Feil + to, yoxsa feil + -ing? Want to, enjoy -ing azərbaycanca
Verb + -ing or Verb + To
Bu səhifədə
Məqsəd
Bu dərsdən sonra siz want, decide, enjoy və finish kimi işlək feillərdən sonra ikinci feili düzgün formada, yəni to ilə məsdər (to-infinitive) və ya -ing forması ilə işlədə biləcəksiniz. Həmçinin başqalarının nə etməsini istədiyinizi deyə biləcəksiniz (I want you to listen).
Əsas fikir
İngilis dilində iki feil tez-tez yan-yana gəlir: I want to go. I enjoy cooking. Birinci feil ikinci feilin formasını müəyyən edir.
A1-25 dərsindəki oxu xatırlayırsınız? To çox vaxt ox kimi irəliyə, hələ baş verməmiş işə yönəlir. Want, hope, plan, decide və ya promise deyəndə ikinci iş sonra gəlir: I decided to learn the guitar, yəni öyrənmək gələcəkdədir.
-ing forması isə çox vaxt işin özünə, real və tanış bir şey kimi baxır. Enjoy, finish, avoid və ya keep deyəndə fəaliyyətdən bütöv bir şey kimi danışırsınız: I enjoy cooking.
Bu, qanun deyil, yadda saxlamağa kömək edən bir vasitədir: istisnalar var. Ən etibarlı yol hər feili öz «tərəf-müqabili» ilə birlikdə, bir blok kimi öyrənməkdir: decide to, enjoy -ing.
Azərbaycan dili və ingilis dili
Azərbaycan dilində ikinci feil adətən məsdər formasında gəlir: -maq / -mək, və hal şəkilçisi ilə -mağı / -məyi, -mağa / -məyə, -maqdan / -məkdən: «getmək istəyirəm», «yemək bişirməyi sevirəm», «ağlamağa başladı», «bayırda yeməkdən qaçırıq». Burada iki dil bir-birinə oxşayır: azərbaycancada da hansı halın gələcəyini birinci feil müəyyən edir. Amma azərbaycan məsdəri ingiliscədə həm to, həm də -ing ola bilər, ona görə tərcümə ilə seçmək olmur: hər feili ingiliscə öz qəlibi ilə öyrənin. Başqa adamın nə etməsini istəyəndə azərbaycanca çox vaxt ki ilə budaq cümlə qururuq: «İstəyirəm ki, sən gələsən», «Dedi ki, gözləyim». İngiliscədə that yox, want / ask / tell + adam + to qəlibi lazımdır.
| Azərbaycanca | Mənası | İngiliscə |
|---|---|---|
| Maşını satmaq qərarına gəlmişik. | qərar → sonrakı iş | We've decided to sell the car. |
| Evdən işləmək xoşuna gəlir? | fəaliyyətin özü | Do you enjoy working from home? |
| Hesabatı yazıb qurtardım. | iş bitdi | I've just finished writing the report. |
| Ayın sonunda bayırda yemək yeməkdən qaçırıq. | -dan halı, amma ingiliscədə -ing | We avoid eating out at the end of the month. |
| Körpə ağlamağa başladı. | hər iki forma mümkündür | The baby started crying / to cry. |
| Valideynlərim istəyirlər ki, hüquqşünas olum. | başqa adamdan istək | My parents want me to become a lawyer. |
| Müdir bizə dedi ki, sabah yenə gələk. | göstəriş | The manager told us to come back tomorrow. |
Quruluş
Feil + to ilə məsdər
| Feil | Nümunə |
|---|---|
| want | I want to travel. |
| need | You need to sleep. |
| decide | We decided to stay. |
| hope | I hope to see you soon. |
| plan | They're planning to move. |
| promise | He promised to call. |
| agree | She agreed to help. |
| learn | My son is learning to swim. |
| try | I tried to open it. |
| would like | I'd like to book a table. |
Feil + -ing forması
| Feil | Nümunə |
|---|---|
| enjoy | I enjoy reading. |
| finish | Have you finished eating? |
| mind | I don't mind waiting. |
| stop | He stopped smoking. (= artıq siqaret çəkmir) |
| keep | She keeps calling me. |
| avoid | I avoid driving at rush hour. |
| suggest | Tom suggested taking a taxi. |
| imagine | Imagine living by the sea! |
| practise (UK) / practice (US) | I practise speaking every day. |
Hər ikisi mümkündür — like, love, hate, start, begin, continue (A1-25 dərsinin təkrarı)
| Feil | + to | + -ing |
|---|---|---|
| like / love / hate | I like to cook. | I like cooking. |
| start / begin | It started to rain. | It started raining. |
| continue | Prices continue to rise. | Prices continue rising. |
Feil + adam + to ilə məsdər
| Feil | Nümunə |
|---|---|
| want | I want you to listen. |
| ask | She asked me to wait. |
| tell | The doctor told him to rest. |
| would like | We'd like you to join us. |
İnkar: not sözünü to sözündən və ya -ing formasından əvvəl qoyun: I decided not to go. Imagine not having a phone!
