SlowingoMálfræði
A2 25 / 38

Beiðnir, boð og leyfi á ensku: Could you, Can I, Shall I

Requests, Offers and Permission

Á þessari síðu
  1. Markmið
  2. Aðalatriðið
  3. Íslenska og enska
  4. Form
  5. Notkun
  6. Algengar villur
  7. Gildrur fyrir íslenskumælandi
  8. Ekki rugla saman
  9. Stafsetning og framburður
  10. Gullna reglan
  11. Æfingar

Markmið

Eftir þessa kennslustund geturðu beðið fólk um að gera eitthvað, beðið um leyfi, boðið fram hjálp og svarað kurteislega – og valið hversu kurteis þú ert eftir aðstæðum.

Aðalatriðið

Þegar við biðjum einhvern um eitthvað biðjum við hann um tíma eða fyrirhöfn. Enskan mýkir það með fjarlægð: því meiri fjarlægð sem er í beiðninni, því kurteisari hljómar hún.

Hugsaðu þér kurteisisstiga. Í neðsta þrepinu er Can you help me? – beint og vinalegt, gott með fjölskyldu og vinum. Einu þrepi ofar: Could you help me? – could lítur út eins og þátíð og það bætir við fjarlægð, svo beiðnin hljómar mýkri. Enn ofar: Would you mind helping me? – nú spyrðu jafnvel hvort beiðnin sé hinum til ama. Efst: I was wondering if you could help me – mjög varfærið og kurteist.

Verkefnin eru líka þrjú. Beiðni biður þig um að gera eitthvað: Could you…? Leyfi spyr hvort ég megi gera eitthvað: Could I…? Boð segir að ég sé tilbúinn að gera eitthvað fyrir þig: Shall I…? Veldu fyrst verkefnið, svo þrepið í stiganum.

Íslenska og enska

Góðu fréttirnar: á íslensku gerum við beiðni kurteisa með viðtengingarhætti – „Gætirðu…?“, „Mætti ég…?“ – og það samsvarar vel Could you…? og Could I…?. „Má ég…?“ er Can I…? / May I…?, og „Á ég að…?“ er boð, eins og Shall I…?. Hér hjálpar íslenskan þér.

En eitt lítið orð getur villt um fyrir þér: „viltu“. Á íslensku er „Viltu rétta mér saltið?“ eðlileg beiðni og „Viltu kaffi?“ eðlilegt boð. Á ensku spyr Do you want to…? um löngun hins, ekki um greiða. Beiðni er Could you…? / Would you…?, boð er Would you like…?, og „Viltu að ég…?“ er Would you like me to…? / Do you want me to…?

Tvennt í viðbót. Íslenska „lána“ nær bæði yfir það að gefa og fá: „Geturðu lánað mér…?“ og „Má ég fá … lánað?“. Á ensku eru það tvö orð: lend (ég læt einhvern fá) og borrow (ég fæ hjá einhverjum). Og svörin eru öfug. Við spyrjum „Er þér sama þótt ég opni gluggann?“ og svarið „já“ þýðir að það sé í lagi. Á ensku spyr Do you mind if I…? hvort þér sé illa við það, svo vinalega svarið er No, not at all. eða No, go ahead.

ÍslenskaEnskaHvað er ólíkt?
Gætirðu sent mér skjalið?Could you send me the file?viðtengingarháttur ≈ could / would – hér er þetta eins
Viltu rétta mér saltið?Could you pass me the salt?„viltu“ sem beiðni → Could / Would you, ekki Do you want to
Má ég setjast hérna?Can I / May I sit here?leyfi → Can / Could / May I – hér er þetta eins
Á ég að loka glugganum?Shall I close the window?boð → Shall I
Viltu að ég keyri þig heim?Would you like me to drive you home?ekkert that: me to + grunnmynd
Er þér sama þótt ég opni gluggann? – Já, gerðu það bara.Do you mind if I open the window? – No, go ahead.á íslensku „já“ = í lagi; á ensku no = í lagi
Má ég fá hleðslutækið þitt lánað?Can I borrow your charger?ég fæ → borrow
Geturðu lánað mér hleðslutækið þitt?Could you lend me your charger?ég læt einhvern fá → lend
Því miður get ég það ekki.I'm afraid I can't.kurteis neitun með ástæðu

Í stuttu máli: „Gætirðu…?“ er Could you…?, „Má ég…?“ er Can / Could / May I…?, „Á ég að…?“ er Shall I…?. „Viltu…?“ sem beiðni er ekki Do you want to…?, og „lána“ er lend eða borrow eftir því hver fær hlutinn.

