: decide to, enjoy -ing. Azərbaycan məsdəri həm to, həm də -ing ola bilər, ona görə feili qəlibi ilə öyrənin. Məqsəddə isə sonrakı sözə baxın: feil → to; isim → for; əşyanın işi → for + -ing. A2-25 A2-26
- Test: Feili tərəf-müqabili ilə öyrənin. Why? sualına cavab verirsiniz? → to + feil, for + isim.
if və when; if sözündən sonra will olmur — If = baş verə bilər («-sa»). When = baş verəcək («-anda»). If, unless, when, as soon as, until sözlərindən sonra gələcək üçün də indiki forma işlədin. A2-27
- Test: Bəlkə? → if. Əminsiniz? → when. If / when hissəsində → indiki forma; nəticədə → will (və ya əmr forması, can, might).
used to, Past Simple və usually — Used to = keçmişdə təkrarlanan və ya uzun sürən, indi isə fərqli olan. Past Simple = bir hadisə, neçə dəfə və ya dəqiq müddət. Usually + Present Simple = indiki vərdiş. A2-28
- Test: Bir dəfə və ya «neçə dəfə»? → Past Simple. Dəyişmiş keçmiş vərdiş? → used to. İndi? → Present Simple.
Tez-tez edilən səhvlər
Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
1. «-malı deyil» → mustn't. «-malı = must» kimi əzbərləyən öyrənən «getməli deyil» cümləsini də mustn't ilə tərcümə edir. Amma mustn't qadağadır. «Ehtiyac yoxdur» mənası üçün don't / doesn't have to işlədin. A2-20
2. «-a bildim» → could. «Mağaza bağlanırdı, amma Rəşad çörək ala bildi» bir dəfəlik uğurdur. «Could = -a bildi» kimi əzbərləyən tələbə burada could işlədir. Bir dəfəlik uğur üçün managed to / was able to lazımdır. A2-24
3. «İstəyir ki, …», «dedi ki, …» → want that, said me to. Azərbaycancada başqa adamdan istəyi və göstərişi ki ilə deyirik: «Müəllim istəyir ki, inşa yazaq», «Gunay dedi ki, onu gözləyim». İngiliscədə want / ask / tell + adam + to qəlibi lazımdır. A2-25
4. «-maq üçün» → for + feil. «Yeni noutbuk almaq üçün pul yığdı»: «üçün» sözünü for ilə tərcümə etmək çox asandır. Amma feildən əvvəl to gəlir. A2-26
5. «-an kimi», «-sa» → will. Azərbaycancadakı «yağış dayanan kimi», «Leyla zəng etsə» formalarında gələcək yoxdur. Amma ingiliscəyə tərcümə edəndə çoxları gələcək mənasına görə will işlədir. If, when, as soon as, until sözlərindən sonra Present Simple işlədin. A2-27
Qızıl qaydalar
- A2-20 Mustn't = bunu etməyin, qadağandır. Don't have to = lazım deyil, seçim sizindir. Must sözünün keçmiş forması yoxdur: keçmiş üçün had to, will sözündən sonra will have to işlədin.
- A2-21 Məsləhəti should + feilin əsas forması ilə verin (to olmadan). Ought to da eyni mənadadır. Mənfi məsləhət üçün çox vaxt ən təbii seçim I don't think you should… ifadəsidir.
- A2-22 Əmin deyilsiniz? may / might / could + feilin əsas forması işlədin. «Bəlkə yox» mənası üçün may not / might not işlədin, couldn't yox: o, «mümkün deyil» və ya «bacarmadı» deməkdir.
- A2-23 Əvvəlcə işi seçin: xahiş (Could you…?), icazə (Could I…?) və ya təklif (Shall I…?). Məsafə çoxaldıqca (could, would, would you mind, I was wondering if) nəzakət də artır. Would you mind…? və Do you mind if I…? suallarına dostyana cavab No (not at all) olur.
- A2-24 Could = keçmişdəki ümumi bacarıq. Was able to / managed to = bir dəfəlik uğur (amma could see / hear / understand da düzgündür). Couldn't = hər ikisi. will, have və ya to sözündən sonra be able to işlədin.
- A2-25 Hər feili öz tərəf-müqabili ilə öyrənin: want / decide / hope + to, enjoy / finish / avoid + -ing. Like, love, hate, start, begin, continue hər ikisini qəbul edir. Başqa adam: want / ask / tell + adam + to.
- A2-26 Kiminsə nəyisə niyə etdiyini demək üçün to + feilin əsas forması işlədin, for + feil yox. İsimdən əvvəl for, əşyanın nə üçün istifadə olunduğunu deyəndə isə for + -ing işlədin.
