გამეორება: მოდალური ზმნები, ზმნური სქემები და პირობითი წინადადებები (A2-20–A2-28)
Review: Modals, Verb Patterns and Conditionals
ამ გვერდზე
ეს გამეორება მოიცავს
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ ილაპარაკოთ წესებზე, რჩევაზე, შესაძლებლობაზე, თხოვნასა და უნარზე სწორი მოდალური ზმნით, მეორე ზმნა სწორ ფორმაში დასვათ, ახსნათ, რატომ აკეთებთ რამეს, ილაპარაკოთ რეალურ პირობებსა და წარსულის ჩვევებზე – და აირჩიოთ ამ სტრუქტურებს შორის, როცა ისინი ერთად გხვდებათ.
რა ვისწავლეთ
| გაკვეთილი | მთავარი წესი | საკვანძო მაგალითი |
|---|---|---|
| A2-20 | must / have to = აუცილებელია; mustn't / can't = აკრძალულია; don't have to = საჭირო არ არის; had to, will have to | You mustn't touch that wire. It's dangerous. |
| A2-21 | should / shouldn't / ought to რჩევისა და აზრისთვის; I don't think you should…; Why don't you…? | You look tired. You should go to bed early tonight. |
| A2-22 | may / might / could = შესაძლებელია, მაგრამ არა დანამდვილებით; may not / might not = შეიძლება არა; maybe თუ may be | Take an umbrella. It might rain later. |
| A2-23 | თხოვნა (Could you…?), ნებართვა (Could I…? May I…?), შეთავაზება (Shall I…? I'll…); Would you mind + -ing? | Would you mind speaking more slowly? |
| A2-24 | could = წარსულის ზოგადი უნარი; was able to / managed to = ერთი წარმატება; couldn't = ორივე; will be able to | After three hours, she finally managed to fix the printer. |
| A2-25 | want / decide / hope + to-ინფინიტივი; enjoy / finish / avoid + -ing ფორმა; want / ask / tell + ადამიანი + to | My parents want me to become a lawyer. |
| A2-26 | მიზანი: to + საწყისი ფორმა; for + არსებითი სახელი; for + -ing ფორმა საგნის ფუნქციისთვის | I went to the supermarket to buy some eggs. |
| A2-27 | if + Present Simple, Present Simple (ყოველთვის მართალია); if + Present Simple, will (რეალური მომავალი); unless; when, as soon as, until-ის შემდეგ – აწმყო | If it rains tomorrow, we'll have the party inside. |
| A2-28 | used to + საწყისი ფორმა წარსულის ჩვევებისა და მდგომარეობებისთვის, რომლებიც ახლა სხვაგვარადაა; didn't use to; Did you use to…? | I used to have long hair. |
მთავარი შედარებები
mustn't თუ don't have to – Mustn't წითელი თოკია: აკრძალულია. Don't have to მენიუა: საჭირო არ არის, თქვენ ირჩევთ. ქართულად: „არ შეიძლება“ თუ „საჭირო არ არის“ – და ფრთხილად სასაუბრო „არ უნდა“-სთან, რომელიც ორივეს შეიძლება ნიშნავდეს. A2-20
- ტესტი: აკრძალულია? → mustn't / can't. უბრალოდ საჭირო არ არის? → don't have to.
must / have to თუ should – Must / have to ვალდებულებაა: უარს ვერ იტყვით. Should რჩევაა: კარგი იდეაა, მაგრამ შეგიძლიათ უარი თქვათ. ქართულად სამივე „უნდა“-ა, ამიტომ აზრზე იფიქრეთ. A2-20 A2-21
- ტესტი: წესი ან კანონია? → must / have to. თქვენი აზრია? → should.
might not თუ couldn't; could (შესაძლებლობა) თუ could (წარსულის უნარი) – May not / might not = შეიძლება არა. Couldn't = შეუძლებელია ან ვერ შეძლო. Could შეიძლება ნიშნავდეს „შეიძლება“-ს ან „შემეძლო“-ს. A2-22 A2-24
- ტესტი: დარწმუნებული არ ხართ? → may / might (not). ვერ შეძლო, ან წარსულის უნარი? → could / couldn't.
could (ზოგადი უნარი) თუ was able to / managed to (ერთი წარმატება) – Could ნიშანია: უნარი, რომელიც გქონდათ („შემეძლო“). Was able to / managed to თასია: ერთი რთული წარმატება („შევძელი“, „მოვახერხე“). უარყოფაში couldn't ორივეზე მუშაობს („ვერ“). A2-24
- ტესტი: უნარი გარკვეული პერიოდის განმავლობაში? → could. ერთი წარმატება ერთ დღეს? → was able to / managed to. უარყოფა? → couldn't.
