SlowingoMálfræði
A2 31 / 38 Upprifjun

Upprifjun: háttarsagnir, sagnamynstur og skilyrðissetningar á ensku (A2-20–A2-28)

Review: Modals, Verb Patterns and Conditionals

Á þessari síðu
  1. Markmið
  2. Það sem við lærðum
  3. Mikilvægur samanburður
  4. Algengar villur
  5. Gildrur fyrir íslenskumælandi
  6. Gullnu reglurnar
  7. Æfingar

Markmið

Eftir þessa kennslustund geturðu talað um reglur, ráð, möguleika, beiðnir og getu með réttri háttarsögn, sett seinni sögnina í rétta mynd, útskýrt af hverju þú gerir eitthvað og talað um raunveruleg skilyrði og gamlar venjur – og valið á milli formanna þegar þau koma fyrir saman.

Það sem við lærðum

KennslustundEfniLykildæmi
A2-20must / have to = nauðsynlegt („verð að“, „þarf að“); mustn't / can't = bannað („mátt ekki“); don't have to = óþarfi („þarft ekki að“); had to, will have toYou mustn't touch that wire. It's dangerous.
A2-21should / shouldn't / ought to um ráð og skoðanir („ættir að“); I don't think you should…; Why don't you…?You look tired. You should go to bed early tonight.
A2-22may / might / could = mögulegt en ekki víst („kannski“, „gæti“); may not / might not = kannski ekki („ekki víst að“); maybe og may beTake an umbrella. It might rain later.
A2-23beiðnir (Could you…?), leyfi (Could I…? May I…?), boð (Shall I…? I'll…); Would you mind + -ing mynd?Would you mind speaking more slowly?
A2-24could = almenn geta í fortíð („kunni“, „gat“); was able to / managed to = eitt skipti sem tókst („tókst að“); couldn't = hvort tveggja; will be able toAfter three hours, she finally managed to fix the printer.
A2-25want / decide / hope + to; enjoy / finish / avoid + -ing mynd; want / ask / tell + persóna + toMy parents want me to become a lawyer.
A2-26tilgangur: to + grunnmynd; for + nafnorð; for + -ing mynd um hlutverk hlutarI went to the supermarket to buy some eggs.
A2-27if + Present Simple, Present Simple (alltaf satt); if + Present Simple, will (raunveruleg framtíð); unless; nútíð á eftir when, as soon as, untilIf it rains tomorrow, we'll have the party inside.
A2-28used to + grunnmynd um gamlar venjur og ástand sem hefur breyst; didn't use to; Did you use to…?I used to have long hair.

Mikilvægur samanburður

mustn't og don't have to – Mustn't er kaðallinn: þetta er bannað. Don't have to er matseðillinn: þetta er óþarfi, þú velur. Íslenskan gerir sama greinarmun: „mátt ekki“ og „þarft ekki að“. Þýddu must not aldrei sem „verður ekki að“. A2-20

You mustn't wear shoes in the temple.
Þú mátt ekki vera í skóm í hofinu.
bannað
You don't have to wear a tie to the party.
Þú þarft ekki að vera með bindi í veislunni.
óþarfi, en þér er það frjálst
You can't park here. It's for buses only.
Hér má ekki leggja. Stæðið er bara fyrir strætó.
can't = má ekki; á ensku þarf frumlagið you
  • Athugaðu: er þetta bannað („mátt ekki“)? → mustn't / can't. Er þetta bara óþarfi („þarft ekki að“)? → don't have to.

must / have to og should – Must / have to er skylda: henni geturðu ekki hafnað. Should er ráð: góð hugmynd, en þú mátt hafna því. Á íslensku: „verður að“ og „ættir að“. A2-20 A2-21

You have to wear a helmet on a motorbike.
Þú verður að vera með hjálm á mótorhjóli.
skylda (lög)
You should wear a jacket. It's cold.
Þú ættir að fara í jakka. Það er kalt.
ráð: góð hugmynd
I don't think you should eat that. It smells strange.
Ég held að þú ættir ekki að borða þetta. Það er skrýtin lykt af því.
á íslensku neitar seinni hlutinn; á ensku don't think
  • Athugaðu: regla eða lög („verður að“)? → must / have to. Þín skoðun („ættir að“)? → should.