- A2-27 If, unless, when, as soon as, before, after, until sözlərindən sonra, gələcəkdən danışanda belə, indiki forma (Present Simple və ya bitmiş iş üçün Present Perfect) işlədin. Will adətən yalnız nəticədə gəlir.
- A2-28 Used to + feilin əsas forması = keçmişdə müntəzəm baş verirdi və ya uzun müddət doğru idi, indi isə adətən fərqlidir. did / didn't sözündən sonra use to yazın. Bir hadisə və ya neçə dəfə olduğunu deyəndə Past Simple işlədin.
Tapşırıqlar
A. Quruluş
Mötərizədəki sözü düzgün formada yazın və ya tapşırığı yerinə yetirin.
-
A2-20 Must və Have To azərbaycanca: mustn't, yoxsa don't have to? Fərqi sadə dillə Yesterday I (have to) work late.
-
A2-20 Must və Have To azərbaycanca: mustn't, yoxsa don't have to? Fərqi sadə dillə İnkar cümləsi qurun: She has to wear a uniform.
-
A2-21 Should və Ought To azərbaycanca: ingiliscə necə məsləhət veririk? Sual qurun: what / I / should / wear / to the wedding?
-
A2-22 May, Might, Could azərbaycanca: ingiliscə «ola bilər» necə deyilir? might not ilə yenidən yazın: Perhaps she won't come tonight.
-
A2-23 İngiliscə nəzakətli xahiş, təklif və icazə: Could you, Can I, Shall I, Would you mind Would you mind (close) the door?
-
A2-24 Could, Was Able To, Managed To azərbaycanca: keçmişdə və gələcəkdə bacarıq I haven't able to sleep this week.
-
A2-25 Feil + to, yoxsa feil + -ing? Want to, enjoy -ing azərbaycanca We've decided (move) to the coast.
-
A2-25 Feil + to, yoxsa feil + -ing? Want to, enjoy -ing azərbaycanca Have you finished (use) the laptop?
-
A2-27 Zero və First Conditional azərbaycanca: if, unless, when ilə şərt cümlələri If you (heat) ice, it melts.
-
A2-28 Used To azərbaycanca: keçmiş vərdişlər, «gedərdim» və «gedirdim» ingiliscə Sual qurun: you / use to / have / a pet?
B. Məna
Mənaya uyğun variantı seçin.
-
A2-20 Must və Have To azərbaycanca: mustn't, yoxsa don't have to? Fərqi sadə dillə Düzgün cavabı seçin: It's free. You … pay.
-
A2-20 Must və Have To azərbaycanca: mustn't, yoxsa don't have to? Fərqi sadə dillə Düzgün cavabı seçin: It's a secret. You … tell anyone!
-
A2-21 Should və Ought To azərbaycanca: ingiliscə necə məsləhət veririk? Düzgün cavabı seçin: It's only my advice, but you … take the earlier train.
-
A2-22 May, Might, Could azərbaycanca: ingiliscə «ola bilər» necə deyilir? Düzgün cavabı seçin: I'm not sure, but I … be at the meeting tomorrow.
-
A2-23 İngiliscə nəzakətli xahiş, təklif və icazə: Could you, Can I, Shall I, Would you mind Düzgün cavabı seçin: … leave early today? I have a dentist's appointment.
-
A2-24 Could, Was Able To, Managed To azərbaycanca: keçmişdə və gələcəkdə bacarıq Düzgün cavabı seçin: The door was locked, but we … get in through the window.
-
A2-26 To, yoxsa For? İngiliscə məqsəd bildirmək: «almaq üçün» niyə for buy deyil Düzgün cavabı seçin: We stopped at a café … a coffee.
-
A2-27 Zero və First Conditional azərbaycanca: if, unless, when ilə şərt cümlələri Düzgün cavabı seçin: … I get home tonight, I'll call you.
-
A2-27 Zero və First Conditional azərbaycanca: if, unless, when ilə şərt cümlələri Düzgün cavabı seçin: … you have a ticket, you can't go in.
-
A2-28 Used To azərbaycanca: keçmiş vərdişlər, «gedərdim» və «gedirdim» ingiliscə Düzgün cavabı seçin: We … Paris three times last year.
C. Səhvi tapın
Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.
-
A2-21 Should və Ought To azərbaycanca: ingiliscə necə məsləhət veririk? She shoulds rest more.
