İngiliscə nəzakətli xahiş, təklif və icazə: Could you, Can I, Shall I, Would you mind
Requests, Offers and Permission
Bu səhifədə
Məqsəd
Bu dərsdən sonra siz başqalarından nəyisə etməyi xahiş edə, nəyisə etmək üçün icazə istəyə, kömək təklif edə və nəzakətlə cavab verə biləcəksiniz. Vəziyyətə uyğun nəzakət səviyyəsini də seçə biləcəksiniz.
Əsas fikir
Kimdənsə nəsə istəyəndə ondan vaxtını və ya enerjisini istəyirik. İngilis dili bunu məsafə ilə yumşaldır: xahişdə məsafə nə qədər çoxdursa, o, bir o qədər nəzakətli səslənir.
Nəzakət nərdivanı təsəvvür edin. Ən aşağı pillədə Can you help me? durur: birbaşa və dostyana, ailə və dostlarla danışmaq üçün ideal. Bir pillə yuxarı: Could you help me? Could keçmiş formaya oxşayır, bu da bir az məsafə yaradır, ona görə daha yumşaq səslənir. Daha yuxarı: Would you mind helping me? Burada artıq xahişin qarşı tərəfə çətinlik yaradıb-yaratmadığını da soruşursunuz. Ən yuxarıda: I was wondering if you could help me: çox ehtiyatlı və nəzakətli.
Bundan başqa, üç fərqli iş var. Xahiş (request) sizdən nəsə etməyi istəyir: Could you…? İcazə (permission) mənim nəsə edə biləcəyimi soruşur: Could I…? Təklif (offer) mənim sizin üçün nəsə etməyə hazır olduğumu deyir: Shall I…? Əvvəlcə işi seçin, sonra nərdivanda pilləni seçin.
Azərbaycan dili və ingilis dili
Azərbaycan dilində nəzakəti çox vaxt siz forması və zəhmət olmasa ifadəsi daşıyır: «Zəhmət olmasa, pəncərəni bağlayın» tamamilə nəzakətli səslənir. İngilis dilində isə you bir sözdür, sən və siz fərqi yoxdur. Nəzakəti could, would, would you mind sözləri və intonasiya yaradır. Ona görə please ilə də əmr forması (Close the window, please) çox vaxt göstəriş kimi səslənir. Yaxşı xəbər də var: azərbaycancada da məsafə nəzakət yaradır. -ardınız / -ərdiniz («bağlayardınız?», «kömək edə bilərdiniz?») ingiliscədəki would və could kimi işləyir. Təklif üçün azərbaycancadakı -ım / -im? forması («Çantanı aparım?») Shall I…? sualına, -aram / -ərəm («Qapını mən açaram») isə I'll… formasına çox yaxındır.
| Azərbaycanca | Mənası | İngiliscə |
|---|---|---|
| Duzu verə bilərsən? | dostyana xahiş | Can you pass the salt? |
| Faylı mənə göndərə bilərsiniz? | nəzakətli xahiş | Could you send me the file? |
| Zəhmət olmasa, pəncərəni bağlayardınız? | çox nəzakətli xahiş | Would you close the window, please? |
| Qələminizdən istifadə edə bilərəm? | icazə | Can I use your pen? |
| İçəri gəlmək olar? | rəsmi icazə | May I come in? |
| Pəncərəni açsam, etiraz etməzsiniz? | çox nəzakətli icazə | Do you mind if I open the window? |
| Çantanı aparım? | təklif | Shall I carry your bag? |
| Qapını mən açaram. | elə indi verilən təklif | I'll get the door. |
| İstəyirsiniz, taksi çağırım? | təklif | Would you like me to call a taxi? |
Quruluş
Xahiş — kimdənsə nəyisə etməyi istəmək
| Qəlib | Nümunə | Nəzakət |
|---|---|---|
| Can you + base form? | Can you pass the salt? | neytral, dostyana |
| Could you + base form? | Could you send me the file? | nəzakətli |
| Would you + base form? | Would you close the window, please? | nəzakətli |
| Would you mind + -ing forması? | Would you mind waiting a moment? | çox nəzakətli |
| I was wondering if you could + base form | I was wondering if you could help me. | çox nəzakətli, ehtiyatlı |
İcazə — nəyisə edə biləcəyinizi soruşmaq
| Qəlib | Nümunə | Nəzakət |
|---|---|---|
| Can I + base form? | Can I use your pen? | neytral, dostyana |
| Could I + base form? | Could I leave early today? | nəzakətli |