might not og couldn't; could (möguleiki) og could (geta í fortíð) – May not / might not = kannski ekki („ekki víst að“). Couldn't = ómögulegt eða gat ekki. Could getur þýtt „það er mögulegt“ („gæti“) eða „ég gat“. A2-22 A2-24

He might not like the present.
Kannski líkar honum ekki gjöfin.
kannski ekki
I couldn't open the door.
Ég gat ekki opnað hurðina.
gat ekki
It could rain later.
Það gæti rignt seinna.
möguleiki
When I was a kid, I could climb any tree.
Þegar ég var krakki gat ég klifrað upp í hvaða tré sem var.
geta í fortíð
  • Athugaðu: ekki viss („gæti“, „kannski“)? → may / might (not). Gat ekki eða geta í fortíð („gat“)? → could / couldn't.

could (almenn geta) og was able to / managed to (eitt skipti sem tókst) – Could er merkið á jakkanum: kunnátta sem þú hafðir. Was able to / managed to er bikarinn: einn erfiður sigur. Í neitun passar couldn't í bæði skiptin. Íslenska „gat“ um eitt skipti er ekki could – „tókst að“ vísar þér rétta leið. A2-24

I could ski well when I was younger.
Ég kunni vel á skíði þegar ég var yngri.
almenn kunnátta
It was foggy, but I was able to ski down safely.
Það var þoka, en mér tókst að skíða örugglega niður.
einn erfiður dagur
We couldn't find a taxi, so we walked home.
Við fundum engan leigubíl, svo við gengum heim.
neitun: couldn't passar
  • Athugaðu: kunnátta í lengri tíma? → could. Eitt skipti sem tókst? → was able to / managed to. Neitun? → couldn't.

Could you…?, Could I…? og Shall I…? – Veldu fyrst verkefnið. You gerir → beiðni. I geri → leyfi. I býðst til að gera eitthvað fyrir þig → boð. Á íslensku: „Gætirðu…?“, „Mætti ég…?“ og „Á ég að…?“. A2-23

Could you open the door?
Gætirðu opnað hurðina?
beiðni: þú opnar
Could I open the door?
Mætti ég opna hurðina?
leyfi: ég opna
Shall I open the window? It's hot in here.
Á ég að opna gluggann? Það er heitt hérna inni.
„Á ég að…?“ → Shall I
  • Athugaðu: hver gerir, og er þetta boð? You → beiðni; I (spyr) → leyfi; I (hjálpa) → boð.

to eða -ing; to (tilgangur) eða for – Fyrri sögnin ræður mynstrinu: decide to, enjoy -ing. Íslenska „að“ er ekki alltaf to. Um tilgang skaltu skoða næsta orð: sögn → to; nafnorð → for; hlutverk hlutar → for + -ing. „Til að“ er to, ekki for to. A2-25 A2-26

We've decided to sell the car.
Við erum búin að ákveða að selja bílinn.
decide + to: salan kemur seinna
Do you enjoy working from home?
Finnst þér gott að vinna heima?
á íslensku „að vinna“, á ensku enjoy + -ing
I went to the park to run.
Ég fór í garðinn að hlaupa.
sögn → to
I went to the park for a run.
Ég fór í garðinn að hlaupa.
nafnorð → for; íslenska setningin er eins
These scissors are for cutting paper.
Þessi skæri eru til að klippa pappír.
hlutverk hlutar → for + -ing
  • Athugaðu: lærðu hverja sögn með félaga sínum. Svar við Why? → to + sögn, for + nafnorð.

if eða when; ekkert will á eftir if – If = gæti gerst („ef“). When = gerist örugglega („þegar“) – hér hjálpar íslenskan. Á eftir if, unless, when, as soon as, until notarðu nútíð líka um framtíðina – eins og á íslensku. En í afleiðingunni þarf enskan will, og hún byrjar á frumlaginu. A2-27

