Upprifjun: háttarsagnir, sagnamynstur og skilyrðissetningar á ensku (A2-20–A2-28)
Review: Modals, Verb Patterns and Conditionals
Á þessari síðu
Þessi upprifjun nær yfir
Markmið
Eftir þessa kennslustund geturðu talað um reglur, ráð, möguleika, beiðnir og getu með réttri háttarsögn, sett seinni sögnina í rétta mynd, útskýrt af hverju þú gerir eitthvað og talað um raunveruleg skilyrði og gamlar venjur – og valið á milli formanna þegar þau koma fyrir saman.
Það sem við lærðum
| Kennslustund | Efni | Lykildæmi |
|---|---|---|
| A2-20 | must / have to = nauðsynlegt („verð að“, „þarf að“); mustn't / can't = bannað („mátt ekki“); don't have to = óþarfi („þarft ekki að“); had to, will have to | You mustn't touch that wire. It's dangerous. |
| A2-21 | should / shouldn't / ought to um ráð og skoðanir („ættir að“); I don't think you should…; Why don't you…? | You look tired. You should go to bed early tonight. |
| A2-22 | may / might / could = mögulegt en ekki víst („kannski“, „gæti“); may not / might not = kannski ekki („ekki víst að“); maybe og may be | Take an umbrella. It might rain later. |
| A2-23 | beiðnir (Could you…?), leyfi (Could I…? May I…?), boð (Shall I…? I'll…); Would you mind + -ing mynd? | Would you mind speaking more slowly? |
| A2-24 | could = almenn geta í fortíð („kunni“, „gat“); was able to / managed to = eitt skipti sem tókst („tókst að“); couldn't = hvort tveggja; will be able to | After three hours, she finally managed to fix the printer. |
| A2-25 | want / decide / hope + to; enjoy / finish / avoid + -ing mynd; want / ask / tell + persóna + to | My parents want me to become a lawyer. |
| A2-26 | tilgangur: to + grunnmynd; for + nafnorð; for + -ing mynd um hlutverk hlutar | I went to the supermarket to buy some eggs. |
| A2-27 | if + Present Simple, Present Simple (alltaf satt); if + Present Simple, will (raunveruleg framtíð); unless; nútíð á eftir when, as soon as, until | If it rains tomorrow, we'll have the party inside. |
| A2-28 | used to + grunnmynd um gamlar venjur og ástand sem hefur breyst; didn't use to; Did you use to…? | I used to have long hair. |
Mikilvægur samanburður
mustn't og don't have to – Mustn't er kaðallinn: þetta er bannað. Don't have to er matseðillinn: þetta er óþarfi, þú velur. Íslenskan gerir sama greinarmun: „mátt ekki“ og „þarft ekki að“. Þýddu must not aldrei sem „verður ekki að“. A2-20
- Athugaðu: er þetta bannað („mátt ekki“)? → mustn't / can't. Er þetta bara óþarfi („þarft ekki að“)? → don't have to.
must / have to og should – Must / have to er skylda: henni geturðu ekki hafnað. Should er ráð: góð hugmynd, en þú mátt hafna því. Á íslensku: „verður að“ og „ættir að“. A2-20 A2-21
- Athugaðu: regla eða lög („verður að“)? → must / have to. Þín skoðun („ættir að“)? → should.
might not og couldn't; could (möguleiki) og could (geta í fortíð) – May not / might not = kannski ekki („ekki víst að“). Couldn't = ómögulegt eða gat ekki. Could getur þýtt „það er mögulegt“ („gæti“) eða „ég gat“. A2-22 A2-24
- Athugaðu: ekki viss („gæti“, „kannski“)? → may / might (not). Gat ekki eða geta í fortíð („gat“)? → could / couldn't.
could (almenn geta) og was able to / managed to (eitt skipti sem tókst) – Could er merkið á jakkanum: kunnátta sem þú hafðir. Was able to / managed to er bikarinn: einn erfiður sigur. Í neitun passar couldn't í bæði skiptin. Íslenska „gat“ um eitt skipti er ekki could – „tókst að“ vísar þér rétta leið. A2-24
- Athugaðu: kunnátta í lengri tíma? → could. Eitt skipti sem tókst? → was able to / managed to. Neitun? → couldn't.
