Përsëritje: foljet modale, folje + -ing / to dhe fjalitë kushtore në anglisht (A2-20–A2-28)
Review: Modals, Verb Patterns and Conditionals
Në këtë faqe
Kjo përsëritje përfshin
Qëllimi
Pas këtij mësimi do të dini të flisni për rregulla, këshilla, mundësi, kërkesa dhe aftësi me foljen modale të duhur, ta vini foljen e dytë në formën e duhur, të shpjegoni pse i bëni gjërat, të flisni për kushte reale dhe për zakone të së kaluarës – dhe të zgjidhni mes këtyre strukturave kur dalin bashkë.
Çfarë mësuam
| Mësimi | Pika kryesore | Shembulli kryesor |
|---|---|---|
| A2-20 | must / have to = e nevojshme; mustn't / can't = nuk lejohet; don't have to = s'ka nevojë; had to, will have to | You mustn't touch that wire. It's dangerous. |
| A2-21 | should / shouldn't / ought to për këshilla dhe mendime; I don't think you should…; Why don't you…? | You look tired. You should go to bed early tonight. |
| A2-22 | may / might / could = e mundshme, jo e sigurt; may not / might not = ndoshta jo; maybe apo may be | Take an umbrella. It might rain later. |
| A2-23 | kërkesa (Could you…?), leje (Could I…? May I…?), oferta (Shall I…? I'll…); Would you mind + -ing? | Would you mind speaking more slowly? |
| A2-24 | could = aftësi e përgjithshme në të kaluarën; was able to / managed to = një sukses; couldn't = për të dyja; will be able to | After three hours, she finally managed to fix the printer. |
| A2-25 | want / decide / hope + to-infinitive; enjoy / finish / avoid + forma -ing; want / ask / tell + person + to | My parents want me to become a lawyer. |
| A2-26 | qëllimi: to + forma bazë; for + emër; for + forma -ing për punën e një sendi | I went to the supermarket to buy some eggs. |
| A2-27 | if + Present Simple, Present Simple (gjithmonë e vërtetë); if + Present Simple, will (e ardhme reale); unless; e tashme pas when, as soon as, until | If it rains tomorrow, we'll have the party inside. |
| A2-28 | used to + forma bazë për zakone dhe gjendje të së kaluarës që tani janë ndryshe; didn't use to; Did you use to…? | I used to have long hair. |
Krahasime kryesore
mustn't apo don't have to – Mustn't është litari i kuq: nuk lejohet. Don't have to është menuja: s'ka nevojë, zgjidhni vetë. Në shqip: «nuk duhet» – «s'ka nevojë». Mos e përktheni «nuk duhet» me don't have to. A2-20
- Provë: Është e ndaluar? → mustn't / can't. Thjesht nuk është e nevojshme? → don't have to.
must / have to apo should – Must / have to është detyrim: nuk mund të thoni jo. Should është këshillë: ide e mirë, por mund të thoni jo. Në shqip të gjitha janë «duhet», prandaj pyesni për kuptimin. A2-20 A2-21
- Provë: Rregull apo ligj? → must / have to. Mendimi juaj? → should.
might not apo couldn't; could (mundësi) apo could (aftësi në të kaluarën) – May not / might not = ndoshta jo («mund të mos»). Couldn't = e pamundur, ose nuk ishte në gjendje («nuk munda»). Could mund të thotë «është e mundur» ose «isha në gjendje». A2-22 A2-24
- Provë: S'jeni të sigurt? → may / might (not). Nuk ishit në gjendje, ose aftësi e dikurshme? → could / couldn't.
could (aftësi e përgjithshme) apo was able to / managed to (një sukses) – Could është stema: një aftësi që e kishit («dija»). Was able to / managed to është kupa: një sukses i vështirë («munda», «arrita», «ia dola»). Në mohore couldn't shkon për të dyja. A2-24
- Provë: Aftësi gjatë një periudhe? → could. Një sukses në një ditë? → was able to / managed to. Mohore? → couldn't.
