İngiliscə gələcək zaman: will, going to, Present Continuous, yoxsa Present Simple?
Talking About the Future: Which Form?
Bu səhifədə
Məqsəd
Bu dərsdən sonra siz razılaşdırılmış planlar üçün Present Continuous (indiki davamedici zaman), cədvəllər üçün Present Simple (sadə indiki zaman), çox yaxın gələcək üçün be about to işlədə və vəziyyətə görə bu formalarla will və going to arasında seçim edə biləcəksiniz.
Əsas fikir
İngilis dilində vahid bir «gələcək zaman» yoxdur. Əvəzində gələcəkdən danışmağın bir neçə yolu var və hər biri dinləyənə gələcəyin haradan gəldiyini deyir.
Dörd mənbə təsəvvür edin. Cədvəl: gələcəyi qrafik müəyyən edir, saat 7-də yola düşən qatar kimi — Present Simple. Razılaşma: bunu başqaları ilə razılaşdırmısınız və təqviminizdə yazılıb — Present Continuous. Niyyət: qərar başınızdadır və ya əlaməti görürsünüz — going to. Və bu an: danışdığınız anda qərar verirsiniz, təklif edirsiniz, söz verirsiniz və ya fikir bildirirsiniz — will.
Bir də lap yaxın, növbəti bir neçə dəqiqədə baş verəcək gələcək var: The film is about to start.
Çox vaxt birdən çox forma mümkündür və fərq kiçikdir. Amma «Bu gələcək haradan gəlir?» sualı adətən sizi ən təbii seçimə aparacaq.
Azərbaycan dili və ingilis dili
Azərbaycancada gələcəkdən danışmaq üçün əsasən iki forma var. -ır / -ir indiki zamanı həm cədvəl («Qatar saat yeddidə yola düşür»), həm də razılaşdırılmış plan üçün («Saat altıda Samla görüşürəm») işlənir. İngiliscədə isə bunlar iki fərqli formadır: cədvəl → Present Simple (leaves), şəxsi razılaşma → Present Continuous (I'm meeting). -acaq / -əcək isə həm going to, həm də will ola bilər (A2-03 və A2-04 dərslərinə baxın). Yaxşı xəbər: razılaşdırılmış plan üçün indiki zamanı işlətmək fikri azərbaycancada da var, sadəcə ingiliscədə ona am / is / are + -ing lazımdır. Be about to isə azərbaycancadakı -maq üzrədir və ya «indicə …» ifadəsinə yaxındır.
| Azərbaycanca | Mənbə | İngiliscə |
|---|---|---|
| Qatar saat yeddi on beşdə yola düşür. | cədvəl | The train leaves at seven fifteen. |
| Saat altıda Samla görüşürəm. | razılaşma | I'm meeting Sam at six. |
| Gələn ay nənəmə baş çəkəcəyəm. | niyyət | I'm going to visit my grandmother next month. |
| Məncə, uduzacağıq. | fikir | I think we'll lose. |
| «Qapıda kimsə var.» «Mən baxaram.» | indi verilən qərar | "Someone's at the door." "I'll go." |
| Film başlamaq üzrədir. | bir neçə dəqiqədən sonra | The film is about to start. |
Quruluş
Gələcək mənasında Present Continuous — am / is / are + -ing forması, adətən gələcək zaman ifadəsi ilə (və ya gələcək mənası kontekstdən aydın olanda).
| Nümunə | Niyə |
|---|---|
| I'm meeting Sam at six. | Samla razılaşdırılıb |
| We're flying to Rome on Friday. | biletlər alınıb |
| She isn't coming to the party. | o, bizə deyib |
Gələcək mənasında Present Simple — feilin əsas forması / feil + -s, rəsmi cədvəllər üçün.
| Nümunə | Niyə |
|---|---|
| The train leaves at seven fifteen. | cədvəl |
| The film starts at eight. | kinoteatrın proqramı |
| What time does the shop open tomorrow? | iş saatları |
Be about to + feilin əsas forması — nəsə çox tezliklə, növbəti bir neçə dəqiqədə baş verəcək.
| Nümunə | Niyə |
|---|---|
| The film is about to start. | bir-iki dəqiqəyə |
| I'm about to go out. | qapının ağzındayam |
Formaların müqayisəsi
| Forma | Gələcək haradan gəlir | Nümunə |
|---|---|---|
| Present Simple | cədvəl və ya rəsmi qrafik | The bus leaves at nine. |
| Present Continuous | başqaları ilə razılaşma, təqvimdə | I'm seeing the dentist on Tuesday. |
| going to | şəxsi plan və ya niyyət; indiki əlamət | I'm going to clean my room. / It's going to rain. |
| will | indi verilən qərar; təklif; vəd; fikir | I'll get it! / I think you'll like it. |
| be about to | növbəti bir neçə dəqiqə | Quick! The train is about to leave. |
İstifadə
1Razılaşdırılmış planlar üçün Present Continuous
Razılaşdırılmış gələcək planlar üçün Present Continuous işlədin: kiminləsə vaxt və yer razılaşdırmısınız, bilet almısınız və ya təqviminizə yazmısınız.
