SlowingoQrammatika
A2 25 / 38

İngiliscə nəzakətli xahiş, təklif və icazə: Could you, Can I, Shall I, Would you mind

Requests, Offers and Permission

Bu səhifədə
  1. Məqsəd
  2. Əsas fikir
  3. Azərbaycan dili və ingilis dili
  4. Quruluş
  5. İstifadə
  6. Tez-tez edilən səhvlər
  7. Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
  8. Qarışdırmayın
  9. Yazılış və tələffüz
  10. Qızıl qayda
  11. Tapşırıqlar

Məqsəd

Bu dərsdən sonra siz başqalarından nəyisə etməyi xahiş edə, nəyisə etmək üçün icazə istəyə, kömək təklif edə və nəzakətlə cavab verə biləcəksiniz. Vəziyyətə uyğun nəzakət səviyyəsini də seçə biləcəksiniz.

Əsas fikir

Kimdənsə nəsə istəyəndə ondan vaxtını və ya enerjisini istəyirik. İngilis dili bunu məsafə ilə yumşaldır: xahişdə məsafə nə qədər çoxdursa, o, bir o qədər nəzakətli səslənir.

Nəzakət nərdivanı təsəvvür edin. Ən aşağı pillədə Can you help me? durur: birbaşa və dostyana, ailə və dostlarla danışmaq üçün ideal. Bir pillə yuxarı: Could you help me? Could keçmiş formaya oxşayır, bu da bir az məsafə yaradır, ona görə daha yumşaq səslənir. Daha yuxarı: Would you mind helping me? Burada artıq xahişin qarşı tərəfə çətinlik yaradıb-yaratmadığını da soruşursunuz. Ən yuxarıda: I was wondering if you could help me: çox ehtiyatlı və nəzakətli.

Bundan başqa, üç fərqli iş var. Xahiş (request) sizdən nəsə etməyi istəyir: Could you…? İcazə (permission) mənim nəsə edə biləcəyimi soruşur: Could I…? Təklif (offer) mənim sizin üçün nəsə etməyə hazır olduğumu deyir: Shall I…? Əvvəlcə işi seçin, sonra nərdivanda pilləni seçin.

Azərbaycan dili və ingilis dili

Azərbaycan dilində nəzakəti çox vaxt siz forması və zəhmət olmasa ifadəsi daşıyır: «Zəhmət olmasa, pəncərəni bağlayın» tamamilə nəzakətli səslənir. İngilis dilində isə you bir sözdür, sən və siz fərqi yoxdur. Nəzakəti could, would, would you mind sözləri və intonasiya yaradır. Ona görə please ilə də əmr forması (Close the window, please) çox vaxt göstəriş kimi səslənir. Yaxşı xəbər də var: azərbaycancada da məsafə nəzakət yaradır. -ardınız / -ərdiniz («bağlayardınız?», «kömək edə bilərdiniz?») ingiliscədəki would və could kimi işləyir. Təklif üçün azərbaycancadakı -ım / -im? forması («Çantanı aparım?») Shall I…? sualına, -aram / -ərəm («Qapını mən açaram») isə I'll… formasına çox yaxındır.

AzərbaycancaMənasıİngiliscə
Duzu verə bilərsən?dostyana xahişCan you pass the salt?
Faylı mənə göndərə bilərsiniz?nəzakətli xahişCould you send me the file?
Zəhmət olmasa, pəncərəni bağlayardınız?çox nəzakətli xahişWould you close the window, please?
Qələminizdən istifadə edə bilərəm?icazəCan I use your pen?
İçəri gəlmək olar?rəsmi icazəMay I come in?
Pəncərəni açsam, etiraz etməzsiniz?çox nəzakətli icazəDo you mind if I open the window?
Çantanı aparım?təklifShall I carry your bag?
Qapını mən açaram.elə indi verilən təklifI'll get the door.
İstəyirsiniz, taksi çağırım?təklifWould you like me to call a taxi?