Could you…? apo Could I…? apo Shall I…? – Zgjidhni më parë punën. Vepron you → kërkesë. Veproj I (pyes) → leje. Veproj I për t'ju ndihmuar → ofertë. Në shqip ofertën e bëjmë me një «të» të thjeshtë; në anglisht duhet Shall I…? A2-23
- Provë: Kush e bën veprimin, dhe a është ofertë? You → kërkesë; I (duke pyetur) → leje; I (duke ndihmuar) → ofertë.
to-infinitive apo forma -ing; to (qëllim) apo for – Folja e parë vendos modelin: decide to, enjoy -ing. «Të» e shqipes nuk është gjithmonë to. Për qëllimin shikoni fjalën që vjen pas: folje → to; emër → for; puna e një sendi → for + -ing. «Për të» + folje nuk bëhet kurrë for + folje. A2-25 A2-26
- Provë: Mësojeni foljen me partnerin e saj. Përgjigje për Why? → to + folje, for + emër.
if apo when; pa will pas if – If = mund të ndodhë («nëse»). When = do të ndodhë («kur»). Pas if, unless, when, as soon as, until përdorni një formë të tashme edhe për të ardhmen – edhe kur në shqip themi «nëse do të» ose «kur të». A2-27
- Provë: Ndoshta? → if. E sigurt? → when. Te pjesa me if / when → e tashme; te rezultati → will (ose urdhërore, can, might).
used to apo Past Simple apo usually – Used to = e përsëritur ose e gjatë në të kaluarën, tani ndryshe (në shqip shpesh e pakryera). Past Simple = një ngjarje, një numër herësh, një kohëzgjatje e saktë (në shqip e kryera e thjeshtë). Usually + Present Simple = një zakon i tanishëm. A2-28
- Provë: Një herë, ose «sa herë»? → Past Simple. Zakon i së kaluarës që ka ndryshuar? → used to. Tani? → Present Simple.
Gabime të shpeshta
Kurthe për shqipfolësit
1. «Nuk duhet» → don't have to. «Fotot e fëmijëve të të tjerëve nuk duhet t'i postoni në internet pa leje». «Nuk duhet» në shqip është ndalim, por fjalë për fjalë del don't have to, që do të thotë «s'ka nevojë». Për ndalim: mustn't ose can't. A2-20
2. «Do të mund të» → will can. «Pasi të marr patentën, do të mund të vij të të shoh më shpesh». Shqipja e vë «mund» në çdo kohë. Pas will anglishtja do be able to. A2-24
3. «Do që unë të…» → wants that I. «Pronari i shtëpisë do që ta paguaj qiranë me para në dorë». Shqipja e lidh dëshirën për një person tjetër me «që të». Në anglisht: want + person + to, pa that. A2-25
4. «Për të» + folje → for + folje. «Besniku mori një ditë pushim për të ndihmuar prindërit me shpërnguljen». «Për» = for, prandaj del for help. Para një foljeje qëllimi thuhet vetëm me to. A2-26
5. «Nëse do të ketë…» → if there will be. «Nëse do të ketë ende bileta, vij edhe unë në koncert». «Do të» e shqipes kthehet në will edhe pas if. Në anglisht pas if vjen Present Simple. A2-27
Rregullat e arta
- A2-20 Mustn't = mos e bëni – nuk lejohet («nuk duhet»). Don't have to = nuk është e nevojshme – zgjidhni vetë («s'ka nevojë»). Must nuk ka formë të së kaluarës: përdorni had to për të kaluarën dhe will have to pas will.
- A2-21 Jepni këshilla me should + formën bazë (pa to). Ought to do të thotë njësoj. Për këshillë mohore zgjedhja më e natyrshme është shpesh I don't think you should….
- A2-22 S'jeni të sigurt? Përdorni may / might / could + formën bazë. Për «ndoshta jo» përdorni may not / might not – jo couldn't, që do të thotë «e pamundur» ose «nuk ishte në gjendje».
- A2-23 Vendosni më parë punën: kërkesë (Could you…?), leje (Could I…?) apo ofertë (Shall I…?). Më shumë distancë (could, would, would you mind, I was wondering if) tingëllon më e sjellshme. Për Would you mind…? dhe Do you mind if I…? përgjigjja miqësore është No (not at all).
- A2-24 Could = një aftësi e përgjithshme në të kaluarën. Was able to / managed to = një sukses (por could see / hear / understand është në rregull). Couldn't = për të dyja. Pas will, have ose to përdorni be able to.
- A2-25 Mësojeni çdo folje me partnerin e saj: want / decide / hope + to, enjoy / finish / avoid + -ing. Like, love, hate, start, begin, continue marrin të dyja. Për një person tjetër: want / ask / tell + person + to.
- A2-26 Për të thënë pse e bën dikush diçka, përdorni to + formën bazë – jo for + formën bazë. Përdorni for para një emri dhe for + -ing për atë që shërben një send.