2Cədvəllər və qrafiklər üçün Present Simple
Rəsmi cədvəl və ya proqramla müəyyən olunan hadisələr üçün Present Simple işlədin: nəqliyyat, filmlər, dərslər, mağazalar, tədbirlər.
3Bir hadisə, müxtəlif formalar
Eyni gələcək hadisəni danışanın nə demək istədiyindən asılı olaraq müxtəlif formalarla təsvir etmək olar.
4Seçimi kontekst həll edir
Bəzi seçimlər açıq-aydın daha yaxşıdır, çünki forma gələcəyin mənbəyinə uyğun gəlir. Elə bu anda verilən qərar → will; əvvəlcədən verilmiş qərar → going to və ya Present Continuous; gözlə görünən əlamət → going to; cədvəl → Present Simple.
5Heç kimin razılaşdırmadığı şeylər
Present Continuous insanların razılaşdırdığı şeylər üçündür. Hava və heç kimin razılaşdırmadığı başqa şeylər üçün will və ya going to işlədin.
6Be about to: lap yaxın gələcək
Növbəti bir neçə dəqiqədə baş verəcək iş üçün be about to + feilin əsas forması işlədin. Adətən zaman ifadəsi olmur, çünki məna onsuz da «çox tezliklə»dir. (Keçmiş forma was about to B2-18 dərsindədir.)
Tez-tez edilən səhvlər
Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
1. «-ır» → Present Simple, şəxsi plan üçün də. Azərbaycancada «Bazar günü Gəncəyə, babamgilə gedirik» deyirik və bu, tamamilə təbiidir. Sözbəsöz tərcümədə Present Simple alınır və cümlə cədvəl və ya vərdiş kimi səslənir. Şəxsi, razılaşdırılmış plan üçün am / is / are + -ing işlədin.
2. «-acaq» → will, hətta plan artıq razılaşdırılıbsa da. «Sabah stomatoloqa gedəcəyəm» cümləsini çox vaxt will ilə tərcümə edirik. Amma qəbul vaxtı artıq varsa, ingiliscədə Present Continuous və ya going to daha təbiidir.
3. Cədvəl sualında do / does itir. Azərbaycancada «Muzey bazar günü saat neçədə açılır?» sualında söz sırası dəyişmir və köməkçi söz yoxdur. İngiliscədə Present Simple sualına do / does lazımdır.
4. Təklif üçün indiki zaman. Azərbaycancada «Narahat olma, qapını sənə açıram» kimi təkliflər indiki zamanla deyilir. İngiliscədə danışıq anındakı təklif üçün I'll lazımdır.
Qarışdırmayın
going to və Present Continuous — Çox vaxt ikisi də mümkündür. Going to başınızdakı niyyətə, Present Continuous isə başqaları ilə razılaşmaya (vaxt, yer, adamlar) diqqət yetirir.
İndi üçün və gələcək üçün Present Continuous — Forma eynidir; gələcək mənasını zaman ifadəsi (və ya kontekst) göstərir. Azərbaycancada da belədir: «İşləyirəm» və «Şənbə günü işləyirəm». A1-22 dərsinə baxın.
Bu formalar və Future Continuous — I'll be working at nine tomorrow (gələcəkdə müəyyən anda davam edən iş) B1-05 dərsindədir.
Yazılış və tələffüz
- Vaxt: 7.15 (UK) / 7:15 (US). seven fifteen və ya a quarter past seven kimi deyin; A1-19 dərsinə baxın.
- Razılaşmalardan danışanda vurğu çox vaxt əsas feilə və vaxta düşür: I'm meeting her at six.
- Tez danışanda going to gonna kimi səslənə bilər, amma yerlə heç vaxt: I'm gonna call (olar) / I'm going to Rome (gonna olmaz). T-01 dərsinə baxın.
