Slowingoგრამატიკა
A2 29 / 38

Zero და First Conditional: პირობითი წინადადებები ინგლისურად (0 და 1 ტიპი)

Zero and First Conditional

ამ გვერდზე
  1. მიზანი
  2. მთავარი იდეა
  3. ქართული და ინგლისური
  4. ფორმა
  5. გამოყენება
  6. ხშირი შეცდომები
  7. მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
  8. არ აგერიოთ
  9. მართლწერა და გამოთქმა
  10. ოქროს წესი
  11. სავარჯიშოები

მიზანი

ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ ილაპარაკოთ იმაზე, რაც ყოველთვის ხდება, როცა სხვა რამე ხდება, და მომავლის რეალურ შესაძლებლობებზე. ამისთვის გამოიყენებთ if-ს, unless-ს და დროის სიტყვებს: when, as soon as, before, after და until.

მთავარი იდეა

პირობით წინადადებას (conditional) ორი ნაწილი აქვს: პირობა (if-ნაწილი) და შედეგი (მთავარი წინადადება). წარმოიდგინეთ ორი დომინოს ქვა: როცა პირველი ეცემა, მეორეც ეცემა.

ზოგჯერ ეს ყოველთვის ხდება, როგორც ბუნების კანონი: If you heat ice, it melts. ეს არის zero conditional (0 ტიპი) და ორივე ნაწილი Present Simple-შია (მარტივი აწმყო), რადგან ეს ყოველთვის მართალია.

ზოგჯერ ერთ რეალურ სიტუაციას მომავალში ვუყურებთ: If it rains tomorrow, we'll stay at home. ეს არის first conditional (1 ტიპი). წვიმა შესაძლებელია და შედეგი მასზეა დამოკიდებული.

აი, მთავარი ლოგიკა. If-ნაწილი პირველი დომინოა: წარმოვიდგენთ, რომ ის უკვე მართალია. ამიტომ ინგლისური if-ის შემდეგ Present Simple-ს იყენებს, მომავალზე ლაპარაკისასაც. მომავლის იდეა შედეგში მიდის: will. იგივე წესი მუშაობს when, as soon as, before, after და until-ის შემდეგაც.

ქართული და ინგლისური

ეს გაკვეთილის ყველაზე მნიშვნელოვანი განსხვავებაა. ქართულად „თუ“-ს შემდეგ ბუნებრივად ვამბობთ მომავალ დროს: „თუ ხვალ იწვიმებს, სახლში დავრჩებით“. ინგლისურად if-ის შემდეგ მომავალი (will) არ დგას – Present Simple დგას: If it rains tomorrow, we'll stay at home. ასევეა „როცა“, „როგორც კი“, „სანამ“, „მას შემდეგ, რაც“: „როცა სახლში მივალ, დაგირეკავ“ → I'll call you when I get home. ქართულად ორივე ნაწილი მომავალშია, ინგლისურში – მხოლოდ შედეგი.

ზოგად ჭეშმარიტებებშიც ქართული ხშირად მომავალს იყენებს: „თუ წყალს ასამდე გააცხელებ, ადუღდება“. ინგლისურში აქ ორივე ნაწილი აწმყოშია: If you heat water to 100 degrees, it boils.

კიდევ ორი რამ. „სანამ … არ“: ქართულად „დაელოდე, სანამ არ დავბრუნდები“ – უარყოფით. ინგლისური until თავადვე ამბობს „იქამდე“, ამიტომ ზმნა დადებითია: Wait until I come back. და unless = „თუ არ“: მასში უარყოფა უკვე არის, ამიტომ მის შემდეგ ზმნა დადებითია. ქართულ ორმაგ უარყოფას აქ ნუ გადმოიტანთ.

რაც ერთნაირია: წინადადების რიგი. ორივე ენაში პირობა შეიძლება თავშიც იყოს და ბოლოშიც, და თავში მდგომი პირობის შემდეგ ორივე ენაში მძიმე ისმება.