If I see Tom, I'll give him the key.
Ef ég hitti Tom læt ég hann fá lykilinn.
kannski hitti ég hann
When I see Tom tonight, I'll give him the key.
Þegar ég hitti Tom í kvöld læt ég hann fá lykilinn.
ég veit að ég hitti hann
If he calls, I'll tell him.
Ef hann hringir segi ég honum það.
if-hluti í nútíð, afleiðing með will
If I eat too much, I feel sick.
Ef ég borða of mikið verður mér illt.
alltaf satt: nútíð + nútíð
  • Athugaðu: kannski? → if. Örugglega? → when. Í if / when-hlutanum → nútíð; í afleiðingunni → frumlag + will (eða boðháttur, can, might).

used to, Past Simple eða usually – Used to = endurtekið eða langvarandi í fortíðinni, öðruvísi núna („var vanur að“). Past Simple = einn atburður, fjöldi skipta, nákvæm lengd. Usually + Present Simple = venja núna („er vanur að“). A2-28

I used to go to the gym three times a week.
Ég fór áður í ræktina þrisvar í viku.
gömul venja
I went to the gym yesterday.
Ég fór í ræktina í gær.
eitt skipti
I usually drive to work.
Ég keyri yfirleitt í vinnuna.
venja núna
  • Athugaðu: eitt skipti eða „hve oft“? → Past Simple. Gömul venja sem hefur breyst? → used to. Núna? → Present Simple.

Algengar villur

⚠️You don't have to smoke in the hospital.
✅You mustn't smoke in the hospital.
Málfræðilega rétt, en merkingin er röng: don't have to = óþarfi. A2-20
❌I musted leave early yesterday.
✅I had to leave early yesterday.
Must hefur enga þátíð. A2-20
❌I will must go.
✅I will have to go.
Tvær háttarsagnir geta ekki staðið saman. A2-20
❌You should to see a dentist.
✅You should see a dentist.
Á eftir should kemur ekkert to. A2-21
❌Do I should call her?
✅Should I call her?
Should myndar spurninguna sjálft: ekkert do. A2-21
❌It might to rain.
✅It might rain.
Á eftir may / might / could kemur ekkert to. A2-22
❌May be I'll call you.
✅Maybe I'll call you.
Atviksorðið er eitt orð. A2-22
❌Would you mind to open the door?
✅Would you mind opening the door?
Á eftir mind kemur -ing mynd. A2-23
❌Do you want that I help you?
✅Do you want me to help you?
want + persóna + to + grunnmynd. A2-25
❌I will can come tomorrow.
✅I will be able to come tomorrow.
Tvær háttarsagnir geta ekki staðið saman. A2-24
⚠️The road was icy, but I could drive home safely.
✅… but I managed to drive home safely.
Um eitt skipti sem tókst notarðu managed to / was able to. A2-24
❌I enjoy to cook.
✅I enjoy cooking.
enjoy + -ing mynd. A2-25
❌She suggested me to take a break.
✅She suggested taking a break.
suggest + -ing mynd, ekki suggest + persóna + to. A2-25
❌I went out for buy milk.
✅I went out to buy milk.
Á undan sögn notarðu to. A2-26
❌If it will rain, we'll stay in.
✅If it rains, we'll stay in.
Ekkert will í if-hlutanum. A2-27
❌I'll call you when I will arrive.
✅I'll call you when I arrive.
Á eftir when / as soon as / until kemur nútíð. A2-27
⚠️Unless you don't hurry, you'll be late.
✅Unless you hurry, you'll be late.
Málfræðilega rétt, en merkingin er röng: unless þýðir þegar „ef … ekki“. A2-27
❌Did you used to live here?
✅Did you use to live here?
Á eftir did skrifarðu use. A2-28
⚠️I used to go to Japan in 2018.
✅I went to Japan in 2018.
Málfræðilega rétt, en um eina ferð notarðu Past Simple; used to er um gamlar venjur sem endurtóku sig. A2-28

Gildrur fyrir íslenskumælandi

1. „Hann verður ekki að bíða eftir snjómokstri“ → he mustn't. Á íslensku þýðir „Þú verður ekki að…“ að það sé óþarfi, sama og „þarft ekki að“. Af því að must er oft þýtt „verða að“ virðist mustn't passa – en mustn't er bann. Óþarfi er don't have to. A2-20

⚠️My uncle in Skagafjordur has his own tractor with a snow plough, so after a storm he mustn't wait for the council to clear the road to his farm.
✅My uncle in Skagafjordur has his own tractor with a snow plough, so after a storm he doesn't have to wait for the council to clear the road to his farm.
Málfræðilega rétt, en mustn't þýðir að honum sé bannað að bíða. Óþarfi → doesn't have to.

