Could you, Can I, Shall I: kërkesa, leje dhe oferta të sjellshme në anglisht
Requests, Offers and Permission
Në këtë faqe
Qëllimi
Pas këtij mësimi do të dini t'u kërkoni njerëzve të bëjnë diçka, të pyesni nëse mund të bëni diçka, të ofroni ndihmë dhe të përgjigjeni me mirësjellje – duke zgjedhur shkallën e duhur të mirësjelljes për situatën.
Ideja kryesore
Kur i kërkojmë dikujt diçka, i kërkojmë kohën ose energjinë e tij. Anglishtja e zbut këtë me distancë: sa më shumë distancë të ketë një kërkesë, aq më e sjellshme tingëllon.
Përfytyroni një shkallë të mirësjelljes. Në shkallën e poshtme është Can you help me? – e drejtpërdrejtë dhe miqësore, shumë e mirë me familjen dhe shokët. Një shkallë më lart: Could you help me? – could duket si formë e së kaluarës, dhe kjo shton distancë, prandaj tingëllon më e butë. Më lart: Would you mind helping me? – tani pyesni madje nëse kërkesa është problem për tjetrin. Në majë: I was wondering if you could help me – shumë e kujdesshme dhe e sjellshme.
Ka edhe tri punë të ndryshme. Një kërkesë i kërkon tjetrit të veprojë: Could you…? Një leje pyet nëse unë mund të veproj: Could I…? Një ofertë thotë se unë jam gati të veproj për ju: Shall I…? Zgjidhni më parë punën, pastaj shkallën.
Shqipja dhe anglishtja
Në shqip kërkesën dhe lejen i bëjmë kryesisht me mund: «Mund të më ndihmosh?», «Mund të ulem këtu?». Kjo punon mirë me Can you…? / Could you…? dhe Can I…? / Could I…?. Por «mund» është edhe may, prandaj del lehtë May you…? – në anglisht May përdoret vetëm për leje: May I…?
Shqipja është e sjellshme edhe me urdhëroren: «Më sillni menunë, ju lutem» tingëllon krejt normale. Në anglisht një urdhërore, edhe me please, tingëllon shpesh e ashpër; më mirë një pyetje: Could I have…? Ofertat në shqip i bëjmë me një «të» të thjeshtë («Ta hap dritaren?»), kurse anglishtja do Shall I…? ose Would you like me to…? – dhe jo «që të»: Would you like me to…, jo Would you like that I…. Lajm i mirë: përgjigjja për Would you mind…? punon si në shqip: «Jo, aspak» = No, not at all (s'kam problem).
| Shqip | Anglisht | Çfarë ndryshon |
|---|---|---|
| Mund të më ndihmosh? | Can you / Could you help me? | kërkesë: këtu është njësoj |
| Mund të ulem këtu? | Can I / Could I / May I sit here? | leje: may vetëm me I / we |
| Ta hap dritaren? | Shall I open the window? | ofertë: në shqip vetëm «të», në anglisht Shall I…? |
| Do të donit t'ju çoja në shtëpi? | Would you like me to drive you home? | person + to, jo «që» |
| A e ke problem të flasësh më ngadalë? | Would you mind speaking more slowly? | pas mind: forma -ing, jo to |
| Të shqetëson nëse hap dritaren? | Do you mind if I open the window? | «nëse» + e tashme: këtu është njësoj |
| «Jo, aspak.» | No, not at all. | «jo» = s'ka problem: këtu është njësoj |
| Më sillni menunë, ju lutem. | Could I have the menu, please? | në anglisht pyetje, jo urdhërore |
| Më vjen keq, por s'mundem. | I'm afraid I can't. | refuzim i butë me arsye |
Shkurt: kërkesë = Could you…?, leje = Could I / May I…?, ofertë = Shall I…? / Would you like me to…?; may kurrë me you.
Forma
Kërkesat – i kërkoni dikujt të bëjë diçka
| Modeli | Shembull | Mirësjellja |
|---|---|---|
| Can you + forma bazë? | Can you pass the salt? | neutrale, miqësore |
| Could you + forma bazë? | Could you send me the file? | e sjellshme |
| Would you + forma bazë? | Would you close the window, please? | e sjellshme |
| Would you mind + forma -ing? | Would you mind waiting a moment? | shumë e sjellshme |
| I was wondering if you could + forma bazë | I was wondering if you could help me. | shumë e sjellshme, e kujdesshme |
Leja – pyetni nëse mund të bëni diçka
| Modeli | Shembull | Mirësjellja |
|---|---|---|
| Can I + forma bazë? | Can I use your pen? | neutrale, miqësore |
| Could I + forma bazë? | Could I leave early today? | e sjellshme |
| May I + forma bazë? | May I come in? | zyrtare |
| Do you mind if I + Present Simple? | Do you mind if I open the window? | shumë e sjellshme |
Ofertat – thoni që jeni gati të ndihmoni
| Modeli | Shembull |
|---|---|
| Shall I + forma bazë? | Shall I carry your bag? |
| Can I + forma bazë? | Can I help you? |
| I'll + forma bazë. | I'll get the door. |
| Would you like me to + forma bazë? | Would you like me to call a taxi? |
| Do you want me to + forma bazë? (jozyrtare) | Do you want me to help? |
Përgjigjet
| Pyetja | Po | Jo |
|---|---|---|
| Can / Could / Would you…? Can / Could / May I…? | Sure. / Of course. / Yes, go ahead. / No problem. | I'm sorry, but… / I'm afraid… |
| Would you mind…? / Do you mind if I…? | No, not at all. / No, go ahead. (no = s'ka problem) | I'm sorry, but… / Actually, it's a bit difficult right now. |
| Shall I…? / Would you like me to…? | Yes, please. / That would be great, thanks. | No, thanks. I'm fine. / That's OK, thanks. |
Përdorimi
1Të bësh një kërkesë
Përdorni Can you…? me njerëz që i njihni mirë. Përdorni Could you…? ose Would you…? për të qenë më të sjellshëm – me kolegë, të panjohur ose në dyqan. Shtoni please për më shumë butësi.