ქართულიინგლისურირაშია განსხვავება?
თუ ხვალ იწვიმებს, წვეულებას შიგნით გავმართავთ.If it rains tomorrow, we'll have the party inside.თუ + მომავალი → if + Present Simple
როცა სახლში მივალ, ფოტოებს გამოგიგზავნი.I'll send you the photos when I get home.როცა + მომავალი → when + Present Simple
როგორც კი მაღაზია გაიხსნება, ბილეთებს ვიყიდი.As soon as the shop opens, I'll buy the tickets.როგორც კი = as soon as + Present Simple
თუ წყალს ასამდე გააცხელებ, ადუღდება.If you heat water to 100 degrees, it boils.ზოგადი ფაქტი → ორივე ნაწილი აწმყოში
ღუმელი არ გააღო, სანამ ნამცხვარი მზად არ იქნება.Don't open the oven until the cake is ready.სანამ … არ → until + დადებითი ზმნა
თუ არ იჩქარებ, დაგაგვიანდება.Unless you hurry, you'll be late.unless = თუ არ; ზმნა დადებითია
თუ კითხვები გაქვთ, მომწერეთ.If you have any questions, send me an email.აქ ერთნაირია: შედეგი ბრძანებითში

მოკლედ: ქართულად „თუ / როცა / როგორც კი“-ს შემდეგ მომავალია, ინგლისურად if / when / as soon as / until + Present Simple (ან Present Perfect); will მხოლოდ შედეგში.

ფორმა

Zero conditional – ზოგადი ჭეშმარიტებები და ფაქტები

If-ნაწილიმთავარი წინადადება
If + Present Simple,Present Simple
If you mix red and blue,you get purple.

First conditional – მომავლის რეალური შესაძლებლობა

If-ნაწილიმთავარი წინადადება
If + Present Simple,will / won't + საწყისი ფორმა
If you study hard,you'll pass.
If + Present Simple,can / might / should + საწყისი ფორმა
If it stops raining,we can go out.
If + Present Simple,ბრძანებითი კილო
If you see Anna,say hello from me.

რიგი და მძიმე

რიგიმძიმე?მაგალითი
If-ნაწილი პირველიაჩვეულებრივ კიIf I'm late, start without me.
მთავარი წინადადება პირველიაარაStart without me if I'm late.

Unless = if … not

if … not-ითunless-ით
If you don't hurry, you'll miss the bus.Unless you hurry, you'll miss the bus.

მომავლის დროის წინადადებები – იგივე წესი: დროის სიტყვის შემდეგ აწმყოს ფორმა, მეორე ნაწილში – will

დროის სიტყვამაგალითი
whenI'll call you when I get home.
as soon asAs soon as the film ends, we'll leave.
beforeTurn off the lights before you go out.
afterAfter she finishes school, she'll travel.
untilWait here until I come back.
when / as soon as + Present PerfectI'll call you when I've finished.

გამოყენება

1Zero conditional – ფაქტები და ზოგადი ჭეშმარიტებები

If + Present Simple, Present Simple გამოიყენეთ იმისთვის, რაც ყოველთვის ან, ზოგადად, მართალია: მეცნიერება, ჩვევები, როგორ მუშაობს რამე. აქ if თითქმის when-ს ან every time-ს („ყოველთვის, როცა“) ნიშნავს. ქართულად აქ ხშირად მომავალი დგას – ინგლისურში ორივე ნაწილი აწმყოშია.

If you heat water to 100 degrees, it boils.
თუ წყალს ასამდე გააცხელებ, ადუღდება.
ქართულად მომავალი; ინგლისურში ორივე ნაწილი აწმყოში
If I drink coffee after six, I can't sleep.
თუ ექვსის მერე ყავას დავლევ, ვერ ვიძინებ.
ჩვევა
Plants die if they don't get enough light.
მცენარე ხმება, თუ საკმარის სინათლეს ვერ იღებს.
ზოგადი ფაქტი: ორივე ნაწილი აწმყოში
If you press this button, the screen turns off.
თუ ამ ღილაკს დააჭერ, ეკრანი გაითიშება.
როგორ მუშაობს: turns, არა will turn

2First conditional – რეალური შესაძლებლობები მომავალში

If + Present Simple, will + საწყისი ფორმა გამოიყენეთ მომავლის შესაძლო სიტუაციისა და მისი სავარაუდო შედეგისთვის.

