SlowingoGramatika
A2 29 / 38

Zero dhe First Conditional: fjalitë kushtore me if, unless dhe when në anglisht

Zero and First Conditional

Në këtë faqe
  1. Qëllimi
  2. Ideja kryesore
  3. Shqipja dhe anglishtja
  4. Forma
  5. Përdorimi
  6. Gabime të shpeshta
  7. Kurthe për shqipfolësit
  8. Mos i ngatërroni
  9. Drejtshkrimi dhe shqiptimi
  10. Rregulli i artë
  11. Ushtrime

Qëllimi

Pas këtij mësimi do të dini të flisni për gjëra që ndodhin gjithmonë kur ndodh diçka tjetër, dhe për mundësi reale në të ardhmen – me if, unless dhe fjalë kohe si when, as soon as, before, after dhe until.

Ideja kryesore

Një fjali kushtore ka dy pjesë: një kusht (pjesa me if) dhe një rezultat (fjalia kryesore). Mendoni për dy domino: kur bie e para, bie edhe e dyta.

Ndonjëherë kjo ndodh çdo herë, si një ligj i natyrës: If you heat ice, it melts. Kjo është fjalia kushtore e tipit 0 (zero conditional), dhe të dyja pjesët janë në Present Simple (e tashmja e thjeshtë), sepse është gjithmonë e vërtetë.

Ndonjëherë shohim një situatë reale në të ardhmen: If it rains tomorrow, we'll stay at home. Kjo është fjalia kushtore e tipit 1 (first conditional). Shiu është i mundshëm, dhe rezultati varet prej tij.

Ja logjika kryesore. Pjesa me if është domino e parë: e përfytyrojmë sikur të ishte tashmë e vërtetë. Prandaj anglishtja përdor Present Simple pas if, edhe për të ardhmen. Ideja e së ardhmes shkon te rezultati: will. I njëjti rregull vlen pas when, as soon as, before, after dhe until.

Shqipja dhe anglishtja

Fjalia kushtore e tipit 0 punon si në shqip: «Nëse e ngroh akullin, shkrihet» – e tashme në të dyja pjesët. Këtu është njësoj. Edhe për të ardhmen shqipja e mirë thotë shpesh «Nëse bie shi nesër, …», ashtu si anglishtja. Por në të folur dëgjojmë shumë edhe «Nëse do të bjerë shi…», «Kur do të mbërrij…» – dhe kjo «do të» kthehet në will. Në anglisht pas if, when, as soon as, until nuk vihet will.

Pas «kur», «sapo», «derisa», «para se» shqipja e vë foljen në lidhore: «kur të mbërrij», «sapo të hapet». Kjo «të» tregon të ardhmen, por anglishtja këtu do thjesht Present Simple: when I arrive. Lajm i mirë: «kur ta kem mbaruar» punon si when I've finished. «Po nuk…» ose «nëse nuk…» në anglisht mund të thuhet edhe me një fjalë: unless, me folje pohore pas saj. Dhe kini kujdes me fjalitë pa kryefjalë: «Nëse bën ftohtë…» në anglisht do it.

ShqipAnglishtÇfarë ndryshon
Nëse e ngroh ujin në 100 gradë, vlon.If you heat water to 100 degrees, it boils.tipi 0: e tashme + e tashme – këtu është njësoj
Nëse bie shi nesër, festën do ta bëjmë brenda.If it rains tomorrow, we'll have the party inside.«nëse» + e tashme: këtu është njësoj
Nëse do të bjerë shi nesër…If it rains tomorrow…«nëse do të» → Present Simple, jo will
Do të t'i dërgoj fotot kur të mbërrij në shtëpi.I'll send you the photos when I get home.«kur të» → when + Present Simple
Sapo të hapet dyqani, do t'i blej biletat.As soon as the shop opens, I'll buy the tickets.«sapo të» → as soon as + Present Simple
Kur ta kem mbaruar këtë email, do të të marr në telefon.When I've finished this email, I'll call you.e mbaruar plotësisht: këtu është njësoj
Po nuk nxitove, do të vonohesh.Unless you hurry, you'll be late.«po nuk» = unless + folje pohore
Nëse bën ftohtë, merr xhaketën.If it gets cold, take your jacket.në shqip pa kryefjalë, në anglisht it

Shkurt: pas if / when / as soon as / until vjen Present Simple, edhe kur në shqip themi «do të» ose «të»; will shkon vetëm te rezultati.

Forma

Fjalia kushtore e tipit 0 – të vërteta të përgjithshme dhe fakte

Pjesa me ifFjalia kryesore
If + Present Simple,Present Simple
If you mix red and blue,you get purple.

Fjalia kushtore e tipit 1 – mundësi reale në të ardhmen

Pjesa me ifFjalia kryesore
If + Present Simple,will / won't + forma bazë
If you study hard,you'll pass.
If + Present Simple,can / might / should + forma bazë
If it stops raining,we can go out.
If + Present Simple,urdhërore
If you see Anna,say hello from me.

Rendi dhe presja

RendiPresje?Shembull
Pjesa me if e parazakonisht poIf I'm late, start without me.
Fjalia kryesore e parajoStart without me if I'm late.

Unless = if … not

Me if … notMe unless
If you don't hurry, you'll miss the bus.Unless you hurry, you'll miss the bus.

