May, Might, Could: შესაძლებლობა ინგლისურად („შეიძლება“, „ალბათ“)
May, Might, Could: Possibility
ამ გვერდზე
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ თქვათ, რომ რაღაც შესაძლებელია, მაგრამ დანამდვილებით არ იცით – ახლა თუ მომავალში. ამისთვის გამოიყენებთ may, might და could, და აჩვენებთ, რამდენად დარწმუნებული ხართ – will-იდან won't-მდე.
მთავარი იდეა
ცხოვრება სავსეა იმით, რაც დანამდვილებით არ ვიცით. იწვიმებს? სემი სახლშია? სამსახურში ამიყვანენ? ინგლისურს ამ „შეიძლება“-ს ზონისთვის სიტყვების ჯგუფი აქვს: may, might და could.
წარმოიდგინეთ სლაიდერი, როგორც ტელეფონის ხმის რეგულატორი, რომელიც აჩვენებს, რამდენად დარწმუნებული ხართ. ერთ ბოლოში, 100%-თან, დგას will. მეორე ბოლოში, 0%-თან – won't. May, might და could შუაშია: შეიძლება კი, შეიძლება არა. It might rain ნიშნავს: „დარწმუნებული არ ვარ – მაგრამ შანსი არის“.
ეს სამი სიტყვა მოდალური ზმნაა, როგორც can და should: ფორმას არასოდეს იცვლის და მას ზმნის საწყისი ფორმა მოსდევს. ერთი მახე აქ არის. უარყოფაში may not და might not „შეიძლება“-ს ზონაში რჩება: „შეიძლება არა“. Couldn't კი ჩვეულებრივ პირდაპირ 0%-მდე ეშვება – ნიშნავს „შეუძლებელია“ ან „ვერ შეძლო“. ამიტომ „შეიძლება არა“-სთვის გამოიყენეთ may not და might not.
ქართული და ინგლისური
ქართულად შესაძლებლობას ყველაზე ხშირად ვამბობთ სიტყვით შეიძლება + კავშირებითი: „ამაღამ შეიძლება კინოში წავიდე“, „შეიძლება სძინავს“. ინგლისურში ამას შეესაბამება may / might / could + საწყისი ფორმა. სტრუქტურა თითქმის ერთნაირია: სიტყვა, რომელიც შესაძლებლობას ამბობს, და მერე ზმნა.
მაგრამ ქართული „შეიძლება“ ერთდროულად სამ რამეს ნიშნავს: შესაძლებლობას („შეიძლება იწვიმოს“ – it might rain), ნებართვას („შეიძლება შემოვიდე?“ – Can I / May I come in?) და ზოგად შესაძლებლობას („ზამთარში აქ შეიძლება ძალიან ციოდეს“ – it can be very cold). ამიტომ ბევრი კონკრეტულ, ერთჯერად შესაძლებლობაზეც can-ს ამბობს. ინგლისურში კონკრეტული შემთხვევისთვის (ხვალ, ამაღამ, ახლა) გჭირდებათ may / might / could. „შეიძლება“ ცალკე, წინადადების დასაწყისში, ზმნიზედასავითაც მუშაობს („შეიძლება, გვიან მოვიდე“) – ეს არის maybe, არა can be.
„ალბათ“ = probably. აქ ქართული და ინგლისური ერთნაირია: „ალბათ არ მოვა“ – he probably won't come, ალბათ უარყოფის წინ დგას. ოღონდ დადებითში ინგლისურში probably will-ის შემდეგ დგას: he'll probably come. და კიდევ: ქართულად ამინდზე წინადადებას ქვემდებარე არ სჭირდება („შეიძლება იწვიმოს“, „შეიძლება აცივდეს“), ინგლისურში კი it აუცილებელია.
| ქართული | ინგლისური | რაშია განსხვავება? |
|---|---|---|
| ამაღამ შეიძლება კინოში წავიდე. | I might go to the cinema tonight. | აქ ერთნაირია: სიტყვა + ზმნა |
| შეიძლება სძინავს. | She may be asleep. | ახლანდელ სიტუაციაზე ვარაუდი → may / might be |
| შეიძლება იწვიმოს. | It might rain. | ქართულად ქვემდებარე არ არის; ინგლისურში it |
| შეიძლება შემოვიდე? | May I come in? | „შეიძლება“ ნებართვაც არის – ეს A2-23-შია |
| შეიძლება ვერ მოვიდეს. | He might not come. | „შეიძლება არა“ → might not / may not, არა couldn't |
| შეიძლება, ხვალ გნახო. | Maybe I'll see you tomorrow. | ზმნიზედა წინადადების დასაწყისში → maybe (ერთი სიტყვა) |
| ალბათ დააგვიანებს. | He'll probably be late. | probably will-ის შემდეგ |
| ალბათ არ მოვა. | He probably won't come. | აქ ერთნაირია: ალბათ / probably უარყოფის წინ |
მოკლედ: შესაძლებლობის „შეიძლება“ = may / might / could, „შეიძლება არა“ = may not / might not, ცალკე მდგომი „შეიძლება“ = maybe, „ალბათ“ = probably.