Could you…? თუ Could I…? თუ Shall I…? – ჯერ ამოცანა აირჩიეთ. You მოქმედებს → თხოვნა. I მოქმედებს → ნებართვა. I გთავაზობთ, რომ თქვენთვის გავაკეთო → შეთავაზება. ქართულადაც ზმნის პირი გვეუბნება: „გააღებ?“, „შეიძლება გავაღო?“, „გავაღო?“. A2-23
- ტესტი: ვინ მოქმედებს და შეთავაზებაა თუ არა? You → თხოვნა; I (ვითხოვ) → ნებართვა; I (ვეხმარები) → შეთავაზება.
to-ინფინიტივი თუ -ing ფორმა; to (მიზანი) თუ for – პირველი ზმნა წყვეტს სქემას: decide to, enjoy -ing. ქართული საწყისი („გაყიდვა გადავწყვიტეთ“) ორივე სქემას ფარავს, ამიტომ ზმნა თავის წყვილთან ერთად ისწავლეთ. მიზნისთვის შემდეგ სიტყვას შეხედეთ: ზმნა → to; არსებითი სახელი → for; საგნის ფუნქცია → for + -ing. A2-25 A2-26
- ტესტი: ზმნა თავის წყვილთან ერთად ისწავლეთ. პასუხობთ კითხვას Why? → to + ზმნა, for + არსებითი სახელი.
if თუ when; if-ის შემდეგ will არა – If = შეიძლება მოხდეს („თუ“). When = მოხდება („როცა“). if, unless, when, as soon as, until-ის შემდეგ აწმყოს ფორმა გამოიყენეთ, მომავალზე ლაპარაკისასაც – ქართულისგან განსხვავებით („თუ დარეკავს“ → if he calls). A2-27
- ტესტი: შეიძლება? → if. დარწმუნებული ხართ? → when. if / when-ნაწილში → აწმყო; შედეგში → will (ან ბრძანებითი, can, might).
used to თუ Past Simple თუ usually – Used to = წარსულში განმეორებადი ან ხანგრძლივი, ახლა სხვაგვარადაა („ადრე … -ოდი ხოლმე“). Past Simple = ერთი მოვლენა, რამდენჯერ, ზუსტი ხანგრძლივობა. Usually + Present Simple = ახლანდელი ჩვევა (აწმყოს „ხოლმე“). A2-28
- ტესტი: ერთხელ, ან „რამდენჯერ“? → Past Simple. წარსულის ჩვევა, რომელიც შეიცვალა? → used to. ახლა? → Present Simple.