Form

Beiðnir – einhver annar gerir eitthvað

MynsturDæmiKurteisi
Can you + grunnmynd?Can you pass the salt?hlutlaust, vinalegt
Could you + grunnmynd?Could you send me the file?kurteist
Would you + grunnmynd?Would you close the window, please?kurteist
Would you mind + -ing mynd?Would you mind waiting a moment?mjög kurteist
I was wondering if you could + grunnmyndI was wondering if you could help me.mjög kurteist, varfærið

Leyfi – má ég gera eitthvað?

MynsturDæmiKurteisi
Can I + grunnmynd?Can I use your pen?hlutlaust, vinalegt
Could I + grunnmynd?Could I leave early today?kurteist
May I + grunnmynd?May I come in?formlegt
Do you mind if I + Present Simple (einföld nútíð)?Do you mind if I open the window?mjög kurteist

Boð – ég er tilbúinn að hjálpa

MynsturDæmi
Shall I + grunnmynd?Shall I carry your bag?
Can I + grunnmynd?Can I help you?
I'll + grunnmynd.I'll get the door.
Would you like me to + grunnmynd?Would you like me to call a taxi?
Do you want me to + grunnmynd? (óformlegt)Do you want me to help?

Svör

SpurningJáNei
Can / Could / Would you…? Can / Could / May I…?Sure. / Of course. / Yes, go ahead. / No problem.I'm sorry, but… / I'm afraid…
Would you mind…? / Do you mind if I…?No, not at all. / No, go ahead. (no = allt í lagi)I'm sorry, but… / Actually, it's a bit difficult right now.
Shall I…? / Would you like me to…?Yes, please. / That would be great, thanks.No, thanks. I'm fine. / That's OK, thanks.

Notkun

1Beiðnir

Notaðu Can you…? við fólk sem þú þekkir vel. Could you…? eða Would you…? er kurteisara – við vinnufélaga, ókunnuga og í búðum. Please mýkir beiðnina enn frekar.

Can you turn the music down a bit?
Geturðu lækkað aðeins í tónlistinni?
vinalegt og beint
Could you tell me the way to the station, please?
Gætirðu sagt mér hvernig ég kemst á lestarstöðina?
við ókunnugan: could
Could you check this email for me?
Gætirðu lesið yfir þennan tölvupóst fyrir mig?
„gætirðu“ → could
Would you give this to your sister, please?
Viltu láta systur þína fá þetta?
„viltu“ sem beiðni → would you

2Mjög kurteis beiðni – Would you mind + -ing?

Would you mind + -ing mynd er mjög kurteist. Í raun spyrðu: „Er þetta þér til ama?“ Þess vegna þýðir svarið No: „Alls ekki, ég geri það.“ Á íslensku segjum við „Værirðu til í að…?“ eða „Væri þér sama þótt…?“.

Would you mind speaking more slowly?
Værirðu til í að tala aðeins hægar?
mind + -ing mynd
Would you mind not using your phone in here?
Gætirðu sleppt því að nota símann hérna inni?
neitun: not + -ing mynd
Would you mind moving your bag?
Værirðu til í að færa töskuna þína?
beiðni
No, not at all.
Nei, alls ekki.
svar: no = allt í lagi

3Að biðja um leyfi

Notaðu Can I / Could I / May I + grunnmynd þegar þú spyrð hvort þú megir gera eitthvað. May I er formlegt; það er algengt í búðum, á stofnunum og við ókunnuga. Do you mind if I…? + Present Simple er mjög kurteist. Lærðu það sem fast orðasamband. Á íslensku er þetta „Má ég…?“, „Mætti ég…?“ eða „Er þér sama þótt ég…?“.

Can I borrow your charger?
Má ég fá hleðslutækið þitt lánað?
„fá lánað“ → borrow
Could I ask you a question?
Mætti ég spyrja þig að einu?
could I = kurteist
May I see your passport, please?
Má ég sjá vegabréfið þitt?
formlegt
Do you mind if I sit here?
Er þér sama þótt ég setjist hérna?
if I + Present Simple
"Do you mind if I open the window?" "No, go ahead."
„Er þér sama þótt ég opni gluggann?“ „Já, gerðu það bara.“
á íslensku „já“, á ensku no: hvort tveggja þýðir „í lagi“

4Að bjóða fram hjálp

Notaðu Shall I…? eða Would you like me to…? þegar þú spyrð hvort hinn vilji hjálp þína. Can I…? er líka mjög algengt boð (Can I help you?, Can I get you a drink?): það lítur út eins og beiðni um leyfi, en þú býðst til að gera eitthvað fyrir hinn. I'll… býður hjálp beint þegar þú ákveður það um leið og þú talar (sjá A2-04). Lærðu Would you like me to…? og Do you want me to…? sem föst orðasambönd; mynstrið want / would like + persóna + to er í A2-25. Shall I…? er algengara í breskri ensku; í bandarískri ensku er oftar sagt Should I…? eða Do you want me to…?. Á íslensku bjóðum við hjálp með „Á ég að…?“, „Viltu að ég…?“ eða „Ég skal…“.