İstifadə
1Feil + to: istəmək, qərar vermək, planlaşdırmaq
Bu feillərdən sonra ikinci iş adətən birincidən sonra baş verir: istədiyiniz, planlaşdırdığınız və ya söz verdiyiniz bir iş.
2Feil + -ing: xoşlamaq, bitirmək, qaçmaq
Bu feillərdən sonra ikinci feil -ing formasında gəlir. Onları bir qrup kimi öyrənin.
3Like, love, hate, start, begin, continue: hər iki forma
Bu feillər hər iki formanı qəbul edir, məna isə ya heç, ya da çox az dəyişir (like, love və hate feillərini A1-25 dərsində görmüsünüz). Like ilə -ing forması çox vaxt həzz bildirir; like to isə vərdiş və ya sizə ağıllı görünən bir iş ola bilər. Amerika ingiliscəsində hər iki məna üçün like to çox işlənir. Feildən əvvəl would like həmişə to ilə gəlir.
4Feil + adam + to: want, ask, tell
Başqa adamın nə etməsini istədiyinizi demək üçün adamı (çox vaxt obyekt əvəzliyini) feil ilə to arasına qoyun.
5İnkar formaları: not to / not + -ing
not sözünü birbaşa ikinci feildən əvvəl qoyun.
Tez-tez edilən səhvlər
Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
1. «-maq / -mək» → hər yerdə to. Azərbaycan məsdəri ingiliscə to go, to read kimi öyrənilir, ona görə çoxları hər feildən sonra to qoyur: «yazmağı qurtardı» → finished to write, «gecikməkdən qaçır» → avoids to be late. Amma finish, enjoy, avoid, keep, mind, suggest feillərindən sonra -ing forması gəlir.
2. «İstəyir ki, …» → want that. Azərbaycancada başqa adamdan istəyi ki ilə deyirik: «Atası istəyir ki, Aysel Bakıda oxusun». İngiliscədə want sözündən sonra that budaq cümləsi gəlmir: want + adam + to.
3. «Dedi ki, …» → said me to. «Demək» feili ingiliscədə həm say, həm də tell olur. Göstəriş verəndə tell + adam + to lazımdır; say sözündən sonra adam birbaşa gəlmir.
4. «Təklif etdi ki, …» → suggested us to. «Nigar təklif etdi ki, kafedə görüşək» cümləsini sözbəsöz tərcümə etsək, suggest + adam + to alınır. Suggest sözündən sonra -ing forması işlədin.
Qarışdırmayın
like + -ing və would like + to — Like = ümumiyyətlə; would like = indi istəyirəm, nəzakətlə. A1-25 dərsinə baxın.
stop + -ing — Bu dərsdə stop + -ing «artıq bu işi görməmək» deməkdir. Stop + to başqa mənadadır: B2-15 dərsinə baxın.
try + to — Burada try to «cəhd etmək» deməkdir. Try + -ing başqa mənadadır: B2-15 dərsinə baxın. Feillərin daha uzun siyahısı B1-17 dərsində, adam + to ilə işlənən başqa feillər (advise, remind, persuade) isə B1-18 dərsindədir.
-ing formasındakı start / begin — Start və ya begin özü -ing formasında olanda to daha yaxşıdır: iki -ing forması yan-yana yöndəmsiz səslənir.
Yazılış və tələffüz
- -ing formasının yazılışı: sondakı oxunmayan e düşür (make → making, practise → practising); bir vurğulu qısa saitdən sonra sondakı bir samit qoşalaşır (stop → stopping, begin → beginning); -ie → -ying (lie → lying). A1-22 dərsinə baxın.