ფორმა
დადებითი და უარყოფითი – ყველა ქვემდებარესთან ერთი ფორმა + საწყისი ფორმა
| ფორმა | მაგალითი | მნიშვნელობა |
|---|---|---|
| may + საწყისი ფორმა | She may come later. | შეიძლება მოვიდეს. |
| might + საწყისი ფორმა | It might rain. | შეიძლება იწვიმოს. |
| could + საწყისი ფორმა | The train could be late. | შეიძლება მატარებელმა დააგვიანოს. |
| may not + საწყისი ფორმა | He may not know the answer. | შეიძლება პასუხი არ იცის. |
| might not + საწყისი ფორმა | We might not have time. | შეიძლება დრო არ გვქონდეს. |
ახლა თუ მომავალში
| დრო | მაგალითი |
|---|---|
| აწმყო | She might be at the gym. / He may be working. |
| მომავალი | I might go to the party tomorrow. / It could snow tonight. |
დარწმუნებულობის შკალა
| რამდენად დარწმუნებული? | მაგალითი |
|---|---|
| დაახლოებით 100% | It will rain. |
| დაახლოებით 80% | It will probably rain. |
| დაახლოებით 50% | It may / might / could rain. – It may not / might not rain. |
| დაახლოებით 20% | It probably won't rain. |
| დაახლოებით 0% | It won't rain. |
სიტყვათა რიგი: will probably, მაგრამ probably won't. Definitely ასევე იქცევა: will definitely / definitely won't.
გამოყენება
1შესაძლებლობა მომავალში
May, might ან could + საწყისი ფორმა გამოიყენეთ, როცა მომავალი მოქმედება ან მოვლენა შესაძლებელია, მაგრამ დანამდვილებით არ იცით. მნიშვნელობის სხვაობა ძალიან მცირეა. Might მეტყველებაში ძალიან ხშირია; may ცოტა უფრო ოფიციალურია. ქართულად სამივე „შეიძლება“-ა.
2შესაძლებლობა ახლა
იგივე ზმნებით ახლანდელ სიტუაციაზე ვარაუდობთ, როცა საკმარისი ინფორმაცია არ გაქვთ.
3უარყოფითი შესაძლებლობა – may not / might not
„შეიძლება არა“-სთვის გამოიყენეთ may not ან might not. Couldn't აქ არ გამოდგება: couldn't ნიშნავს, რომ რამე შეუძლებელია B1-16, ან რომ ვიღაცამ რაღაც ვერ შეძლო A2-24.
4როგორ ვაჩვენოთ, რამდენად დარწმუნებული ვართ
შკალაზე წერტილი აირჩიეთ. Will-სა და won't-ს დაუმატეთ probably („ალბათ“) ან definitely („აუცილებლად“, „ნამდვილად“): will probably, მაგრამ probably won't.
5Maybe თუ may be
Maybe (ერთი სიტყვა) ზმნიზედაა და ნიშნავს perhaps-ს („შეიძლება“, „იქნებ“). ის ჩვეულებრივ წინადადების დასაწყისში დგას. May be (ორი სიტყვა) არის ზმნა may + be.
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „შეიძლება“ → can (კონკრეტული შესაძლებლობა). „შეიძლება“ ქართულად can-საც ნიშნავს, ამიტომ ბევრი ამბობს can ერთ კონკრეტულ მომავალ მოვლენაზეც. ინგლისურში can ზოგად შესაძლებლობას ამბობს („ხოლმე ხდება“); დღევანდელ, ხვალინდელ ან ახლანდელ კონკრეტულ შემთხვევაზე გამოიყენეთ may / might / could.
2. „შეიძლება არ…“ → can't / couldn't. „ხვალ შეიძლება ვერ ითამაშოს“ – და ეს can't-ით ან couldn't-ით ითარგმნება. Can't / couldn't ინგლისურად „ვერ“-ია (შეუძლებელია ან ვერ შეძლო), „შეიძლება არა“ კი might not / may not-ა.
3. „შეიძლება, …“ წინადადების დასაწყისში → Can be. ცალკე მდგომი „შეიძლება“ („შეიძლება, ავტობუსით წავიდეთ“) სიტყვასიტყვით can be-დ ითარგმნება. ინგლისურად ეს maybe-ა (ან perhaps) – ან უფრო მოკლედ, might ზმნასთან.
4. „შეიძლება აცივდეს“ → it-ის გარეშე. ამინდზე, დროსა და მანძილზე ქართულ წინადადებას ქვემდებარე არ აქვს („ღამით შეიძლება ციოდეს“). ინგლისურში it აუცილებელია, might-ის წინაც.
არ აგერიოთ
might not თუ couldn't – Might not = შეიძლება არა. Couldn't = შეუძლებელია, ან ვერ შეძლო (წარსულის უნარი: A2-24).
maybe თუ may be – თუ შეგიძლიათ თქვათ perhaps, დაწერეთ maybe. თუ შეგიძლიათ თქვათ might be, დაწერეთ may be.
may შესაძლებლობისთვის თუ May I…? ნებართვისთვის – ქართულად ორივე „შეიძლება“-ა, ინგლისურში კი May I…? ნებართვის თხოვნაა; ეს A2-23-შია. დასკვნა (She must be at home, It can't be true) – B1-16-ში.
