Give me the book eða give it to me? Sagnir með tveimur andlögum á ensku
Give Me the Book, Give It to Me: Verbs with Two Objects
Á þessari síðu
Markmið
Eftir þessa kennslustund geturðu notað sagnir eins og give, send, show, buy og make með tveimur andlögum í réttri röð: give me the book eða give the book to me. Þú veist hvenær þú notar to og hvenær for, og hvaða sagnir – explain, describe, suggest, say, introduce – þurfa alltaf to á undan manneskjunni.
Aðalatriðið
Sumar sagnir koma hlut til manneskju eins og pakkasendill. Give, send, show, lend, buy, make – alltaf er til hlutur (pakkinn) og manneskja sem fær hann.
Á ensku er hægt að segja þetta á tvo vegu. Í fyrri leiðinni kemur manneskjan beint á eftir sögninni, án nokkurs aukaorðs, og hluturinn á eftir: I sent my sister a parcel. Í seinni leiðinni kemur hluturinn fyrst og manneskjan fær lítinn merkimiða á undan sér – to eða for: I sent a parcel to my sister.
Hvort tveggja er rétt. Hvora á að velja? Enskan setur gjarnan nýjar eða mikilvægustu upplýsingarnar í lok setningarinnar. Og ef hluturinn er fornafn (it, them) notarðu seinni leiðina: I sent it to her.
Ein gildra í viðbót: sumar sagnir – explain, describe, suggest, say, introduce – nota aðeins seinni leiðina: Explain the problem to me.
Íslenska og enska
Á íslensku sýnir þágufallið hver fær hlutinn: „Amma gaf mér hring“, „Ég gaf frænda mínum hjólið“. Fallið sýnir hlutverkið, svo orðaröðin er frjálsari: „Ég gaf frænda mínum hjólið“ og „Ég gaf hjólið frænda mínum“ þýða það sama. Ensk nafnorð hafa ekkert þágufall. Án forsetningar getur viðtakandinn aðeins staðið beint á eftir sögninni (gave my cousin the bike). Ef hluturinn kemur fyrst þarf viðtakandinn to eða for (gave the bike to my cousin).
Góðu fréttirnar: margt passar vel. „Senda til“ er send to, „handa“ er for („Ég keypti gjöf handa kennaranum“ – a present for the teacher), og „segja við“ er say to. En sumar sagnir taka „fyrir“ á íslensku: „útskýra fyrir mér“, „lýsa fyrir okkur“, „kynna mig fyrir foreldrunum“. Á ensku er það to, ekki for: explain it to me, introduce me to your parents. Og „segja mér“ er tell me, ekki say me. Loks setjum við á íslensku fornöfnin í röðinni „mér það“, „þér þær“ („Sendu mér þær“). Á ensku er staðlaða röðin them to me: Send them to me.
| Íslenska | Enska | Hvað er ólíkt? |
|---|---|---|
| Amma gaf mér þennan hring. | My grandmother gave me this ring. | viðtakandi beint á eftir sögninni → ekkert to – hér er þetta eins |
| Ég gaf gamla hjólið mitt frænda mínum. | I gave my old bike to my cousin. | hluturinn fyrst → to + viðtakandi |
| Pabbi eldaði kvöldmat handa okkur. | My dad cooked dinner for us. | „handa“ → for – hér er þetta eins |
| Geturðu sent mér þær? | Can you send them to me? | fornafn: them fyrst, svo to me |
| Geturðu útskýrt heimavinnuna fyrir mér? | Can you explain the homework to me? | „fyrir“ → to, ekki for |
| Hún benti mér á góðan tannlækni. | She suggested a good dentist to me. | suggest + hlutur + to |
| Hvað sagðirðu við hann? | What did you say to him? | „segja við“ → say to – hér er þetta eins |
| Hún sagði mér skemmtilega sögu. | She told me a funny story. | „segja mér“ → tell me, ekki say me |
| Ég kynni foreldra mína fyrir þér á morgun. | I'll introduce my parents to you tomorrow. | „kynna fyrir“ → introduce … to |
Í stuttu máli: þágufallið getur staðið hvar sem er, en enskur viðtakandi án forsetningar aðeins beint á eftir sögninni; annars to (hluturinn fer til manneskjunnar) eða for (eitthvað gert handa henni). Og „útskýra fyrir“, „lýsa fyrir“ og „kynna fyrir“ eru öll með to.