If it rains tomorrow, we'll have the party inside.
თუ ხვალ იწვიმებს, წვეულებას შიგნით გავმართავთ.
„იწვიმებს“ მომავალია; ინგლისურში rains
If you leave now, you'll catch the train.
თუ ახლა წახვალ, მატარებელს მიუსწრებ.
She won't be happy if you forget her birthday.
გული დასწყდება, თუ მის დაბადების დღეს დაივიწყებ.
if-ნაწილი ბოლოშია: მძიმე არ სჭირდება
What will you do if you don't get the job?
რას იზამ, თუ სამსახურში არ აგიყვანენ?
If we don't book soon, there won't be any seats left.
თუ მალე არ დავჯავშნით, ადგილები აღარ დარჩება.
„ადგილები აღარ დარჩება“ → there won't be any seats left

3სხვა ფორმები შედეგში – can, might, should, ბრძანებითი

შედეგში შეიძლება იყოს can, might, should ან ბრძანებითი კილო (მითითება, როგორიცაა Call me!).

If you're free on Saturday, we can go for a walk.
თუ შაბათს თავისუფალი ხარ, შეგვიძლია გავისეირნოთ.
If the traffic is bad, I might be a bit late.
თუ საცობი იქნება, შეიძლება ცოტა დავაგვიანო.
„იქნება“ → is
If you don't feel better tomorrow, you should see a doctor.
თუ ხვალ უკეთ არ იქნები, ექიმთან უნდა მიხვიდე.
„უნდა“ აქ რჩევაა → should
If you have any questions, send me an email.
თუ კითხვები გაქვთ, მომწერეთ.
შედეგი ბრძანებითში
Don't wait for me if I'm not there by eight.
ნუ დამელოდებით, თუ რვისთვის იქ არ ვიქნები.
„არ ვიქნები“ → I'm not

4If-ნაწილში will არ დგას

მომავლის მნიშვნელობის დროსაც if-ნაწილში ჩვეულებრივ Present Simple დგას. Will შედეგში მიდის. (თავაზიან თხოვნებში შეიძლება გაიგოთ if + will „თუ ინებებთ“-ის მნიშვნელობით: If you'll wait here, I'll get the manager. ეს განსაკუთრებული გამოყენებაა.)

If he calls, I'll tell him.
თუ დარეკავს, ვეტყვი.
არა „If he will call“
If the weather is nice, we'll eat outside.
თუ ამინდი კარგი იქნება, გარეთ ვისადილებთ.
„იქნება“ → is
If you need help, call me.
თუ დახმარება დაგჭირდება, დამირეკე.
„დაგჭირდება“ → need

5Unless

Unless ნიშნავს if … not-ს („თუ არ“). Unless-ის შემდეგ ჩვეულებრივ დადებით ზმნას ვიყენებთ.

Unless you hurry, you'll be late.
თუ არ იჩქარებ, დაგაგვიანდება.
= If you don't hurry
I won't go unless you come with me.
არ წავალ, თუ შენც არ წამოხვალ.
„თუ არ“ → unless + დადებითი ზმნა
You can't enter the building unless you have a pass.
შენობაში ვერ შეხვალ, თუ საშვი არ გაქვს.

6მომავლის დროის წინადადებები – when, as soon as, before, after, until

ამ დროის სიტყვების შემდეგ მომავლისთვის Present Simple გამოიყენეთ, ისევე როგორც if-ის შემდეგ. If = შეიძლება მოხდეს; when = დარწმუნებული ვარ, რომ მოხდება.

