Give Me the Book, Give It to Me azərbaycanca: iki tamamlıqlı feillər, to və for
Give Me the Book, Give It to Me: Verbs with Two Objects
Bu səhifədə
Məqsəd
Bu dərsdən sonra siz give, send, show və buy kimi feilləri iki tamamlıqla düzgün sırada işlədə biləcəksiniz: give Anna the book və ya give the book to Anna. Həmçinin to ilə for arasında seçim edə və explain me kimi tipik səhvlərdən qaça biləcəksiniz.
Əsas fikir
Bəzi feillər bir əşyanı bir insana çatdırır, eynilə poçtla gələn bağlama kimi. Give, send, show, lend, buy, make: hər birində bir əşya (bağlama) və onu alan bir insan var.
İngilis dilində bunu demək üçün iki yol var. Birinci yolda insan feildən dərhal sonra, heç bir əlavə söz olmadan gəlir, əşya isə ondan sonra: I sent my sister a parcel. İkinci yolda əvvəl əşya gəlir, insan isə kiçik bir etiket alır: to və ya for: I sent a parcel to my sister.
İkisi də düzgündür. Hansını seçməli? İngilis dili yeni və ya ən vacib məlumatı sona qoymağı sevir. Əşya əvəzlik olanda (it, them) isə ikinci yolu işlədin: I sent it to her.
Daha bir tələ var. Bir neçə feil, yəni explain, describe, suggest, say, introduce, yalnız ikinci yolla işlənir: Explain the problem to me.
Azərbaycan dili və ingilis dili
Azərbaycan dilində əşyanı alan insan yönlük halda olur: -a / -ə (mənə, anama, müəllimə). Əşya isə müəyyəndirsə, təsirlik halda gəlir: kitabı, şəkilləri. Hal şəkilçiləri işi gördüyü üçün söz sırası sərbəstdir: «Anama kitabı verdim» də, «Kitabı anama verdim» də düzgündür. İngilis dilində isə hal şəkilçisi yoxdur, işi söz sırası və to / for görür. Burada üç tələ yaranır. Birincisi: «anama» sözündəki -a şəkilçisini to kimi tərcümə edib insanı əşyadan əvvəl qoyuruq: gave to my mother a book ❌. İngiliscədə insan əşyadan əvvəldirsə, to yoxdur: gave my mother a book. İkincisi: azərbaycancada -a həm to, həm də for mənasında işlənir («Anama gül aldım»); ingiliscədə buy, make, cook, book feilləri ilə for lazımdır. Kömək edir: «üçün» deyə bilirsinizsə («anam üçün aldım»), bu, for deməkdir. Üçüncüsü: «mənə izah et», «mənə de», «mənə təsvir et» ifadələrində insan yönlük haldadır və feilə yaxındır; ingiliscədə explain, say, describe feillərindən sonra insan heç vaxt dərhal gəlmir: explain it to me. Yaxşı xəbər də var: «Onu mənə ver» cümləsində əvvəl əşya («onu»), sonra insan («mənə») gəlir; ingiliscə Give it to me cümləsində də sıra belədir: əvvəl it, sonra to me.
| Azərbaycanca | Mənası | İngiliscə |
|---|---|---|
| Nənəm mənə bu üzüyü verib. | insan əvvəl | My grandmother gave me this ring. (to yoxdur) |
| Köhnə velosipedimi əmioğluma verdim. | -a → to | I gave my old bike to my cousin. |
| Müəllim üçün hədiyyə aldıq. | üçün → for | We bought a present for the teacher. |
| Atam bizə şam yeməyi bişirdi. | -a, amma mənası «üçün» | My dad cooked dinner for us. |
| Onu Saraya verdim. | sıra eynidir | I gave it to Sara. |
| Ev tapşırığını mənə izah edə bilərsən? | izah etmək + -a | Can you explain the homework to me? |
| Ona nə dedin? | demək + -a | What did you say to him? |
| Məni müdirinlə tanış edə bilərsən? | tanış etmək + ilə | Can you introduce me to your boss? |
Qısası: azərbaycanca «-a / -ə» görəndə avtomatik to yazmayın. İnsan feildən dərhal sonra gəlirsə, heç bir söz lazım deyil; insan sondadırsa, «üçün» mənasında for, qalan hallarda to işlədin.