- A2-27 Pas if, unless, when, as soon as, before, after, until përdorni një formë të tashme (Present Simple, ose Present Perfect për një veprim të mbaruar) – edhe për të ardhmen. Will zakonisht shkon vetëm te rezultati.
- A2-28 Used to + forma bazë = diçka ndodhte rregullisht ose ishte e vërtetë për një kohë të gjatë në të kaluarën, dhe zakonisht tani është ndryshe. Pas did / didn't shkruani use to. Për një ngjarje ose një numër herësh përdorni Past Simple.
Ushtrime
A. Forma
Vendosini foljet në kllapa në formën e duhur ose ndryshojini fjalitë.
-
A2-20 Must, Have To, Mustn't apo Don't Have To? «Duhet» dhe «s'ka nevojë» në anglisht Yesterday I (have to) work late.
-
A2-20 Must, Have To, Mustn't apo Don't Have To? «Duhet» dhe «s'ka nevojë» në anglisht Bëjeni mohore: She has to wear a uniform.
-
A2-21 Should dhe Ought To: si të jepni këshilla në anglisht Formoni një pyetje: what / I / should / wear / to the wedding?
-
A2-22 May, Might, Could: si thuhet «mund» dhe «ndoshta» në anglisht Rishkruajeni me might not: Perhaps she won't come tonight.
-
A2-23 Could you, Can I, Shall I: kërkesa, leje dhe oferta të sjellshme në anglisht Would you mind (close) the door?
-
A2-24 Could, Was Able To apo Managed To? Aftësia në të kaluarën dhe të ardhmen në anglisht I haven't able to sleep this week.
-
A2-25 Folje + -ing apo folje + to? Si thuhet «të» pas foljes në anglisht We've decided (move) to the coast.
-
A2-25 Folje + -ing apo folje + to? Si thuhet «të» pas foljes në anglisht Have you finished (use) the laptop?
-
A2-27 Zero dhe First Conditional: fjalitë kushtore me if, unless dhe when në anglisht If you (heat) ice, it melts.
-
A2-28 Used To në shqip: zakonet e së kaluarës dhe e pakryera («shkoja», «kisha») Formoni një pyetje: you / use to / have / a pet?
B. Kuptimi
Zgjidhni mundësinë që i përshtatet situatës.
-
A2-20 Must, Have To, Mustn't apo Don't Have To? «Duhet» dhe «s'ka nevojë» në anglisht Zgjidhni përgjigjen e saktë: It's free. You … pay.
-
A2-20 Must, Have To, Mustn't apo Don't Have To? «Duhet» dhe «s'ka nevojë» në anglisht Zgjidhni përgjigjen e saktë: It's a secret. You … tell anyone!
-
A2-21 Should dhe Ought To: si të jepni këshilla në anglisht Zgjidhni përgjigjen e saktë: It's only my advice, but you … take the earlier train.
-
A2-22 May, Might, Could: si thuhet «mund» dhe «ndoshta» në anglisht Zgjidhni përgjigjen e saktë: I'm not sure, but I … be at the meeting tomorrow.
-
A2-23 Could you, Can I, Shall I: kërkesa, leje dhe oferta të sjellshme në anglisht Zgjidhni përgjigjen e saktë: … leave early today? I have a dentist's appointment.
-
A2-24 Could, Was Able To apo Managed To? Aftësia në të kaluarën dhe të ardhmen në anglisht Zgjidhni përgjigjen e saktë: The door was locked, but we … get in through the window.
-
A2-26 To apo For? Si thuhet «për të» dhe qëllimi i veprimit në anglisht Zgjidhni përgjigjen e saktë: We stopped at a café … a coffee.
-
A2-27 Zero dhe First Conditional: fjalitë kushtore me if, unless dhe when në anglisht Zgjidhni përgjigjen e saktë: … I get home tonight, I'll call you.
-
A2-27 Zero dhe First Conditional: fjalitë kushtore me if, unless dhe when në anglisht Zgjidhni përgjigjen e saktë: … you have a ticket, you can't go in.
-
A2-28 Used To në shqip: zakonet e së kaluarës dhe e pakryera («shkoja», «kisha») Zgjidhni përgjigjen e saktë: We … Paris three times last year.
C. Gjeni gabimin
Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.
-
A2-21 Should dhe Ought To: si të jepni këshilla në anglisht She shoulds rest more.
-
A2-22 May, Might, Could: si thuhet «mund» dhe «ndoshta» në anglisht The bus maybe late.
