SlowingoQrammatika
A2 30 / 38

Used To azərbaycanca: keçmiş vərdişlər, «gedərdim» və «gedirdim» ingiliscə

Used To: Past Habits

Bu səhifədə
  1. Məqsəd
  2. Əsas fikir
  3. Azərbaycan dili və ingilis dili
  4. Quruluş
  5. İstifadə
  6. Tez-tez edilən səhvlər
  7. Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
  8. Qarışdırmayın
  9. Yazılış və tələffüz
  10. Qızıl qayda
  11. Tapşırıqlar

Məqsəd

Bu dərsdən sonra siz keçmişdə müntəzəm etdiyiniz işlərdən və uzun müddət doğru olan, amma indi dəyişmiş vəziyyətlərdən used to, didn't use to və never used to ilə danışa biləcəksiniz.

Əsas fikir

İki yerə bölünmüş ekran təsəvvür edin. Solda o vaxt var: uşaqlığınız, köhnə küçəniz, köhnə vərdişləriniz. Sağda indi var. Used to iki hissə arasındakı xətdir. I used to live in a small village deyəndə eyni anda iki şey deyirsiniz: bu, keçmişdə doğru idi və indi yəqin ki, doğru deyil.

«Amma indi yox» əlavə etməyə ehtiyac yoxdur: used to bunu artıq bildirir.

Used to dəfələrlə təkrarlanan işlərə (vərdişlərə) və ya uzun müddət doğru olan şeylərə (vəziyyətlərə) baxır. O, tək bir hadisəni təsvir etmir. Bir anda baş verən bir iş üçün Past Simple işlədin: I went to Paris in 2015.

Used to sözünün indiki forması yoxdur. İndiki vərdişlər üçün Present Simple işlədin: I usually walk to work.

Azərbaycan dili və ingilis dili

Azərbaycan dilində keçmiş vərdişləri -ardı / -ərdi («nağıl oxuyardı», «dalaşardıq») və -ırdı / -irdi («məktəbə piyada gedirdim») ilə deyirik. «İndi belə deyil» mənasını çox vaxt əvvəllər sözü verir: «Əvvəllər uzun saçım var idi». İngiliscədə bu işləri used to görür. Amma diqqət edin: -ırdı forması həm də keçmişdə müəyyən anda davam edən işi bildirir («Saat səkkizdə yemək bişirirdim» = I was cooking, A2-01 dərsinə baxın). Ona görə vərdişi Past Continuous ilə tərcümə etmək asandır. Keçmişdə bir yerdə nəyinsə olduğunu azərbaycanca var idi ilə deyirik, ingiliscədə isə there used to be lazımdır. İndiki vərdişlər üçün azərbaycanca «adətən … -ır» deyirik, ingiliscədə də used to yox, Present Simple işlənir.

AzərbaycancaMənasıİngiliscə
Atam hər gecə bizə nağıl oxuyardı.keçmiş vərdişMy dad used to read us a story every night.
Hər gün məktəbə piyada gedirdim.keçmiş vərdiş (Past Continuous yox!)I used to walk to school every day.
Əvvəllər uzun saçım var idi.keçmiş vəziyyət, indi yoxI used to have long hair.
Əvvəllər bu küçədə kinoteatr var idi.keçmişdə burada olanThere used to be a cinema on this street.
Əvvəllər qəhvəni sevmirdim.inkarI didn't use to like coffee.
Şənbə səhərləri cizgi filmlərinə baxırdın?sualDid you use to watch cartoons on Saturday mornings?
Dünən idman zalına getdim.bir dəfəI went to the gym yesterday.
Adətən işə maşınla gedirəm.indiki vərdişI usually drive to work.

Quruluş

FormaNümunə
Təsdiq cümləsiI / you / he / she / we / they used to play tennis.
İnkar cümləsiI didn't use to like vegetables.
İnkar (daha güclü, çox işlənir)He never used to eat breakfast.
Hə / yox sualıDid you use to have a pet?
Wh- sualıWhere did you use to live?
Qısa cavablarYes, I did. / No, I didn't.

Used, yoxsa use?

did olmadandid / didn't sözündən sonra
I used to · She used to · I never used todidn't use to · Did you use to…?

Used to + feilin əsas forması — bütün mübtədalar üçün eyni forma: əsas feildə -s, -ed, -ing olmur.

DüzgünSəhv
She used to work here.She used to worked here.
They used to be neighbours.They used to being neighbours.

There used to be — keçmişdə bir yerdə nəyin olduğunu deyin: There used to be a cinema here.

