SlowingoQrammatika
A2 16 / 38

Give Me the Book, Give It to Me azərbaycanca: iki tamamlıqlı feillər, to və for

Give Me the Book, Give It to Me: Verbs with Two Objects

Bu səhifədə
  1. Məqsəd
  2. Əsas fikir
  3. Azərbaycan dili və ingilis dili
  4. Quruluş
  5. İstifadə
  6. Tez-tez edilən səhvlər
  7. Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
  8. Qarışdırmayın
  9. Yazılış və tələffüz
  10. Qızıl qayda
  11. Tapşırıqlar

Məqsəd

Bu dərsdən sonra siz give, send, show və buy kimi feilləri iki tamamlıqla düzgün sırada işlədə biləcəksiniz: give Anna the book və ya give the book to Anna. Həmçinin to ilə for arasında seçim edə və explain me kimi tipik səhvlərdən qaça biləcəksiniz.

Əsas fikir

Bəzi feillər bir əşyanı bir insana çatdırır, eynilə poçtla gələn bağlama kimi. Give, send, show, lend, buy, make: hər birində bir əşya (bağlama) və onu alan bir insan var.

İngilis dilində bunu demək üçün iki yol var. Birinci yolda insan feildən dərhal sonra, heç bir əlavə söz olmadan gəlir, əşya isə ondan sonra: I sent my sister a parcel. İkinci yolda əvvəl əşya gəlir, insan isə kiçik bir etiket alır: to və ya for: I sent a parcel to my sister.

İkisi də düzgündür. Hansını seçməli? İngilis dili yeni və ya ən vacib məlumatı sona qoymağı sevir. Əşya əvəzlik olanda (it, them) isə ikinci yolu işlədin: I sent it to her.

Daha bir tələ var. Bir neçə feil, yəni explain, describe, suggest, say, introduce, yalnız ikinci yolla işlənir: Explain the problem to me.

Azərbaycan dili və ingilis dili

Azərbaycan dilində əşyanı alan insan yönlük halda olur: -a / -ə (mənə, anama, müəllimə). Əşya isə müəyyəndirsə, təsirlik halda gəlir: kitabı, şəkilləri. Hal şəkilçiləri işi gördüyü üçün söz sırası sərbəstdir: «Anama kitabı verdim» də, «Kitabı anama verdim» də düzgündür. İngilis dilində isə hal şəkilçisi yoxdur, işi söz sırası və to / for görür. Burada üç tələ yaranır. Birincisi: «anama» sözündəki -a şəkilçisini to kimi tərcümə edib insanı əşyadan əvvəl qoyuruq: gave to my mother a book ❌. İngiliscədə insan əşyadan əvvəldirsə, to yoxdur: gave my mother a book. İkincisi: azərbaycancada -a həm to, həm də for mənasında işlənir («Anama gül aldım»); ingiliscədə buy, make, cook, book feilləri ilə for lazımdır. Kömək edir: «üçün» deyə bilirsinizsə («anam üçün aldım»), bu, for deməkdir. Üçüncüsü: «mənə izah et», «mənə de», «mənə təsvir et» ifadələrində insan yönlük haldadır və feilə yaxındır; ingiliscədə explain, say, describe feillərindən sonra insan heç vaxt dərhal gəlmir: explain it to me. Yaxşı xəbər də var: «Onu mənə ver» cümləsində əvvəl əşya («onu»), sonra insan («mənə») gəlir; ingiliscə Give it to me cümləsində də sıra belədir: əvvəl it, sonra to me.