2. „Ég fékk tjald lánað hjá nágrannanum“ → lent … from. Á íslensku nær „lána“ bæði yfir það að láta einhvern fá hlut og að fá hann: „lánaði mér“, „fékk lánað hjá“. Á ensku er það lend (ég læt einhvern fá) og borrow (ég fæ hjá einhverjum): borrow something from someone. A2-23

❌I lent a big tent from our neighbour for our camping trip to Thorsmork, and of course it rained the whole weekend.
✅I borrowed a big tent from our neighbour for our camping trip to Thorsmork, and of course it rained the whole weekend. eða Our neighbour lent me a big tent for our camping trip to Thorsmork, and of course it rained the whole weekend.
„fékk lánað hjá“ → borrowed from

3. „Hann kunni að hnýta flugur“ → knew to. Á íslensku segjum við „kunni að“ um kunnáttu: „Átta ára kunni hann að hnýta sínar eigin flugur.“ Bein þýðing gefur knew to, en know to þýðir á ensku að vita að maður eigi að gera eitthvað. Almenn kunnátta í fortíðinni er could. A2-24

⚠️When he was eight, Bjorn already knew to tie his own flies for trout fishing in Thingvallavatn, just like his grandfather.
✅When he was eight, Bjorn could already tie his own flies for trout fishing in Thingvallavatn, just like his grandfather.
Málfræðilega rétt, en know to merkir „vita að maður eigi að…“; kunnátta í fortíð → could

4. „Hundarnir halda áfram að gelta“ → keep to bark. Á íslensku kemur „að“ + nafnháttur á eftir „halda áfram“, „klára“ og „hætta“. Á ensku kemur -ing mynd á eftir keep, finish og stop. A2-25

❌Why do the dogs on the farm next to our summer house keep to bark every time a car drives past on the gravel road?
✅Why do the dogs on the farm next to our summer house keep barking every time a car drives past on the gravel road?
keep + -ing

5. „áður en þú ferð að sofa“ → before that you go. Á íslensku er tímaorðið oft tvö orð: „áður en“, „eftir að“. Bein þýðing gefur before that…, en á ensku er before that atviksliður („fyrir það“), ekki tengiorð. Á undan setningu stendur before eitt sér, og á eftir því nútíð, líka um framtíðina. A2-27

❌Siggi, please close all the windows in the living room before that you go to bed, or the cat will get out during the night.
✅Siggi, please close all the windows in the living room before you go to bed, or the cat will get out during the night.
„áður en“ → before

Gullnu reglurnar

  • A2-20 Mustn't = ekki gera þetta, það er bannað („mátt ekki“). Don't have to = það er ekki nauðsynlegt, þú velur („þarft ekki að“). Must hefur enga þátíð: í fortíðinni notarðu had to og á eftir will will have to.
  • A2-21 Gefðu ráð með should + grunnmynd (án to). Ought to þýðir það sama. Í neikvæðu ráði er I don't think you should… eðlilegast.
  • A2-22 Ekki viss? Notaðu may / might / could + grunnmynd. „Kannski ekki“ og „ekki víst að“ eru may not / might not – ekki couldn't, sem þýðir „ómögulegt“ eða „gat ekki“. Á eftir maybe kemur frumlagið fyrst.
  • A2-23 Ákveddu fyrst verkefnið: beiðni (Could you…?), leyfi (Could I…?) eða boð (Shall I…?). Meiri fjarlægð (could, would, would you mind, I was wondering if) hljómar kurteisara. Vinalegt svar við Would you mind…? og Do you mind if I…? er No (not at all).
  • A2-24 Could = almenn geta í fortíð. Was able to / managed to = eitt skipti sem tókst (en could see / hear / understand er í lagi). Couldn't = hvort tveggja. Á eftir will, have eða to notarðu be able to.
  • A2-25 Lærðu hverja sögn með félaga sínum: want / decide / hope + to, enjoy / finish / avoid + -ing. Like, love, hate, start, begin, continue taka hvort tveggja. Um aðra manneskju: want / ask / tell + persóna + to.
  • A2-26 Þegar þú segir af hverju einhver gerir eitthvað notarðu to + grunnmynd – ekki for + grunnmynd. Á undan nafnorði notarðu for og um hlutverk hlutar for + -ing.
  • A2-27 Á eftir if, unless, when, as soon as, before, after, until notarðu nútíð (Present Simple, eða Present Perfect um það sem er lokið) – líka um framtíðina. Will fer yfirleitt bara í afleiðinguna, og hún byrjar á frumlaginu.
  • A2-28 Used to + grunnmynd = þetta gerðist reglulega í fortíðinni eða var lengi satt, en er yfirleitt öðruvísi núna. Á eftir did / didn't skrifarðu use to. Um einn atburð eða fjölda skipta notarðu Past Simple.