İstifadə

1Keçmiş vərdişlər: müntəzəm etdiyiniz işlər

Keçmişdə təkrarlanan, indi isə olmayan işlər üçün used to + feilin əsas forması işlədin.

I used to walk to school every day.
Hər gün məktəbə piyada gedirdim.
vərdiş: «gedirdim» → used to walk, Past Continuous yox
We used to spend every summer at my grandparents' house.
Hər yayı nənəmgildə keçirərdik.
«-ərdik» → used to
My dad used to read us a story every night.
Atam hər gecə bizə nağıl oxuyardı.
«-ardı» → used to
She used to play the piano, but she stopped when she went to university.
O, əvvəllər piano çalırdı, amma universitetə gedəndə tərgitdi.
«o» qadındır → she
My brother and I used to fight all the time.
Qardaşımla həmişə dalaşardıq.

2Keçmiş vəziyyətlər: uzun müddət doğru olan şeylər

Used to vəziyyətlər, yəni dəyişmiş situasiyalar üçün də işlənir: be, have, live, like və know kimi feillərlə.

I used to have long hair.
Əvvəllər uzun saçım var idi.
«əvvəllər … var idi» → used to have: indi yoxdur
There used to be a cinema on this street.
Əvvəllər bu küçədə kinoteatr var idi.
«var idi» → there used to be
My brother used to be really shy.
Qardaşım əvvəllər çox utancaq idi.
We used to live in a tiny flat above a bakery.
Əvvəllər çörəkxananın üstündəki balaca bir mənzildə yaşayırdıq.
flat (UK); apartment (US)
This café used to be a bank.
Bu kafe əvvəllər bank idi.

3İnkar: didn't use to / never used to

Keçmişdə doğru olmayan və ya baş verməyən, indi isə fərqli olan şey üçün didn't use to işlədin (did sözündən sonra d yoxdur). Never used to eyni mənadadır və danışıqda çox işlənir.

I didn't use to like coffee, but now I drink three cups a day.
Əvvəllər qəhvəni sevmirdim, amma indi gündə üç fincan içirəm.
did sözündən sonra use
Children didn't use to have mobile phones.
Əvvəllər uşaqların mobil telefonu olmurdu.
He never used to cook. Now he makes dinner every night.
O, əvvəllər heç yemək bişirmirdi. İndi hər axşam şam yeməyi hazırlayır.
«o» kişidir → he
This area never used to be so busy.
Bu ərazidə əvvəllər heç vaxt bu qədər qələbəlik olmurdu.

4Suallar: Did you use to…?

Sualı Did + mübtəda + use to + feilin əsas forması ilə qurun. did və ya didn't ilə cavab verin.

Did you use to watch cartoons on Saturday mornings?
Şənbə səhərləri cizgi filmlərinə baxırdın?
azərbaycancada sual intonasiya ilə; ingiliscədə Did … use to
Where did you use to go on holiday?
Tətildə hara gedirdiniz?
go on holiday (UK); go on vacation (US)
"Did she use to work here?" "Yes, she did. She left last year."
«O, əvvəllər burada işləyirdi?» «Hə, işləyirdi. Keçən il çıxdı.»
qısa cavab: Yes, she did
Did your parents use to give you pocket money?
Valideynlərin sənə cib xərcliyi verirdilər?
What did you use to do after school?
Dərsdən sonra nə edirdin?

5Used to və Past Simple

Təkrarlanan işlər və dəyişmiş uzun vəziyyətlər üçün used to işlədin. Konkret vaxtda bir dəfə baş verən iş üçün, həmçinin neçə dəfə və ya dəqiq nə qədər olduğunu deyəndə Past Simple işlədin. Past Simple keçmiş vərdişləri də bildirə bilər, xüsusən vaxt ifadəsi ilə, ona görə vərdiş üçün də düzgündür.

