SlowingoQrammatika
A2 27 / 38

Feil + to, yoxsa feil + -ing? Want to, enjoy -ing azərbaycanca

Verb + -ing or Verb + To

Bu səhifədə
  1. Məqsəd
  2. Əsas fikir
  3. Azərbaycan dili və ingilis dili
  4. Quruluş
  5. İstifadə
  6. Tez-tez edilən səhvlər
  7. Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
  8. Qarışdırmayın
  9. Yazılış və tələffüz
  10. Qızıl qayda
  11. Tapşırıqlar

Məqsəd

Bu dərsdən sonra siz want, decide, enjoy və finish kimi işlək feillərdən sonra ikinci feili düzgün formada, yəni to ilə məsdər (to-infinitive) və ya -ing forması ilə işlədə biləcəksiniz. Həmçinin başqalarının nə etməsini istədiyinizi deyə biləcəksiniz (I want you to listen).

Əsas fikir

İngilis dilində iki feil tez-tez yan-yana gəlir: I want to go. I enjoy cooking. Birinci feil ikinci feilin formasını müəyyən edir.

A1-25 dərsindəki oxu xatırlayırsınız? To çox vaxt ox kimi irəliyə, hələ baş verməmiş işə yönəlir. Want, hope, plan, decide və ya promise deyəndə ikinci iş sonra gəlir: I decided to learn the guitar, yəni öyrənmək gələcəkdədir.

-ing forması isə çox vaxt işin özünə, real və tanış bir şey kimi baxır. Enjoy, finish, avoid və ya keep deyəndə fəaliyyətdən bütöv bir şey kimi danışırsınız: I enjoy cooking.

Bu, qanun deyil, yadda saxlamağa kömək edən bir vasitədir: istisnalar var. Ən etibarlı yol hər feili öz «tərəf-müqabili» ilə birlikdə, bir blok kimi öyrənməkdir: decide to, enjoy -ing.

Azərbaycan dili və ingilis dili

Azərbaycan dilində ikinci feil adətən məsdər formasında gəlir: -maq / -mək, və hal şəkilçisi ilə -mağı / -məyi, -mağa / -məyə, -maqdan / -məkdən: «getmək istəyirəm», «yemək bişirməyi sevirəm», «ağlamağa başladı», «bayırda yeməkdən qaçırıq». Burada iki dil bir-birinə oxşayır: azərbaycancada da hansı halın gələcəyini birinci feil müəyyən edir. Amma azərbaycan məsdəri ingiliscədə həm to, həm də -ing ola bilər, ona görə tərcümə ilə seçmək olmur: hər feili ingiliscə öz qəlibi ilə öyrənin. Başqa adamın nə etməsini istəyəndə azərbaycanca çox vaxt ki ilə budaq cümlə qururuq: «İstəyirəm ki, sən gələsən», «Dedi ki, gözləyim». İngiliscədə that yox, want / ask / tell + adam + to qəlibi lazımdır.

AzərbaycancaMənasıİngiliscə
Maşını satmaq qərarına gəlmişik.qərar → sonrakı işWe've decided to sell the car.
Evdən işləmək xoşuna gəlir?fəaliyyətin özüDo you enjoy working from home?
Hesabatı yazıb qurtardım.iş bitdiI've just finished writing the report.
Ayın sonunda bayırda yemək yeməkdən qaçırıq.-dan halı, amma ingiliscədə -ingWe avoid eating out at the end of the month.
Körpə ağlamağa başladı.hər iki forma mümkündürThe baby started crying / to cry.
Valideynlərim istəyirlər ki, hüquqşünas olum.başqa adamdan istəkMy parents want me to become a lawyer.
Müdir bizə dedi ki, sabah yenə gələk.göstərişThe manager told us to come back tomorrow.

Quruluş

Feil + to ilə məsdər

FeilNümunə
wantI want to travel.
needYou need to sleep.
decideWe decided to stay.
hopeI hope to see you soon.
planThey're planning to move.
promiseHe promised to call.
agreeShe agreed to help.
learnMy son is learning to swim.
tryI tried to open it.
would likeI'd like to book a table.

Feil + -ing forması

FeilNümunə
enjoyI enjoy reading.
finishHave you finished eating?
mindI don't mind waiting.
stopHe stopped smoking. (= artıq siqaret çəkmir)
keepShe keeps calling me.
avoidI avoid driving at rush hour.
suggestTom suggested taking a taxi.
imagineImagine living by the sea!
practise (UK) / practice (US)I practise speaking every day.