Could you…?, Could I…? og Shall I…? – Veldu fyrst verkefnið. You gerir → beiðni. I geri → leyfi. I býðst til að gera eitthvað fyrir þig → boð. Á íslensku: „Gætirðu…?“, „Mætti ég…?“ og „Á ég að…?“. A2-23
- Athugaðu: hver gerir, og er þetta boð? You → beiðni; I (spyr) → leyfi; I (hjálpa) → boð.
to eða -ing; to (tilgangur) eða for – Fyrri sögnin ræður mynstrinu: decide to, enjoy -ing. Íslenska „að“ er ekki alltaf to. Um tilgang skaltu skoða næsta orð: sögn → to; nafnorð → for; hlutverk hlutar → for + -ing. „Til að“ er to, ekki for to. A2-25 A2-26
- Athugaðu: lærðu hverja sögn með félaga sínum. Svar við Why? → to + sögn, for + nafnorð.
if eða when; ekkert will á eftir if – If = gæti gerst („ef“). When = gerist örugglega („þegar“) – hér hjálpar íslenskan. Á eftir if, unless, when, as soon as, until notarðu nútíð líka um framtíðina – eins og á íslensku. En í afleiðingunni þarf enskan will, og hún byrjar á frumlaginu. A2-27
- Athugaðu: kannski? → if. Örugglega? → when. Í if / when-hlutanum → nútíð; í afleiðingunni → frumlag + will (eða boðháttur, can, might).
used to, Past Simple eða usually – Used to = endurtekið eða langvarandi í fortíðinni, öðruvísi núna („var vanur að“). Past Simple = einn atburður, fjöldi skipta, nákvæm lengd. Usually + Present Simple = venja núna („er vanur að“). A2-28
- Athugaðu: eitt skipti eða „hve oft“? → Past Simple. Gömul venja sem hefur breyst? → used to. Núna? → Present Simple.
Algengar villur
Gildrur fyrir íslenskumælandi
1. „Hann verður ekki að bíða eftir snjómokstri“ → he mustn't. Á íslensku þýðir „Þú verður ekki að…“ að það sé óþarfi, sama og „þarft ekki að“. Af því að must er oft þýtt „verða að“ virðist mustn't passa – en mustn't er bann. Óþarfi er don't have to. A2-20
2. „Ég fékk tjald lánað hjá nágrannanum“ → lent … from. Á íslensku nær „lána“ bæði yfir það að láta einhvern fá hlut og að fá hann: „lánaði mér“, „fékk lánað hjá“. Á ensku er það lend (ég læt einhvern fá) og borrow (ég fæ hjá einhverjum): borrow something from someone. A2-23
3. „Hann kunni að hnýta flugur“ → knew to. Á íslensku segjum við „kunni að“ um kunnáttu: „Átta ára kunni hann að hnýta sínar eigin flugur.“ Bein þýðing gefur knew to, en know to þýðir á ensku að vita að maður eigi að gera eitthvað. Almenn kunnátta í fortíðinni er could. A2-24
4. „Hundarnir halda áfram að gelta“ → keep to bark. Á íslensku kemur „að“ + nafnháttur á eftir „halda áfram“, „klára“ og „hætta“. Á ensku kemur -ing mynd á eftir keep, finish og stop. A2-25
5. „áður en þú ferð að sofa“ → before that you go. Á íslensku er tímaorðið oft tvö orð: „áður en“, „eftir að“. Bein þýðing gefur before that…, en á ensku er before that atviksliður („fyrir það“), ekki tengiorð. Á undan setningu stendur before eitt sér, og á eftir því nútíð, líka um framtíðina. A2-27
Gullnu reglurnar
- A2-20 Mustn't = ekki gera þetta, það er bannað („mátt ekki“). Don't have to = það er ekki nauðsynlegt, þú velur („þarft ekki að“). Must hefur enga þátíð: í fortíðinni notarðu had to og á eftir will will have to.
- A2-21 Gefðu ráð með should + grunnmynd (án to). Ought to þýðir það sama. Í neikvæðu ráði er I don't think you should… eðlilegast.
- A2-22 Ekki viss? Notaðu may / might / could + grunnmynd. „Kannski ekki“ og „ekki víst að“ eru may not / might not – ekki couldn't, sem þýðir „ómögulegt“ eða „gat ekki“. Á eftir maybe kemur frumlagið fyrst.
