Used To azərbaycanca: keçmiş vərdişlər, «gedərdim» və «gedirdim» ingiliscə
Used To: Past Habits
Bu səhifədə
Məqsəd
Bu dərsdən sonra siz keçmişdə müntəzəm etdiyiniz işlərdən və uzun müddət doğru olan, amma indi dəyişmiş vəziyyətlərdən used to, didn't use to və never used to ilə danışa biləcəksiniz.
Əsas fikir
İki yerə bölünmüş ekran təsəvvür edin. Solda o vaxt var: uşaqlığınız, köhnə küçəniz, köhnə vərdişləriniz. Sağda indi var. Used to iki hissə arasındakı xətdir. I used to live in a small village deyəndə eyni anda iki şey deyirsiniz: bu, keçmişdə doğru idi və indi yəqin ki, doğru deyil.
«Amma indi yox» əlavə etməyə ehtiyac yoxdur: used to bunu artıq bildirir.
Used to dəfələrlə təkrarlanan işlərə (vərdişlərə) və ya uzun müddət doğru olan şeylərə (vəziyyətlərə) baxır. O, tək bir hadisəni təsvir etmir. Bir anda baş verən bir iş üçün Past Simple işlədin: I went to Paris in 2015.
Used to sözünün indiki forması yoxdur. İndiki vərdişlər üçün Present Simple işlədin: I usually walk to work.
Azərbaycan dili və ingilis dili
Azərbaycan dilində keçmiş vərdişləri -ardı / -ərdi («nağıl oxuyardı», «dalaşardıq») və -ırdı / -irdi («məktəbə piyada gedirdim») ilə deyirik. «İndi belə deyil» mənasını çox vaxt əvvəllər sözü verir: «Əvvəllər uzun saçım var idi». İngiliscədə bu işləri used to görür. Amma diqqət edin: -ırdı forması həm də keçmişdə müəyyən anda davam edən işi bildirir («Saat səkkizdə yemək bişirirdim» = I was cooking, A2-01 dərsinə baxın). Ona görə vərdişi Past Continuous ilə tərcümə etmək asandır. Keçmişdə bir yerdə nəyinsə olduğunu azərbaycanca var idi ilə deyirik, ingiliscədə isə there used to be lazımdır. İndiki vərdişlər üçün azərbaycanca «adətən … -ır» deyirik, ingiliscədə də used to yox, Present Simple işlənir.
| Azərbaycanca | Mənası | İngiliscə |
|---|---|---|
| Atam hər gecə bizə nağıl oxuyardı. | keçmiş vərdiş | My dad used to read us a story every night. |
| Hər gün məktəbə piyada gedirdim. | keçmiş vərdiş (Past Continuous yox!) | I used to walk to school every day. |
| Əvvəllər uzun saçım var idi. | keçmiş vəziyyət, indi yox | I used to have long hair. |
| Əvvəllər bu küçədə kinoteatr var idi. | keçmişdə burada olan | There used to be a cinema on this street. |
| Əvvəllər qəhvəni sevmirdim. | inkar | I didn't use to like coffee. |
| Şənbə səhərləri cizgi filmlərinə baxırdın? | sual | Did you use to watch cartoons on Saturday mornings? |
| Dünən idman zalına getdim. | bir dəfə | I went to the gym yesterday. |
| Adətən işə maşınla gedirəm. | indiki vərdiş | I usually drive to work. |
Quruluş
| Forma | Nümunə |
|---|---|
| Təsdiq cümləsi | I / you / he / she / we / they used to play tennis. |
| İnkar cümləsi | I didn't use to like vegetables. |
| İnkar (daha güclü, çox işlənir) | He never used to eat breakfast. |
| Hə / yox sualı | Did you use to have a pet? |
| Wh- sualı | Where did you use to live? |
| Qısa cavablar | Yes, I did. / No, I didn't. |
Used, yoxsa use?
| did olmadan | did / didn't sözündən sonra |
|---|---|
| I used to · She used to · I never used to | didn't use to · Did you use to…? |
Used to + feilin əsas forması — bütün mübtədalar üçün eyni forma: əsas feildə -s, -ed, -ing olmur.
| Düzgün | Səhv |
|---|---|
| She used to work here. | She used to worked here. |
| They used to be neighbours. | They used to being neighbours. |
There used to be — keçmişdə bir yerdə nəyin olduğunu deyin: There used to be a cinema here.
