SlowingoQrammatika
A2 5 / 38

İngiliscə gələcək zaman: will, going to, Present Continuous, yoxsa Present Simple?

Talking About the Future: Which Form?

Bu səhifədə
  1. Məqsəd
  2. Əsas fikir
  3. Azərbaycan dili və ingilis dili
  4. Quruluş
  5. İstifadə
  6. Tez-tez edilən səhvlər
  7. Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
  8. Qarışdırmayın
  9. Yazılış və tələffüz
  10. Qızıl qayda
  11. Tapşırıqlar

Məqsəd

Bu dərsdən sonra siz razılaşdırılmış planlar üçün Present Continuous (indiki davamedici zaman), cədvəllər üçün Present Simple (sadə indiki zaman), çox yaxın gələcək üçün be about to işlədə və vəziyyətə görə bu formalarla will və going to arasında seçim edə biləcəksiniz.

Əsas fikir

İngilis dilində vahid bir «gələcək zaman» yoxdur. Əvəzində gələcəkdən danışmağın bir neçə yolu var və hər biri dinləyənə gələcəyin haradan gəldiyini deyir.

Dörd mənbə təsəvvür edin. Cədvəl: gələcəyi qrafik müəyyən edir, saat 7-də yola düşən qatar kimi — Present Simple. Razılaşma: bunu başqaları ilə razılaşdırmısınız və təqviminizdə yazılıb — Present Continuous. Niyyət: qərar başınızdadır və ya əlaməti görürsünüz — going to. Və bu an: danışdığınız anda qərar verirsiniz, təklif edirsiniz, söz verirsiniz və ya fikir bildirirsiniz — will.

Bir də lap yaxın, növbəti bir neçə dəqiqədə baş verəcək gələcək var: The film is about to start.

Çox vaxt birdən çox forma mümkündür və fərq kiçikdir. Amma «Bu gələcək haradan gəlir?» sualı adətən sizi ən təbii seçimə aparacaq.

Azərbaycan dili və ingilis dili

Azərbaycancada gələcəkdən danışmaq üçün əsasən iki forma var. -ır / -ir indiki zamanı həm cədvəl («Qatar saat yeddidə yola düşür»), həm də razılaşdırılmış plan üçün («Saat altıda Samla görüşürəm») işlənir. İngiliscədə isə bunlar iki fərqli formadır: cədvəl → Present Simple (leaves), şəxsi razılaşma → Present Continuous (I'm meeting). -acaq / -əcək isə həm going to, həm də will ola bilər (A2-03 və A2-04 dərslərinə baxın). Yaxşı xəbər: razılaşdırılmış plan üçün indiki zamanı işlətmək fikri azərbaycancada da var, sadəcə ingiliscədə ona am / is / are + -ing lazımdır. Be about to isə azərbaycancadakı -maq üzrədir və ya «indicə …» ifadəsinə yaxındır.

AzərbaycancaMənbəİngiliscə
Qatar saat yeddi on beşdə yola düşür.cədvəlThe train leaves at seven fifteen.
Saat altıda Samla görüşürəm.razılaşmaI'm meeting Sam at six.
Gələn ay nənəmə baş çəkəcəyəm.niyyətI'm going to visit my grandmother next month.
Məncə, uduzacağıq.fikirI think we'll lose.
«Qapıda kimsə var.» «Mən baxaram.»indi verilən qərar"Someone's at the door." "I'll go."
Film başlamaq üzrədir.bir neçə dəqiqədən sonraThe film is about to start.

Quruluş

Gələcək mənasında Present Continuous — am / is / are + -ing forması, adətən gələcək zaman ifadəsi ilə (və ya gələcək mənası kontekstdən aydın olanda).

NümunəNiyə
I'm meeting Sam at six.Samla razılaşdırılıb
We're flying to Rome on Friday.biletlər alınıb
She isn't coming to the party.o, bizə deyib

Gələcək mənasında Present Simple — feilin əsas forması / feil + -s, rəsmi cədvəllər üçün.