I used to go to the gym three times a week.
Əvvəllər həftədə üç dəfə idman zalına gedirdim.
vərdiş
I went to the gym yesterday.
Dünən idman zalına getdim.
bir dəfə
We went to Greece four times.
Yunanıstana dörd dəfə getdik.
neçə dəfə → Past Simple
I lived in Rome for six years.
Altı il Romada yaşadım.
dəqiq müddət → Past Simple daha yaxşıdır
When I was a child, I played football every weekend.
Uşaq olanda hər həftə sonu futbol oynayırdım.
azərbaycancada «-ırdım», ingiliscədə vərdiş üçün Past Simple də düzgündür

Tez-tez edilən səhvlər

❌I didn't used to like fish.
✅I didn't use to like fish.
did/didn't sözündən sonra use yazılır. İki forma eyni səslənir, ona görə didn't used to tez-tez görünür, amma bu, standart yazılış deyil: standart yazılı ingiliscədə onu səhv sayın.
❌Did you used to live here?
✅Did you use to live here?
did sözündən sonra use yazılır.
❌She used to worked in a bank.
✅She used to work in a bank.
used to + feilin əsas forması.
❌I use to play tennis when I was young.
✅I used to play tennis when I was young.
did olmadan used yazılır.
❌I use to get up at seven every day.
✅I usually get up at seven every day.
İndiki use to yoxdur. İndiki vərdişlər → Present Simple.
⚠️I used to go to Japan in 2018.
✅I went to Japan in 2018.
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma bir səfər üçün Past Simple işlədin; used to təkrarlanan keçmiş vərdişlər üçündür.
❌I used to visit Rome three times.
✅I visited Rome three times.
Neçə dəfə → Past Simple.
⚠️I used to live in Rome for six years.
✅I lived in Rome for six years.
Danışıqda eşidəcəksiniz, amma dəqiq müddətlə adi seçim Past Simple formasıdır.

Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər

1. «-ırdı» → Past Continuous. «Hər səhər qaçırdım», «Nənəm bizə hər həftə zəng edirdi» cümlələrindəki «-ırdı» vərdişdir. Amma bu forma məktəbdə Past Continuous kimi öyrənildiyi üçün tez-tez was / were + -ing alınır. Keçmiş vərdiş üçün used to (və ya Past Simple) işlədin.

⚠️(Uşaqlığınızdan danışırsınız.) When I was a child, I was running in the park every morning.
✅When I was a child, I used to run in the park every morning.
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma Past Continuous burada müvəqqəti, davam edən iş kimi səslənir; uşaqlıq vərdişi üçün used to təbiidir.
⚠️(Tural uşaqlığından danışır.) Tural's grandmother was calling him every week.
✅Tural's grandmother used to call him every week.
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma vərdişdən çox, keçmişdə bir müddət davam edən fon kimi səslənir.

2. «… var idi» → had. «Kəndimizdə kiçik kitabxana var idi» cümləsində «var» sözü have kimi tərcümə olunur və yer sözü mübtədanın yerində qalır. Bir yerdə nəyinsə olduğunu deyəndə there used to be (və ya there was) işlədin.

❌In our village had a small library.
✅There used to be a small library in our village.
❌Near Leyla's house had a swimming pool.
✅There used to be a swimming pool near Leyla's house.

3. Sualda did yoxdur. Azərbaycancada sual intonasiya ilə düzəlir: «Məktəbdə hansı idman növləri ilə məşğul olurdun?». İngiliscədə used to ilə sualda did mübtədadan əvvəl gəlir, ondan sonra isə use yazılır.

❌What sports you used to play at school?
✅What sports did you use to play at school?
❌Your grandfather used to work in Sheki?
✅Did your grandfather use to work in Sheki?

Qarışdırmayın

used to (keçmiş vərdiş) və usually (indiki vərdiş) — Used to yalnız keçmiş haqqındadır. İndiki vərdişlər üçün Present Simple işlədin, çox vaxt usually ilə. A1-15 dərsinə baxın.

I used to drive to work.
Əvvəllər işə maşınla gedirdim.
keçmiş: indi yox
I usually drive to work.
Adətən işə maşınla gedirəm.
indiki vərdiş

used to + feil və be / get used to — Be used to something «bu, mənim üçün adi və tanışdır» deməkdir. Bu, başqa quruluşdur və B1-21 dərsindədir.

I used to live in London.
Əvvəllər Londonda yaşayırdım.
keçmiş vəziyyət
I'm used to the noise now.
Artıq səs-küyə öyrəşmişəm.
mənim üçün adidir: B1-21 dərsinə baxın

keçmiş vərdişlər üçün used to və would — Hekayələrdə would da təkrarlanan keçmiş işləri bildirə bilər, amma vəziyyətləri yox. Azərbaycancadakı «gedərdik» formasına çox oxşayır. B2-17 dərsinə baxın.