2Kërkesa shumë të sjellshme – Would you mind + -ing?
Would you mind + forma -ing është shumë e sjellshme. Në të vërtetë pyet «A është problem për ju?» – prandaj përgjigjja No do të thotë «S'ka problem, po e bëj». Në shqip: «A e keni problem të…?» – «Jo, aspak».
3Të kërkosh leje
Përdorni Can I / Could I / May I + formën bazë për të pyetur nëse mund të bëni diçka. May I është zyrtar; është i zakonshëm në dyqane, zyra dhe me njerëz që nuk i njihni. Do you mind if I…? + Present Simple (e tashmja e thjeshtë) është shumë e sjellshme. Mësojeni si një bllok të ngulitur.
4Të ofrosh ndihmë
Përdorni Shall I…? ose Would you like me to…? për të pyetur nëse tjetri e do ndihmën tuaj. Edhe Can I…? është ofertë shumë e zakonshme (Can I help you?, Can I get you a drink?): ka formën e një pyetjeje për leje, por ju ofroni të bëni diçka për tjetrin. Përdorni I'll… për të ofruar drejtpërdrejt, kur vendosni në çast (shih A2-04). Would you like me to…? dhe Do you want me to…? mësojini si blloqe të ngulitura; want / would like + person + to mësohet te A2-25. Shall I…? është më i zakonshëm në anglishten britanike; në atë amerikane përdoret më shpesh Should I…? ose Do you want me to…?
5Forma shumë të sjellshme – I was wondering if… / I'd like to ask…
Për një nder të madh, ose me dikë të rëndësishëm, përdorni një formë të ngulitur të sjellshme. Te I was wondering if you could… Past Continuous (e pakryera / e kaluara e vazhdueshme) nuk tregon të kaluarën; ai shton distancë, prandaj tingëllon i kujdesshëm dhe i sjellshëm. Në shqip diçka e ngjashme: «Doja t'ju pyesja nëse…».
6Të thuash po dhe jo me mirësjellje
Për «po» përdorni fjalë të shkurtra e miqësore. Për «jo» mos thoni vetëm No – përdorni I'm sorry, but… ose I'm afraid… dhe jepni një arsye.
Gabime të shpeshta
Kurthe për shqipfolësit
1. «Mund të më tregoni…?» → May you…? Në shqip «mund» është edhe can, edhe may: «Më falni, mund të shikoni nëse i keni këto këpucë një numër më të madh?». Meqë may tingëllon i sjellshëm, del May you…? Por may përdoret vetëm për leje, me I / we. Për kërkesa: Could you…? / Can you…?
2. «Mund të» → Could you to…? Pas «mund» në shqip vjen gjithmonë «të»: «Mund ta ulni pak zhurmën pas orës njëmbëdhjetë?». Fjalëza «të» kthehet lehtë në to. Pas can / could / would vjen forma bazë, pa to.
3. «Nëse nuk e keni problem të…» → mind to. Në një kafene plot: «Nëse nuk e keni problem të uleni në tarracë, kemi një tavolinë të lirë tani». Shqipja vë edhe këtu «të», prandaj del mind to. Pas mind anglishtja do formën -ing, edhe në pyetje, edhe pas if you don't mind.
4. «Do të donit që njëri prej nesh…» → would like that. Shqipja e lidh ofertën me «që të»: «Po errësohet. Do të donit që njëri prej nesh t'ju shoqëronte deri te stacioni?». Fjalë për fjalë del would like that one of us…. Në anglisht: Would you like + person + to…?
5. Urdhërorja e sjellshme → Slice the bread… Në furrë në shqip themi pa problem «Ma prisni bukën feta-feta, ju lutem». Në anglisht urdhërorja, edhe me please, tingëllon si urdhër. Më mirë një pyetje: Could you…? / Can you…?
Mos i ngatërroni
Could you…? apo Could I…? – Kryefjala vendos punën. Vepron you = kërkesë. Veproj I = leje. Në shqip dallimin e bën veta e foljes: «Mund ta hapësh…?» – «Mund ta hap…?».