- A2-23 Ákveddu fyrst verkefnið: beiðni (Could you…?), leyfi (Could I…?) eða boð (Shall I…?). Meiri fjarlægð (could, would, would you mind, I was wondering if) hljómar kurteisara. Vinalegt svar við Would you mind…? og Do you mind if I…? er No (not at all).
- A2-24 Could = almenn geta í fortíð. Was able to / managed to = eitt skipti sem tókst (en could see / hear / understand er í lagi). Couldn't = hvort tveggja. Á eftir will, have eða to notarðu be able to.
- A2-25 Lærðu hverja sögn með félaga sínum: want / decide / hope + to, enjoy / finish / avoid + -ing. Like, love, hate, start, begin, continue taka hvort tveggja. Um aðra manneskju: want / ask / tell + persóna + to.
- A2-26 Þegar þú segir af hverju einhver gerir eitthvað notarðu to + grunnmynd – ekki for + grunnmynd. Á undan nafnorði notarðu for og um hlutverk hlutar for + -ing.
- A2-27 Á eftir if, unless, when, as soon as, before, after, until notarðu nútíð (Present Simple, eða Present Perfect um það sem er lokið) – líka um framtíðina. Will fer yfirleitt bara í afleiðinguna, og hún byrjar á frumlaginu.
- A2-28 Used to + grunnmynd = þetta gerðist reglulega í fortíðinni eða var lengi satt, en er yfirleitt öðruvísi núna. Á eftir did / didn't skrifarðu use to. Um einn atburð eða fjölda skipta notarðu Past Simple.
Æfingar
A. Form
Fylltu í setningarnar með réttri mynd eða breyttu setningunni eins og beðið er um.
-
A2-20 Must, have to, mustn't og don't have to: skylda og bann á ensku Yesterday I (have to) work late.
-
A2-20 Must, have to, mustn't og don't have to: skylda og bann á ensku Breyttu í neitandi setningu: She has to wear a uniform.
-
A2-21 Should og ought to: hvernig á að gefa ráð á ensku Búðu til spurningu: what / I / should / wear / to the wedding?
-
A2-22 May, might og could: hvernig á að segja „kannski“ á ensku Umorðaðu með might not: Perhaps she won't come tonight.
-
A2-23 Beiðnir, boð og leyfi á ensku: Could you, Can I, Shall I Would you mind (close) the door?
-
A2-24 Could, was able to og managed to: geta í þátíð og framtíð á ensku I haven't able to sleep this week.
-
A2-25 Sögn + -ing eða sögn + to? Want to, enjoy -ing og fleiri á ensku We've decided (move) to the coast.
-
A2-25 Sögn + -ing eða sögn + to? Want to, enjoy -ing og fleiri á ensku Have you finished (use) the laptop?
-
A2-27 Zero og first conditional: skilyrðissetningar með if á ensku If you (heat) ice, it melts.
-
A2-28 Used to á ensku: „var vanur að“ og gamlar venjur Búðu til spurningu: you / use to / have / a pet?
B. Merking
Veldu rétta svarið.
-
A2-20 Must, have to, mustn't og don't have to: skylda og bann á ensku Veldu rétta svarið: It's free. You … pay.
-
A2-20 Must, have to, mustn't og don't have to: skylda og bann á ensku Veldu rétta svarið: It's a secret. You … tell anyone!
-
A2-21 Should og ought to: hvernig á að gefa ráð á ensku Veldu rétta svarið: It's only my advice, but you … take the earlier train.
-
A2-22 May, might og could: hvernig á að segja „kannski“ á ensku Veldu rétta svarið: I'm not sure, but I … be at the meeting tomorrow.
-
A2-23 Beiðnir, boð og leyfi á ensku: Could you, Can I, Shall I Veldu rétta svarið: … leave early today? I have a dentist's appointment.
-
A2-24 Could, was able to og managed to: geta í þátíð og framtíð á ensku Veldu rétta svarið: The door was locked, but we … get in through the window.
-
A2-26 To eða for? Hvernig á að segja „til að“ á ensku Veldu rétta svarið: We stopped at a café … a coffee.
-
A2-27 Zero og first conditional: skilyrðissetningar með if á ensku Veldu rétta svarið: … I get home tonight, I'll call you.
-
A2-27 Zero og first conditional: skilyrðissetningar með if á ensku Veldu rétta svarið: … you have a ticket, you can't go in.