Hər ikisi mümkündür — like, love, hate, start, begin, continue (A1-25 dərsinin təkrarı)

Feil+ to+ -ing
like / love / hateI like to cook.I like cooking.
start / beginIt started to rain.It started raining.
continuePrices continue to rise.Prices continue rising.

Feil + adam + to ilə məsdər

FeilNümunə
wantI want you to listen.
askShe asked me to wait.
tellThe doctor told him to rest.
would likeWe'd like you to join us.

İnkar: not sözünü to sözündən və ya -ing formasından əvvəl qoyun: I decided not to go. Imagine not having a phone!

İstifadə

1Feil + to: istəmək, qərar vermək, planlaşdırmaq

Bu feillərdən sonra ikinci iş adətən birincidən sonra baş verir: istədiyiniz, planlaşdırdığınız və ya söz verdiyiniz bir iş.

I need to buy a new phone charger.
Telefona yeni şarj cihazı almalıyam.
need + to
We've decided to sell the car.
Maşını satmaq qərarına gəlmişik.
«satmaq qərarına» → decided to
She hopes to study medicine.
O, tibb fakültəsində oxumağa ümid edir.
«o» qadındır → she
They're planning to get married next year.
Onlar gələn il evlənməyi planlaşdırırlar.
«-məyi» olsa da, ingiliscədə planning to
My grandmother is learning to use a smartphone.
Nənəm smartfondan istifadə etməyi öyrənir.
learn + to
I tried to call you, but your phone was off.
Sənə zəng etməyə çalışdım, amma telefonun bağlı idi.
try + to = cəhd etmək

2Feil + -ing: xoşlamaq, bitirmək, qaçmaq

Bu feillərdən sonra ikinci feil -ing formasında gəlir. Onları bir qrup kimi öyrənin.

Do you enjoy working from home?
Evdən işləmək xoşuna gəlir?
azərbaycancada məsdər, ingiliscədə enjoy + -ing
I've just finished writing the report.
Hesabatı indicə yazıb qurtardım.
finish + -ing
He kept talking during the film.
Film boyu danışıb durdu.
«danışıb durdu» → kept talking
We avoid eating out at the end of the month.
Ayın sonunda bayırda yemək yeməkdən qaçırıq.
avoid + -ing
My teacher suggested watching films in English.
Müəllimim ingiliscə film izləməyi məsləhət gördü.
suggest + -ing
Would you mind closing the door?
Zəhmət olmasa, qapını bağlayardınız?
nəzakətli xahiş: A2-23 dərsinə baxın

3Like, love, hate, start, begin, continue: hər iki forma

Bu feillər hər iki formanı qəbul edir, məna isə ya heç, ya da çox az dəyişir (like, love və hate feillərini A1-25 dərsində görmüsünüz). Like ilə -ing forması çox vaxt həzz bildirir; like to isə vərdiş və ya sizə ağıllı görünən bir iş ola bilər. Amerika ingiliscəsində hər iki məna üçün like to çox işlənir. Feildən əvvəl would like həmişə to ilə gəlir.

I love swimming in the sea.
Dənizdə üzməyi çox sevirəm.
= I love to swim in the sea.
She hates getting up early.
O, tezdən durmağı heç sevmir.
I like to check my emails before breakfast.
Səhər yeməyindən əvvəl e-poçtuma baxmağı xoşlayıram.
vərdiş
The baby started crying as soon as we left.
Biz çıxan kimi körpə ağlamağa başladı.
= started to cry
Everyone began to laugh.
Hamı gülməyə başladı.
= began laughing
I'd like to try the fish, please.
Balığı dadmaq istərdim.
would like + to

4Feil + adam + to: want, ask, tell

Başqa adamın nə etməsini istədiyinizi demək üçün adamı (çox vaxt obyekt əvəzliyini) feil ilə to arasına qoyun.

My parents want me to become a lawyer.
Valideynlərim istəyirlər ki, hüquqşünas olum.
«istəyirlər ki, … olum» → want me to become
Can I ask you to turn your phone off?
Sizdən telefonunuzu söndürməyi xahiş edə bilərəm?
ask + adam + to
The manager told us to come back tomorrow.
Müdir bizə dedi ki, sabah yenə gələk.
«dedi ki, … gələk» → told us to come
She asked him not to tell anyone.
O, ondan heç kimə deməməsini xahiş etdi.
not + to; she → qadın, him → kişi

5İnkar formaları: not to / not + -ing

not sözünü birbaşa ikinci feildən əvvəl qoyun.