Quruluş

Xahiş — kimdənsə nəyisə etməyi istəmək

QəlibNümunəNəzakət
Can you + base form?Can you pass the salt?neytral, dostyana
Could you + base form?Could you send me the file?nəzakətli
Would you + base form?Would you close the window, please?nəzakətli
Would you mind + -ing forması?Would you mind waiting a moment?çox nəzakətli
I was wondering if you could + base formI was wondering if you could help me.çox nəzakətli, ehtiyatlı

İcazə — nəyisə edə biləcəyinizi soruşmaq

QəlibNümunəNəzakət
Can I + base form?Can I use your pen?neytral, dostyana
Could I + base form?Could I leave early today?nəzakətli
May I + base form?May I come in?rəsmi
Do you mind if I + Present Simple?Do you mind if I open the window?çox nəzakətli

Təklif — kömək etməyə hazır olduğunuzu demək

QəlibNümunə
Shall I + base form?Shall I carry your bag?
Can I + base form?Can I help you?
I'll + base form.I'll get the door.
Would you like me to + base form?Would you like me to call a taxi?
Do you want me to + base form? (qeyri-rəsmi)Do you want me to help?

Cavablar

SualHəYox
Can / Could / Would you…? Can / Could / May I…?Sure. / Of course. / Yes, go ahead. / No problem.I'm sorry, but… / I'm afraid…
Would you mind…? / Do you mind if I…?No, not at all. / No, go ahead. (no = etirazım yoxdur)I'm sorry, but… / Actually, it's a bit difficult right now.
Shall I…? / Would you like me to…?Yes, please. / That would be great, thanks.No, thanks. I'm fine. / That's OK, thanks.

İstifadə

1Xahiş etmək

Yaxşı tanıdığınız adamlarla Can you…? işlədin. Daha nəzakətli olmaq üçün iş yoldaşları, yad adamlar ilə və mağazalarda Could you…? və ya Would you…? işlədin. Əlavə yumşaqlıq üçün please artırın.

Can you turn the music down a bit?
Musiqinin səsini bir az azalda bilərsən?
dosta, ailəyə → Can you…?
Could you tell me the way to the station, please?
Zəhmət olmasa, vağzala necə gedə biləcəyimi deyərsiniz?
yad adama → Could you…, please?
Could you check this email for me?
Bu e-məktubu mənim üçün yoxlaya bilərsiniz?
iş yoldaşına
Would you give this to your sister, please?
Zəhmət olmasa, bunu bacına verərsən?
«verərsən?» (-ar) nəzakətli xahişdir → Would you…?

2Çox nəzakətli xahiş: Would you mind + -ing?

Would you mind + -ing forması çox nəzakətlidir. Bu ifadə əslində «Bu, sizə çətinlik yaratmır ki?» deyə soruşur. Ona görə No cavabı «Yox, problem deyil, edərəm» deməkdir.

Would you mind speaking more slowly?
Zəhmət olmasa, bir az yavaş danışardınız?
«-ardınız» → çox nəzakətli; ingiliscədə mind + -ing
Would you mind not using your phone in here?
Zəhmət olmasa, burada telefondan istifadə etməyin.
inkar: not + -ing
Would you mind moving your bag?
Çantanızı bir az çəkə bilərsiniz?
xahiş
No, not at all.
Əlbəttə, buyurun.
cavab: ingiliscədə no = «etirazım yoxdur», azərbaycancada isə «əlbəttə» deyirik

3İcazə istəmək

Nəyisə edə biləcəyinizi soruşmaq üçün Can I / Could I / May I + feilin əsas forması işlədin. May I rəsmidir; mağazalarda, idarələrdə və tanımadığınız adamlarla çox işlənir. Do you mind if I…? + Present Simple çox nəzakətlidir. Onu sabit ifadə kimi əzbərləyin.