-
A2-28 Used to á ensku: „var vanur að“ og gamlar venjur Veldu rétta svarið: We … Paris three times last year.
C. Finndu villuna
Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.
-
A2-21 Should og ought to: hvernig á að gefa ráð á ensku She shoulds rest more.
-
A2-22 May, might og could: hvernig á að segja „kannski“ á ensku The bus maybe late.
-
A2-23 Beiðnir, boð og leyfi á ensku: Could you, Can I, Shall I Do you mind if I will open the window?
-
A2-24 Could, was able to og managed to: geta í þátíð og framtíð á ensku I want to can play the guitar.
-
A2-25 Sögn + -ing eða sögn + to? Want to, enjoy -ing og fleiri á ensku I want that you help me.
-
A2-26 To eða for? Hvernig á að segja „til að“ á ensku This bag is to carrying a laptop.
-
A2-27 Zero og first conditional: skilyrðissetningar með if á ensku We'll wait until he will come.
-
A2-28 Used to á ensku: „var vanur að“ og gamlar venjur I didn't use to like coffee, but now I love it.
D. Í samhengi
Fylltu í eyðurnar í samtalinu.
Leo: I start at the language school next week. Do I 29 bring anything on the first day?
Mia: Just a notebook. You 30 wear a uniform — you can wear what you like. But you 31 use your phone in class. That's a strict rule.
Leo: OK. What else 32 (should / have to) I do?
Mia: I think you should practise 33 (speak) every day. And if you 34 (have) a problem, ask the teacher. She's very kind.
Leo: Great. I'm a bit nervous. When I was at school, I 35 (not / like) speaking in front of the class.
Mia: Me too! But last term I 36 (manage) to give a ten-minute talk in English.
Leo: Wow. I went to a bookshop yesterday 37 buy a dictionary, but they didn't have one.
Mia: Don't worry. I've got two. 38 I lend you one?
E. Spreyttu þig
Skrifaðu á ensku um vinnuna þína eða skólann, helgina og æskuna.
-
A2-20 Must, have to, mustn't og don't have to: skylda og bann á ensku Skrifaðu um vinnuna þína eða skólann: eitt sem þú þarft að gera og eitt sem þú þarft ekki að gera. Gefðu svo vini eða vinkonu eitt ráð með should.
-
A2-27 Zero og first conditional: skilyrðissetningar með if á ensku Skrifaðu tvær setningar um helgina: aðra með if og hina með when.
-
A2-28 Used to á ensku: „var vanur að“ og gamlar venjur Skrifaðu um æskuna: eitt sem þú gerðir reglulega, eitt sem þú kunnir og eitt sem þér líkaði ekki.
F. Blönduð upprifjun
Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.
-
A2-19 Present Perfect eða Past Simple? Munurinn útskýrður á íslensku I (see) that film last week.
-
A2-15 Give me the book eða give it to me? Sagnir með tveimur andlögum á ensku Veldu rétta svarið: Can you ?
-
A2-05 Framtíð á ensku: will, going to, Present Continuous eða Present Simple? Hurry up! The film (start). Notaðu be about to.
Svör
A. Form
- had to
- She doesn't have to wear a uniform. / She does not have to wear a uniform.
- What should I wear to the wedding?
- She might not come tonight.
- closing
- been
- to move
- using
- heat
- Did you use to have a pet?
B. Merking
- don't have to
- mustn't
- should
- might not
- Could I
- managed to
- for
- When
- Unless
- visited
C. Finndu villuna
- She should rest more.
- The bus may be late. / The bus might be late. / The bus could be late.
- Do you mind if I open the window?
- I want to be able to play the guitar.
- I want you to help me.
- This bag is for carrying a laptop.
- We'll wait until he comes. / We will wait until he comes.
- ✓ I didn't use to like coffee, but now I love it.
D. Í samhengi
- have to / need to
- don't have to / don't need to / needn't
- mustn't / can't / aren't allowed to
- should
- speaking
- have
- didn't use to like / never used to like / didn't like
- managed
- to / in order to
- Shall / Can / Should
E. Spreyttu þig
- I have to start at eight. I don't have to wear a suit. You should get up earlier!
- If the weather is nice, I'll go for a walk. When I get home on Friday, I'll order a pizza.
- I used to play in the park every day. I could swim when I was five. I didn't use to like fish.
F. Blönduð upprifjun
- saw
- explain the rules to me
- is about to start