Æfingar

A. Form

Fylltu í setningarnar með réttri mynd eða breyttu setningunni eins og beðið er um.

  1. A2-20 Must, have to, mustn't og don't have to: skylda og bann á ensku
    Yesterday I (have to) work late.
  2. A2-20 Must, have to, mustn't og don't have to: skylda og bann á ensku
    Breyttu í neitandi setningu: She has to wear a uniform.
  3. A2-21 Should og ought to: hvernig á að gefa ráð á ensku
    Búðu til spurningu: what / I / should / wear / to the wedding?
  4. A2-22 May, might og could: hvernig á að segja „kannski“ á ensku
    Umorðaðu með might not: Perhaps she won't come tonight.
  5. A2-23 Beiðnir, boð og leyfi á ensku: Could you, Can I, Shall I
    Would you mind (close) the door?
  6. A2-24 Could, was able to og managed to: geta í þátíð og framtíð á ensku
    I haven't able to sleep this week.
  7. A2-25 Sögn + -ing eða sögn + to? Want to, enjoy -ing og fleiri á ensku
    We've decided (move) to the coast.
  8. A2-25 Sögn + -ing eða sögn + to? Want to, enjoy -ing og fleiri á ensku
    Have you finished (use) the laptop?
  9. A2-27 Zero og first conditional: skilyrðissetningar með if á ensku
    If you (heat) ice, it melts.
  10. A2-28 Used to á ensku: „var vanur að“ og gamlar venjur
    Búðu til spurningu: you / use to / have / a pet?

B. Merking

Veldu rétta svarið.

  1. A2-20 Must, have to, mustn't og don't have to: skylda og bann á ensku
    Veldu rétta svarið: It's free. You … pay.
  2. A2-20 Must, have to, mustn't og don't have to: skylda og bann á ensku
    Veldu rétta svarið: It's a secret. You … tell anyone!
  3. A2-21 Should og ought to: hvernig á að gefa ráð á ensku
    Veldu rétta svarið: It's only my advice, but you … take the earlier train.
  4. A2-22 May, might og could: hvernig á að segja „kannski“ á ensku
    Veldu rétta svarið: I'm not sure, but I … be at the meeting tomorrow.
  5. A2-23 Beiðnir, boð og leyfi á ensku: Could you, Can I, Shall I
    Veldu rétta svarið: … leave early today? I have a dentist's appointment.
  6. A2-24 Could, was able to og managed to: geta í þátíð og framtíð á ensku
    Veldu rétta svarið: The door was locked, but we … get in through the window.
  7. A2-26 To eða for? Hvernig á að segja „til að“ á ensku
    Veldu rétta svarið: We stopped at a café … a coffee.
  8. A2-27 Zero og first conditional: skilyrðissetningar með if á ensku
    Veldu rétta svarið: … I get home tonight, I'll call you.
  9. A2-27 Zero og first conditional: skilyrðissetningar með if á ensku
    Veldu rétta svarið: … you have a ticket, you can't go in.
  10. A2-28 Used to á ensku: „var vanur að“ og gamlar venjur
    Veldu rétta svarið: We … Paris three times last year.

C. Finndu villuna

Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.

