Used To: წარსულის ჩვევები ინგლისურად („ადრე … ხოლმე“)
Used To: Past Habits
ამ გვერდზე
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ ილაპარაკოთ იმაზე, რასაც წარსულში რეგულარულად აკეთებდით, და სიტუაციებზე, რომლებიც დიდხანს იყო მართალი, მაგრამ ახლა სხვაგვარადაა. ამისთვის გამოიყენებთ used to, didn't use to და never used to.
მთავარი იდეა
წარმოიდგინეთ ორად გაყოფილი ეკრანი. მარცხნივ მაშინ არის: თქვენ ბავშვობაში, თქვენი ძველი ქუჩა, თქვენი ძველი ჩვევები. მარჯვნივ – ახლა. Used to ამ ორ ნახევარს შორის ხაზია. როცა ამბობთ I used to live in a small village, ერთდროულად ორ რამეს ამბობთ: წარსულში ეს მართალი იყო და ახლა, ალბათ, აღარ არის.
„მაგრამ ახლა აღარ“-ის დამატება საჭირო არ არის – used to ამას უკვე გულისხმობს.
Used to უყურებს იმას, რაც ისევ და ისევ ხდებოდა (ჩვევები), ან იმას, რაც დიდხანს იყო მართალი (მდგომარეობები). ის ერთ მოვლენას არ აღწერს. ერთი მოქმედებისთვის ერთ მომენტში გამოიყენეთ Past Simple (მარტივი წარსული): I went to Paris in 2015.
Used to-ს აწმყოს ფორმა არ აქვს. ახლანდელი ჩვევებისთვის გამოიყენეთ Present Simple (მარტივი აწმყო): I usually walk to work.
ქართული და ინგლისური
ქართულად წარსულის ჩვევას ჩვეულებრივ უწყვეტელით ვამბობთ, ხშირად სიტყვებით ადრე და ხოლმე: „ბავშვობაში სკოლაში ფეხით დავდიოდი“, „ადრე გრძელი თმა მქონდა“, „მამა ყოველ საღამოს ზღაპარს გვიკითხავდა ხოლმე“. ინგლისურში ამის ყველაზე ზუსტი შესატყვისია used to + საწყისი ფორმა: I used to walk to school. ინგლისურ ფორმას „ახლა აღარ“-ის აზრიც ახლავს – ქართულად ამას ხშირად „ადრე“ ამბობს.
ორი მახე აქ არის. პირველი: ქართული უწყვეტელი ინგლისურ Past Continuous-ს ჰგავს („ვთამაშობდი“ – I was playing), მაგრამ ჩვევაზე ინგლისური Past Continuous-ს არ იყენებს: მხოლოდ used to ან Past Simple. მეორე: „ხოლმე“ აწმყოშიც მუშაობს („დილით ხოლმე ვრბივარ“), used to კი – მხოლოდ წარსულში. ახლანდელი ჩვევა = Present Simple (usually).
და კიდევ: ქართულად ორმაგი უარყოფა ჩვეულებრივია („ადრე ყავას არასდროს არ ვსვამდი“), ინგლისურში კი ერთი უარყოფაა: I never used to drink coffee ან I didn't use to drink coffee.
| ქართული | ინგლისური | რაშია განსხვავება? |
|---|---|---|
| ბავშვობაში სკოლაში ფეხით დავდიოდი. | I used to walk to school. | უწყვეტელი ჩვევისთვის → used to |
| ადრე გრძელი თმა მქონდა. | I used to have long hair. | მდგომარეობა, რომელიც შეიცვალა → used to |
| ამ ქუჩაზე კინოთეატრი იყო. | There used to be a cinema on this street. | „იყო“ (ახლა აღარაა) → there used to be |
| ადრე ყავა არ მიყვარდა. | I didn't use to like coffee. | didn't + use (d-ს გარეშე) |
| ადრე არასდროს არ ამზადებდა. | He never used to cook. | ერთი უარყოფა: never |
| მულტფილმებს უყურებდი ხოლმე? | Did you use to watch cartoons? | კითხვა did-ით |
| დილით ხოლმე ავტობუსით დავდივარ. | I usually take the bus. | აწმყოს ჩვევა → Present Simple, არა use to |
| გუშინ სპორტდარბაზში ვიყავი. | I went to the gym yesterday. | აქ ერთნაირია: ერთი მოვლენა → წყვეტილი / Past Simple |
მოკლედ: „ადრე … -ოდი (ხოლმე)“ = used to + საწყისი ფორმა; did-ის შემდეგ – use to; აწმყოს „ხოლმე“ = usually + Present Simple; ერთი მოვლენა = Past Simple.