Shall I…? apo Will you…? – Shall I ofron ndihmë. Will you i kërkon dikujt të bëjë diçka; mund të tingëllojë si urdhër, prandaj Could you…? zakonisht është më e sigurt. Shih A2-04.
Would you like…? apo Do you like…? – Would you like është ofertë tani; Do you like pyet për shijet në përgjithësi. Shih A1-25.
Drejtshkrimi dhe shqiptimi
- Could you dhe Would you bashkohen: /ˈkʊdʒu/, /ˈwʊdʒu/. /dʒ/ është «xh» e shqipes, prandaj ky tingull ju vjen lehtë. l-ja te could dhe would nuk shqiptohet.
- Would fillon me /w/, që shqipja nuk e ka: rrumbullakosni buzët si për «u» dhe mos e ktheni në «v» – jo «vud».
- Can I lidhet: /kənaɪ/. Zanorja te can këtu është e dobët, si «ë» e shqipes.
- Shall I në të folur të shpejtë shpesh tingëllon /ʃəlaɪ/. Fillimi /ʃ/ është «sh» e shqipes.
- Intonacioni ka rëndësi. Një zë që ngrihet në fund, ose që bie e pastaj ngrihet, tingëllon miqësor. Një melodi e sheshtë që bie mund të tingëllojë si urdhër, edhe me please.
- Please zakonisht vjen në fund (Could you help me, please?) ose pas kryefjalës (Could you please help me?). Para please në fund vihet presje.
Rregulli i artë
Vendosni më parë punën: kërkesë (Could you…?), leje (Could I…?) apo ofertë (Shall I…?). Pastaj zgjidhni mirësjelljen: më shumë distancë (could, would, would you mind, I was wondering if) tingëllon më e sjellshme. Për Would you mind…? dhe Do you mind if I…? përgjigjja miqësore është No (not at all) – njësoj si «Jo, aspak».
Ushtrime
A. Forma
Vendosini foljet në kllapa në formën e duhur ose rishkruajini fjalitë.
-
Would you mind (turn) off the light?
-
Do you mind if I (use) your phone?
-
Would you like me (call) a taxi?
-
Bëjeni të sjellshme me Could you: Pass me the water.
-
Kërkoni leje me May I: (come in)
-
Bëjeni shumë të sjellshme me I was wondering if: Can you help me?
B. Kuptimi
Zgjidhni mundësinë që i përshtatet situatës.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: … give me a lift to the station?
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: … carry that bag for you?
-
Një shok ju pyet: "Would you mind waiting five minutes?" Ju s'e keni problem të prisni. Zgjidhni përgjigjen:
-
Cila është ofertë?
-
Cila është më e sjellshmja?
C. Gjeni gabimin
Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.
-
Would you mind to help me?
-
Do you want that I call you later?
-
May you pass me the salt?
-
Could I ask you a question?
D. Në kontekst
Lexoni dialogun dhe plotësoni fjalët që mungojnë.
Guest: Good evening. 16 I check in, please?
Receptionist: Of course. 17 I see your passport, please?
Guest: Here you are. And 18 you mind giving me a room on a high floor?
Receptionist: Not at all. 19 I carry your bags to the lift?
Guest: Yes, please. That 20 be great.
E. Radha juaj
Shkruani në anglisht.
-
Shkruani një kërkesë të sjellshme për një koleg që nuk e njihni mirë.
-
Fqinji juaj ka çanta të rënda me pazar. Ofrojini ndihmë në dy mënyra të ndryshme.
F. Përsëritje e përzier
Përsëritni mësimet e mëparshme.
-
A2-04 Will në anglisht: vendime, premtime dhe parashikime, të shpjeguara në shqip The phone's ringing. "I answer it."
-
A1-25 Like, want, would like në anglisht: si të thoni çfarë ju pëlqen dhe çfarë dëshironi … a cup of tea? I've just made some.
-
A2-20 Must, Have To, Mustn't apo Don't Have To? «Duhet» dhe «s'ka nevojë» në anglisht You smoke here. It's not allowed.
Përgjigjet
A. Forma
- turning
- use
- to call
- Could you pass me the water, please? / Could you please pass me the water? / Could you pass me the water?
- May I come in?
- I was wondering if you could help me.
B. Kuptimi
- Could you
- Shall I
- No, not at all.
- Can I help you?
- I was wondering if you could check this.
C. Gjeni gabimin
- Would you mind helping me?
- Do you want me to call you later?
- Could you pass me the salt? / Can you pass me the salt? / Would you pass me the salt?
- ✓ Could I ask you a question?
D. Në kontekst
- Could / Can / May
- May / Could / Can
- would
- Shall / Can / Should
- would
E. Radha juaj
- Could you send me the report by Friday, please?
- Shall I carry one of those for you? Would you like me to open the door?
F. Përsëritje e përzier
- 'll / will
- Would you like
- mustn't / can't / must not / cannot