AzərbaycancaMənasıİngiliscə
Nənəm mənə bu üzüyü verib.insan əvvəlMy grandmother gave me this ring. (to yoxdur)
Köhnə velosipedimi əmioğluma verdim.-a → toI gave my old bike to my cousin.
Müəllim üçün hədiyyə aldıq.üçün → forWe bought a present for the teacher.
Atam bizə şam yeməyi bişirdi.-a, amma mənası «üçün»My dad cooked dinner for us.
Onu Saraya verdim.sıra eynidirI gave it to Sara.
Ev tapşırığını mənə izah edə bilərsən?izah etmək + -aCan you explain the homework to me?
Ona nə dedin?demək + -aWhat did you say to him?
Məni müdirinlə tanış edə bilərsən?tanış etmək + iləCan you introduce me to your boss?

Qısası: azərbaycanca «-a / -ə» görəndə avtomatik to yazmayın. İnsan feildən dərhal sonra gəlirsə, heç bir söz lazım deyil; insan sondadırsa, «üçün» mənasında for, qalan hallarda to işlədin.

Quruluş

İki qəlib

QəlibNümunə
feil + insan + əşyaShe gave her brother a present.
feil + əşya + to + insanShe gave a present to her brother.
feil + əşya + for + insanHe bought flowers for his mum.
feil + it / them + to / for + insanGive it to me. / I bought them for her.

To, yoxsa for?

to-feilləri (əşya insana gedir)for-feilləri (insana kömək etmək və ya onu sevindirmək üçün edirsiniz)
give, send, show, lend, pass, offer, tell, teach, write, bring, sellbuy, make, get, cook, find, book
Send the photos to me.Can you get a coffee for me?

İnsandan əvvəl həmişə to tələb edən feillər

Feil✅ Düzgün
explainExplain the rules to me.
describeDescribe the man to me.
suggestShe suggested a good restaurant to us.
sayWhat did he say to you?
introduceLet me introduce my friend to you.

İstifadə

1Feil + insan + əşya

İnsan feildən dərhal sonra, to və ya for olmadan gəlir. İnsan əvəzlik olanda (me, him, her, us, them) bu qəlib çox işlənir. Azərbaycancada burada «mənə», «bizə» deyirik, amma ingiliscədə to yazmırıq.

Can you pass me the salt, please?
Zəhmət olmasa, duzu mənə ötürə bilərsən?
mənə → me, to yoxdur
My grandmother gave me this ring.
Bu üzüyü mənə nənəm verib.
azərbaycancada -ib; ingiliscədə gave
I'll send you the address.
Ünvanı sənə göndərərəm.
«göndərərəm» söz vermək → I'll send
She showed us her new flat.
O, bizə yeni mənzilini göstərdi.
bizə → us; flat (UK), apartment (US)
Can you lend me some money?
Mənə bir az borc pul verə bilərsən?
lend me = mənə borc vermək

2Feil + əşya + to / for + insan

Əvvəl əşyanı qoyun, insandan əvvəl isə to və ya for işlədin. İnsan yeni və ya vacib məlumatdırsa, ya da uzun ifadədirsə, bu, yaxşı seçimdir.

I gave my old bike to my cousin.
Köhnə velosipedimi əmioğluma verdim.
«əmioğluma» → to my cousin
She sold her car to a man from the next town.
O, maşınını qonşu şəhərdən olan bir kişiyə satdı.
uzun ifadə sonda
He made a cake for his daughter's birthday party.
O, qızının ad günü üçün tort bişirdi.
üçün → for
Who did you send the letter to?
Məktubu kimə göndərdin?
sualda to sona keçə bilər
We bought a present for the teacher.
Müəllim üçün hədiyyə aldıq.
buy → for, to yox

3To-feilləri və for-feilləri

To-feillərində əşya insana gedir. For-feillərində isə insana kömək etmək və ya onu sevindirmək üçün nəsə edirsiniz. Hər iki qrup birinci qəlibi də işlədə bilər (give me…, buy me…).