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „არ უნდა“ (= „არ სჭირდება“) → mustn't. სასაუბრო ქართულში „შენ დამწყებთა კურსზე არ უნდა ჩაეწერო, ინგლისური უკვე კარგად იცი“ ნიშნავს: „ჩაწერა არ გჭირდება“. Mustn't კი აკრძალვაა. სადაც შეგიძლიათ თქვათ „საჭირო არ არის“, ინგლისურად თქვით don't have to. A2-20
2. „შეიძლება“ → can (კონკრეტული შესაძლებლობა). „შეიძლება“ ქართულად can-საც ნიშნავს და might-საც. ერთ კონკრეტულ შემთხვევაზე (ახლა, დღეს, ხვალ) ინგლისურში might / may / could დგას. A2-22
3. „უნდა, რომ…“ → wants that. ქართულში ინფინიტივი არ არის, ამიტომ სხვისი მოქმედების სურვილს „რომ“-ით ვამბობთ. ინგლისურში: want + ადამიანი + to. A2-25
4. „როცა“ + მომავალი → when + will. „როცა ლუკა სკოლას დაამთავრებს, თბილისში ისწავლის“ – ქართულად ორივე ზმნა მომავალშია. ინგლისურში when-ის (და if-ის, as soon as-ის, until-ის) შემდეგ Present Simple დგას. A2-27
5. აწმყოს „ხოლმე“ → use to. „ხოლმე“ ქართულად აწმყოშიც მუშაობს („ახლა სამსახურში ფეხით დადიხარ ხოლმე?“), used to კი მხოლოდ წარსულია. ახლანდელი ჩვევა = Present Simple, ხშირად usually-ით. A2-28
ოქროს წესები
- A2-20 Mustn't = ნუ გააკეთებთ – აკრძალულია. Don't have to = საჭირო არ არის – თქვენ ირჩევთ. Must-ს წარსული არ აქვს: წარსულში – had to, will-ის შემდეგ – will have to.
- A2-21 რჩევა მიეცით should + საწყისი ფორმით (to-ს გარეშე). Ought to იგივეს ნიშნავს. უარყოფით რჩევაში ხშირად ყველაზე ბუნებრივია I don't think you should…
- A2-22 დარწმუნებული არ ხართ? გამოიყენეთ may / might / could + საწყისი ფორმა. „შეიძლება არა“-სთვის – may not / might not, არა couldn't, რომელიც ნიშნავს „შეუძლებელია“ ან „ვერ შეძლო“.
- A2-23 ჯერ ამოცანა აირჩიეთ: თხოვნა (Could you…?), ნებართვა (Could I…?) თუ შეთავაზება (Shall I…?). მეტი დისტანცია (could, would, would you mind, I was wondering if) უფრო თავაზიანად ჟღერს. Would you mind…? და Do you mind if I…?-ზე მეგობრული პასუხია No (not at all).
- A2-24 Could = წარსულის ზოგადი უნარი. Was able to / managed to = ერთი წარმატება (მაგრამ could see / hear / understand სწორია). Couldn't = ორივე. will-ის, have-ისა და to-ს შემდეგ – be able to.
- A2-25 ყოველი ზმნა თავის წყვილთან ერთად ისწავლეთ: want / decide / hope + to, enjoy / finish / avoid + -ing. Like, love, hate, start, begin, continue ორივეს იღებს. სხვა ადამიანი: want / ask / tell + ადამიანი + to.
- A2-26 იმის სათქმელად, რატომ აკეთებს ვინმე რამეს, გამოიყენეთ to + საწყისი ფორმა – არა for + საწყისი ფორმა. For – არსებითი სახელის წინ, for + -ing – იმისთვის, რისთვისაც საგანი გამოიყენება.
- A2-27 if, unless, when, as soon as, before, after, until-ის შემდეგ აწმყოს ფორმა გამოიყენეთ (Present Simple, ან დასრულებული მოქმედებისთვის Present Perfect) – მომავალზე ლაპარაკისასაც. Will ჩვეულებრივ მხოლოდ შედეგში დგას.
- A2-28 Used to + საწყისი ფორმა = წარსულში რეგულარულად ხდებოდა ან დიდხანს იყო მართალი და ახლა, ჩვეულებრივ, სხვაგვარადაა. did / didn't-ის შემდეგ დაწერეთ use to. ერთი მოვლენისთვის ან რაოდენობისთვის – Past Simple.
სავარჯიშოები
A. ფორმა
ფრჩხილებში მოცემული ზმნა ჩასვით სწორი ფორმით ან გადააკეთეთ წინადადება.
-
A2-20 Must, Have To, Mustn't თუ Don't Have To? ვალდებულება და აკრძალვა ინგლისურად Yesterday I (have to) work late.
-
A2-20 Must, Have To, Mustn't თუ Don't Have To? ვალდებულება და აკრძალვა ინგლისურად გადააკეთეთ უარყოფით წინადადებად: She has to wear a uniform.
-
A2-21 Should და Ought To: როგორ მივცეთ რჩევა ინგლისურად შეადგინეთ კითხვა: what / I / should / wear / to the wedding?
