თხოვნა, შეთავაზება და ნებართვა ინგლისურად: Could you, Can I, Shall I, Would you mind
Requests, Offers and Permission
ამ გვერდზე
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ სთხოვოთ ადამიანებს რაიმეს გაკეთება, იკითხოთ, შეგიძლიათ თუ არა რაიმეს გაკეთება, შესთავაზოთ დახმარება და თავაზიანად უპასუხოთ – და სიტუაციისთვის თავაზიანობის სწორი დონე აირჩიოთ.
მთავარი იდეა
როცა ვინმეს რამეს ვთხოვთ, მას ვთხოვთ, თავისი დრო ან ენერგია დაგვითმოს. ინგლისური თხოვნას დისტანციით არბილებს: რაც მეტი დისტანციაა თხოვნაში, მით უფრო თავაზიანად ჟღერს.
წარმოიდგინეთ თავაზიანობის კიბე. ქვედა საფეხურზე დგას Can you help me? – პირდაპირი და მეგობრული, იდეალური ოჯახისა და მეგობრებისთვის. ერთი საფეხურით ზემოთ: Could you help me? – could წარსულის ფორმას ჰგავს და ეს დისტანციას ამატებს, ამიტომ უფრო რბილად ჟღერს. კიდევ ზემოთ: Would you mind helping me? – აქ უკვე ეკითხებით, ხომ არ არის თხოვნა მისთვის პრობლემა. ზედა საფეხურზე: I was wondering if you could help me – ძალიან ფრთხილი და თავაზიანი.
არსებობს სამი სხვადასხვა ამოცანაც. თხოვნა ითხოვს, რომ თქვენ იმოქმედოთ: Could you…? ნებართვა კითხულობს, შეუძლია თუ არა მე ვიმოქმედო: Could I…? შეთავაზება ამბობს, რომ მე მზად ვარ თქვენთვის რამე გავაკეთო: Shall I…? ჯერ ამოცანა აირჩიეთ, მერე – საფეხური კიბეზე.
ქართული და ინგლისური
ქართულად თავაზიანობას სხვა საშუალებებით გამოვხატავთ: თქვენ-ფორმით, „თუ შეიძლება“-თი, „გეთაყვა“-თი, ბრძანებითი კილოთი („მომაწოდეთ, თუ შეიძლება“) ან კითხვით „ხომ ვერ…?“ („ხომ ვერ დამეხმარებით?“). ინგლისურს თქვენ-ფორმა არ აქვს – you ყველასთვის ერთია – ამიტომ თავაზიანობის მთელ ტვირთს მოდალური ზმნები და მყარი ფრაზები ზიდავს: could, would, would you mind, I was wondering if.
ქართული „თუ შეიძლება“ ძალიან თავაზიანია და ბრძანებით კილოსაც კი არბილებს. ინგლისური please ამას ვერ აკეთებს: Bring me the bill, please მაინც ბრძანებაა. ქართული „ხომ ვერ…?“ თავაზიანი კითხვაა, ინგლისური Can't you…? კი გაღიზიანებულად ჟღერს. ნებართვაზე კი ქართული და ინგლისური ძალიან ჰგავს: „შეიძლება დავჯდე?“ = Can I / May I sit down? – აქ ერთნაირია. შეთავაზებისთვის ქართულად ვამბობთ „გინდა, დაგეხმარო?“ ან „გავაღო ფანჯარა?“ – ინგლისურში Shall I…? ან Do you want me to…? („რომ“-ის გარეშე!).
| ქართული | ინგლისური | რაშია განსხვავება? |
|---|---|---|
| მარილი მომაწოდე? | Can you pass the salt? | ქართულად ზმნა საკმარისია; ინგლისურში Can you…? |
| ფაილი ხომ ვერ გამომიგზავნით? | Could you send me the file? | „ხომ ვერ…?“ → Could you…?, არა Can't you…? |
| მენიუ მომიტანეთ, თუ შეიძლება. | Could I have the menu, please? | ბრძანებითი + „თუ შეიძლება“ → კითხვა could-ით |
| შეიძლება შემოვიდე? | May I come in? | აქ ერთნაირია: ნებართვის კითხვა |
| ფანჯარა გავაღო? | Shall I open the window? | ქართულად მხოლოდ ზმნა; ინგლისურში Shall I…? |
| გინდა, რომ დაგეხმარო? | Do you want me to help? | „გინდა, რომ…“ → want + me + to |
| ხომ არ შეგაწუხებთ, ცოტა ხანს რომ დაელოდოთ? | Would you mind waiting a moment? | mind-ის შემდეგ -ing ფორმა |
| ხომ არ გეწყინებათ, ფანჯარა რომ გავაღო? – არა, რა თქმა უნდა. | Do you mind if I open the window? – No, go ahead. | აქ ერთნაირია: „არა“ = არ მეწყინება |
მოკლედ: ქართული თავაზიანობა „თქვენ“-შია და „თუ შეიძლება“-ში; ინგლისურში – could / would / would you mind-ში. თხოვნა – Could you…?, ნებართვა – Could I / May I…?, შეთავაზება – Shall I…?