Form
Tvö mynstur
| Mynstur | Dæmi |
|---|---|
| sögn + manneskja + hlutur | She gave her brother a present. |
| sögn + hlutur + to + manneskja | She gave a present to her brother. |
| sögn + hlutur + for + manneskja | He bought flowers for his mum. |
| sögn + it / them + to / for + manneskja | Give it to me. / I bought them for her. |
To eða for?
| to-sagnir (hluturinn fer til manneskjunnar) | for-sagnir (eitthvað gert handa einhverjum eða fyrir hann) |
|---|---|
| give, send, show, lend, pass, offer, tell, teach, write, bring, sell | buy, make, get, cook, find, book |
| Send the photos to me. | Can you get a coffee for me? |
Sagnir sem þurfa alltaf to á undan manneskjunni
| Sögn | ✅ Rétt |
|---|---|
| explain | Explain the rules to me. |
| describe | Describe the man to me. |
| suggest | She suggested a good restaurant to us. |
| say | What did he say to you? |
| introduce | Let me introduce my friend to you. |
Notkun
1Sögn + manneskja + hlutur
Manneskjan kemur beint á eftir sögninni, án to eða for. Þetta er mjög algengt þegar manneskjan er fornafn (me, him, her, us, them). Þágufallið á íslensku stendur oft á sama stað.
2Sögn + hlutur + to / for + manneskja
Settu hlutinn fyrst og to eða for á undan manneskjunni. Þetta er gott val þegar manneskjan er nýjar eða mikilvægar upplýsingar eða langt orðasamband. Á íslensku getur þágufallið líka staðið aftast, en þá án forsetningar – á ensku verður forsetningin að vera með.
3To-sagnir og for-sagnir
Með to-sögnum fer hluturinn til manneskjunnar. Með for-sögnum gerirðu eitthvað handa einhverjum eða fyrir hann. Báðir hóparnir geta líka notað fyrra mynstrið (give me…, buy me…). Á íslensku getur þágufallið gert hvort tveggja, en „handa“ samsvarar for.
4Þegar hluturinn er fornafn: give it to me
Þegar hluturinn er it eða them seturðu hann beint á eftir sögninni og svo to eða for og manneskjuna. Þetta er staðlaða röðin í rituðu máli. Á íslensku er röðin oft öfug („Sendu mér þær“).
5Sagnir sem þurfa to: explain, describe, suggest, say, introduce
Þessar sagnir setja viðtakandann aldrei beint á eftir sér. Notaðu mynstrið hlutur + to + manneskja (eða slepptu manneskjunni). Með introduce kemur sá sem er kynntur beint á eftir sögninni: introduce my parents to you. Á íslensku segjum við „útskýra fyrir“, „lýsa fyrir“ og „kynna fyrir“ – en á ensku er það to, ekki for.
Algengar villur
Gildrur fyrir íslenskumælandi
1. „útskýrði fyrir okkur“, „kynnti mig fyrir“ → explained for us, introduced me for. Á íslensku taka „útskýra“, „lýsa“ og „kynna“ forsetninguna „fyrir“: „Leiðsögumaðurinn útskýrði fyrir okkur…“, „Katrín kynnti mig fyrir ömmu sinni“. „Fyrir“ verður auðveldlega for. En með þessum sögnum er það to á ensku. Explain for us þýðir „útskýra í okkar stað“.
2. „lánaði veiðistöngina stráknum“ → hlutur + manneskja án to. Á íslensku sýnir þágufallið hver fær hlutinn, svo viðtakandinn getur staðið aftast án forsetningar: „Afi lánaði gömlu veiðistöngina stráknum á næsta bæ“. Á ensku getur viðtakandi án forsetningar aðeins staðið beint á eftir sögninni. Ef hluturinn kemur fyrst þarf to.
3. „Á ég að senda þér þær?“ → post you them. Á íslensku kemur fornafnið um manneskjuna á undan fornafninu um hlutinn: „Á ég að senda þér þær?“, „Réttu mér hann“. Á ensku er staðlaða röðin í rituðu máli öfug: them to you, it to me.