-
A2-22 May, Might, Could: შესაძლებლობა ინგლისურად („შეიძლება“, „ალბათ“) გადააკეთეთ might not-ით: Perhaps she won't come tonight.
-
A2-23 თხოვნა, შეთავაზება და ნებართვა ინგლისურად: Could you, Can I, Shall I, Would you mind Would you mind (close) the door?
-
A2-24 Could, Was Able To თუ Managed To? უნარი წარსულსა და მომავალში ინგლისურად I haven't able to sleep this week.
-
A2-25 Verb + -ing თუ Verb + To? want to, enjoy -ing და want someone to ქართულად We've decided (move) to the coast.
-
A2-25 Verb + -ing თუ Verb + To? want to, enjoy -ing და want someone to ქართულად Have you finished (use) the laptop?
-
A2-27 Zero და First Conditional: პირობითი წინადადებები ინგლისურად (0 და 1 ტიპი) If you (heat) ice, it melts.
-
A2-28 Used To: წარსულის ჩვევები ინგლისურად („ადრე … ხოლმე“) შეადგინეთ კითხვა: you / use to / have / a pet?
B. მნიშვნელობა
აირჩიეთ ვარიანტი, რომელიც სიტუაციას შეესაბამება.
-
A2-20 Must, Have To, Mustn't თუ Don't Have To? ვალდებულება და აკრძალვა ინგლისურად აირჩიეთ სწორი პასუხი: It's free. You … pay.
-
A2-20 Must, Have To, Mustn't თუ Don't Have To? ვალდებულება და აკრძალვა ინგლისურად აირჩიეთ სწორი პასუხი: It's a secret. You … tell anyone!
-
A2-21 Should და Ought To: როგორ მივცეთ რჩევა ინგლისურად აირჩიეთ სწორი პასუხი: It's only my advice, but you … take the earlier train.
-
A2-22 May, Might, Could: შესაძლებლობა ინგლისურად („შეიძლება“, „ალბათ“) აირჩიეთ სწორი პასუხი: I'm not sure, but I … be at the meeting tomorrow.
-
A2-23 თხოვნა, შეთავაზება და ნებართვა ინგლისურად: Could you, Can I, Shall I, Would you mind აირჩიეთ სწორი პასუხი: … leave early today? I have a dentist's appointment.
-
A2-24 Could, Was Able To თუ Managed To? უნარი წარსულსა და მომავალში ინგლისურად აირჩიეთ სწორი პასუხი: The door was locked, but we … get in through the window.
-
A2-26 To თუ For? მიზანი ინგლისურად („საყიდლად“, „-ისთვის“) აირჩიეთ სწორი პასუხი: We stopped at a café … a coffee.
-
A2-27 Zero და First Conditional: პირობითი წინადადებები ინგლისურად (0 და 1 ტიპი) აირჩიეთ სწორი პასუხი: … I get home tonight, I'll call you.
-
A2-27 Zero და First Conditional: პირობითი წინადადებები ინგლისურად (0 და 1 ტიპი) აირჩიეთ სწორი პასუხი: … you have a ticket, you can't go in.
-
A2-28 Used To: წარსულის ჩვევები ინგლისურად („ადრე … ხოლმე“) აირჩიეთ სწორი პასუხი: We … Paris three times last year.
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
A2-21 Should და Ought To: როგორ მივცეთ რჩევა ინგლისურად She shoulds rest more.
-
A2-22 May, Might, Could: შესაძლებლობა ინგლისურად („შეიძლება“, „ალბათ“) The bus maybe late.
-
A2-23 თხოვნა, შეთავაზება და ნებართვა ინგლისურად: Could you, Can I, Shall I, Would you mind Do you mind if I will open the window?
-
A2-24 Could, Was Able To თუ Managed To? უნარი წარსულსა და მომავალში ინგლისურად I want to can play the guitar.
-
A2-25 Verb + -ing თუ Verb + To? want to, enjoy -ing და want someone to ქართულად I want that you help me.