- What are you doing…? tez danışıqda çox vaxt «Whatcha doing…?» kimi səslənir: /ˈwɒtʃə ˈduːɪŋ/ (UK), /ˈwɑːtʃə ˈduːɪŋ/ (US).
- about to: about sözünün əvvəli zəifdir, vurğu ikinci hecaya düşür: /əˈbaʊt/. to da zəifdir: /tə/. It's about to start cümləsində a və to çox qısa səslənir.
- leaves /liːvz/: sait uzundur, lives /lɪvz/ sözündən fərqlidir. Azərbaycan dilində saitin uzunluğu mənanı dəyişmir, ingiliscədə isə dəyişir.
Qızıl qayda
Gələcəyin haradan gəldiyini soruşun: cədvəl → Present Simple, razılaşma → Present Continuous, niyyət və ya gözlə görünən əlamət → going to, indi verilən qərar, təklif, vəd və ya fikir → will, növbəti bir neçə dəqiqə → be about to. İki forma mümkün olanda demək istədiyinizə uyğun olanı seçin. Azərbaycancadakı «-ır» gələcək mənasında ya leaves (cədvəl), ya da I'm meeting (razılaşma) olur.
Tapşırıqlar
A. Quruluş
Mötərizədəki feili ən uyğun gələcək formasında yazın.
-
The bus (leave) at 5.30 tomorrow morning.leaves = most natural (timetable)
-
I (have) lunch with Maria on Friday. We booked a table.
-
"I've left my wallet at home." "Don't worry, I (pay)."
-
Look at that driver! He (crash).
-
The film (not start) until nine.
-
Hurry! The shop (be about to / close).
B. Məna
Mənaya uyğun cavabı seçin.
-
Düzgün cavabı seçin: "Is that the doorbell?" "… see who it is."
-
Düzgün cavabı seçin: I decided last week. I … start running every day.
-
Düzgün cavabı seçin: "Are you free on Thursday?" "No, I … a client."
-
Düzgün cavabı seçin: I think robots … do most housework one day.
-
Danışan nə demək istəyir? "I'm about to leave."
C. Səhvi tapın
Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.
-
The concert will starts at eight.
-
When is the train leave?
-
I'm about to calling you.
-
We're having a party on Saturday. Can you come?
D. Mətndə
Dialoqu tamamlayın.
Jess: What 16 you doing this weekend?
Omar: My cousin's wedding! The ceremony 17 (start) at two on Saturday, and we 18 (drive) there in the morning.
Jess: Sounds great. What's the weather like there?
Omar: The forecast says it 19 (be) sunny. I can't wait!
Jess: Oh, my phone's battery 20 (be about to / die). I 21 (call) you tomorrow, OK?
E. Sizin növbəniz
İngiliscə yazın.
-
Gələn həftə üçün iki razılaşdırılmış planınızı vaxt və ya günlə yazın.
-
Bir cədvəl faktı və sabah haqqında bir proqnoz yazın.
F. Qarışıq təkrar
Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.
-
A2-02 Past Simple, yoxsa Past Continuous? When və while fərqi sadə dillə Düzgün cavabı seçin: I was cooking … the phone rang.
-
A1-23 Present Simple, yoxsa Present Continuous? Fərqi sadə dillə Düzgün cavabı seçin: I … this word.
-
A2-04 Will azərbaycanca: ani qərarlar, təkliflər, vədlər və proqnozlar Düzgün cavabı seçin: … I open the window?
Cavablar
A. Quruluş
- leaves / will leave / is leaving / is going to leave
- 'm having / am having / 'm going to have / am going to have
- 'll pay / will pay
- 's going to crash / is going to crash
- doesn't start / does not start / isn't starting / won't start / will not start
- is about to close / 's about to close
B. Məna
- I'll
- am going to
- 'm meeting
- will
- in a few moments
C. Səhvi tapın
- The concert starts at eight. / The concert will start at eight.
- When does the train leave?
- I'm about to call you.
- ✓ We're having a party on Saturday. Can you come?
D. Mətndə
- are
- starts / 's starting / is starting / 'll start / will start
- 're driving / are driving / 're going to drive / are going to drive / 'll drive / will drive
- 's going to be / is going to be / 'll be / will be
- is about to die / 's about to die
- 'll call / will call / 'm going to call / am going to call
E. Sizin növbəniz
- I'm meeting my sister on Tuesday. I'm playing tennis on Friday at six.
- My first class starts at nine. I think it'll be a long day.
F. Qarışıq təkrar
- when
- don't understand
- Shall