He promised not to be late again.
O, bir daha gecikməyəcəyinə söz verdi.
not to
I've decided not to buy a car.
Maşın almamaq qərarına gəlmişəm.
«almamaq» → not to buy
Imagine not having to work on Mondays!
Təsəvvür et ki, bazar ertələri işləməli deyilsən!
not having to

Tez-tez edilən səhvlər

❌I enjoy to cook.
✅I enjoy cooking.
enjoy + -ing forması.
❌I want going home.
✅I want to go home.
want + to ilə məsdər.
❌We decided going by train.
✅We decided to go by train.
decide + to ilə məsdər.
❌I want that you come.
✅I want you to come.
want + adam + to ilə məsdər.
❌She suggested me to take a break.
✅She suggested taking a break.
suggest + -ing forması, suggest + adam + to yox. (Suggest + that budaq cümləsi: B2-14 dərsinə baxın.)
❌I'd like going to the concert.
✅I'd like to go to the concert.
would like + to ilə məsdər.
❌He told to me to wait.
✅He told me to wait.
tell + adam: adamdan əvvəl to gəlmir.
❌I finished to read the book.
✅I finished reading the book.
finish + -ing forması.

Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər

1. «-maq / -mək» → hər yerdə to. Azərbaycan məsdəri ingiliscə to go, to read kimi öyrənilir, ona görə çoxları hər feildən sonra to qoyur: «yazmağı qurtardı» → finished to write, «gecikməkdən qaçır» → avoids to be late. Amma finish, enjoy, avoid, keep, mind, suggest feillərindən sonra -ing forması gəlir.

❌Murad has finished to paint the kitchen.
✅Murad has finished painting the kitchen.
❌Leyla avoids to drive in the city centre.
✅Leyla avoids driving in the city centre.

2. «İstəyir ki, …» → want that. Azərbaycancada başqa adamdan istəyi ki ilə deyirik: «Atası istəyir ki, Aysel Bakıda oxusun». İngiliscədə want sözündən sonra that budaq cümləsi gəlmir: want + adam + to.

❌Aysel's father wants that she studies in Baku.
✅Aysel's father wants her to study in Baku.

3. «Dedi ki, …» → said me to. «Demək» feili ingiliscədə həm say, həm də tell olur. Göstəriş verəndə tell + adam + to lazımdır; say sözündən sonra adam birbaşa gəlmir.

❌Kamran said me to call him later.
✅Kamran told me to call him later.
❌The doctor said to my grandfather to walk every day.
✅The doctor told my grandfather to walk every day.

4. «Təklif etdi ki, …» → suggested us to. «Nigar təklif etdi ki, kafedə görüşək» cümləsini sözbəsöz tərcümə etsək, suggest + adam + to alınır. Suggest sözündən sonra -ing forması işlədin.

❌Nigar suggested us to meet at the café.
✅Nigar suggested meeting at the café.

Qarışdırmayın

like + -ing və would like + to — Like = ümumiyyətlə; would like = indi istəyirəm, nəzakətlə. A1-25 dərsinə baxın.

I like dancing.
Rəqs etməyi xoşlayıram.
ümumiyyətlə, bu, xoşuma gəlir
I'd like to dance.
Rəqs etmək istərdim.
indi: nəzakətli arzu

stop + -ing — Bu dərsdə stop + -ing «artıq bu işi görməmək» deməkdir. Stop + to başqa mənadadır: B2-15 dərsinə baxın.

I stopped drinking coffee last year.
Keçən il qəhvə içməyi tərgitdim.
indi içmirəm

try + to — Burada try to «cəhd etmək» deməkdir. Try + -ing başqa mənadadır: B2-15 dərsinə baxın. Feillərin daha uzun siyahısı B1-17 dərsində, adam + to ilə işlənən başqa feillər (advise, remind, persuade) isə B1-18 dərsindədir.

I tried to fix the printer, but it still doesn't work.
Printeri düzəltməyə çalışdım, amma hələ də işləmir.

-ing formasındakı start / begin — Start və ya begin özü -ing formasında olanda to daha yaxşıdır: iki -ing forması yan-yana yöndəmsiz səslənir.