Shall I open the window? It's hot in here.
Á ég að opna gluggann? Það er heitt hérna inni.
„Á ég að…?“ → Shall I
Would you like me to drive you home?
Viltu að ég keyri þig heim?
„viltu að ég“ → would you like me to
Can I get you a drink?
Má bjóða þér eitthvað að drekka?
boð, ekki beiðni um leyfi
Your hands are full. I'll get the door.
Þú ert með fullar hendur. Ég skal opna.
ákvörðun núna → I'll
Do you want me to help you with your homework?
Viltu að ég hjálpi þér með heimavinnuna?
óformlegt; fast orðasamband: sjá A2-25

5Sérstaklega kurteis orðasambönd – I was wondering if… / I'd like to ask…

Þegar greiðinn er stór eða viðmælandinn mikilvægur notarðu fast orðasamband. Í I was wondering if you could… vísar Past Continuous (þátíð í framvinduhorfi) ekki til fortíðar: hún bætir við fjarlægð og hljómar því varfærin og kurteis. Á íslensku segjum við „Ég var að velta fyrir mér hvort þú gætir…“.

I was wondering if you could help me with my CV.
Ég var að velta fyrir mér hvort þú gætir aðstoðað mig með ferilskrána.
þátíð = kurteisi, ekki fortíð; CV (UK), résumé (US)
I was wondering if I could leave a bit early on Friday.
Ég var að spá í hvort ég mætti fara aðeins fyrr á föstudaginn.
mjög kurteis beiðni um leyfi
I'd like to ask you a favour.
Mig langar að biðja þig um greiða.
fast orðasamband
I'd like to ask a question about my bill.
Mig langar að spyrja um reikninginn minn.
I'd like = mig langar

6Að segja já og nei kurteislega

Segðu já með stuttum, vinalegum orðasamböndum. Þegar þú segir nei skaltu ekki bara segja No – notaðu I'm sorry, but… eða I'm afraid… og gefðu ástæðu. I'm afraid þýðir hér ekki hræðslu, heldur „því miður“.

"Could you help me with this box?" "Sure, no problem."
„Gætirðu hjálpað mér með þennan kassa?“ „Já, ekkert mál.“
stutt og vinalegt já
"Can I use your phone?" "I'm sorry, but the battery's dead."
„Má ég nota símann þinn?“ „Því miður, rafhlaðan er búin.“
nei með ástæðu
Could you work late tonight?
Gætirðu unnið lengur í kvöld?
beiðni
I'm afraid I can't. I have to pick up my son.
Því miður get ég það ekki. Ég þarf að sækja son minn.
I'm afraid = því miður
"Shall I make some tea?" "Yes, please. That would be lovely."
„Á ég að laga te?“ „Já, takk. Það væri yndislegt.“
svar við boði: Yes, please
"Would you like me to wait for you?" "No, thanks. I'll be fine."
„Viltu að ég bíði eftir þér?“ „Nei, takk. Ég bjarga mér.“
kurteist nei

Algengar villur

❌Would you mind to open the door?
✅Would you mind opening the door?
Á eftir mind kemur -ing mynd.
❌Could you to help me?
✅Could you help me?
Á eftir can / could / would kemur ekkert to.
❌Do you mind if I will sit here?
✅Do you mind if I sit here?
Á eftir if I notarðu Present Simple.
❌Do you want that I help you?
✅Do you want me to help you?
want + persóna + to + grunnmynd.
❌May you help me?
✅Could you help me?
May er notað um leyfi (May I…?), ekki um beiðni.
⚠️"Would you mind waiting?" "Yes, of course."
✅"No, not at all."
Fólk segir stundum „Yes, of course“ og meinar að það sé í lagi, en strangt til tekið þýðir yes „já, mér er illa við það“. No, not at all er skýrt.
⚠️Give me the menu.
✅Could I have the menu, please?
Málfræðilega rétt, en boðháttur getur hljómað ókurteislega sem beiðni.