Write to me when you arrive.
Çatanda mənə yaz.
write to + insan
She teaches English to adults.
O, böyüklərə ingilis dili öyrədir.
= She teaches adults English.
Can you bring a chair for me?
Mənim üçün bir stul gətirə bilərsən?
bring for = mənə kömək etmək üçün (to me da mümkündür)
My dad cooked dinner for us.
Atam bizim üçün şam yeməyi bişirdi.
danışıqda «bizə bişirdi» də deyirik, amma cook → for
Can you book a table for us?
Bizim üçün masa sifariş edə bilərsiniz?
= Can you book us a table?
I found a good flat for you.
Sənin üçün yaxşı bir mənzil tapdım.
find → for

4Əşya əvəzlik olanda: give it to me

Əşya it və ya them olanda onu feildən dərhal sonra qoyun, sonra to və ya for + insan işlədin. Yazıda standart sıra budur. Azərbaycancada da «onu mənə», «onları ona» deyirik, yəni sıra eynidir.

"Where's my book?" "I gave it to Sara."
«Kitabım hanı?» «Onu Saraya verdim.»
«onu Saraya» → it to Sara
These are Tom's keys. Can you give them to him?
Bunlar Tomun açarlarıdır. Onları ona verə bilərsən?
onları ona → them to him
I love these photos. Can you send them to me?
Bu şəkillər çox xoşuma gəlir. Onları mənə göndərə bilərsən?
them to me
The cake looks great. Did you make it for Leo?
Tort çox gözəl görünür. Onu Leo üçün bişirmisən?
azərbaycancada -misən; ingiliscədə did you make; üçün → for

5To tələb edən feillər: explain, describe, suggest, say, introduce

Bu feillərdən sonra əşyanı alan insan heç vaxt dərhal gəlmir. əşya + to + insan işlədin (və ya insanı ümumiyyətlə deməyin). Introduce feilindən sonra gələn insan təqdim olunan insandır: introduce my parents to you.

Can you explain the homework to me?
Ev tapşırığını mənə izah edə bilərsən?
«mənə izah et» → explain … to me, explain me yox
Please describe the problem to the manager.
Zəhmət olmasa, problemi menecerə təsvir edin.
describe … to
She suggested a good dentist to me.
O, mənə yaxşı bir diş həkimi məsləhət gördü.
suggested … to me
What did you say to him?
Ona nə dedin?
«ona dedin» → say to him
I'll introduce my parents to you tomorrow.
Sabah valideynlərimi səninlə tanış edərəm.
«… ilə tanış etmək» → introduce … to, with yox

Tez-tez edilən səhvlər

❌Can you explain me the problem?
✅Can you explain the problem to me?
explain + əşya + to + insan.
❌She said me the answer.
✅She told me the answer.
tell + insan; say feilindən sonra insan dərhal gəlmir.
❌He gave to me a present.
✅He gave me a present. və ya He gave a present to me.
İnsan əvvəl gələndə to yoxdur.
❌I bought a present to my sister.
✅I bought a present for my sister. və ya I bought my sister a present.
buy for-feilidir.
❌Can you describe me the man?
✅Can you describe the man to me?
describe + əşya + to + insan.
❌Let me introduce you my sister.
✅Let me introduce my sister to you. və ya Let me introduce you to my sister.
introduce to tələb edir.
❌I sent to my friend a message.
✅I sent my friend a message. və ya I sent a message to my friend.
to yalnız əşyadan sonra gəlir.
⚠️Give me it.
✅Give it to me.
Qeyri-rəsmi Britaniya danışığında çox eşidilir, amma yazıda standart deyil. it / them ilə to / for işlədin.

Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər

1. Yönlük hal «-a» → to, insan əşyadan əvvəl. Azərbaycancada «Murad valideynlərinə Şəkidən şəkilləri göstərdi», «Aysel müəllimə ev tapşırığını verdi» deyirik. -a şəkilçisini to kimi tərcümə edib sözlərin sırasını saxlayanda ingiliscədə to insandan əvvələ düşür. İnsan əşyadan əvvəldirsə, to yoxdur; to yalnız əşyadan sonra gəlir.