I'll send you the photos when I get home.
როცა სახლში მივალ, ფოტოებს გამოგიგზავნი.
„მივალ“ → get
As soon as the shop opens, I'll buy the tickets.
როგორც კი მაღაზია გაიხსნება, ბილეთებს ვიყიდი.
as soon as + Present Simple
Let's have dinner after the kids go to bed.
ბავშვები რომ დაიძინებენ, მერე ვივახშმოთ.
Don't open the oven until the cake is ready.
ღუმელი არ გააღო, სანამ ნამცხვარი მზად არ იქნება.
„სანამ … არ“ → until + დადებითი ზმნა
Before you leave, please check the windows.
სანამ წახვალ, ფანჯრები შეამოწმე, თუ შეიძლება.

7Present Perfect when, as soon as, after, until-ის შემდეგ

იმის საჩვენებლად, რომ პირველი მოქმედება მეორემდე მთლიანად დასრულდება, დროის სიტყვის შემდეგ შეგიძლიათ Present Perfect (აწმყო სრული) გამოიყენოთ. ხშირად Present Simple-იც შესაძლებელია.

When I've finished this email, I'll call you.
როცა ამ წერილს დავამთავრებ, დაგირეკავ.
ჯერ დავამთავრებ, მერე დავრეკავ
As soon as I've saved some money, I'll buy a new bike.
როგორც კი ცოტა ფულს დავაგროვებ, ახალ ველოსიპედს ვიყიდი.
You can go out after you've done your homework.
შეგიძლია გარეთ გახვიდე, როცა დავალებას მორჩები.
Don't leave until you've signed the form.
არ წახვიდე, სანამ ფორმას ხელს არ მოაწერ.
ქართულად „არ“; ინგლისურში დადებითი

ხშირი შეცდომები

❌If it will rain, we'll stay in.
✅If it rains, we'll stay in.
if-ნაწილში will არ დგას.
❌I'll call you when I will arrive.
✅I'll call you when I arrive.
when / as soon as / until-ის შემდეგ – აწმყო.
❌We'll wait until he will come.
✅We'll wait until he comes.
until-ის შემდეგ – აწმყო.
❌If she call me, I'll answer.
✅If she calls me, I'll answer.
Present Simple: he / she / it + -s.
❌As soon as I will have finished, I'll call you.
✅As soon as I've finished, I'll call you.
დროის სიტყვის შემდეგ – Present Perfect, არა will have.
⚠️Unless you don't hurry, you'll be late.
✅Unless you hurry, you'll be late.
მნიშვნელობა არასწორია: unless უკვე ნიშნავს „თუ არ“-ს, ამიტომ წინადადება საპირისპიროს ამბობს.
⚠️Unless you have a ticket, you can go in.
✅Unless you have a ticket, you can't go in.
შეამოწმეთ აზრი: = თუ ბილეთი არ გაქვთ, ვერ შეხვალთ.

მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის

1. „თუ“ + მომავალი → if + will. ქართულად „თუ“-ს შემდეგ მომავალი სრულიად ბუნებრივია: „თუ ნიკა გამოცდებს ჩააბარებს, მშობლები ველოსიპედს უყიდიან“. ინგლისურში if-ის შემდეგ Present Simple დგას, will – მხოლოდ შედეგში.

❌If Nika will pass his exams, his parents will buy him a bike.
✅If Nika passes his exams, his parents will buy him a bike.
if + Present Simple

2. „როგორც კი / როცა“ + მომავალი → as soon as / when + will. „როგორც კი ბათუმში ჩავალთ, ზღვაზე წავალთ“ – ქართულად ორივე ზმნა მომავალშია. ინგლისურში დროის სიტყვის შემდეგ Present Simple.

❌As soon as we will get to Batumi, we'll go to the beach.
✅As soon as we get to Batumi, we'll go to the beach.
as soon as + Present Simple

3. „სანამ … არ“ → until + not. ქართულად „სანამ“-ის შემდეგ ხშირად უარყოფა დგას: „სახლიდან ვერ გავალთ, სანამ დედა გასაღებით არ დაბრუნდება“. ინგლისური until თავადვე ნიშნავს „იმ მომენტამდე, როცა“, ამიტომ ზმნა დადებითია.