NümunəNiyə
The train leaves at seven fifteen.cədvəl
The film starts at eight.kinoteatrın proqramı
What time does the shop open tomorrow?iş saatları

Be about to + feilin əsas forması — nəsə çox tezliklə, növbəti bir neçə dəqiqədə baş verəcək.

NümunəNiyə
The film is about to start.bir-iki dəqiqəyə
I'm about to go out.qapının ağzındayam

Formaların müqayisəsi

FormaGələcək haradan gəlirNümunə
Present Simplecədvəl və ya rəsmi qrafikThe bus leaves at nine.
Present Continuousbaşqaları ilə razılaşma, təqvimdəI'm seeing the dentist on Tuesday.
going toşəxsi plan və ya niyyət; indiki əlamətI'm going to clean my room. / It's going to rain.
willindi verilən qərar; təklif; vəd; fikirI'll get it! / I think you'll like it.
be about tonövbəti bir neçə dəqiqəQuick! The train is about to leave.

İstifadə

1Razılaşdırılmış planlar üçün Present Continuous

Razılaşdırılmış gələcək planlar üçün Present Continuous işlədin: kiminləsə vaxt və yer razılaşdırmısınız, bilet almısınız və ya təqviminizə yazmısınız.

I'm meeting Sam at six.
Saat altıda Samla görüşürəm.
razılaşdırılıb: azərbaycancada da indiki zaman, ingiliscədə am + -ing
We're having dinner with my parents on Sunday.
Bazar günü valideynlərimlə şam edirik.
She's flying to Toronto next week.
O, gələn həftə Torontoya uçur.
bilet alınıb
Are you doing anything this evening?
Bu axşam bir planın var?
planı soruşuruq → Present Continuous
I'm not working tomorrow — I've got the day off.
Sabah işləmirəm, istirahət günümdür.
I've got (əsasən UK); I have (UK və US)
What time are you leaving?
Saat neçədə çıxırsan?

2Cədvəllər və qrafiklər üçün Present Simple

Rəsmi cədvəl və ya proqramla müəyyən olunan hadisələr üçün Present Simple işlədin: nəqliyyat, filmlər, dərslər, mağazalar, tədbirlər.

The train leaves at seven fifteen.
Qatar saat yeddi on beşdə yola düşür.
cədvəl → Present Simple; yazılışı 7.15 (UK), 7:15 (US)
The concert starts at eight.
Konsert saat səkkizdə başlayır.
Our flight lands at midnight.
Təyyarəmiz gecə saat on ikidə yerə enir.
The museum doesn't open on Mondays.
Muzey bazar ertəsi günləri işləmir.
doesn't + feilin əsas forması
When does the new term begin?
Yeni semestr nə vaxt başlayır?
sual: does + feilin əsas forması

3Bir hadisə, müxtəlif formalar

Eyni gələcək hadisəni danışanın nə demək istədiyindən asılı olaraq müxtəlif formalarla təsvir etmək olar.

The match starts at three.
Oyun saat üçdə başlayır.
cədvəldə belədir
We're playing the Lions on Saturday.
Şənbə günü «Lions» komandası ilə oynayırıq.
razılaşdırılmış oyun
We're going to win this time!
Bu dəfə qalib gələcəyik!
niyyət, qətiyyət
I think we'll lose.
Məncə, uduzacağıq.
fikir

4Seçimi kontekst həll edir

Bəzi seçimlər açıq-aydın daha yaxşıdır, çünki forma gələcəyin mənbəyinə uyğun gəlir. Elə bu anda verilən qərar → will; əvvəlcədən verilmiş qərar → going to və ya Present Continuous; gözlə görünən əlamət → going to; cədvəl → Present Simple.