  1. A2-21 Should og ought to: hvernig á að gefa ráð á ensku
    She shoulds rest more.
  2. A2-22 May, might og could: hvernig á að segja „kannski“ á ensku
    The bus maybe late.
  3. A2-23 Beiðnir, boð og leyfi á ensku: Could you, Can I, Shall I
    Do you mind if I will open the window?
  4. A2-24 Could, was able to og managed to: geta í þátíð og framtíð á ensku
    I want to can play the guitar.
  5. A2-25 Sögn + -ing eða sögn + to? Want to, enjoy -ing og fleiri á ensku
    I want that you help me.
  6. A2-26 To eða for? Hvernig á að segja „til að“ á ensku
    This bag is to carrying a laptop.
  7. A2-27 Zero og first conditional: skilyrðissetningar með if á ensku
    We'll wait until he will come.
  8. A2-28 Used to á ensku: „var vanur að“ og gamlar venjur
    I didn't use to like coffee, but now I love it.

D. Í samhengi

Fylltu í eyðurnar í samtalinu.

Advice for a new student
Leo: I start at the language school next week. Do I 29 bring anything on the first day?
Mia: Just a notebook. You 30 wear a uniform — you can wear what you like. But you 31 use your phone in class. That's a strict rule.
Leo: OK. What else 32 (should / have to) I do?
Mia: I think you should practise 33 (speak) every day. And if you 34 (have) a problem, ask the teacher. She's very kind.
Leo: Great. I'm a bit nervous. When I was at school, I 35 (not / like) speaking in front of the class.
Mia: Me too! But last term I 36 (manage) to give a ten-minute talk in English.
Leo: Wow. I went to a bookshop yesterday 37 buy a dictionary, but they didn't have one.
Mia: Don't worry. I've got two. 38 I lend you one?

E. Spreyttu þig

Skrifaðu á ensku um vinnuna þína eða skólann, helgina og æskuna.

  1. A2-20 Must, have to, mustn't og don't have to: skylda og bann á ensku
    Skrifaðu um vinnuna þína eða skólann: eitt sem þú þarft að gera og eitt sem þú þarft ekki að gera. Gefðu svo vini eða vinkonu eitt ráð með should.
  2. A2-27 Zero og first conditional: skilyrðissetningar með if á ensku
    Skrifaðu tvær setningar um helgina: aðra með if og hina með when.
  3. A2-28 Used to á ensku: „var vanur að“ og gamlar venjur
    Skrifaðu um æskuna: eitt sem þú gerðir reglulega, eitt sem þú kunnir og eitt sem þér líkaði ekki.

F. Blönduð upprifjun

Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.

  1. A2-19 Present Perfect eða Past Simple? Munurinn útskýrður á íslensku
    I (see) that film last week.
  2. A2-15 Give me the book eða give it to me? Sagnir með tveimur andlögum á ensku
    Veldu rétta svarið: Can you ?
  3. A2-05 Framtíð á ensku: will, going to, Present Continuous eða Present Simple?
    Hurry up! The film (start). Notaðu be about to.
Svör

A. Form

  1. had to
  2. She doesn't have to wear a uniform. / She does not have to wear a uniform.
  3. What should I wear to the wedding?
  4. She might not come tonight.
  5. closing
  6. been
  7. to move
  8. using
  9. heat
  10. Did you use to have a pet?

B. Merking

  1. don't have to
  2. mustn't
  3. should
  4. might not
  5. Could I
  6. managed to
  7. for
  8. When
  9. Unless
  10. visited

C. Finndu villuna

  1. She should rest more.
  2. The bus may be late. / The bus might be late. / The bus could be late.
  3. Do you mind if I open the window?
  4. I want to be able to play the guitar.
  5. I want you to help me.
  6. This bag is for carrying a laptop.
  7. We'll wait until he comes. / We will wait until he comes.
  8. ✓ I didn't use to like coffee, but now I love it.

D. Í samhengi

  1. have to / need to
  2. don't have to / don't need to / needn't
  3. mustn't / can't / aren't allowed to
  4. should
  5. speaking
  6. have
  7. didn't use to like / never used to like / didn't like
  8. managed
  9. to / in order to
  10. Shall / Can / Should

E. Spreyttu þig

  1. I have to start at eight. I don't have to wear a suit. You should get up earlier!
  2. If the weather is nice, I'll go for a walk. When I get home on Friday, I'll order a pizza.
  3. I used to play in the park every day. I could swim when I was five. I didn't use to like fish.

F. Blönduð upprifjun

  1. saw
  2. explain the rules to me
  3. is about to start
Android appLærðu á ferðinni Google Play