⚠️We can't leave the house until Mum doesn't come back with the keys.
✅We can't leave the house until Mum comes back with the keys.
გრამატიკულად სწორია, მაგრამ აზრი არასწორია: until + უარყოფა ნიშნავს „იმ მომენტამდე, როცა დედა არ დაბრუნდება“; until-ის შემდეგ – დადებითი ზმნა; Mum (UK), Mom (US)

4. „თუ არ“ + ორმაგი უარყოფა → Unless … don't. ქართულად ორმაგი უარყოფა ჩვეულებრივია, და unless-ში დამალულ „არ“-ს ხშირად მეორე don't ემატება. Unless = „თუ არ“: მის შემდეგ ზმნა დადებითია.

⚠️We'll miss the start of the film unless the bus doesn't come soon.
✅We'll miss the start of the film unless the bus comes soon.
გრამატიკულად სწორია, მაგრამ აზრი საპირისპიროა: unless უკვე „თუ არ“-ია

არ აგერიოთ

zero თუ first conditional – Zero = ყოველთვის მართალია (აწმყო + აწმყო). First = ერთი კონკრეტული მომავალი სიტუაცია (აწმყო + will).

If I eat too much, I feel sick.
თუ ბევრს ვჭამ, ცუდად ვხდები.
ყოველთვის
If I eat all this cake, I'll feel sick.
თუ მთელ ამ ნამცხვარს შევჭამ, ცუდად გავხდები.
ამჯერად, მომავალში

if თუ when – If = შეიძლება მოხდეს („თუ“). When = მოხდება; უბრალოდ დროს ველოდებით („როცა“). ქართულადაც ეს ორი სიტყვა ასე განსხვავდება.

If I see Tom, I'll give him the key.
თუ ტომს ვნახავ, გასაღებს მივცემ.
შეიძლება ვნახო
When I see Tom tonight, I'll give him the key.
როცა ამაღამ ტომს ვნახავ, გასაღებს მივცემ.
ვიცი, რომ ვნახავ

first თუ second conditional – წარმოსახვითი ან ნაკლებად სავარაუდო სიტუაციებისთვის ინგლისური იყენებს if + Past Simple, would: If I won the lottery, I'd buy a boat. („ლატარიაში რომ მოვიგო, ნავს ვიყიდდი.“) იხ. B1-06. In case (წინასწარი ზომა) – B2-03-ში.

მართლწერა და გამოთქმა

  • I'll, you'll, we'll მეტყველებაში ჩვეულებრივია. I'll /aɪl/ ისევე ჟღერს, როგორც aisle და isle. ბოლო l ბნელი, „სქელი“ ლ-ა: ენის უკანა ნაწილი ზემოთ იწევს.
  • won't /wəʊnt/ (UK), /woʊnt/ (US) – ნუ აურევთ want-ში /wɒnt/ (UK), /wɑːnt/ (US). ორივე /w/-თი იწყება: ტუჩები დაამრგვალეთ, კბილებს ნუ შეახებთ – ეს ქართული ვ არ არის.
  • რიტმი: როცა if-ნაწილი პირველია, ხმა ჩვეულებრივ ცოტა მაღლა ადის და შედეგის წინ მოკლე პაუზაა: If it rains… we'll stay in.
  • unless-ში მახვილი მეორე მარცვალზეა: /ənˈles/. პირველი ხმოვანი სუსტი /ə/-ა – ნუ იტყვით სრულ ა-ს ან უ-ს.
  • Clause არის სიტყვების ჯგუფი საკუთარი ქვემდებარითა და ზმნით: if it rains ერთი წინადადებაა; we'll stay in – მეორე.

ოქროს წესი

if, unless, when, as soon as, before, after და until-ის შემდეგ აწმყოს ფორმა გამოიყენეთ (Present Simple, ან დასრულებული მოქმედებისთვის Present Perfect) – მომავალზე ლაპარაკისასაც. Will ჩვეულებრივ მხოლოდ შედეგში დგას. ქართული „თუ იწვიმებს“ ინგლისურად არის if it rains.