-
A2-22 May, Might, Could azərbaycanca: ingiliscə «ola bilər» necə deyilir? The bus maybe late.
-
A2-23 İngiliscə nəzakətli xahiş, təklif və icazə: Could you, Can I, Shall I, Would you mind Do you mind if I will open the window?
-
A2-24 Could, Was Able To, Managed To azərbaycanca: keçmişdə və gələcəkdə bacarıq I want to can play the guitar.
-
A2-25 Feil + to, yoxsa feil + -ing? Want to, enjoy -ing azərbaycanca I want that you help me.
-
A2-26 To, yoxsa For? İngiliscə məqsəd bildirmək: «almaq üçün» niyə for buy deyil This bag is to carrying a laptop.
-
A2-27 Zero və First Conditional azərbaycanca: if, unless, when ilə şərt cümlələri We'll wait until he will come.
-
A2-28 Used To azərbaycanca: keçmiş vərdişlər, «gedərdim» və «gedirdim» ingiliscə I didn't use to like coffee, but now I love it.
D. Mətndə
Dialoqu tamamlayın. Mötərizədə söz verilibsə, onu düzgün formada işlədin.
Leo: I start at the language school next week. Do I 29 bring anything on the first day?
Mia: Just a notebook. You 30 wear a uniform — you can wear what you like. But you 31 use your phone in class. That's a strict rule.
Leo: OK. What else 32 (should / have to) I do?
Mia: I think you should practise 33 (speak) every day. And if you 34 (have) a problem, ask the teacher. She's very kind.
Leo: Great. I'm a bit nervous. When I was at school, I 35 (not / like) speaking in front of the class.
Mia: Me too! But last term I 36 (manage) to give a ten-minute talk in English.
Leo: Wow. I went to a bookshop yesterday 37 buy a dictionary, but they didn't have one.
Mia: Don't worry. I've got two. 38 I lend you one?
E. Sizin növbəniz
Özünüz haqqında ingiliscə yazın.
-
A2-20 Must və Have To azərbaycanca: mustn't, yoxsa don't have to? Fərqi sadə dillə İşiniz və ya məktəbiniz haqqında yazın: etməli olduğunuz bir şeyi və etməyə ehtiyac olmayan bir şeyi. Sonra should ilə dostunuza bir məsləhət verin.
-
A2-27 Zero və First Conditional azərbaycanca: if, unless, when ilə şərt cümlələri Bu həftə sonu haqqında iki cümlə yazın: biri if, o biri when ilə.
-
A2-28 Used To azərbaycanca: keçmiş vərdişlər, «gedərdim» və «gedirdim» ingiliscə Uşaqlığınız haqqında yazın: əvvəllər etdiyiniz bir şeyi, bacardığınız bir şeyi və əvvəllər sevmədiyiniz bir şeyi.
F. Qarışıq təkrar
Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.
-
A2-19 Present Perfect, yoxsa Past Simple? Fərqi sadə dillə I (see) that film last week.
-
A2-15 Give Me the Book, Give It to Me azərbaycanca: iki tamamlıqlı feillər, to və for Düzgün cavabı seçin: Can you ?
-
A2-05 İngiliscə gələcək zaman: will, going to, Present Continuous, yoxsa Present Simple? be about to işlədin: Hurry up! The film (start).
Cavablar
A. Quruluş
- had to
- She doesn't have to wear a uniform. / She does not have to wear a uniform.
- What should I wear to the wedding?
- She might not come tonight.
- closing
- been
- to move
- using
- heat
- Did you use to have a pet?
B. Məna
- don't have to
- mustn't
- should
- might not
- Could I
- managed to
- for
- When
- Unless
- visited
C. Səhvi tapın
- She should rest more.
- The bus may be late. / The bus might be late. / The bus could be late.
- Do you mind if I open the window?
- I want to be able to play the guitar.
- I want you to help me.
- This bag is for carrying a laptop.
- We'll wait until he comes. / We will wait until he comes.
- ✓ I didn't use to like coffee, but now I love it.
D. Mətndə
- have to / need to
- don't have to / don't need to / needn't
- mustn't / can't / aren't allowed to
- should
- speaking
- have
- didn't use to like / never used to like / didn't like
- managed
- to / in order to
- Shall / Can / Should
E. Sizin növbəniz
- I have to start at eight. I don't have to wear a suit. You should get up earlier!
- If the weather is nice, I'll go for a walk. When I get home on Friday, I'll order a pizza.
- I used to play in the park every day. I could swim when I was five. I didn't use to like fish.
F. Qarışıq təkrar
- saw
- explain the rules to me
- is about to start