ფორმა
| ფორმა | მაგალითი |
|---|---|
| დადებითი | I / you / he / she / we / they used to play tennis. |
| უარყოფითი | I didn't use to like vegetables. |
| უარყოფითი (უფრო ძლიერი, ძალიან ხშირი) | He never used to eat breakfast. |
| კითხვა (კი / არა) | Did you use to have a pet? |
| კითხვა კითხვითი სიტყვით | Where did you use to live? |
| მოკლე პასუხები | Yes, I did. / No, I didn't. |
Used თუ use?
| did-ის გარეშე | did / didn't-ის შემდეგ |
|---|---|
| I used to · She used to · I never used to | didn't use to · Did you use to…? |
Used to + საწყისი ფორმა – ყველა ქვემდებარესთან ერთი ფორმა: მთავარ ზმნას არ ემატება -s, -ed ან -ing.
| სწორია | არასწორია |
|---|---|
| She used to work here. | She used to worked here. |
| They used to be neighbours. | They used to being neighbours. |
There used to be – თქვით, რა არსებობდა ადგილზე წარსულში: There used to be a cinema here.
გამოყენება
1წარსულის ჩვევები – რასაც რეგულარულად აკეთებდით
Used to + საწყისი ფორმა გამოიყენეთ წარსულში განმეორებადი მოქმედებებისთვის, რომლებიც ახლა აღარ ხდება. ქართულად – უწყვეტელი, ხშირად „ხოლმე“-თი.
2წარსულის მდგომარეობები – რაც დიდხანს იყო მართალი
Used to მდგომარეობებთანაც მუშაობს – სიტუაციებთან, რომლებიც შეიცვალა – ისეთ ზმნებთან, როგორიცაა be, have, live, like და know.
3უარყოფა – didn't use to / never used to
Didn't use to (did-ის შემდეგ, d-ს გარეშე) გამოიყენეთ იმისთვის, რაც წარსულში მართალი არ იყო ან არ ხდებოდა, მაგრამ ახლა სხვაგვარადაა. Never used to იგივეს ნიშნავს და მეტყველებაში ძალიან ხშირია. ქართული ორმაგი უარყოფა („არასდროს არ“) აქ ერთ უარყოფად იქცევა.
4კითხვები – Did you use to…?
კითხვა ააგეთ ასე: Did + ქვემდებარე + use to + საწყისი ფორმა. უპასუხეთ did-ით ან didn't-ით.
5Used to თუ Past Simple
Used to გამოიყენეთ განმეორებადი მოქმედებებისა და ხანგრძლივი მდგომარეობებისთვის, რომლებიც შეიცვალა. Past Simple – ერთი მოქმედებისთვის კონკრეტულ დროს, და როცა ამბობთ, რამდენჯერ ან ზუსტად რამდენ ხანს. Past Simple-ს წარსულის ჩვევის აღწერაც შეუძლია, განსაკუთრებით დროის სიტყვასთან, ამიტომ ჩვევისთვისაც სწორია.
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „ხოლმე“ აწმყოში → use to. „ხოლმე“ ქართულად წარსულშიც მუშაობს და აწმყოშიც: „ძილის წინ ჩაის ვსვამ ხოლმე“. თუ used to-ს „ხოლმე“-დ დაიმახსოვრებთ, აწმყოშიც გამოგეპარებათ. Used to მხოლოდ წარსულია; აწმყოს ჩვევა = Present Simple, ხშირად usually-ით.
2. უწყვეტელი → Past Continuous. „როცა ქუთაისში ვცხოვრობდით, დედა ყოველ შაბათს მუსიკალურ სკოლაში დამატარებდა“ – ქართული უწყვეტელი ინგლისურ was / were + -ing-ს ჰგავს. მაგრამ Past Continuous ერთ მომენტს აღწერს და არა ჩვევას.
3. „არასდროს არ“ → ორი უარყოფა. ქართულად „ადრე სანდრო არასდროს არ საუზმობდა“ ორმაგი უარყოფით ითქმის. ინგლისურში ერთი უარყოფაა: ან never used to, ან didn't use to.
4. „თხუთმეტი წელი მუშაობდა“ → used to + for. ქართულად ხანგრძლივობასაც უწყვეტელით ვამბობთ, და უწყვეტელი used to-დ ითარგმნება. ზუსტ ხანგრძლივობასთან კი ჩვეულებრივია Past Simple.
არ აგერიოთ
used to (წარსულის ჩვევა) თუ usually (აწმყოს ჩვევა) – Used to მხოლოდ წარსულზეა. ახლანდელი ჩვევებისთვის გამოიყენეთ Present Simple, ხშირად usually-ით. იხ. A1-15. ქართულად ორივეს შეიძლება „ხოლმე“ ახლდეს.
used to + ზმნა თუ be / get used to – Be used to something ნიშნავს „ეს ჩემთვის ჩვეულებრივი და ნაცნობია“ („შეჩვეული ვარ“). ეს სხვა სტრუქტურაა, B1-21-შია.
used to თუ would წარსულის ჩვევებისთვის – მოთხრობებში would-საც შეუძლია განმეორებადი წარსული მოქმედებების აღწერა, მაგრამ არა მდგომარეობების. იხ. B2-17.