| May I + base form? | May I come in? | rəsmi |
| Do you mind if I + Present Simple? | Do you mind if I open the window? | çox nəzakətli |
Təklif — kömək etməyə hazır olduğunuzu demək
| Qəlib | Nümunə |
|---|---|
| Shall I + base form? | Shall I carry your bag? |
| Can I + base form? | Can I help you? |
| I'll + base form. | I'll get the door. |
| Would you like me to + base form? | Would you like me to call a taxi? |
| Do you want me to + base form? (qeyri-rəsmi) | Do you want me to help? |
Cavablar
| Sual | Hə | Yox |
|---|---|---|
| Can / Could / Would you…? Can / Could / May I…? | Sure. / Of course. / Yes, go ahead. / No problem. | I'm sorry, but… / I'm afraid… |
| Would you mind…? / Do you mind if I…? | No, not at all. / No, go ahead. (no = etirazım yoxdur) | I'm sorry, but… / Actually, it's a bit difficult right now. |
| Shall I…? / Would you like me to…? | Yes, please. / That would be great, thanks. | No, thanks. I'm fine. / That's OK, thanks. |
İstifadə
1Xahiş etmək
Yaxşı tanıdığınız adamlarla Can you…? işlədin. Daha nəzakətli olmaq üçün iş yoldaşları, yad adamlar ilə və mağazalarda Could you…? və ya Would you…? işlədin. Əlavə yumşaqlıq üçün please artırın.
2Çox nəzakətli xahiş: Would you mind + -ing?
Would you mind + -ing forması çox nəzakətlidir. Bu ifadə əslində «Bu, sizə çətinlik yaratmır ki?» deyə soruşur. Ona görə No cavabı «Yox, problem deyil, edərəm» deməkdir.
3İcazə istəmək
Nəyisə edə biləcəyinizi soruşmaq üçün Can I / Could I / May I + feilin əsas forması işlədin. May I rəsmidir; mağazalarda, idarələrdə və tanımadığınız adamlarla çox işlənir. Do you mind if I…? + Present Simple çox nəzakətlidir. Onu sabit ifadə kimi əzbərləyin.
4Kömək təklif etmək
Qarşı tərəfin sizin köməyinizi istəyib-istəmədiyini soruşmaq üçün Shall I…? və ya Would you like me to…? işlədin. Can I…? də çox işlənən təklifdir (Can I help you?, Can I get you a drink?): forması icazə sualına oxşayır, amma siz qarşı tərəf üçün nəsə etməyi təklif edirsiniz. Elə həmin anda qərar verəndə birbaşa təklif üçün I'll… işlədin (A2-04 dərsinə baxın). Would you like me to…? və Do you want me to…? ifadələrini sabit ifadə kimi əzbərləyin; want / would like + adam + to quruluşu A2-25 dərsindədir. Shall I…? Britaniya ingiliscəsində daha çox işlənir; Amerika ingiliscəsində Should I…? və ya Do you want me to…? daha adidir.
5Xüsusi nəzakətli ifadələr: I was wondering if… / I'd like to ask…
Böyük bir xahiş üçün və ya vacib bir adamla danışanda sabit nəzakət ifadəsi işlədin. I was wondering if you could… ifadəsində Past Continuous keçmiş vaxtı bildirmir; məsafə yaradır, ona görə ehtiyatlı və nəzakətli səslənir.
6Nəzakətlə «hə» və «yox» demək
«Hə» demək üçün qısa, dostyana ifadələr işlədin. «Yox» deyəndə isə sadəcə No deməyin: I'm sorry, but… və ya I'm afraid… ilə başlayın və səbəbini deyin.
Tez-tez edilən səhvlər
Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
1. «Zəhmət olmasa» + əmr forması → please + imperative. Azərbaycancada «Zəhmət olmasa, hesabı gətirin» tam nəzakətli cümlədir, çünki nəzakəti siz forması da daşıyır. İngiliscədə you sözünün nəzakətli forması yoxdur və please əmri xahişə çevirmir. Restoranda, mağazada, idarədə və müəllimlə Could you…? və ya Could I / Can I have…? işlədin.
2. «Kömək edim?» → I help you? Azərbaycancada təklifi bircə feillə deyirik: «Kömək edim?», «Çantanı aparım?». Sözbəsöz tərcümədə köməkçi söz itir və sual əmələ gəlmir. Təklif üçün Shall I…? və ya Can I…? lazımdır.