სავარჯიშოები

A. ფორმა

ფრჩხილებში მოცემული ზმნა ჩასვით სწორი ფორმით. შედეგში გამოიყენეთ will / won't.

  1. If you (heat) butter, it melts.
  2. If it (be) sunny tomorrow, we'll go to the beach.
  3. If you don't hurry, you (miss) the bus.
  4. I'll text you as soon as I (land).
  5. When I (finish) this email, I'll make dinner.
  6. გადააკეთეთ unless-ით: If you don't leave now, you'll be late.

B. მნიშვნელობა

აირჩიეთ ვარიანტი, რომელიც სიტუაციას შეესაბამება.

  1. აირჩიეთ სწორი პასუხი: … I get home tonight, I'll have a shower.
  2. შეიძლება ტომი წვეულებაზე ვნახო, მაგრამ დარწმუნებული არ ვარ. აირჩიეთ სწორი პასუხი: … I see him, I'll give him your message.
  3. აირჩიეთ სწორი პასუხი: … you have a ticket, you can't go in.
  4. Zero თუ first conditional? If you mix red and white, you get pink.
  5. აირჩიეთ სწორი პასუხი: … here until you come back.

C. იპოვეთ შეცდომა

ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.

  1. If she will come, I'll be happy.
  2. Wait here until I will come back.
  3. If he don't call, I'll call him.
  4. I'll call you when I've finished.

D. კონტექსტში

ფრჩხილებში მოცემული ზმნები ჩასვით სწორი ფორმით ან შეავსეთ დიალოგში გამოტოვებული სიტყვა.

Weekend plans
Ana: What will you do if it 16 (rain) at the campsite?
Ben: If it rains, we 17 (will / go) to the museum in town.
Ana: Good idea. And book soon! 18 you book early, there won't be any places left.
Ben: I know. I'll book as soon as I 19 (get) paid on Friday.
Ana: And send me a photo when you 20 (arrive)!

E. თქვენი ჯერი

დაწერეთ ინგლისურად.

  1. დაასრულეთ თქვენზე: If the weather is nice this weekend, …
  2. დაწერეთ ერთი ფაქტი თქვენს შესახებ zero conditional-ით.

F. შერეული გამეორება

გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.

  1. A2-04 Will და Shall ინგლისურად: გადაწყვეტილება, დაპირება და პროგნოზი ქართულად
    I think she (pass) the exam.
  2. A2-22 May, Might, Could: შესაძლებლობა ინგლისურად („შეიძლება“, „ალბათ“)
    I'm not sure. I (come) later. გამოიყენეთ might.
  3. A2-05 მომავალი დრო ინგლისურად: will, going to, Present Continuous თუ Present Simple?
    My train (leave) at 7.15 tomorrow morning. It's on the timetable.
პასუხები

A. ფორმა

  1. heat
  2. is
  3. 'll miss / will miss
  4. land / 've landed / have landed
  5. finish / 've finished / have finished
  6. Unless you leave now, you'll be late. / You'll be late unless you leave now.

B. მნიშვნელობა

  1. When
  2. If
  3. Unless
  4. zero
  5. I'll wait

C. იპოვეთ შეცდომა

  1. If she comes, I'll be happy.
  2. Wait here until I come back.
  3. If he doesn't call, I'll call him.
  4. ✓ I'll call you when I've finished.

D. კონტექსტში

  1. rains
  2. 'll go / will go
  3. Unless
  4. get
  5. arrive / 've arrived / have arrived

E. თქვენი ჯერი

  1. If the weather is nice this weekend, I'll go for a long walk.
  2. If I don't sleep enough, I get a headache.

F. შერეული გამეორება

  1. 'll pass / will pass / 's going to pass / is going to pass
  2. might come
  3. leaves / is leaving / will leave
Android აპლიკაციაისწავლეთ ყველგან Google Play