İstifadə
1Keçmiş vərdişlər: müntəzəm etdiyiniz işlər
Keçmişdə təkrarlanan, indi isə olmayan işlər üçün used to + feilin əsas forması işlədin.
2Keçmiş vəziyyətlər: uzun müddət doğru olan şeylər
Used to vəziyyətlər, yəni dəyişmiş situasiyalar üçün də işlənir: be, have, live, like və know kimi feillərlə.
3İnkar: didn't use to / never used to
Keçmişdə doğru olmayan və ya baş verməyən, indi isə fərqli olan şey üçün didn't use to işlədin (did sözündən sonra d yoxdur). Never used to eyni mənadadır və danışıqda çox işlənir.
4Suallar: Did you use to…?
Sualı Did + mübtəda + use to + feilin əsas forması ilə qurun. did və ya didn't ilə cavab verin.
5Used to və Past Simple
Təkrarlanan işlər və dəyişmiş uzun vəziyyətlər üçün used to işlədin. Konkret vaxtda bir dəfə baş verən iş üçün, həmçinin neçə dəfə və ya dəqiq nə qədər olduğunu deyəndə Past Simple işlədin. Past Simple keçmiş vərdişləri də bildirə bilər, xüsusən vaxt ifadəsi ilə, ona görə vərdiş üçün də düzgündür.
Tez-tez edilən səhvlər
Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
1. «-ırdı» → Past Continuous. «Hər səhər qaçırdım», «Nənəm bizə hər həftə zəng edirdi» cümlələrindəki «-ırdı» vərdişdir. Amma bu forma məktəbdə Past Continuous kimi öyrənildiyi üçün tez-tez was / were + -ing alınır. Keçmiş vərdiş üçün used to (və ya Past Simple) işlədin.
2. «… var idi» → had. «Kəndimizdə kiçik kitabxana var idi» cümləsində «var» sözü have kimi tərcümə olunur və yer sözü mübtədanın yerində qalır. Bir yerdə nəyinsə olduğunu deyəndə there used to be (və ya there was) işlədin.
3. Sualda did yoxdur. Azərbaycancada sual intonasiya ilə düzəlir: «Məktəbdə hansı idman növləri ilə məşğul olurdun?». İngiliscədə used to ilə sualda did mübtədadan əvvəl gəlir, ondan sonra isə use yazılır.
Qarışdırmayın
used to (keçmiş vərdiş) və usually (indiki vərdiş) — Used to yalnız keçmiş haqqındadır. İndiki vərdişlər üçün Present Simple işlədin, çox vaxt usually ilə. A1-15 dərsinə baxın.
used to + feil və be / get used to — Be used to something «bu, mənim üçün adi və tanışdır» deməkdir. Bu, başqa quruluşdur və B1-21 dərsindədir.
keçmiş vərdişlər üçün used to və would — Hekayələrdə would da təkrarlanan keçmiş işləri bildirə bilər, amma vəziyyətləri yox. Azərbaycancadakı «gedərdik» formasına çox oxşayır. B2-17 dərsinə baxın.
Yazılış və tələffüz
- used to /ˈjuːstə/ kimi səslənir (UK və US): "yoost-tuh". Burada s /z/ yox, /s/ kimi səslənir, d isə eşidilmir. Yazıldığı kimi «yuzd tu» oxumayın.
- /uː/ uzun saitdir. Azərbaycan dilində uzun sait olmadığı üçün onu qısaltmayın.