Gildrur fyrir íslenskumælandi

1. „Viltu taka töskuna af sætinu?“ → Do you want to…? Á íslensku er „Viltu…?“ eðlileg og kurteis beiðni: „Viltu loka hurðinni?“, „Viltu senda mér myndirnar?“. Á ensku spyr Do you want to…? um löngun hins – „langar þig til þess?“ – og sem beiðni getur það hljómað undarlega eða jafnvel hvasst við ókunnuga. Beiðni er Could you…?, Would you…? eða Would you mind + -ing?

⚠️Excuse me, do you want to take your bag off the seat? My grandmother can't stand all the way to Mosfellsbaer.
✅Excuse me, could you take your bag off the seat? My grandmother can't stand all the way to Mosfellsbaer. eða Excuse me, would you mind taking your bag off the seat? My grandmother can't stand all the way to Mosfellsbaer.
Málfræðilega rétt, en do you want to spyr um löngun; beiðni → could you / would you mind
⚠️Hi Thora, do you want to send me the photos from the staff trip to Snaefellsnes before Friday? I'm making the slideshow for the party.
✅Hi Thora, could you send me the photos from the staff trip to Snaefellsnes before Friday? I'm making the slideshow for the party.
Málfræðilega rétt, en þetta hljómar eins og spurning um löngun, ekki beiðni.

2. „Geturðu lánað mér…?“ → borrow me. Á íslensku nær „lána“ yfir bæði: „Geturðu lánað mér svefnpoka?“ og „Má ég fá svefnpokann lánaðan?“. Á ensku eru það tvö orð: lend = ég læt einhvern fá hlut, borrow = ég fæ hlut hjá einhverjum. Á eftir borrow kemur engin persóna sem fær hlutinn.

❌Siggi, can you borrow me your sleeping bag for the scout camp at Ulfljotsvatn next weekend? Mine has a broken zip.
✅Siggi, can you lend me your sleeping bag for the scout camp at Ulfljotsvatn next weekend? Mine has a broken zip. eða Siggi, can I borrow your sleeping bag for the scout camp at Ulfljotsvatn next weekend? Mine has a broken zip.
„lána mér“ → lend me; „fá lánað“ → borrow
❌Our neighbour in Kopavogur borrowed us his long ladder, so we could finally clean the gutters before the autumn storms.
✅Our neighbour in Kopavogur lent us his long ladder, so we could finally clean the gutters before the autumn storms.
hann lét okkur fá stigann → lent

3. „Er þér sama?“ – „Já!“ → Yes sem svar við Do you mind…? Á íslensku spyrjum við „Er þér sama þótt ég…?“, og „já“ þýðir að það sé í lagi. Do you mind…? spyr hins vegar hvort þér sé illa við það. Strangt til tekið þýðir Yes þá „já, mér er illa við það“ – þótt framhaldið segi annað. Skýrt og vinalegt svar er No, not at all. eða No, go ahead.

⚠️"Do you mind if I leave my bike in your garage while I'm at the concert in Harpa?" "Yes, sure, just put it next to the car."
✅"Do you mind if I leave my bike in your garage while I'm at the concert in Harpa?" "No, not at all, just put it next to the car." eða "Do you mind if I leave my bike in your garage while I'm at the concert in Harpa?" "No, go ahead, just put it next to the car."
Málfræðilega rétt, en yes svarar spurningunni „er þér illa við það?“; skýrara er no

Ekki rugla saman

Could you…? og Could I…? – Frumlagið ræður verkefninu. You gerir = beiðni. I geri = leyfi. Á íslensku: „Gætirðu…?“ og „Mætti ég…?“.

Could you open the door?
Gætirðu opnað hurðina?
beiðni: þú opnar
Could I open the door?
Mætti ég opna hurðina?
leyfi: ég opna

Shall I…? og Will you…? – Shall I býður fram hjálp. Will you biður einhvern um að gera eitthvað og getur hljómað eins og skipun, svo Could you…? er yfirleitt öruggara. Sjá A2-04. Á íslensku: „Á ég að…?“ og „Viltu…?“.

Shall I wash the dishes?
Á ég að vaska upp?
boð
Will you wash the dishes?
Viltu vaska upp?
beiðni: frekar bein

Would you like…? og Do you like…? – Would you like er boð núna, Do you like spyr um smekk almennt. Sjá A1-25. Á íslensku eru þetta tvær ólíkar spurningar: „Viltu…?“ og „Finnst þér … gott?“.