მართლწერა და გამოთქმა
- used to ჟღერს /ˈjuːstə/ (UK და US). s /s/-ად ისმის და არა /z/-ად, d კი საერთოდ არ ისმის. ქართულად „როგორც იწერება, ისე ვკითხულობთ“ – აქ ეს ჩვევა გვატყუებს: „იუზდ-ტუ“-ს ნუ იტყვით.
- use to (did-ის შემდეგ) ზუსტად ასევე ჟღერს: /ˈjuːstə/. მხოლოდ მართლწერა იცვლება.
- ჩვეულებრივი ზმნა use სხვაა: use /juːz/, used /juːzd/ – აქ /z/ ისმის: I used a knife.
- ხმოვნის წინ to ცოტა უფრო ძლიერია: I used to eat → /ˈjuːstu ˈiːt/. თანხმოვნის წინ კი სუსტი /tə/-ა – ნეიტრალური /ə/ ქართულში არ არის, ამიტომ სრულ უ-ს ნუ იტყვით.
- უარყოფაში მახვილი ხშირად didn't-ზე ან never-ზე მოდის: "I didn't use to like it." "I never used to cook." ქართულად მახვილი სუსტია – ინგლისურში ეს სიტყვა აშკარად უნდა გამოიკვეთოს.
ოქროს წესი
Used to + საწყისი ფორმა = წარსულში რეგულარულად ხდებოდა ან დიდხანს იყო მართალი და ახლა, ჩვეულებრივ, სხვაგვარადაა. did / didn't-ის შემდეგ დაწერეთ use to. ერთი მოვლენისთვის ან რაოდენობისთვის („რამდენჯერ“) – Past Simple. აწმყოს „ხოლმე“ = usually + Present Simple.
სავარჯიშოები
A. ფორმა
1–3 დავალებებში გამოიყენეთ used to.
-
I (live) in a small village when I was a child.
-
შეავსეთ: you use to have a bike?
-
She didn't to like spicy food.
-
გადააკეთეთ უარყოფით წინადადებად never-ით: I used to eat vegetables.
-
შეადგინეთ კითხვა: where / you / did / live / use to
-
შეავსეთ there used to be-თი: a park here, but now it's a car park.
B. მნიშვნელობა
აირჩიეთ ვარიანტი, რომელიც სიტუაციას შეესაბამება.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: We … my aunt twice last month.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: My grandfather … a farm with fifty cows.
-
რომელი წინადადება ნიშნავს, რომ ახლა ეს მართალი აღარ არის?
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: Now I … take the bus.
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
He used to plays football.
-
Did they used to work together?
-
I used to go to Mexico last summer.
-
There used to be a lot of trees in this street.
D. კონტექსტში
ფრჩხილებში მოცემული ზმნები ჩასვით სწორი ფორმით.
When I was a teenager, I 15 (spend) every weekend at the skate park. I 16 (not / like) school very much, and my teachers 17 (say) I was lazy. Then, in 2015, I 18 (find) a part-time job in a bike shop, and everything changed. Now I own the shop! People often ask me, "19 you (think) about your future when you were young?" The honest answer is no.
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად.
-
დაწერეთ ორი წინადადება ბავშვობის ჩვევებზე, რომლებიც ახლა აღარ გაქვთ.
-
დაწერეთ ერთი წინადადება თქვენს ქალაქზე: რა იყო ადრე იქ, რაც ახლა აღარ არის.
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
A1-28 Past Simple ქართულად: არაწესიერი ზმნები, did და didn't "Did you see the match?" "Yes, I (see) it at a friend's house."
-
A2-18 Present Perfect for-ითა და since-ით: „ხუთი წელია“ და „2015 წლიდან“ ინგლისურად I (live) in Berlin since 2020.
-
A2-02 Past Simple თუ Past Continuous? When, while, during და for ქართულად I (walk) home when it started to rain.
პასუხები
A. ფორმა
- used to live
- Did
- use
- I never used to eat vegetables.
- Where did you use to live?
- There used to be
B. მნიშვნელობა
- visited
- used to have
- I used to live in Paris.
- usually
C. იპოვეთ შეცდომა
- He used to play football.
- Did they use to work together?
- I went to Mexico last summer.
- ✓ There used to be a lot of trees in this street.
D. კონტექსტში
- used to spend / spent
- didn't use to like / never used to like / didn't like
- used to say / said
- found
- Did … use to think / Did … think
E. თქვენი ჯერი
- I used to watch cartoons every morning. I used to hate carrots.
- There used to be a big market near the station.
F. შერეული გამეორება
- saw
- have lived / have been living
- was walking