მართლწერა და გამოთქმა
- might /maɪt/: gh არ წარმოითქმის – ქართული ჩვევა „როგორც იწერება, ისე ვკითხულობთ“ აქ გვატყუებს. Might not ჩვეულებრივ სრულად ითქმის; შემოკლებული ფორმა mightn't /ˈmaɪtnt/ არსებობს, მაგრამ იშვიათია, ძირითადად ბრიტანულ მეტყველებაში.
- May not ჩვეულებრივ არ შემოკლდება.
- Maybe-ში მახვილი პირველ მარცვალზეა: /ˈmeɪbi/. may be-ში ორივე სიტყვა მკაფიოდ ისმის: /meɪ biː/. ქართულად მახვილი სუსტია, ინგლისურში კი მახვილიანი მარცვალი უფრო ძლიერი და გრძელია.
- სწრაფ მეტყველებაში could სუსტდება: /kəd/ – It could be late. ნეიტრალური /ə/ ქართულში არ არის: მოკლე, მოდუნებული ხმოვანია; ნუ იტყვით სრულ უ-ს. /k/ აქ ქართულ ქ-ს ჰგავს (ჰაერის ნაკადით), არა კ-ს.
- ბევრი probably-ს ორ მარცვლად ამბობს: /ˈprɒbli/ (UK), /ˈprɑːbli/ (US). r ქართული რ-ივით არ ცახცახებს: ენის წვერი არაფერს ეხება.
ოქროს წესი
დარწმუნებული არ ხართ? გამოიყენეთ may / might / could + საწყისი ფორმა. „შეიძლება არა“-სთვის – may not / might not, არა couldn't, რომელიც ნიშნავს „შეუძლებელია“ ან „ვერ შეძლო“. და დაიმახსოვრეთ: შესაძლებლობის „შეიძლება“ კონკრეტულ შემთხვევაზე can არ არის.
სავარჯიშოები
A. ფორმა
გადააკეთეთ წინადადებები ან ჩასვით სწორი ფორმა.
-
გადააკეთეთ might-ით: Perhaps I'll buy a new phone.
-
გადააკეთეთ might not-ით: Perhaps they won't finish today.
-
გადააკეთეთ may-ით: Perhaps she is at home.
-
It might (rain) later.
-
დაალაგეთ სიტყვები სწორი თანმიმდევრობით: probably / won't / he / come
-
გადააკეთეთ უარყოფით წინადადებად: We may have time.
B. მნიშვნელობა
აირჩიეთ ვარიანტი, რომელიც სიტუაციას შეესაბამება.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: Take a jacket. It … get cold later.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: I'm not sure, but she … come tonight.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: … we'll go to the beach on Sunday.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: The keys … in the car.
-
დაალაგეთ ყველაზე დარწმუნებულიდან ყველაზე ნაკლებად დარწმუნებულამდე: might / won't / will / probably won't
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
He might to call you later.
-
She mays be busy.
-
It won't probably snow.
-
We might not have enough time.
D. კონტექსტში
გამოიყენეთ may, might, could (+ not) ან maybe.
Joe: What are you doing this weekend?
Eva: I'm not sure. I 16 go to the coast. It depends on the weather.
Joe: The forecast says it 17 rain on Saturday, but it isn't certain.
Eva: Oh no. 18 I'll stay at home and read.
Joe: Ask Lisa. She 19 want to go to the cinema with you.
Eva: Good idea, but she 20 be free. She often works on Saturdays.
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად.
-
დაწერეთ ორი რამ, რაც შეიძლება მომავალ შაბათ-კვირას გააკეთოთ.
-
დაწერეთ ერთი რამ, რაც წელს ალბათ არ მოხდება, და ერთი რამ, რაც აუცილებლად მოხდება.
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
A2-04 Will და Shall ინგლისურად: გადაწყვეტილება, დაპირება და პროგნოზი ქართულად I think it (be) sunny tomorrow.
-
A2-21 Should და Ought To: როგორ მივცეთ რჩევა ინგლისურად You look tired. You go to bed. (advice)
-
A2-03 Be Going To ინგლისურად: გეგმები და პროგნოზები ქართულად ახსნილი Look at those black clouds! It (rain).
პასუხები
A. ფორმა
- I might buy a new phone.
- They might not finish today.
- She may be at home.
- rain
- He probably won't come.
- We may not have time.
B. მნიშვნელობა
- might
- might not
- Maybe
- may be
- will, might, probably won't, won't
C. იპოვეთ შეცდომა
- He might call you later.
- She may be busy.
- It probably won't snow.
- ✓ We might not have enough time.
D. კონტექსტში
- might / may / could
- might / may / could
- Maybe / Perhaps
- might / may
- might not / may not
E. თქვენი ჯერი
- I might visit my cousins. I may go swimming on Sunday.
- I probably won't move house this year. I'll definitely go on holiday in August.
F. შერეული გამეორება
- 'll be / will be / 's going to be / is going to be
- should / ought to
- 's going to rain / is going to rain