I used to have a dog.
Əvvəllər itim var idi.
vəziyyət: yalnız used to
Every Sunday we would visit our grandparents.
Hər bazar günü nənəmgilə gedərdik.
iş: would mümkündür, B2-17 dərsinə baxın

Yazılış və tələffüz

  • used to /ˈjuːstə/ kimi səslənir (UK və US): "yoost-tuh". Burada s /z/ yox, /s/ kimi səslənir, d isə eşidilmir. Yazıldığı kimi «yuzd tu» oxumayın.
  • /uː/ uzun saitdir. Azərbaycan dilində uzun sait olmadığı üçün onu qısaltmayın.
  • use to (did sözündən sonra) tamamilə eyni səslənir: /ˈjuːstə/. Yalnız yazılış dəyişir.
  • Adi use feili fərqlidir: use /juːz/ ("yooz"), used /juːzd/ ("yoozd"): I used a knife. Buradakı son /z/ və /d/ cingiltilidir: onları karlaşdırmayın.
  • Saitdən əvvəl to bir az güclü deyilir: I used to eat → /ˈjuːstu ˈiːt/.
  • İnkarda vurğu çox vaxt didn't və ya never sözünə düşür: "I didn't use to like it." "I never used to cook."

Qızıl qayda

Used to + feilin əsas forması = keçmişdə müntəzəm baş verirdi və ya uzun müddət doğru idi, indi isə adətən fərqlidir. did / didn't sözündən sonra use to yazın. Bir hadisə və ya neçə dəfə olduğunu deyəndə Past Simple işlədin. Azərbaycancadakı vərdiş bildirən «-ırdı / -ardı» = used to, Past Continuous yox.

Tapşırıqlar

A. Quruluş

1–3-cü tapşırıqlarda used to işlədin.

  1. I (live) in a small village when I was a child.
  2. you use to have a bike?
  3. She didn't to like spicy food.
  4. never ilə inkar cümləsi qurun: I used to eat vegetables.
  5. Sual qurun: where / you / did / live / use to
  6. there used to be ilə tamamlayın: a park here, but now it's a car park.

B. Məna

Mənaya uyğun variantı seçin.

  1. Düzgün cavabı seçin: We … my aunt twice last month.
  2. Düzgün cavabı seçin: My grandfather … a farm with fifty cows.
  3. Hansı cümlə bunun indi doğru olmadığını bildirir?
  4. Düzgün cavabı seçin: Now I … take the bus.

C. Səhvi tapın

Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.

  1. He used to plays football.
  2. Did they used to work together?
  3. I used to go to Mexico last summer.
  4. There used to be a lot of trees in this street.

D. Mətndə

Mətni mötərizədəki feillərin düzgün forması ilə tamamlayın.

Then and now
When I was a teenager, I 15 (spend) every weekend at the skate park. I 16 (not / like) school very much, and my teachers 17 (say) I was lazy. Then, in 2015, I 18 (find) a part-time job in a bike shop, and everything changed. Now I own the shop! People often ask me, "19 you (think) about your future when you were young?" The honest answer is no.

E. Sizin növbəniz

Özünüz haqqında ingiliscə yazın.

  1. Uşaqlıqda olan, amma indi olmayan vərdişləriniz haqqında iki cümlə yazın.
  2. Şəhəriniz haqqında bir cümlə yazın: əvvəllər orada olan, amma indi olmayan bir şey.

F. Qarışıq təkrar

Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.

  1. A1-28 Past Simple azərbaycanca: qaydasız feillər, did və didn't ilə inkar və sual
    "Did you see the match?" "Yes, I (see) it at a friend's house."
  2. A2-18 Present Perfect ilə For və Since azərbaycanca: «altı ildir», «keçən ildən bəri» ingiliscə
    I (live) in Berlin since 2020.
  3. A2-02 Past Simple, yoxsa Past Continuous? When və while fərqi sadə dillə
    I (walk) home when it started to rain.
Cavablar

A. Quruluş

  1. used to live
  2. Did
  3. use
  4. I never used to eat vegetables.
  5. Where did you use to live?
  6. There used to be

B. Məna

  1. visited
  2. used to have
  3. I used to live in Paris.
  4. usually

C. Səhvi tapın

  1. He used to play football.
  2. Did they use to work together?
  3. I went to Mexico last summer.
  4. ✓ There used to be a lot of trees in this street.

D. Mətndə

  1. used to spend / spent
  2. didn't use to like / never used to like / didn't like
  3. used to say / said
  4. found
  5. Did … use to think / Did … think

E. Sizin növbəniz

  1. I used to watch cartoons every morning. I used to hate carrots.
  2. There used to be a big market near the station.

F. Qarışıq təkrar

  1. saw
  2. have lived / have been living
  3. was walking
Android TətbiqiHər Yerdə Öyrənin Google Play