❌Murad showed to his parents the photos from Sheki.
✅Murad showed his parents the photos from Sheki. və ya Murad showed the photos from Sheki to his parents.
❌Aysel gave to the teacher her homework.
✅Aysel gave the teacher her homework. və ya Aysel gave her homework to the teacher.

2. «-a» həm to, həm for. Azərbaycancada «Nigar qızına paltar tikdi», «Günay oğluna yaxşı bir piano müəllimi tapdı» deyirik: -a burada «üçün» mənasındadır. İngiliscədə make, buy, cook, book, find feilləri ilə for lazımdır. Yoxlayın: «üçün» deyə bilirsinizsə, for yazın.

❌Nigar made a dress to her daughter.
✅Nigar made a dress for her daughter. və ya Nigar made her daughter a dress.
❌Gunay found a good piano teacher to her son.
✅Gunay found a good piano teacher for her son. və ya Gunay found her son a good piano teacher.

3. «Bizə izah etdi», «mənə dedi» → explained us, said me. Azərbaycancada «izah etmək», «demək», «təsvir etmək» feilləri insanı yönlük halda feilə yaxın qoyur. İngiliscədə explain, say, describe, suggest feillərindən sonra insan dərhal gəlmir: explain + əşya + to + insan, say + to + insan, ya da say əvəzinə tell + insan.

❌Our guide explained us the history of Ganja.
✅Our guide explained the history of Ganja to us.
❌Leyla said me nothing about the party.
✅Leyla told me nothing about the party. və ya Leyla said nothing to me about the party.

4. «… ilə tanış etmək» → introduce with. Azərbaycancada «Səni əmioğlum Elvinlə tanış edim» deyirik. İngiliscədə introduce feilindən sonra with yox, to gəlir.

❌Let me introduce you with my cousin Elvin.
✅Let me introduce you to my cousin Elvin.
❌Kamran introduced his wife with us at the wedding.
✅Kamran introduced his wife to us at the wedding.

Qarışdırmayın

tell və say — Tell feilindən sonra insan dərhal gəlir. Say feilindən sonra sözlər gəlir, insandan əvvəl isə to lazımdır. Azərbaycancada ikisi də çox vaxt «demək» və ya «danışmaq» olur.

She told me a funny story.
O, mənə gülməli bir əhvalat danışdı.
tell + insan
She said hello to me.
O, mənə salam verdi.
say + sözlər + to + insan

eyni feillə to və for — To əşyanın hara getdiyini göstərir. For «kiməsə kömək etmək üçün» və ya «kiminsə əvəzinə» deməkdir.

I sent a letter to my mum.
Anama məktub göndərdim.
məktubu anam aldı; mum (UK), mom (US)
I sent a letter for my mum.
Anamın əvəzinə onun məktubunu göndərdim.
anam xahiş etdi, mən göndərdim

introduce A to B — Introduce feilindən sonra gələn insan o biri insana təqdim olunan insandır.

Can you introduce me to your boss?
Məni müdirinlə tanış edə bilərsən?
mən müdirinlə tanış oluram
Can you introduce your boss to me?
Müdirini mənimlə tanış edə bilərsən?
müdirin mənimlə tanış olur

Yazılış və tələffüz

  • to adətən zəif deyilir: /tə/. Give it to me cümləsində vurğu give və me sözlərinə düşür, to isə çox qısa səslənir. Azərbaycan dilindəki kimi hər saiti tam deməyin.
  • for adətən zəif deyilir: /fə/ (UK), /fər/ (US). A cake for you cümləsində vurğu cake və you sözlərinədir. Britaniya tələffüzündə r deyilmir, Amerika tələffüzündə isə r yuvarlanmır: dil heç yerə toxunmur.
  • Vurğu adətən sonuncu vacib sözə düşür: I gave it to Sara. (vurğu Sara sözündə); I gave Sara the book. (vurğu book sözündə).
  • give /ɡɪv/ cingiltili /v/ ilə bitir. Azərbaycan dilində söz sonunda samit tez-tez karlaşır, amma burada /f/ demək olmaz.
  • Tez, qeyri-rəsmi danışıqda give me «gimme», let me isə «lemme» kimi eşidilə bilər. Bu formaları yazmayın.