-
A2-23 Could you, Can I, Shall I: kërkesa, leje dhe oferta të sjellshme në anglisht Do you mind if I will open the window?
-
A2-24 Could, Was Able To apo Managed To? Aftësia në të kaluarën dhe të ardhmen në anglisht I want to can play the guitar.
-
A2-25 Folje + -ing apo folje + to? Si thuhet «të» pas foljes në anglisht I want that you help me.
-
A2-26 To apo For? Si thuhet «për të» dhe qëllimi i veprimit në anglisht This bag is to carrying a laptop.
-
A2-27 Zero dhe First Conditional: fjalitë kushtore me if, unless dhe when në anglisht We'll wait until he will come.
-
A2-28 Used To në shqip: zakonet e së kaluarës dhe e pakryera («shkoja», «kisha») I didn't use to like coffee, but now I love it.
D. Në kontekst
Lexoni dialogun dhe plotësoni fjalët që mungojnë. Vendosini foljet në kllapa në formën e duhur.
Leo: I start at the language school next week. Do I 29 bring anything on the first day?
Mia: Just a notebook. You 30 wear a uniform — you can wear what you like. But you 31 use your phone in class. That's a strict rule.
Leo: OK. What else 32 (should / have to) I do?
Mia: I think you should practise 33 (speak) every day. And if you 34 (have) a problem, ask the teacher. She's very kind.
Leo: Great. I'm a bit nervous. When I was at school, I 35 (not / like) speaking in front of the class.
Mia: Me too! But last term I 36 (manage) to give a ten-minute talk in English.
Leo: Wow. I went to a bookshop yesterday 37 buy a dictionary, but they didn't have one.
Mia: Don't worry. I've got two. 38 I lend you one?
E. Radha juaj
Shkruani në anglisht.
-
A2-20 Must, Have To, Mustn't apo Don't Have To? «Duhet» dhe «s'ka nevojë» në anglisht Shkruani për punën ose shkollën tuaj: një gjë që jeni të detyruar ta bëni dhe një gjë që s'keni nevojë ta bëni. Pastaj jepini një shoku një këshillë me should.
-
A2-27 Zero dhe First Conditional: fjalitë kushtore me if, unless dhe when në anglisht Shkruani dy fjali për këtë fundjavë: njërën me if dhe tjetrën me when.
-
A2-28 Used To në shqip: zakonet e së kaluarës dhe e pakryera («shkoja», «kisha») Shkruani për fëmijërinë tuaj: një gjë që e bënit rregullisht, një gjë që dinit ta bënit dhe një gjë që nuk ju pëlqente.
F. Përsëritje e përzier
Përsëritni mësimet e mëparshme.
-
A2-19 Present Perfect apo Past Simple? Dallimi i shpjeguar në shqip I (see) that film last week.
-
A2-15 Give me the book, give it to me: foljet me dy kundrinorë në anglisht Zgjidhni përgjigjen e saktë: Can you ?
-
A2-05 E ardhmja në anglisht: will, going to, Present Continuous apo Present Simple? Hurry up! The film (start). Përdorni be about to.
Përgjigjet
A. Forma
- had to
- She doesn't have to wear a uniform. / She does not have to wear a uniform.
- What should I wear to the wedding?
- She might not come tonight.
- closing
- been
- to move
- using
- heat
- Did you use to have a pet?
B. Kuptimi
- don't have to
- mustn't
- should
- might not
- Could I
- managed to
- for
- When
- Unless
- visited
C. Gjeni gabimin
- She should rest more.
- The bus may be late. / The bus might be late. / The bus could be late.
- Do you mind if I open the window?
- I want to be able to play the guitar.
- I want you to help me.
- This bag is for carrying a laptop.
- We'll wait until he comes. / We will wait until he comes.
- ✓ I didn't use to like coffee, but now I love it.
D. Në kontekst
- have to / need to
- don't have to / don't need to / needn't
- mustn't / can't / aren't allowed to
- should
- speaking
- have
- didn't use to like / never used to like / didn't like
- managed
- to / in order to
- Shall / Can / Should
E. Radha juaj
- I have to start at eight. I don't have to wear a suit. You should get up earlier!
- If the weather is nice, I'll go for a walk. When I get home on Friday, I'll order a pizza.
- I used to play in the park every day. I could swim when I was five. I didn't use to like fish.
F. Përsëritje e përzier
- saw
- explain the rules to me
- is about to start