ფორმა
თხოვნა – ვინმეს რამის გაკეთებას ვთხოვთ
| სქემა | მაგალითი | თავაზიანობა |
|---|---|---|
| Can you + საწყისი ფორმა? | Can you pass the salt? | ნეიტრალური, მეგობრული |
| Could you + საწყისი ფორმა? | Could you send me the file? | თავაზიანი |
| Would you + საწყისი ფორმა? | Would you close the window, please? | თავაზიანი |
| Would you mind + -ing ფორმა? | Would you mind waiting a moment? | ძალიან თავაზიანი |
| I was wondering if you could + საწყისი ფორმა | I was wondering if you could help me. | ძალიან თავაზიანი, ფრთხილი |
ნებართვა – ვკითხულობთ, შეგვიძლია თუ არა რამის გაკეთება
| სქემა | მაგალითი | თავაზიანობა |
|---|---|---|
| Can I + საწყისი ფორმა? | Can I use your pen? | ნეიტრალური, მეგობრული |
| Could I + საწყისი ფორმა? | Could I leave early today? | თავაზიანი |
| May I + საწყისი ფორმა? | May I come in? | ოფიციალური |
| Do you mind if I + Present Simple? | Do you mind if I open the window? | ძალიან თავაზიანი |
შეთავაზება – ვამბობთ, რომ დასახმარებლად მზად ვართ
| სქემა | მაგალითი |
|---|---|
| Shall I + საწყისი ფორმა? | Shall I carry your bag? |
| Can I + საწყისი ფორმა? | Can I help you? |
| I'll + საწყისი ფორმა. | I'll get the door. |
| Would you like me to + საწყისი ფორმა? | Would you like me to call a taxi? |
| Do you want me to + საწყისი ფორმა? (არაფორმალური) | Do you want me to help? |
პასუხები
| კითხვა | კი | არა |
|---|---|---|
| Can / Could / Would you…? Can / Could / May I…? | Sure. / Of course. / Yes, go ahead. / No problem. | I'm sorry, but… / I'm afraid… |
| Would you mind…? / Do you mind if I…? | No, not at all. / No, go ahead. (no = არაფერი მიშავს) | I'm sorry, but… / Actually, it's a bit difficult right now. |
| Shall I…? / Would you like me to…? | Yes, please. / That would be great, thanks. | No, thanks. I'm fine. / That's OK, thanks. |
გამოყენება
1თხოვნა
Can you…? გამოიყენეთ ახლობლებთან. უფრო თავაზიანად – კოლეგებთან, უცნობებთან ან მაღაზიაში – თქვით Could you…? ან Would you…? Please კიდევ უფრო არბილებს.
2ძალიან თავაზიანი თხოვნა – Would you mind + -ing?
Would you mind + -ing ფორმა ძალიან თავაზიანია. ის სინამდვილეში კითხულობს: „თქვენთვის ეს პრობლემა ხომ არ არის?“ – ამიტომ პასუხი No ნიშნავს: „არაფერი მიშავს, გავაკეთებ“.
3ნებართვის თხოვნა
Can I / Could I / May I + საწყისი ფორმა გამოიყენეთ, როცა კითხულობთ, შეგიძლიათ თუ არა რამის გაკეთება – ზუსტად ისე, როგორც ქართული „შეიძლება…?“. May I ოფიციალურია; ხშირია მაღაზიებში, ოფისებში და უცნობ ადამიანებთან. Do you mind if I…? + Present Simple ძალიან თავაზიანია. ისწავლეთ მყარ ჩარჩოდ.
4დახმარების შეთავაზება
Shall I…? ან Would you like me to…? გამოიყენეთ, როცა კითხულობთ, უნდა თუ არა მეორე ადამიანს თქვენი დახმარება. Can I…?-იც ძალიან ხშირი შეთავაზებაა (Can I help you?, Can I get you a drink?): ფორმით ნებართვის კითხვაა, მაგრამ სინამდვილეში მეორე ადამიანს რამის გაკეთებას სთავაზობთ. I'll… პირდაპირი შეთავაზებაა, როცა ამ წამს გადაწყვეტთ (იხ. A2-04). Would you like me to…? და Do you want me to…? ისწავლეთ მყარ ჩარჩოებად; want / would like + ადამიანი + to A2-25-შია. Shall I…? ბრიტანულ ინგლისურში უფრო ხშირია; ამერიკულში ჩვეულებრივ Should I…? ან Do you want me to…? ითქმის.