Can I borrow your charger?
Şarj cihazını bir az götürə bilərəm?
dosta
Could I ask you a question?
Sizə bir sual verə bilərəm?
May I see your passport, please?
Zəhmət olmasa, pasportunuza baxa bilərəm?
rəsmi
Do you mind if I sit here?
Burada otursam, etiraz etməzsiniz?
«otursam» → if I sit: Present Simple, will yox
"Do you mind if I open the window?" "No, go ahead."
«Pəncərəni açsam, etiraz etməzsiniz?» «Yox, buyurun.»
burada azərbaycancada da razılıq «yox» ilə bildirilir

4Kömək təklif etmək

Qarşı tərəfin sizin köməyinizi istəyib-istəmədiyini soruşmaq üçün Shall I…? və ya Would you like me to…? işlədin. Can I…? də çox işlənən təklifdir (Can I help you?, Can I get you a drink?): forması icazə sualına oxşayır, amma siz qarşı tərəf üçün nəsə etməyi təklif edirsiniz. Elə həmin anda qərar verəndə birbaşa təklif üçün I'll… işlədin (A2-04 dərsinə baxın). Would you like me to…? və Do you want me to…? ifadələrini sabit ifadə kimi əzbərləyin; want / would like + adam + to quruluşu A2-25 dərsindədir. Shall I…? Britaniya ingiliscəsində daha çox işlənir; Amerika ingiliscəsində Should I…? və ya Do you want me to…? daha adidir.

Shall I open the window? It's hot in here.
Pəncərəni açım? Burada çox istidir.
«açım?» → Shall I…?
Would you like me to drive you home?
İstəyirsiniz, sizi evə aparım?
«istəyirsiniz, … aparım?» → Would you like me to…?
Can I get you a drink?
Sizə içməyə bir şey gətirim?
təklif: Can I…?
Your hands are full. I'll get the door.
Əlin doludur. Qapını mən açaram.
«açaram» (-ar) → I'll
Do you want me to help you with your homework?
İstəyirsən, ev tapşırığında sənə kömək edim?
qeyri-rəsmi; sabit ifadə: A2-25 dərsinə baxın

5Xüsusi nəzakətli ifadələr: I was wondering if… / I'd like to ask…

Böyük bir xahiş üçün və ya vacib bir adamla danışanda sabit nəzakət ifadəsi işlədin. I was wondering if you could… ifadəsində Past Continuous keçmiş vaxtı bildirmir; məsafə yaradır, ona görə ehtiyatlı və nəzakətli səslənir.

I was wondering if you could help me with my CV.
Görəsən, CV-mi hazırlamaqda mənə kömək edə bilərdinizmi?
«bilərdiniz» də keçmiş formadır və məsafə yaradır; CV (UK), résumé (US)
I was wondering if I could leave a bit early on Friday.
Görəsən, cümə günü bir az tez çıxa bilərdimmi?
I'd like to ask you a favour.
Sizdən bir xahiş etmək istərdim.
«istərdim» → I'd like
I'd like to ask a question about my bill.
Hesabımla bağlı bir sual vermək istərdim.

6Nəzakətlə «hə» və «yox» demək

«Hə» demək üçün qısa, dostyana ifadələr işlədin. «Yox» deyəndə isə sadəcə No deməyin: I'm sorry, but… və ya I'm afraid… ilə başlayın və səbəbini deyin.

"Could you help me with this box?" "Sure, no problem."
«Bu qutunu daşımağa kömək edə bilərsən?» «Əlbəttə, problem deyil.»
"Can I use your phone?" "I'm sorry, but the battery's dead."
«Telefonundan istifadə edə bilərəm?» «Bağışla, amma batareyası bitib.»
Could you work late tonight?
Bu axşam gec saata qədər işləyə bilərsiniz?
xahiş
I'm afraid I can't. I have to pick up my son.
Təəssüf ki, qala bilmərəm. Oğlumu götürməliyəm.
nəzakətli imtina, səbəbi ilə
"Shall I make some tea?" "Yes, please. That would be lovely."
«Çay dəmləyim?» «Hə, zəhmət olmasa. Çox yaxşı olar.»
"Would you like me to wait for you?" "No, thanks. I'll be fine."
«İstəyirsən, səni gözləyim?» «Yox, sağ ol. Özüm öhdəsindən gələrəm.»