Ekki rugla saman
tell og say – Á eftir tell kemur manneskjan beint. Á eftir say koma orðin, og manneskjan þarf to. „Segja mér“ er því tell me, en „segja við mig“ er say to me.
to og for með sömu sögn – To sýnir hvert hluturinn fer. For þýðir „fyrir einhvern“, í hans stað eða til að hjálpa honum.
introduce A to B – Á eftir introduce kemur sá sem er kynntur fyrir hinum, eins og á íslensku: „kynna A fyrir B“.
Stafsetning og framburður
- to er yfirleitt veikt: /tə/. Give it to me hljómar eins og „GIV-it-tə-ME“. Veika sérhljóðið /ə/ er stutt og slakt, ekki skýrt u.
- for er yfirleitt veikt: /fə/ (UK), /fər/ (US). A cake for you – áherslan er á cake og you.
- Áherslan fellur yfirleitt á síðasta mikilvæga orðið: I gave it to Sara. (áhersla á Sara); I gave Sara the book. (áhersla á book). Nýjar upplýsingar koma yfirleitt í lok enskrar setningar.
- Í hröðu, óformlegu tali getur give me hljómað eins og „gimme“ og let me eins og „lemme“. Skrifaðu ekki þessar myndir.
- give /ɡɪv/: í lokin er raddað /v/, ekki f.
Gullna reglan
Manneskja beint á eftir sögninni → ekkert to: give me the book. Hluturinn fyrst → to (hluturinn fer til manneskjunnar) eða for (eitthvað gert handa henni): give the book to me, buy flowers for her. Með it / them: give it to me. Og explain, describe, suggest, say, introduce nota alltaf to – líka þegar íslenskan segir „fyrir“.
Æfingar
A. Form
Umorðaðu setningarnar eða fylltu í eyðurnar.
-
Umorðaðu með to: I gave Lucy my old bike.
-
Umorðaðu með for: He made his kids pancakes.
-
Umorðaðu án to: Can you pass the salt to me?
-
Raðaðu orðunum í rétta röð: it / to / give / me
-
Skrifaðu to eða for: She cooked dinner us.
-
Skrifaðu to eða for: I lent my car my cousin.
B. Merking
Veldu rétta svarið.
-
Veldu rétta svarið: Can you ?
-
Veldu rétta svarið: "Where's my phone?" "I gave …."
-
Veldu rétta svarið: She … me a funny story.
-
Veldu rétta svarið: I'll book a table … us.
C. Finndu villuna
Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.
-
He sent to me a long email.
-
Can you describe me your new flat?
-
My grandmother taught me this song.
-
I bought a present to my sister.
D. Í samhengi
Fylltu í eyðurnar í sögunni. Skrifaðu eitt orð í hverja eyðu.
It was my birthday yesterday. My parents gave 15 a new watch. My brother cooked a big dinner 16 the whole family. My best friend sent a card 17 me from Canada, and my colleagues bought 18 a cake. In the evening I showed the photos 19 my grandmother. She loved them!
E. Spreyttu þig
Skrifaðu á ensku um gjafir og hjálp.
-
Skrifaðu um gjöf sem þú gafst einhverjum. Notaðu bæði mynstrin.
-
Skrifaðu um eitthvað sem einhver gerði fyrir þig.
F. Blönduð upprifjun
Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.
-
A2-14 Myself, yourself og each other: afturbeygð fornöfn á ensku My son can get dressed by now.
-
A1-09 Fornöfn í andlagi á ensku: me, him, her, us, them (object pronouns) I don't know her. Can you introduce me to ? (she)
-
A2-13 Mine, yours og whose á ensku: eignarfornöfn útskýrð á íslensku "Is this your pen?" "No, is in my bag."
Svör
A. Form
- I gave my old bike to Lucy.
- He made pancakes for his kids.
- Can you pass me the salt?
- Give it to me.
- for
- to
B. Merking
- explain the rules to me
- it to Tom
- told
- for
C. Finndu villuna
- He sent me a long email. / He sent a long email to me.
- Can you describe your new flat to me?
- ✓ My grandmother taught me this song.
- I bought a present for my sister. / I bought my sister a present.
D. Í samhengi
- me
- for
- to
- me
- to
E. Spreyttu þig
- Last year I gave my dad a book about football. I gave a scarf to my mum, too.
- My friend made a birthday cake for me, and my sister bought me a plant.
F. Blönduð upprifjun
- himself
- her
- mine
