To, yoxsa For? İngiliscə məqsəd bildirmək: «almaq üçün» niyə for buy deyil
To and For: Saying Why
Bu səhifədə
Məqsəd
Bu dərsdən sonra siz to + feilin əsas forması, for + isim və for + -ing forması ilə nəyisə nə üçün etdiyinizi izah edə biləcəksiniz. Həmçinin çox geniş yayılmış for + feilin əsas forması (for buy) səhvindən qaça biləcəksiniz.
Əsas fikir
Hər işin arxasında bir səbəb var. Why did you go to the shop? Bu suala because ilə cavab verə bilərsiniz (because I wanted some milk), amma ingilis dilində daha qısa və təbii yol var: To buy milk.
Şənbə günü şəhərdə gördüyünüz işlərin xəritəsini təsəvvür edin. Hər dayanacağın üstündə oraya niyə getdiyinizi göstərən kiçik bir etiket var: bank — to get some cash; kafe — for a coffee; vağzal — to meet my sister. İş yoldur, etiket isə məqsəddir.
Etiket sözündən sonra nə gəldiyinə baxın. Feil gəlirsə, to işlədin: to get some cash. İsim (bir şey) gəlirsə, for işlədin: for a coffee. Əşyanın işini, yəni nə üçün istifadə olunduğunu izah edəndə isə for + -ing forması işlədin: a knife for cutting bread.
Deməli, soruşun: feil → to. İsim → for. Əşyanın işi → for + -ing.
Azərbaycan dili və ingilis dili
Azərbaycan dilində məqsədi çox vaxt -maq üçün / -mək üçün ilə deyirik: «süd almaq üçün getdim». «Üçün» sözü lüğətdə for kimi yazıldığı üçün çoxları for buy deyir. Amma ingiliscədə feildən əvvəl for yox, to gəlir. Yaxşı xəbər də var: azərbaycancada məqsədi -mağa / -məyə ilə də deyirik («süd almağa getdim», «gəzməyə çıxdıq»), bu forma isə ingiliscədəki to sözünə çox yaxındır. İsimlə məqsədi azərbaycancada çox vaxt yönlük hal (-a / -ə) bildirir: «mağazaya südə getdi» = for some milk. Əşyanın işini isə yenə «-maq üçün» ilə deyirik («şüşə açmaq üçün alət»), ingiliscədə burada for + -ing lazımdır. Məqsədi ki ilə budaq cümlə kimi də deyirik («Pul yığıram ki, maşın alım»), ingiliscədə isə qısa və təbii yol to + feil qəlibidir. Rəsmi dildəki məqsədilə sözü in order to ifadəsinə uyğundur.
| Azərbaycanca | Mənası | İngiliscə |
|---|---|---|
| Yumurta almaq üçün supermarketə getdim. | insanın məqsədi (feil) | I went to the supermarket to buy some eggs. |
| Hesab açmağa. | qısa cavab | To open an account. |
| Mağazaya südə gedib. | məqsəd isimdir | She's gone to the shop for some milk. |
| Şüşə açmaq üçün alət | əşyanın işi | a tool for opening bottles |
| Qeydiyyatdan keçmək məqsədilə tez gəlin. | rəsmi | Please arrive early in order to check in. |
| Pul yığıram ki, maşın alım. | ki ilə məqsəd | I'm saving money to buy a car. |
Quruluş
| Nəyin məqsədi? | Qəlib | Nümunə |
|---|---|---|
| iş (feil) | to + feilin əsas forması | I came here to study. |
| iş (istədiyiniz bir şey) | for + isim | I came here for the food. |
| əşya (onun işi) | isim + for + -ing forması | This is a cloth for cleaning glasses. |
| iş (rəsmi) | in order to + feilin əsas forması | Please log in in order to see your account. |
Why…? sualına cavab
| Sual | Qısa cavab |
|---|---|
| Why are you saving money? | To buy a car. |
| Why did she go to the bakery? | For some bread. / To get some bread. |
| What's this button for? | For turning the light on. / It turns the light on. |
İstifadə
1To + feilin əsas forması: işin məqsədi
Kiminsə nəyisə niyə etdiyini demək üçün işdən sonra to + feilin əsas forması işlədin. Məqsədi göstərməyin ən çox işlənən yolu budur.
2To…: qısa cavab
Danışıqda Why sualına sadəcə To + feilin əsas forması ilə cavab verə bilərsiniz.
3For + isim
Məqsəd bir şeydirsə (isimdirsə), for işlədin.
4For + -ing forması: əşya nə üçündür
Əşyanın işini təsvir etmək üçün for + -ing forması işlədin. Bu barədə What's it for? ilə soruşun.
5In order to: daha rəsmi
In order to to ilə eyni mənadadır, amma daha rəsmidir. Təlimatlarda, elanlarda və rəsmi yazılarda çox işlənir. Məqsədin başqa quruluşları (so that, so as to, inkar məqsəd) B1-27 dərsindədir.
Tez-tez edilən səhvlər
Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
1. «-maq üçün» → for + feil. «Üçün = for» qaydası məqsəd bildirən feildə işləmir. «Görüş təyin etmək üçün zəng etdi» cümləsində ingiliscə feildən əvvəl to gəlir. For ilə to sözünü birlikdə də işlətməyin.