Tez-tez edilən səhvlər

❌Would you mind to open the door?
✅Would you mind opening the door?
mind sözündən sonra -ing forması gəlir.
❌Could you to help me?
✅Could you help me?
can / could / would sözlərindən sonra to gəlmir.
❌Do you mind if I will sit here?
✅Do you mind if I sit here?
if I ifadəsindən sonra Present Simple işlədin.
❌Do you want that I help you?
✅Do you want me to help you?
want + adam + to + feil.
❌May you help me?
✅Could you help me?
May icazə üçündür (May I…?), xahiş üçün yox.
⚠️"Would you mind waiting?" "Yes, of course."
✅"No, not at all."
İnsanlar «Yes, of course» deyib razılıq bildirirlər, amma sözün əsl mənasında yes = «etirazım var». No, not at all aydındır.
⚠️Give me the menu.
✅Could I have the menu, please?
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma xahiş kimi əmr forması kobud səslənə bilər.

Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər

1. «Zəhmət olmasa» + əmr forması → please + imperative. Azərbaycancada «Zəhmət olmasa, hesabı gətirin» tam nəzakətli cümlədir, çünki nəzakəti siz forması da daşıyır. İngiliscədə you sözünün nəzakətli forması yoxdur və please əmri xahişə çevirmir. Restoranda, mağazada, idarədə və müəllimlə Could you…? və ya Could I / Can I have…? işlədin.

⚠️(Restoranda ofisiantdan hesabı istəyirsiniz.) Bring us the bill, please.
✅Could we have the bill, please?
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma please olsa da, əmr kimi səslənir.
⚠️(Dərsdə müəllim çox tez danışır.) Repeat the question, please.
✅Could you repeat the question, please?
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma müəllimə göstəriş verirmiş kimi səslənir.

2. «Kömək edim?» → I help you? Azərbaycancada təklifi bircə feillə deyirik: «Kömək edim?», «Çantanı aparım?». Sözbəsöz tərcümədə köməkçi söz itir və sual əmələ gəlmir. Təklif üçün Shall I…? və ya Can I…? lazımdır.

❌(Nənəniz telefonda nəsə tapa bilmir.) I help you?
✅Shall I help you? və ya Can I help you?
❌I take your coat?
✅Shall I take your coat? və ya Can I take your coat?

3. «İstəyirsiniz ki, …» → would like that I. Azərbaycancada «İstəyirsiniz ki, biletləri mən alım?» kimi ki ilə budaq cümlə qururuq. İngiliscədə want / would like sözlərindən sonra that I… gəlmir: would like me to…, want me to… işlədin.

❌Nigar, would you like that I book the tickets?
✅Nigar, would you like me to book the tickets?
❌Would you like that I explain it again?
✅Would you like me to explain it again?

Qarışdırmayın

Could you…? və Could I…? — İşi mübtəda müəyyən edir. You edir = xahiş. I edirəm = icazə. Azərbaycancada bunu feilin sonu göstərir: «aça bilərsən?» və «aça bilərəm?».

Could you open the door?
Qapını aça bilərsən?
xahiş: sən açırsan
Could I open the door?
Qapını aça bilərəm?
icazə: mən açıram

Shall I…? və Will you…? — Shall I kömək təklif edir. Will you kimdənsə nəyisə etməyi istəyir; əmr kimi səslənə bilər, ona görə adətən Could you…? daha təhlükəsizdir. A2-04 dərsinə baxın.

Shall I wash the dishes?
Qabları yuyum?
təklif
Will you wash the dishes?
Qabları yuyarsan?
xahiş: kifayət qədər birbaşa

Would you like…? və Do you like…? — Would you like elə indiki təklifdir; Do you like ümumi zövq haqqında soruşur. A1-25 dərsinə baxın.