5განსაკუთრებით თავაზიანი ჩარჩოები – I was wondering if… / I'd like to ask…
დიდი თხოვნისთვის ან მნიშვნელოვან ადამიანთან გამოიყენეთ მყარი თავაზიანი ჩარჩო. I was wondering if you could…-ში Past Continuous წარსულ დროს არ ნიშნავს; ის დისტანციას ამატებს, ამიტომ ფრთხილად და თავაზიანად ჟღერს. ქართულად მსგავს როლს „ხომ ვერ…?“ და „ხომ არ შეიძლება…?“ ასრულებს.
6თავაზიანი თანხმობა და უარი
თანხმობისთვის გამოიყენეთ მოკლე, მეგობრული ფრაზები. უარის დროს მარტო No ნუ იტყვით – თქვით I'm sorry, but… ან I'm afraid… და მიზეზი დაასახელეთ.
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „…, თუ შეიძლება“ → ბრძანებითი + please. ქართულად „ქუთაისამდე ორი ბილეთი მომეცით, თუ შეიძლება“ სრულიად თავაზიანია – თქვენ-ფორმაც და „თუ შეიძლება“-ც არბილებს. ინგლისურ ბრძანებით კილოს please ბოლომდე ვერ არბილებს, განსაკუთრებით უცნობთან.
2. „ხომ ვერ…?“ → Can't you…? ქართული „ხომ ვერ მომაწოდებ ჩანგალს?“ ძალიან თავაზიანი კითხვაა. სიტყვასიტყვით ითარგმნება Can't you…?, მაგრამ ინგლისურში უარყოფითი კითხვა ასეთ თხოვნაში მოუთმენლობას ან გაღიზიანებას გამოხატავს („რა, ვერ მომაწოდებ?!“).
3. „გინდა, რომ…?“ → Do you want that I…? ქართულში ინფინიტივი არ გვაქვს: „გინდა, რომ რუსთაველის გამზირამდე გზა გაჩვენო?“ – „რომ“ + ზმნა. ინგლისურში want აქ want + me + to + საწყისი ფორმა სქემას მოითხოვს.
4. „შეიძლება…?“ – „კი, რა თქმა უნდა“ → Yes, of course. ქართულად ნებართვას ყველაზე ხშირად „შეიძლება…?“-თი ვითხოვთ და თანხმობას „კი“-თი ვიწყებთ. ამიტომ Do you mind if I…?-საც ავტომატურად „კი“-თი ვპასუხობთ. ეს კითხვა კი სინამდვილეში „ხომ არ გეწყინებათ?“-ს ნიშნავს – და, როგორც ქართულში, თანხმობა No-თი იწყება.
5. „თუ“ + მომავალი → Do you mind if I will…? ქართულად „თუ“-ს შემდეგ მომავალი დრო ბუნებრივია („თუ მანქანას აქ დავაყენებ, ხომ არ გეწყინებათ?“). ინგლისურში if I-ის შემდეგ Present Simple დგას.
არ აგერიოთ
Could you…? თუ Could I…? – ქვემდებარე ამოცანას განსაზღვრავს. You მოქმედებს = თხოვნა. I მოქმედებს = ნებართვა. ქართულადაც ზმნის პირი ამბობს: „გააღებ?“ თუ „გავაღო?“.
Shall I…? თუ Will you…? – Shall I დახმარებას გთავაზობს. Will you ვინმეს რამის გაკეთებას სთხოვს; შეიძლება ბრძანებასავით ჟღერდეს, ამიტომ Could you…? ჩვეულებრივ უფრო უსაფრთხოა. იხ. A2-04.
Would you like…? თუ Do you like…? – Would you like ახლანდელი შეთავაზებაა („ხომ არ გინდა?“); Do you like ზოგად გემოვნებაზე კითხულობს („გიყვარს?“, „მოგწონს?“). იხ. A1-25.
მართლწერა და გამოთქმა
- Could you და Would you ერთმანეთს ერწყმის: /ˈkʊdʒu/, /ˈwʊdʒu/ – /d/ და /j/ ერთად ქართულ ჯ-ს ჰგავს. აქ ქართულად მოლაპარაკეებს უპირატესობა აქვთ.
- Can I ერთად ითქმის: /kənaɪ/. can-ის ხმოვანი აქ სუსტია (/ə/) – ქართულად ყველა ხმოვანს სრულად ვამბობთ, ამიტომ „კენ აი“-ს ნუ იტყვით ორ ცალკე სიტყვად. /k/ ქართულ ქ-ს ჰგავს, არა კ-ს.