- use to (did sözündən sonra) tamamilə eyni səslənir: /ˈjuːstə/. Yalnız yazılış dəyişir.
- Adi use feili fərqlidir: use /juːz/ ("yooz"), used /juːzd/ ("yoozd"): I used a knife. Buradakı son /z/ və /d/ cingiltilidir: onları karlaşdırmayın.
- Saitdən əvvəl to bir az güclü deyilir: I used to eat → /ˈjuːstu ˈiːt/.
- İnkarda vurğu çox vaxt didn't və ya never sözünə düşür: "I didn't use to like it." "I never used to cook."
Qızıl qayda
Used to + feilin əsas forması = keçmişdə müntəzəm baş verirdi və ya uzun müddət doğru idi, indi isə adətən fərqlidir. did / didn't sözündən sonra use to yazın. Bir hadisə və ya neçə dəfə olduğunu deyəndə Past Simple işlədin. Azərbaycancadakı vərdiş bildirən «-ırdı / -ardı» = used to, Past Continuous yox.
Tapşırıqlar
A. Quruluş
1–3-cü tapşırıqlarda used to işlədin.
-
I (live) in a small village when I was a child.
-
you use to have a bike?
-
She didn't to like spicy food.
-
never ilə inkar cümləsi qurun: I used to eat vegetables.
-
Sual qurun: where / you / did / live / use to
-
there used to be ilə tamamlayın: a park here, but now it's a car park.
B. Məna
Mənaya uyğun variantı seçin.
-
Düzgün cavabı seçin: We … my aunt twice last month.
-
Düzgün cavabı seçin: My grandfather … a farm with fifty cows.
-
Hansı cümlə bunun indi doğru olmadığını bildirir?
-
Düzgün cavabı seçin: Now I … take the bus.
C. Səhvi tapın
Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.
-
He used to plays football.
-
Did they used to work together?
-
I used to go to Mexico last summer.
-
There used to be a lot of trees in this street.
D. Mətndə
Mətni mötərizədəki feillərin düzgün forması ilə tamamlayın.
When I was a teenager, I 15 (spend) every weekend at the skate park. I 16 (not / like) school very much, and my teachers 17 (say) I was lazy. Then, in 2015, I 18 (find) a part-time job in a bike shop, and everything changed. Now I own the shop! People often ask me, "19 you (think) about your future when you were young?" The honest answer is no.
E. Sizin növbəniz
Özünüz haqqında ingiliscə yazın.
-
Uşaqlıqda olan, amma indi olmayan vərdişləriniz haqqında iki cümlə yazın.
-
Şəhəriniz haqqında bir cümlə yazın: əvvəllər orada olan, amma indi olmayan bir şey.
F. Qarışıq təkrar
Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.
-
A1-28 Past Simple azərbaycanca: qaydasız feillər, did və didn't ilə inkar və sual "Did you see the match?" "Yes, I (see) it at a friend's house."
-
A2-18 Present Perfect ilə For və Since azərbaycanca: «altı ildir», «keçən ildən bəri» ingiliscə I (live) in Berlin since 2020.
-
A2-02 Past Simple, yoxsa Past Continuous? When və while fərqi sadə dillə I (walk) home when it started to rain.
Cavablar
A. Quruluş
- used to live
- Did
- use
- I never used to eat vegetables.
- Where did you use to live?
- There used to be
B. Məna
- visited
- used to have
- I used to live in Paris.
- usually
C. Səhvi tapın
- He used to play football.
- Did they use to work together?
- I went to Mexico last summer.
- ✓ There used to be a lot of trees in this street.
D. Mətndə
- used to spend / spent
- didn't use to like / never used to like / didn't like
- used to say / said
- found
- Did … use to think / Did … think
E. Sizin növbəniz
- I used to watch cartoons every morning. I used to hate carrots.
- There used to be a big market near the station.
F. Qarışıq təkrar
- saw
- have lived / have been living
- was walking