Would you like some cake?
Bir az tort istərsiniz?
təklif
Do you like cake?
Tortu sevirsiniz?
ümumi sual

Yazılış və tələffüz

  • Could you və Would you birləşib deyilir: /ˈkʊdʒu/, /ˈwʊdʒu/. /d/ ilə /j/ birləşəndə /dʒ/ alınır: bu, azərbaycancadakı c səsinə yaxındır.
  • Would sözündəki /w/ səsində dişlər dodağa toxunmur, dodaqlar dairəvi şəkildə irəli uzanır. «vud» deməyin. l hərfi isə would və could sözlərində oxunmur.
  • Can I birləşir: /kənaɪ/. can sözündəki sait burada zəifdir.
  • Shall I tez danışıqda çox vaxt /ʃəlaɪ/ kimi deyilir.
  • İntonasiya vacibdir. Sonda yuxarı qalxan və ya əvvəl enib sonra qalxan səs dostyana səslənir. Düz, aşağı enən melodiya isə please olsa belə, əmr kimi səslənə bilər.
  • Please adətən sonda (Could you help me, please?) və ya mübtədadan sonra (Could you please help me?) gəlir. Sondakı please sözündən əvvəl vergül qoyun.

Qızıl qayda

Əvvəlcə işi seçin: xahiş (Could you…?), icazə (Could I…?) və ya təklif (Shall I…?). Sonra nəzakət səviyyəsini seçin: məsafə çoxaldıqca (could, would, would you mind, I was wondering if) nəzakət də artır. Would you mind…? və Do you mind if I…? suallarına dostyana cavab No (not at all) olur.

Tapşırıqlar

A. Quruluş

Mötərizədəki feili düzgün formada yazın və ya cümləni tapşırığa uyğun dəyişin.

  1. Would you mind (turn) off the light?
  2. Do you mind if I (use) your phone?
  3. Would you like me (call) a taxi?
  4. Could you ilə nəzakətli edin: Pass me the water.
  5. May I ilə icazə istəyin: (come in)
  6. I was wondering if ilə çox nəzakətli edin: Can you help me?

B. Məna

Mənaya uyğun variantı seçin.

  1. Düzgün cavabı seçin: … give me a lift to the station?
  2. Düzgün cavabı seçin: … carry that bag for you?
  3. Dostunuz soruşur: "Would you mind waiting five minutes?" Siz gözləməyə hazırsınız. Cavabı seçin:
  4. Hansı təklifdir?
  5. Hansı ən nəzakətlidir?

C. Səhvi tapın

Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.

  1. Would you mind to help me?
  2. Do you want that I call you later?
  3. May you pass me the salt?
  4. Could I ask you a question?

D. Mətndə

Dialoqu uyğun sözlərlə tamamlayın.

At a hotel
Guest: Good evening. 16 I check in, please?
Receptionist: Of course. 17 I see your passport, please?
Guest: Here you are. And 18 you mind giving me a room on a high floor?
Receptionist: Not at all. 19 I carry your bags to the lift?
Guest: Yes, please. That 20 be great.

E. Sizin növbəniz

İngiliscə yazın.

  1. Yaxşı tanımadığınız bir iş yoldaşınıza nəzakətli xahiş yazın.
  2. Qonşunuzun əlində ağır alış-veriş çantaları var. İki müxtəlif yolla kömək təklif edin.

F. Qarışıq təkrar

Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.

  1. A2-04 Will azərbaycanca: ani qərarlar, təkliflər, vədlər və proqnozlar
    The phone's ringing. "I answer it."
  2. A1-25 Like, want və would like azərbaycanca: I like, yoxsa I'd like? Nəzakətli xahiş
    … a cup of tea? I've just made some.
  3. A2-20 Must və Have To azərbaycanca: mustn't, yoxsa don't have to? Fərqi sadə dillə
    You smoke here. It's not allowed.
Android TətbiqiHər Yerdə Öyrənin Google Play