- -ing sonluğundakı /ŋ/ səsi azərbaycan dilində yoxdur. Bu, burun səsidir: dilin arxası damağa toxunur və hava burundan çıxır. Sonda ayrıca /ɡ/ və ya /q/ səsi deməyin, onu /n/ ilə də əvəz etməyin.
- Feildən əvvəl to zəif deyilir: /tə/. I need to go cümləsində to çox qısa eşidilir.
- Britaniya ingiliscəsində practise feildir, practice isə isim. Amerika ingiliscəsində practice hər ikisidir.
- Tez, qeyri-rəsmi danışıqda want to çox vaxt "wanna" kimi eşidilir: /ˈwɒnə/ (UK), /ˈwɑːnə/ (US). Adi yazıda wanna yazmayın. want sözündəki /w/ səsini «v» kimi deməyin: dodaqlar dairəvi olur.
Qızıl qayda
Hər feili öz tərəf-müqabili ilə öyrənin: want / decide / hope + to, enjoy / finish / avoid + -ing. Like, love, hate, start, begin və continue hər ikisini qəbul edir. Başqa adamdan danışanda want / ask / tell + adam + to deyin. Azərbaycancadakı «ki» budaq cümləsini (want that) tərcümə etməyin.
Tapşırıqlar
A. Quruluş
Mötərizədəki feili düzgün formada yazın.
-
I've decided (take) a cooking class.
-
Do you enjoy (live) in the city?
-
She promised (not / tell) anyone.
-
We need (leave) at seven.
-
Please stop (make) that noise!
-
Imagine (have) a house by the sea!
B. Məna
Düzgün variantı seçin və ya cümləni tamamlayın.
-
Düzgün cavabı seçin: He kept … the same question.
-
Düzgün cavabı seçin: They agreed … the cost.
-
Düzgün cavabı seçin: I'd like … the fish, please.
-
Düzgün cavabı seçin: It started … at six.
-
Müəllimin sözlərini başqasına çatdırın: "Wait here," the teacher said to us. The teacher told us .
C. Səhvi tapın
Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.
-
I want that you help me.
-
He suggested to go to the beach.suggest + that budaq cümləsi: B2-14 dərsinə baxın
-
Would you like coming with us?
-
I love cooking for my friends.
D. Mətndə
Mətni mötərizədəki feillərin düzgün forması ilə tamamlayın.
This year I've decided 16 (get) fit. I want 17 (run) a 10K race in the autumn. I don't enjoy 18 (go) to the gym, so I've started 19 (cycle) to work. My sister keeps 20 (send) me healthy recipes, and she asked me 21 (join) her yoga class too.
E. Sizin növbəniz
Özünüz haqqında ingiliscə yazın.
-
Bu il etməyə qərar verdiyiniz bir şeyi və tərgitmək istədiyiniz bir vərdişi yazın.
-
Həftə sonları etməyi xoşladığınız iki şeyi və etməkdən qaçdığınız bir şeyi yazın.
F. Qarışıq təkrar
Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.
-
A1-25 Like, want və would like azərbaycanca: I like, yoxsa I'd like? Nəzakətli xahiş … to come to dinner on Friday?
-
A2-23 İngiliscə nəzakətli xahiş, təklif və icazə: Could you, Can I, Shall I, Would you mind Would you mind (open) the window?
-
A2-21 Should və Ought To azərbaycanca: ingiliscə necə məsləhət veririk? You should (try) the new café.
Cavablar
A. Quruluş
- to take
- living
- not to tell
- to leave
- making
- having
B. Məna
- asking
- to share
- to try
- both are correct
- to wait here / to wait
C. Səhvi tapın
- I want you to help me.
- He suggested going to the beach. / He suggested that we go to the beach. / He suggested we go to the beach.
- Would you like to come with us?
- ✓ I love cooking for my friends.
D. Mətndə
- to get
- to run
- going
- cycling / to cycle
- sending
- to join
E. Sizin növbəniz
- I've decided to learn Spanish. I want to stop eating so much sugar.
- I enjoy cooking and walking in the park. I avoid shopping on Saturdays.
F. Qarışıq təkrar
- Would you like
- opening
- try