- Shall I სწრაფ მეტყველებაში ხშირად /ʃəlaɪ/ ჟღერს. თავკიდური /ʃ/ ქართული შ-ა; l ბნელი, „სქელი“ ლ-ა.
- ინტონაცია მნიშვნელოვანია. ხმა, რომელიც ბოლოს მაღლა მიდის, ან ჯერ ეცემა და მერე ადის, მეგობრულად ჟღერს. ბრტყელი, დაღმავალი მელოდია შეიძლება ბრძანებასავით ჟღერდეს, please-ის მიუხედავადაც. ქართული ინტონაცია ხშირად უფრო ბრტყელია – ინგლისურ თხოვნაში ხმას მეტი „მოძრაობა“ სჭირდება.
- Please ჩვეულებრივ ბოლოში დგას (Could you help me, please?) ან ქვემდებარის შემდეგ (Could you please help me?). ბოლოში მდგომი please-ის წინ მძიმე დასვით.
ოქროს წესი
ჯერ ამოცანა აირჩიეთ: თხოვნა (Could you…?), ნებართვა (Could I…?) თუ შეთავაზება (Shall I…?). მერე – თავაზიანობის დონე: მეტი დისტანცია (could, would, would you mind, I was wondering if) უფრო თავაზიანად ჟღერს. Would you mind…? და Do you mind if I…?-ზე მეგობრული პასუხია No (not at all). „…, თუ შეიძლება“ ინგლისურად ბრძანებითი კი არა, Could you / Could I…?-ა.
სავარჯიშოები
A. ფორმა
ფრჩხილებში მოცემული ზმნა ჩასვით სწორი ფორმით ან გადააკეთეთ წინადადება.
-
Would you mind (turn) off the light?
-
Do you mind if I (use) your phone?
-
Would you like me (call) a taxi?
-
გადააკეთეთ თავაზიან თხოვნად Could you-თი: Pass me the water.
-
ითხოვეთ ნებართვა May I-ით: (come in)
-
გადააკეთეთ ძალიან თავაზიან თხოვნად I was wondering if-ით: Can you help me?
B. მნიშვნელობა
აირჩიეთ ვარიანტი, რომელიც სიტუაციას შეესაბამება.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: … give me a lift to the station?
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: … carry that bag for you?
-
მეგობარი გეკითხებათ: "Would you mind waiting five minutes?" სიამოვნებით დაელოდებით. უპასუხეთ:
-
რომელია შეთავაზება?
-
რომელია ყველაზე თავაზიანი?
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
Would you mind to help me?
-
Do you want that I call you later?
-
May you pass me the salt?
-
Could I ask you a question?
D. კონტექსტში
შეავსეთ დიალოგში გამოტოვებული სიტყვები.
Guest: Good evening. 16 I check in, please?
Receptionist: Of course. 17 I see your passport, please?
Guest: Here you are. And 18 you mind giving me a room on a high floor?
Receptionist: Not at all. 19 I carry your bags to the lift?
Guest: Yes, please. That 20 be great.
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად.
-
დაწერეთ თავაზიანი თხოვნა კოლეგას, რომელსაც კარგად არ იცნობთ.
-
თქვენს მეზობელს მძიმე ჩანთები აქვს. შესთავაზეთ დახმარება ორი სხვადასხვა გზით.
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
A2-04 Will და Shall ინგლისურად: გადაწყვეტილება, დაპირება და პროგნოზი ქართულად The phone's ringing. "I answer it."
-
A1-25 Like, want, would like ქართულად: I like თუ I'd like? … a cup of tea? I've just made some.
-
A2-20 Must, Have To, Mustn't თუ Don't Have To? ვალდებულება და აკრძალვა ინგლისურად You smoke here. It's not allowed.
პასუხები
A. ფორმა
- turning
- use
- to call
- Could you pass me the water, please? / Could you please pass me the water? / Could you pass me the water?
- May I come in?
- I was wondering if you could help me.
B. მნიშვნელობა
- Could you
- Shall I
- No, not at all.
- Can I help you?
- I was wondering if you could check this.
C. იპოვეთ შეცდომა
- Would you mind helping me?
- Do you want me to call you later?
- Could you pass me the salt? / Can you pass me the salt? / Would you pass me the salt?
- ✓ Could I ask you a question?
D. კონტექსტში
- Could / Can / May
- May / Could / Can
- would
- Shall / Can / Should
- would
E. თქვენი ჯერი
- Could you send me the report by Friday, please?
- Shall I carry one of those for you? Would you like me to open the door?
F. შერეული გამეორება
- 'll / will
- Would you like
- mustn't / can't / must not / cannot