-
A2-26 To თუ For? მიზანი ინგლისურად („საყიდლად“, „-ისთვის“) This bag is to carrying a laptop.
-
A2-27 Zero და First Conditional: პირობითი წინადადებები ინგლისურად (0 და 1 ტიპი) We'll wait until he will come.
-
A2-28 Used To: წარსულის ჩვევები ინგლისურად („ადრე … ხოლმე“) I didn't use to like coffee, but now I love it.
D. კონტექსტში
შეავსეთ დიალოგში გამოტოვებული სიტყვები; სადაც ფრჩხილებში ზმნაა, ჩასვით სწორი ფორმით.
Leo: I start at the language school next week. Do I 29 bring anything on the first day?
Mia: Just a notebook. You 30 wear a uniform — you can wear what you like. But you 31 use your phone in class. That's a strict rule.
Leo: OK. What else 32 (should / have to) I do?
Mia: I think you should practise 33 (speak) every day. And if you 34 (have) a problem, ask the teacher. She's very kind.
Leo: Great. I'm a bit nervous. When I was at school, I 35 (not / like) speaking in front of the class.
Mia: Me too! But last term I 36 (manage) to give a ten-minute talk in English.
Leo: Wow. I went to a bookshop yesterday 37 buy a dictionary, but they didn't have one.
Mia: Don't worry. I've got two. 38 I lend you one?
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად.
-
A2-20 Must, Have To, Mustn't თუ Don't Have To? ვალდებულება და აკრძალვა ინგლისურად დაწერეთ თქვენს სამსახურზე ან სკოლაზე: ერთი რამ, რაც უნდა გააკეთოთ, და ერთი რამ, რისი გაკეთებაც საჭირო არ არის. მერე მეგობარს მიეცით ერთი რჩევა should-ით.
-
A2-27 Zero და First Conditional: პირობითი წინადადებები ინგლისურად (0 და 1 ტიპი) დაწერეთ ორი წინადადება ამ შაბათ-კვირაზე: ერთი if-ით და ერთი when-ით.
-
A2-28 Used To: წარსულის ჩვევები ინგლისურად („ადრე … ხოლმე“) დაწერეთ თქვენს ბავშვობაზე: ერთი რამ, რასაც აკეთებდით ხოლმე, ერთი რამ, რაც შეგეძლოთ, და ერთი რამ, რაც არ გიყვარდათ.
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
A2-19 Present Perfect თუ Past Simple? სხვაობა ქართულად I (see) that film last week.
-
A2-15 Give me the book თუ give it to me? ზმნები ორი დამატებით ინგლისურად აირჩიეთ სწორი პასუხი: Can you ?
-
A2-05 მომავალი დრო ინგლისურად: will, going to, Present Continuous თუ Present Simple? Hurry up! The film (start). გამოიყენეთ be about to.
პასუხები
A. ფორმა
- had to
- She doesn't have to wear a uniform. / She does not have to wear a uniform.
- What should I wear to the wedding?
- She might not come tonight.
- closing
- been
- to move
- using
- heat
- Did you use to have a pet?
B. მნიშვნელობა
- don't have to
- mustn't
- should
- might not
- Could I
- managed to
- for
- When
- Unless
- visited
C. იპოვეთ შეცდომა
- She should rest more.
- The bus may be late. / The bus might be late. / The bus could be late.
- Do you mind if I open the window?
- I want to be able to play the guitar.
- I want you to help me.
- This bag is for carrying a laptop.
- We'll wait until he comes. / We will wait until he comes.
- ✓ I didn't use to like coffee, but now I love it.
D. კონტექსტში
- have to / need to
- don't have to / don't need to / needn't
- mustn't / can't / aren't allowed to
- should
- speaking
- have
- didn't use to like / never used to like / didn't like
- managed
- to / in order to
- Shall / Can / Should
E. თქვენი ჯერი
- I have to start at eight. I don't have to wear a suit. You should get up earlier!
- If the weather is nice, I'll go for a walk. When I get home on Friday, I'll order a pizza.
- I used to play in the park every day. I could swim when I was five. I didn't use to like fish.
F. შერეული გამეორება
- saw
- explain the rules to me
- is about to start