Would you like some cake?
Má bjóða þér köku?
boð
Do you like cake?
Finnst þér kaka góð?
almenn spurning

Stafsetning og framburður

  • Could you og Would you renna saman: /ˈkʊdʒu/, /ˈwʊdʒu/. /d/ og /j/ verða saman að /dʒ/, eins og í byrjun jam. Það kemur varla fyrir í íslenskum orðum: tungan snertir góminn fyrir aftan tennurnar og sleppir svo með suðandi hljóði, og raddböndin titra.
  • Would byrjar á /w/: settu stút á varirnar og láttu tennurnar ekki snerta vörina. Það er ekki íslenskt v.
  • Can I er tengt saman: /kənaɪ/. Sérhljóðið í can er hér veikt /ə/, stutt og slakt.
  • Shall I er oft /ʃəlaɪ/ í hröðu tali. Í /ʃ/ seturðu stút á varirnar og hefur tunguna aðeins aftar en í s.
  • Tónfallið skiptir máli. Rödd sem fer upp í lokin, eða niður og svo upp, hljómar vinalega. Flatt og fallandi tónfall getur hljómað eins og skipun, jafnvel með please. Láttu röddina hreyfast meira í enskri beiðni.
  • Please stendur yfirleitt í lokin (Could you help me, please?) eða á eftir frumlaginu (Could you please help me?). Settu kommu á undan please í lokin.

Gullna reglan

Ákveddu fyrst verkefnið: beiðni (Could you…?), leyfi (Could I…?) eða boð (Shall I…?). Veldu svo kurteisina: meiri fjarlægð (could, would, would you mind, I was wondering if) hljómar kurteisara. Vinalegt svar við Would you mind…? og Do you mind if I…? er No (not at all). Og mundu: „Viltu…?“ sem beiðni er Could you…?, og „lána mér“ er lend me.

Æfingar

A. Form

Fylltu í setningarnar með réttri mynd sagnarinnar í svigunum eða breyttu setningunni eins og beðið er um.

  1. Would you mind (turn) off the light?
  2. Do you mind if I (use) your phone?
  3. Would you like me (call) a taxi?
  4. Gerðu kurteist með Could you: Pass me the water.
  5. Biddu um leyfi með May I: (come in)
  6. Gerðu mjög kurteist með I was wondering if: Can you help me?

B. Merking

Veldu rétta svarið.

  1. Veldu rétta svarið: … give me a lift to the station?
  2. Veldu rétta svarið: … carry that bag for you?
  3. Vinur spyr: "Would you mind waiting five minutes?" Þú bíður gjarnan. Svaraðu:
  4. Hvort er boð?
  5. Hvað er kurteisast?

C. Finndu villuna

Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.

  1. Would you mind to help me?
  2. Do you want that I call you later?
  3. May you pass me the salt?
  4. Could I ask you a question?

D. Í samhengi

Fylltu í eyðurnar í samtalinu.

At a hotel
Guest: Good evening. 16 I check in, please?
Receptionist: Of course. 17 I see your passport, please?
Guest: Here you are. And 18 you mind giving me a room on a high floor?
Receptionist: Not at all. 19 I carry your bags to the lift?
Guest: Yes, please. That 20 be great.

E. Spreyttu þig

Skrifaðu á ensku kurteisa beiðni og boð.

  1. Skrifaðu kurteisa beiðni til vinnufélaga sem þú þekkir ekki vel.
  2. Nágranni þinn er með þunga innkaupapoka. Bjóddu fram hjálp á tvo ólíka vegu.

F. Blönduð upprifjun

Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.

  1. A2-04 Will og shall: ákvarðanir, loforð og spár á ensku
    The phone's ringing. "I answer it."
  2. A1-25 Like, want og would like á ensku: að segja hvað þér líkar og biðja kurteislega
    … a cup of tea? I've just made some.
  3. A2-20 Must, have to, mustn't og don't have to: skylda og bann á ensku
    You smoke here. It's not allowed.
Svör

A. Form

  1. turning
  2. use
  3. to call
  4. Could you pass me the water, please? / Could you please pass me the water? / Could you pass me the water?
  5. May I come in?
  6. I was wondering if you could help me.

B. Merking

  1. Could you
  2. Shall I
  3. No, not at all.
  4. Can I help you?
  5. I was wondering if you could check this.

C. Finndu villuna

  1. Would you mind helping me?
  2. Do you want me to call you later?
  3. Could you pass me the salt? / Can you pass me the salt? / Would you pass me the salt?
  4. ✓ Could I ask you a question?

D. Í samhengi

  1. Could / Can / May
  2. May / Could / Can
  3. would
  4. Shall / Can / Should
  5. would

E. Spreyttu þig

  1. Could you send me the report by Friday, please?
  2. Shall I carry one of those for you? Would you like me to open the door?

F. Blönduð upprifjun

  1. 'll / will
  2. Would you like
  3. mustn't / can't / must not / cannot
Android appLærðu á ferðinni Google Play