It's starting to rain.
Yağış yağmağa başlayır.
starting raining yox

Yazılış və tələffüz

  • -ing formasının yazılışı: sondakı oxunmayan e düşür (make → making, practise → practising); bir vurğulu qısa saitdən sonra sondakı bir samit qoşalaşır (stop → stopping, begin → beginning); -ie → -ying (lie → lying). A1-22 dərsinə baxın.
  • -ing sonluğundakı /ŋ/ səsi azərbaycan dilində yoxdur. Bu, burun səsidir: dilin arxası damağa toxunur və hava burundan çıxır. Sonda ayrıca /ɡ/ və ya /q/ səsi deməyin, onu /n/ ilə də əvəz etməyin.
  • Feildən əvvəl to zəif deyilir: /tə/. I need to go cümləsində to çox qısa eşidilir.
  • Britaniya ingiliscəsində practise feildir, practice isə isim. Amerika ingiliscəsində practice hər ikisidir.
  • Tez, qeyri-rəsmi danışıqda want to çox vaxt "wanna" kimi eşidilir: /ˈwɒnə/ (UK), /ˈwɑːnə/ (US). Adi yazıda wanna yazmayın. want sözündəki /w/ səsini «v» kimi deməyin: dodaqlar dairəvi olur.

Qızıl qayda

Hər feili öz tərəf-müqabili ilə öyrənin: want / decide / hope + to, enjoy / finish / avoid + -ing. Like, love, hate, start, begin və continue hər ikisini qəbul edir. Başqa adamdan danışanda want / ask / tell + adam + to deyin. Azərbaycancadakı «ki» budaq cümləsini (want that) tərcümə etməyin.

Tapşırıqlar

A. Quruluş

Mötərizədəki feili düzgün formada yazın.

  1. I've decided (take) a cooking class.
  2. Do you enjoy (live) in the city?
  3. She promised (not / tell) anyone.
  4. We need (leave) at seven.
  5. Please stop (make) that noise!
  6. Imagine (have) a house by the sea!

B. Məna

Düzgün variantı seçin və ya cümləni tamamlayın.

  1. Düzgün cavabı seçin: He kept … the same question.
  2. Düzgün cavabı seçin: They agreed … the cost.
  3. Düzgün cavabı seçin: I'd like … the fish, please.
  4. Düzgün cavabı seçin: It started … at six.
  5. Müəllimin sözlərini başqasına çatdırın: "Wait here," the teacher said to us. The teacher told us .

C. Səhvi tapın

Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.

  1. I want that you help me.
  2. He suggested to go to the beach.
  3. Would you like coming with us?
  4. I love cooking for my friends.

D. Mətndə

Mətni mötərizədəki feillərin düzgün forması ilə tamamlayın.

New year, new habits
This year I've decided 16 (get) fit. I want 17 (run) a 10K race in the autumn. I don't enjoy 18 (go) to the gym, so I've started 19 (cycle) to work. My sister keeps 20 (send) me healthy recipes, and she asked me 21 (join) her yoga class too.

E. Sizin növbəniz

Özünüz haqqında ingiliscə yazın.

  1. Bu il etməyə qərar verdiyiniz bir şeyi və tərgitmək istədiyiniz bir vərdişi yazın.
  2. Həftə sonları etməyi xoşladığınız iki şeyi və etməkdən qaçdığınız bir şeyi yazın.

F. Qarışıq təkrar

Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.

  1. A1-25 Like, want və would like azərbaycanca: I like, yoxsa I'd like? Nəzakətli xahiş
    … to come to dinner on Friday?
  2. A2-23 İngiliscə nəzakətli xahiş, təklif və icazə: Could you, Can I, Shall I, Would you mind
    Would you mind (open) the window?
  3. A2-21 Should və Ought To azərbaycanca: ingiliscə necə məsləhət veririk?
    You should (try) the new café.
Cavablar

A. Quruluş

  1. to take
  2. living
  3. not to tell
  4. to leave
  5. making
  6. having

B. Məna

  1. asking
  2. to share
  3. to try
  4. both are correct
  5. to wait here / to wait

C. Səhvi tapın

  1. I want you to help me.
  2. He suggested going to the beach. / He suggested that we go to the beach. / He suggested we go to the beach.
  3. Would you like to come with us?
  4. ✓ I love cooking for my friends.

D. Mətndə

  1. to get
  2. to run
  3. going
  4. cycling / to cycle
  5. sending
  6. to join

E. Sizin növbəniz

  1. I've decided to learn Spanish. I want to stop eating so much sugar.
  2. I enjoy cooking and walking in the park. I avoid shopping on Saturdays.

F. Qarışıq təkrar

  1. Would you like
  2. opening
  3. try
Android TətbiqiHər Yerdə Öyrənin Google Play