"Someone's at the door." "I'll go."
«Qapıda kimsə var.» «Mən baxaram.»
qərar indi verilir
I'm going to visit my grandmother next month.
Gələn ay nənəmə baş çəkəcəyəm.
niyyət
I'm visiting my grandmother on Saturday. She's expecting me.
Şənbə günü nənəmgilə gedirəm. Məni gözləyir.
razılaşma: azərbaycancada da «gedirəm»
Watch out! You're going to hit that car!
Ehtiyatlı ol! O maşına çırpılacaqsan!
gözlə görünən əlamət
My English course finishes in June.
İngilis dili kursum iyunda bitir.
cədvəl

5Heç kimin razılaşdırmadığı şeylər

Present Continuous insanların razılaşdırdığı şeylər üçündür. Hava və heç kimin razılaşdırmadığı başqa şeylər üçün will və ya going to işlədin.

It's going to be sunny tomorrow.
Sabah hava günəşli olacaq.
I think the weather will improve next week.
Məncə, gələn həftə hava yaxşılaşacaq.
Prices are going to rise again.
Qiymətlər yenə qalxacaq.

6Be about to: lap yaxın gələcək

Növbəti bir neçə dəqiqədə baş verəcək iş üçün be about to + feilin əsas forması işlədin. Adətən zaman ifadəsi olmur, çünki məna onsuz da «çox tezliklə»dir. (Keçmiş forma was about to B2-18 dərsindədir.)

Hurry up! The film is about to start.
Tələs! Film başlamaq üzrədir.
«-maq üzrədir» → is about to
I'm about to go out. Can I call you later?
İndicə çıxıram. Sonra zəng edə bilərəm?
about to = bir neçə dəqiqəyə
Turn on the TV — the match is about to start!
Televizoru yandır, oyun indicə başlayacaq!
Look, the baby is about to fall asleep.
Bax, körpə yuxuya getmək üzrədir.

Tez-tez edilən səhvlər

❌When is the next bus leave?
✅When does the next bus leave?
Cədvəl haqqında Present Simple sualı does + feilin əsas forması ilə qurulur.
❌The train will leaves at seven.
✅The train leaves at seven.
Cədvəl → Present Simple; həm də will sözündən sonra heç vaxt -s gəlmir.
❌I'm about to leaving.
✅I'm about to leave.
be about to + feilin əsas forması.
⚠️"I'm thirsty." "Wait, I bring you some water."
✅"Wait, I'll bring you some water."
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma danışıq anındakı təklif üçün will lazımdır; Present Simple təklif bildirmir.
⚠️"The phone's ringing." "I'm going to answer it."
✅"I'll answer it."
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma bu anda verilən qərar → will; going to elə səslənir ki, sanki bunu əvvəlcədən planlaşdırmısınız.
⚠️What do you do this weekend?
✅What are you doing this weekend?
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma razılaşdırılmış planları soruşmaq üçün Present Continuous işlədin; «What do you do…?» vərdiş və ya peşə haqqında sualdır.
⚠️It's raining tomorrow.
✅It's going to rain tomorrow. və ya It'll rain tomorrow.
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma havanı heç kim razılaşdırmır, ona görə adi seçim going to və ya will olur.
⚠️I meet my boss tomorrow at 10.
✅I'm meeting my boss tomorrow at 10.
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma şəxsi razılaşma → Present Continuous; Present Simple rəsmi cədvəl kimi səslənir.

Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər

1. «-ır» → Present Simple, şəxsi plan üçün də. Azərbaycancada «Bazar günü Gəncəyə, babamgilə gedirik» deyirik və bu, tamamilə təbiidir. Sözbəsöz tərcümədə Present Simple alınır və cümlə cədvəl və ya vərdiş kimi səslənir. Şəxsi, razılaşdırılmış plan üçün am / is / are + -ing işlədin.

⚠️We visit my grandparents in Ganja on Sunday.
✅We're visiting my grandparents in Ganja on Sunday.
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma bu, hər bazar günü edilən vərdiş kimi səslənir; razılaşdırılmış plan üçün Present Continuous lazımdır.
⚠️(Dostunuzun sabahkı planını soruşursunuz.) What time do you see Elvin tomorrow?
✅What time are you seeing Elvin tomorrow?
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma razılaşdırılmış görüş haqqında soruşanda Present Continuous təbiidir.