Quruluş
İki qəlib
| Qəlib | Nümunə |
|---|---|
| feil + insan + əşya | She gave her brother a present. |
| feil + əşya + to + insan | She gave a present to her brother. |
| feil + əşya + for + insan | He bought flowers for his mum. |
| feil + it / them + to / for + insan | Give it to me. / I bought them for her. |
To, yoxsa for?
| to-feilləri (əşya insana gedir) | for-feilləri (insana kömək etmək və ya onu sevindirmək üçün edirsiniz) |
|---|---|
| give, send, show, lend, pass, offer, tell, teach, write, bring, sell | buy, make, get, cook, find, book |
| Send the photos to me. | Can you get a coffee for me? |
İnsandan əvvəl həmişə to tələb edən feillər
| Feil | ✅ Düzgün |
|---|---|
| explain | Explain the rules to me. |
| describe | Describe the man to me. |
| suggest | She suggested a good restaurant to us. |
| say | What did he say to you? |
| introduce | Let me introduce my friend to you. |
İstifadə
1Feil + insan + əşya
İnsan feildən dərhal sonra, to və ya for olmadan gəlir. İnsan əvəzlik olanda (me, him, her, us, them) bu qəlib çox işlənir. Azərbaycancada burada «mənə», «bizə» deyirik, amma ingiliscədə to yazmırıq.
2Feil + əşya + to / for + insan
Əvvəl əşyanı qoyun, insandan əvvəl isə to və ya for işlədin. İnsan yeni və ya vacib məlumatdırsa, ya da uzun ifadədirsə, bu, yaxşı seçimdir.
3To-feilləri və for-feilləri
To-feillərində əşya insana gedir. For-feillərində isə insana kömək etmək və ya onu sevindirmək üçün nəsə edirsiniz. Hər iki qrup birinci qəlibi də işlədə bilər (give me…, buy me…).
4Əşya əvəzlik olanda: give it to me
Əşya it və ya them olanda onu feildən dərhal sonra qoyun, sonra to və ya for + insan işlədin. Yazıda standart sıra budur. Azərbaycancada da «onu mənə», «onları ona» deyirik, yəni sıra eynidir.
5To tələb edən feillər: explain, describe, suggest, say, introduce
Bu feillərdən sonra əşyanı alan insan heç vaxt dərhal gəlmir. əşya + to + insan işlədin (və ya insanı ümumiyyətlə deməyin). Introduce feilindən sonra gələn insan təqdim olunan insandır: introduce my parents to you.
Tez-tez edilən səhvlər
Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
1. Yönlük hal «-a» → to, insan əşyadan əvvəl. Azərbaycancada «Murad valideynlərinə Şəkidən şəkilləri göstərdi», «Aysel müəllimə ev tapşırığını verdi» deyirik. -a şəkilçisini to kimi tərcümə edib sözlərin sırasını saxlayanda ingiliscədə to insandan əvvələ düşür. İnsan əşyadan əvvəldirsə, to yoxdur; to yalnız əşyadan sonra gəlir.
2. «-a» həm to, həm for. Azərbaycancada «Nigar qızına paltar tikdi», «Günay oğluna yaxşı bir piano müəllimi tapdı» deyirik: -a burada «üçün» mənasındadır. İngiliscədə make, buy, cook, book, find feilləri ilə for lazımdır. Yoxlayın: «üçün» deyə bilirsinizsə, for yazın.
3. «Bizə izah etdi», «mənə dedi» → explained us, said me. Azərbaycancada «izah etmək», «demək», «təsvir etmək» feilləri insanı yönlük halda feilə yaxın qoyur. İngiliscədə explain, say, describe, suggest feillərindən sonra insan dərhal gəlmir: explain + əşya + to + insan, say + to + insan, ya da say əvəzinə tell + insan.
4. «… ilə tanış etmək» → introduce with. Azərbaycancada «Səni əmioğlum Elvinlə tanış edim» deyirik. İngiliscədə introduce feilindən sonra with yox, to gəlir.
Qarışdırmayın
tell və say — Tell feilindən sonra insan dərhal gəlir. Say feilindən sonra sözlər gəlir, insandan əvvəl isə to lazımdır. Azərbaycancada ikisi də çox vaxt «demək» və ya «danışmaq» olur.
eyni feillə to və for — To əşyanın hara getdiyini göstərir. For «kiməsə kömək etmək üçün» və ya «kiminsə əvəzinə» deməkdir.
introduce A to B — Introduce feilindən sonra gələn insan o biri insana təqdim olunan insandır.