3. «İstəyirsiniz ki, …» → would like that I. Azərbaycancada «İstəyirsiniz ki, biletləri mən alım?» kimi ki ilə budaq cümlə qururuq. İngiliscədə want / would like sözlərindən sonra that I… gəlmir: would like me to…, want me to… işlədin.
Qarışdırmayın
Could you…? və Could I…? — İşi mübtəda müəyyən edir. You edir = xahiş. I edirəm = icazə. Azərbaycancada bunu feilin sonu göstərir: «aça bilərsən?» və «aça bilərəm?».
Shall I…? və Will you…? — Shall I kömək təklif edir. Will you kimdənsə nəyisə etməyi istəyir; əmr kimi səslənə bilər, ona görə adətən Could you…? daha təhlükəsizdir. A2-04 dərsinə baxın.
Would you like…? və Do you like…? — Would you like elə indiki təklifdir; Do you like ümumi zövq haqqında soruşur. A1-25 dərsinə baxın.
Yazılış və tələffüz
- Could you və Would you birləşib deyilir: /ˈkʊdʒu/, /ˈwʊdʒu/. /d/ ilə /j/ birləşəndə /dʒ/ alınır: bu, azərbaycancadakı c səsinə yaxındır.
- Would sözündəki /w/ səsində dişlər dodağa toxunmur, dodaqlar dairəvi şəkildə irəli uzanır. «vud» deməyin. l hərfi isə would və could sözlərində oxunmur.
- Can I birləşir: /kənaɪ/. can sözündəki sait burada zəifdir.
- Shall I tez danışıqda çox vaxt /ʃəlaɪ/ kimi deyilir.
- İntonasiya vacibdir. Sonda yuxarı qalxan və ya əvvəl enib sonra qalxan səs dostyana səslənir. Düz, aşağı enən melodiya isə please olsa belə, əmr kimi səslənə bilər.
- Please adətən sonda (Could you help me, please?) və ya mübtədadan sonra (Could you please help me?) gəlir. Sondakı please sözündən əvvəl vergül qoyun.
Qızıl qayda
Əvvəlcə işi seçin: xahiş (Could you…?), icazə (Could I…?) və ya təklif (Shall I…?). Sonra nəzakət səviyyəsini seçin: məsafə çoxaldıqca (could, would, would you mind, I was wondering if) nəzakət də artır. Would you mind…? və Do you mind if I…? suallarına dostyana cavab No (not at all) olur.
Tapşırıqlar
A. Quruluş
Mötərizədəki feili düzgün formada yazın və ya cümləni tapşırığa uyğun dəyişin.
-
Would you mind (turn) off the light?
-
Do you mind if I (use) your phone?
-
Would you like me (call) a taxi?
-
Could you ilə nəzakətli edin: Pass me the water.
-
May I ilə icazə istəyin: (come in)
-
I was wondering if ilə çox nəzakətli edin: Can you help me?
B. Məna
Mənaya uyğun variantı seçin.
-
Düzgün cavabı seçin: … give me a lift to the station?
-
Düzgün cavabı seçin: … carry that bag for you?
-
Dostunuz soruşur: "Would you mind waiting five minutes?" Siz gözləməyə hazırsınız. Cavabı seçin:
-
Hansı təklifdir?
-
Hansı ən nəzakətlidir?
C. Səhvi tapın
Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.
-
Would you mind to help me?
-
Do you want that I call you later?
-
May you pass me the salt?
-
Could I ask you a question?
D. Mətndə
Dialoqu uyğun sözlərlə tamamlayın.
Guest: Good evening. 16 I check in, please?
Receptionist: Of course. 17 I see your passport, please?
Guest: Here you are. And 18 you mind giving me a room on a high floor?
Receptionist: Not at all. 19 I carry your bags to the lift?
Guest: Yes, please. That 20 be great.
E. Sizin növbəniz
İngiliscə yazın.
-
Yaxşı tanımadığınız bir iş yoldaşınıza nəzakətli xahiş yazın.
-
Qonşunuzun əlində ağır alış-veriş çantaları var. İki müxtəlif yolla kömək təklif edin.
F. Qarışıq təkrar
Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.
-
A2-04 Will azərbaycanca: ani qərarlar, təkliflər, vədlər və proqnozlar The phone's ringing. "I answer it."
-
A1-25 Like, want və would like azərbaycanca: I like, yoxsa I'd like? Nəzakətli xahiş … a cup of tea? I've just made some.
-
A2-20 Must və Have To azərbaycanca: mustn't, yoxsa don't have to? Fərqi sadə dillə You smoke here. It's not allowed.