2. «-acaq» → will, hətta plan artıq razılaşdırılıbsa da. «Sabah stomatoloqa gedəcəyəm» cümləsini çox vaxt will ilə tərcümə edirik. Amma qəbul vaxtı artıq varsa, ingiliscədə Present Continuous və ya going to daha təbiidir.

⚠️(Qəbul vaxtınız artıq var.) I will see the dentist tomorrow morning.
✅I'm seeing the dentist tomorrow morning.
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma razılaşdırılmış görüş üçün Present Continuous daha təbiidir.

3. Cədvəl sualında do / does itir. Azərbaycancada «Muzey bazar günü saat neçədə açılır?» sualında söz sırası dəyişmir və köməkçi söz yoxdur. İngiliscədə Present Simple sualına do / does lazımdır.

❌What time the museum opens on Sunday?
✅What time does the museum open on Sunday?

4. Təklif üçün indiki zaman. Azərbaycancada «Narahat olma, qapını sənə açıram» kimi təkliflər indiki zamanla deyilir. İngiliscədə danışıq anındakı təklif üçün I'll lazımdır.

⚠️(Qonşunuzun əlləri torbalarla doludur.) No problem, I open the door for you.
✅No problem, I'll open the door for you.
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma təklif kimi səslənmir; I'll işlədin.

Qarışdırmayın

going to və Present Continuous — Çox vaxt ikisi də mümkündür. Going to başınızdakı niyyətə, Present Continuous isə başqaları ilə razılaşmaya (vaxt, yer, adamlar) diqqət yetirir.

I'm going to see a doctor about my back.
Belimə görə həkimə gedəcəyəm.
qərar vermişəm
I'm seeing the doctor at half past ten tomorrow.
Sabah saat on yarımda həkimə gedirəm.
qəbul vaxtı var

İndi üçün və gələcək üçün Present Continuous — Forma eynidir; gələcək mənasını zaman ifadəsi (və ya kontekst) göstərir. Azərbaycancada da belədir: «İşləyirəm» və «Şənbə günü işləyirəm». A1-22 dərsinə baxın.

I'm working.
İşləyirəm.
indi
I'm working on Saturday.
Şənbə günü işləyirəm.
razılaşdırılmış gələcək

Bu formalar və Future Continuous — I'll be working at nine tomorrow (gələcəkdə müəyyən anda davam edən iş) B1-05 dərsindədir.

Yazılış və tələffüz

  • Vaxt: 7.15 (UK) / 7:15 (US). seven fifteen və ya a quarter past seven kimi deyin; A1-19 dərsinə baxın.
  • Razılaşmalardan danışanda vurğu çox vaxt əsas feilə və vaxta düşür: I'm meeting her at six.
  • Tez danışanda going to gonna kimi səslənə bilər, amma yerlə heç vaxt: I'm gonna call (olar) / I'm going to Rome (gonna olmaz). T-01 dərsinə baxın.
  • What are you doing…? tez danışıqda çox vaxt «Whatcha doing…?» kimi səslənir: /ˈwɒtʃə ˈduːɪŋ/ (UK), /ˈwɑːtʃə ˈduːɪŋ/ (US).
  • about to: about sözünün əvvəli zəifdir, vurğu ikinci hecaya düşür: /əˈbaʊt/. to da zəifdir: /tə/. It's about to start cümləsində a və to çox qısa səslənir.
  • leaves /liːvz/: sait uzundur, lives /lɪvz/ sözündən fərqlidir. Azərbaycan dilində saitin uzunluğu mənanı dəyişmir, ingiliscədə isə dəyişir.