Qızıl qayda

İki qəlib: feil + insan + əşya (give Anna the book) və ya feil + əşya + to / for + insan (give the book to Anna). Əşya insana gedirsə to, insana kömək etmək üçün edirsinizsə for işlədin. Əşya it / them olanda ikinci qəlibi işlədin. Explain, describe, suggest, say və introduce feillərində əşyanı alan insandan əvvəl həmişə to lazımdır. Azərbaycanca «-a / -ə» görəndə avtomatik to yazmayın.

Tapşırıqlar

A. Quruluş

Tapşırığa uyğun olaraq cümləni dəyişin və ya düzgün sözü yazın.

  1. to ilə yenidən yazın: I gave Lucy my old bike.
  2. for ilə yenidən yazın: He made his kids pancakes.
  3. to olmadan yenidən yazın: Can you pass the salt to me?
  4. Sözləri düzgün sıraya qoyun: it / to / give / me
  5. to və ya for yazın: She cooked dinner us.
  6. to və ya for yazın: I lent my car my cousin.

B. Məna

Cümləyə uyğun variantı seçin.

  1. Düzgün cavabı seçin: Can you ?
  2. Düzgün cavabı seçin: "Where's my phone?" "I gave …."
  3. Düzgün cavabı seçin: She … me a funny story.
  4. Düzgün cavabı seçin: I'll book a table … us.

C. Səhvi tapın

Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.

  1. He sent to me a long email.
  2. Can you describe me your new flat?
  3. My grandmother taught me this song.
  4. I bought a present to my sister.

D. Mətndə

Hər yerə bir söz yazın.

My birthday
It was my birthday yesterday. My parents gave 15 a new watch. My brother cooked a big dinner 16 the whole family. My best friend sent a card 17 me from Canada, and my colleagues bought 18 a cake. In the evening I showed the photos 19 my grandmother. She loved them!

E. Sizin növbəniz

Hədiyyələr və yaxşılıqlar haqqında ingiliscə yazın.

  1. Kiməsə verdiyiniz bir hədiyyə haqqında yazın. Hər iki qəlibi işlədin.
  2. Kiminsə sizin üçün etdiyi bir şey haqqında yazın.

F. Qarışıq təkrar

Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.

  1. A2-14 Myself, Yourself və Each Other azərbaycanca: «özüm», «təkbaşına» və «bir-biri»
    My son can get dressed by now.
  2. A1-09 Me, Him, Her, Us, Them azərbaycanca: ingiliscə «məni, onu, bizə» necə deyilir
    I don't know her. Can you introduce me to ? (she)
  3. A2-13 Mine, Yours, Whose azərbaycanca: «mənimki», «səninki» və «kimin?» ingiliscə
    "Is this your pen?" "No, is in my bag."
Cavablar

A. Quruluş

  1. I gave my old bike to Lucy.
  2. He made pancakes for his kids.
  3. Can you pass me the salt?
  4. Give it to me.
  5. for
  6. to

B. Məna

  1. explain the rules to me
  2. it to Tom
  3. told
  4. for

C. Səhvi tapın

  1. He sent me a long email. / He sent a long email to me.
  2. Can you describe your new flat to me?
  3. ✓ My grandmother taught me this song.
  4. I bought a present for my sister. / I bought my sister a present.

D. Mətndə

  1. me
  2. for
  3. to
  4. me
  5. to

E. Sizin növbəniz

  1. Last year I gave my dad a book about football. I gave a scarf to my mum, too.
  2. My friend made a birthday cake for me, and my sister bought me a plant.

F. Qarışıq təkrar

  1. himself
  2. her
  3. mine
Android TətbiqiHər Yerdə Öyrənin Google Play