Yazılış və tələffüz
- to adətən zəif deyilir: /tə/. Give it to me cümləsində vurğu give və me sözlərinə düşür, to isə çox qısa səslənir. Azərbaycan dilindəki kimi hər saiti tam deməyin.
- for adətən zəif deyilir: /fə/ (UK), /fər/ (US). A cake for you cümləsində vurğu cake və you sözlərinədir. Britaniya tələffüzündə r deyilmir, Amerika tələffüzündə isə r yuvarlanmır: dil heç yerə toxunmur.
- Vurğu adətən sonuncu vacib sözə düşür: I gave it to Sara. (vurğu Sara sözündə); I gave Sara the book. (vurğu book sözündə).
- give /ɡɪv/ cingiltili /v/ ilə bitir. Azərbaycan dilində söz sonunda samit tez-tez karlaşır, amma burada /f/ demək olmaz.
- Tez, qeyri-rəsmi danışıqda give me «gimme», let me isə «lemme» kimi eşidilə bilər. Bu formaları yazmayın.
Qızıl qayda
İki qəlib: feil + insan + əşya (give Anna the book) və ya feil + əşya + to / for + insan (give the book to Anna). Əşya insana gedirsə to, insana kömək etmək üçün edirsinizsə for işlədin. Əşya it / them olanda ikinci qəlibi işlədin. Explain, describe, suggest, say və introduce feillərində əşyanı alan insandan əvvəl həmişə to lazımdır. Azərbaycanca «-a / -ə» görəndə avtomatik to yazmayın.
Tapşırıqlar
A. Quruluş
Tapşırığa uyğun olaraq cümləni dəyişin və ya düzgün sözü yazın.
-
to ilə yenidən yazın: I gave Lucy my old bike.
-
for ilə yenidən yazın: He made his kids pancakes.
-
to olmadan yenidən yazın: Can you pass the salt to me?
-
Sözləri düzgün sıraya qoyun: it / to / give / me
-
to və ya for yazın: She cooked dinner us.
-
to və ya for yazın: I lent my car my cousin.
B. Məna
Cümləyə uyğun variantı seçin.
-
Düzgün cavabı seçin: Can you ?
-
Düzgün cavabı seçin: "Where's my phone?" "I gave …."
-
Düzgün cavabı seçin: She … me a funny story.
-
Düzgün cavabı seçin: I'll book a table … us.
C. Səhvi tapın
Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.
-
He sent to me a long email.
-
Can you describe me your new flat?
-
My grandmother taught me this song.
-
I bought a present to my sister.
D. Mətndə
Hər yerə bir söz yazın.
It was my birthday yesterday. My parents gave 15 a new watch. My brother cooked a big dinner 16 the whole family. My best friend sent a card 17 me from Canada, and my colleagues bought 18 a cake. In the evening I showed the photos 19 my grandmother. She loved them!
E. Sizin növbəniz
Hədiyyələr və yaxşılıqlar haqqında ingiliscə yazın.
-
Kiməsə verdiyiniz bir hədiyyə haqqında yazın. Hər iki qəlibi işlədin.
-
Kiminsə sizin üçün etdiyi bir şey haqqında yazın.
F. Qarışıq təkrar
Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.
-
A2-14 Myself, Yourself və Each Other azərbaycanca: «özüm», «təkbaşına» və «bir-biri» My son can get dressed by now.
-
A1-09 Me, Him, Her, Us, Them azərbaycanca: ingiliscə «məni, onu, bizə» necə deyilir I don't know her. Can you introduce me to ? (she)
-
A2-13 Mine, Yours, Whose azərbaycanca: «mənimki», «səninki» və «kimin?» ingiliscə "Is this your pen?" "No, is in my bag."
Cavablar
A. Quruluş
- I gave my old bike to Lucy.
- He made pancakes for his kids.
- Can you pass me the salt?
- Give it to me.
- for
- to
B. Məna
- explain the rules to me
- it to Tom
- told
- for
C. Səhvi tapın
- He sent me a long email. / He sent a long email to me.
- Can you describe your new flat to me?
- ✓ My grandmother taught me this song.
- I bought a present for my sister. / I bought my sister a present.
D. Mətndə
- me
- for
- to
- me
- to
E. Sizin növbəniz
- Last year I gave my dad a book about football. I gave a scarf to my mum, too.
- My friend made a birthday cake for me, and my sister bought me a plant.
F. Qarışıq təkrar
- himself
- her
- mine