Qızıl qayda

Gələcəyin haradan gəldiyini soruşun: cədvəl → Present Simple, razılaşma → Present Continuous, niyyət və ya gözlə görünən əlamət → going to, indi verilən qərar, təklif, vəd və ya fikir → will, növbəti bir neçə dəqiqə → be about to. İki forma mümkün olanda demək istədiyinizə uyğun olanı seçin. Azərbaycancadakı «-ır» gələcək mənasında ya leaves (cədvəl), ya da I'm meeting (razılaşma) olur.

Tapşırıqlar

A. Quruluş

Mötərizədəki feili ən uyğun gələcək formasında yazın.

  1. The bus (leave) at 5.30 tomorrow morning.
  2. I (have) lunch with Maria on Friday. We booked a table.
  3. "I've left my wallet at home." "Don't worry, I (pay)."
  4. Look at that driver! He (crash).
  5. The film (not start) until nine.
  6. Hurry! The shop (be about to / close).

B. Məna

Mənaya uyğun cavabı seçin.

  1. Düzgün cavabı seçin: "Is that the doorbell?" "… see who it is."
  2. Düzgün cavabı seçin: I decided last week. I … start running every day.
  3. Düzgün cavabı seçin: "Are you free on Thursday?" "No, I … a client."
  4. Düzgün cavabı seçin: I think robots … do most housework one day.
  5. Danışan nə demək istəyir? "I'm about to leave."

C. Səhvi tapın

Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.

  1. The concert will starts at eight.
  2. When is the train leave?
  3. I'm about to calling you.
  4. We're having a party on Saturday. Can you come?

D. Mətndə

Dialoqu tamamlayın.

Weekend plans
Jess: What 16 you doing this weekend?
Omar: My cousin's wedding! The ceremony 17 (start) at two on Saturday, and we 18 (drive) there in the morning.
Jess: Sounds great. What's the weather like there?
Omar: The forecast says it 19 (be) sunny. I can't wait!
Jess: Oh, my phone's battery 20 (be about to / die). I 21 (call) you tomorrow, OK?

E. Sizin növbəniz

İngiliscə yazın.

  1. Gələn həftə üçün iki razılaşdırılmış planınızı vaxt və ya günlə yazın.
  2. Bir cədvəl faktı və sabah haqqında bir proqnoz yazın.

F. Qarışıq təkrar

Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.

  1. A2-02 Past Simple, yoxsa Past Continuous? When və while fərqi sadə dillə
    Düzgün cavabı seçin: I was cooking … the phone rang.
  2. A1-23 Present Simple, yoxsa Present Continuous? Fərqi sadə dillə
    Düzgün cavabı seçin: I … this word.
  3. A2-04 Will azərbaycanca: ani qərarlar, təkliflər, vədlər və proqnozlar
    Düzgün cavabı seçin: … I open the window?
Cavablar

A. Quruluş

  1. leaves / will leave / is leaving / is going to leave
  2. 'm having / am having / 'm going to have / am going to have
  3. 'll pay / will pay
  4. 's going to crash / is going to crash
  5. doesn't start / does not start / isn't starting / won't start / will not start
  6. is about to close / 's about to close

B. Məna

  1. I'll
  2. am going to
  3. 'm meeting
  4. will
  5. in a few moments

C. Səhvi tapın

  1. The concert starts at eight. / The concert will start at eight.
  2. When does the train leave?
  3. I'm about to call you.
  4. ✓ We're having a party on Saturday. Can you come?

D. Mətndə

  1. are
  2. starts / 's starting / is starting / 'll start / will start
  3. 're driving / are driving / 're going to drive / are going to drive / 'll drive / will drive
  4. 's going to be / is going to be / 'll be / will be
  5. is about to die / 's about to die
  6. 'll call / will call / 'm going to call / am going to call

E. Sizin növbəniz

  1. I'm meeting my sister on Tuesday. I'm playing tennis on Friday at six.
  2. My first class starts at nine. I think it'll be a long day.

F. Qarışıq təkrar

  1. when
  2. don't understand
  3. Shall
Android TətbiqiHər Yerdə Öyrənin Google Play