2. Əşyanın işi: «bişirmək üçün» → for cook. Əşyadan danışanda da azərbaycancada «-maq üçün» deyirik: «plov bişirmək üçün qazan». İngiliscədə burada for + -ing forması lazımdır.
3. «… ki, …» → for + budaq cümlə. Azərbaycancada məqsədi ki ilə də deyirik: «Murad tez durdu ki, ilk avtobusa çatsın». Bunu tərcümə edəndə çox vaxt for + bütöv cümlə alınır. İngiliscədə ən sadə və təbii yol to + feil qəlibidir.
4. «-məmək üçün» → for not. «Gecikməmək üçün Leyla taksi tutdu» cümləsini sözbəsöz tərcümə etmək olmur: for not ingiliscədə yoxdur. Bu səviyyədə səbəbi because ilə deyin; inkar məqsədin xüsusi qəlibləri B1-27 dərsindədir.
Qarışdırmayın
to + feil və for + isim — Sonrakı sözə baxın. Feil → to. İsim → for.
for + -ing (əşyanın işi) və to + feil (insanın məqsədi) — Əşyanın ümumi işi for + -ing ilə deyilir. İnsanın bir dəfəlik məqsədi isə to + feilin əsas forması ilə.
məqsəd bildirən to və feil + to — I want to go cümləsində to məqsəd deyil, feil qəlibinin hissəsidir A2-25. Məqsəd Why? sualına cavab verir.
Yazılış və tələffüz
- Məqsəd ifadələrində to zəif deyilir: /tə/. I went out to buy milk cümləsində to çox qısa eşidilir.
- for da zəifdir: /fə/ (UK), /fər/ (US). Britaniya tələffüzündə for a pizza ifadəsində sözlər birləşir: /fər ə/.
- in order to bir qrup kimi deyilir: /ɪn ˈɔːdə tə/ (UK), /ɪn ˈɔːrdər tə/ (US). Vurğu or hecasına düşür. /ɔː/ uzun saitdir, dodaqlar dairəvi olur; azərbaycan dilində uzun sait olmadığı üçün onu qısaltmayın.
- A1-22 dərsindəki -ing yazılış qaydalarını xatırlayın: store → storing, shop → shopping. -ing sonundakı /ŋ/ burun səsidir: sonda ayrıca /q/ deməyin.
Qızıl qayda
Kiminsə nəyisə niyə etdiyini demək üçün to + feilin əsas forması işlədin, for + feil yox. İsimdən əvvəl for (for a coffee), əşyanın nə üçün istifadə olunduğunu deyəndə isə for + -ing (for cutting) işlədin. Yadda saxlayın: «almaq üçün» = to buy.
Tapşırıqlar
A. Quruluş
1–3-cü tapşırıqlarda to və ya for yazın.
-
I went to the post office send a parcel.
-
We stopped lunch.
-
A kettle is boiling water.
-
To… ilə cavab verin: "Why are you saving money?" (buy a bike)
-
For… ilə cavab verin: "Why did you go to the bakery?" (some bread)
-
in order to ilə daha rəsmi edin: We left early to avoid the traffic.
B. Məna
Mənaya uyğun variantı seçin.
-
Düzgün cavabı seçin: He went to the gym … a workout.
-
Düzgün cavabı seçin: He went to the gym … do some exercise.
-
Düzgün cavabı seçin: These scissors are … paper.
-
Düzgün cavabı seçin: I'm going to the supermarket … some milk.
-
Düzgün cavabı seçin: "What's this button …?" "It turns the light on."
C. Səhvi tapın
Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.
-
She went to London for study English.
-
I came here for to see you.
-
This bag is to carrying a laptop.
-
We went out for a walk.
D. Mətndə
to, for və ya in order to işlədin. 19-cu yerdə mötərizədəki feili də işlədin.
On Saturday morning I went into town 16 do some shopping. First I went to the bank 17 get some cash. Then I stopped at a café 18 a coffee. After that, I bought a new pan 19 (make) pancakes and some batteries 20 my camera. Finally, I went to the station 21 meet my sister.
E. Sizin növbəniz
Özünüz haqqında ingiliscə yazın.
-
Niyə ingilis dili öyrənirsiniz? to ilə iki səbəb yazın.
-
Mətbəxinizdəki iki əşyanı for + -ing ilə təsvir edin.
F. Qarışıq təkrar
Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.
-
A2-25 Feil + to, yoxsa feil + -ing? Want to, enjoy -ing azərbaycanca I want (learn) to cook.
-
A2-25 Feil + to, yoxsa feil + -ing? Want to, enjoy -ing azərbaycanca We've finished (paint) the kitchen.
-
A1-18 Əmr cümlələri, Let's və təkliflər azərbaycanca: Don't, How about, Why don't we (not / touch) that! It's hot.
Cavablar
A. Quruluş
- to / in order to
- for
- for
- To buy a bike.
- For some bread.
- We left early in order to avoid the traffic.
B. Məna
- for
- to
- for cutting
- to buy
- for
C. Səhvi tapın
- She went to London to study English.
- I came here to see you.
- This bag is for carrying a laptop.
- ✓ We went out for a walk.
D. Mətndə
- to / in order to
- to / in order to
- for
- for making / to make
- for
- to / in order to
E. Sizin növbəniz
- I'm learning English to get a better job and to watch films without subtitles.
- A colander is for draining pasta. I have a small knife for peeling fruit.
F. Qarışıq təkrar
- to learn
- painting
- Don't touch / Do not touch