Fjalitë kohore për të ardhmen – i njëjti rregull: e tashme pas fjalës së kohës, will në pjesën tjetër

Fjala e kohësShembull
whenI'll call you when I get home.
as soon asAs soon as the film ends, we'll leave.
beforeTurn off the lights before you go out.
afterAfter she finishes school, she'll travel.
untilWait here until I come back.
when / as soon as + Present PerfectI'll call you when I've finished.

Përdorimi

1Tipi 0 – fakte dhe të vërteta të përgjithshme

Përdorni if + Present Simple, Present Simple për gjëra që janë gjithmonë ose zakonisht të vërteta: shkencë, zakone, si funksionojnë gjërat. Këtu if do të thotë pothuajse njësoj si when ose every time. Në shqip njësoj: «nëse» + e tashme.

If you heat water to 100 degrees, it boils.
Nëse e ngroh ujin në 100 gradë, vlon.
gjithmonë e vërtetë: e tashme + e tashme, si në shqip
If I drink coffee after six, I can't sleep.
Nëse pi kafe pas orës gjashtë, nuk më zë gjumi.
zakon
Plants die if they don't get enough light.
Bimët thahen nëse nuk marrin mjaft dritë.
If you press this button, the screen turns off.
Nëse shtyp këtë buton, ekrani fiket.

2Tipi 1 – mundësi reale në të ardhmen

Përdorni if + Present Simple, will + formën bazë për një situatë të mundshme në të ardhmen dhe rezultatin e saj të pritshëm.

If it rains tomorrow, we'll have the party inside.
Nëse bie shi nesër, festën do ta bëjmë brenda.
pas if: rains, jo will rain
If you leave now, you'll catch the train.
Nëse niseni tani, do ta kapni trenin.
She won't be happy if you forget her birthday.
Nuk do të jetë e kënaqur nëse ia harron ditëlindjen.
What will you do if you don't get the job?
Çfarë do të bësh nëse nuk e merr punën?
will vetëm te rezultati
If we don't book soon, there won't be any seats left.
Nëse nuk rezervojmë shpejt, nuk do të ketë mbetur asnjë vend.
«nuk do të ketë» → there won't be

3Forma të tjera te rezultati – can, might, should, urdhërorja

Rezultati mund të ketë edhe can, might, should ose një urdhërore (një udhëzim si Call me!).

If you're free on Saturday, we can go for a walk.
Nëse je i lirë të shtunën, mund të dalim për një shëtitje.
If the traffic is bad, I might be a bit late.
Nëse ka trafik, mund të vonohem pak.
«ka trafik» → the traffic is bad
If you don't feel better tomorrow, you should see a doctor.
Nëse nesër nuk ndihesh më mirë, duhet të shkosh te mjeku.
këshillë: should
If you have any questions, send me an email.
Nëse keni ndonjë pyetje, më dërgoni një email.
urdhërore
Don't wait for me if I'm not there by eight.
Mos më prisni nëse nuk jam aty deri në tetë.

4Pa will te pjesa me if

Edhe kur kuptimi është i ardhshëm, pjesa me if zakonisht merr Present Simple. Will shkon te rezultati. (Në kërkesa të sjellshme mund të dëgjoni if + will me kuptimin «nëse jeni të gatshëm»: If you'll wait here, I'll get the manager. Ky është përdorim i veçantë.)

If he calls, I'll tell him.
Nëse merr në telefon, do t'ia them.
jo «If he will call», edhe pse në shqip thuhet edhe «nëse do të marrë»
If the weather is nice, we'll eat outside.
Nëse koha është e mirë, do të hamë jashtë.
If you need help, call me.
Nëse të duhet ndihmë, më merr në telefon.

5Unless

Unless do të thotë if … not («po nuk», «nëse nuk»). Pas unless zakonisht përdorim folje pohore.

Unless you hurry, you'll be late.
Po nuk nxitove, do të vonohesh.
= If you don't hurry; pas unless pa not
I won't go unless you come with me.
Nuk shkoj po nuk erdhe edhe ti me mua.
You can't enter the building unless you have a pass.
Nuk mund të hysh në ndërtesë nëse nuk ke leje hyrjeje.

6Fjalitë kohore për të ardhmen – when, as soon as, before, after, until

Pas këtyre fjalëve të kohës përdorni Present Simple për të ardhmen, njësoj si pas if. If = ndoshta do të ndodhë; when = jam i sigurt që do të ndodhë. Në shqip këtu themi «kur të», «sapo të», «derisa të» – kjo «të» në anglisht nuk bëhet will.

I'll send you the photos when I get home.
Do të t'i dërgoj fotot kur të mbërrij në shtëpi.
«kur të mbërrij» → when I get
As soon as the shop opens, I'll buy the tickets.
Sapo të hapet dyqani, do t'i blej biletat.
«sapo të» → as soon as + Present Simple
Let's have dinner after the kids go to bed.
Të hamë darkë pasi të flenë fëmijët.
Don't open the oven until the cake is ready.
Mos e hap furrën derisa të jetë gati keku.
«derisa të» → until + is
Before you leave, please check the windows.
Para se të ikësh, të lutem kontrollo dritaret.

7Present Perfect pas when, as soon as, after, until

Për të treguar se veprimi i parë do të jetë krejt i mbaruar para të dytit, pas fjalës së kohës mund të përdorni Present Perfect (e kryera). Shpesh është e mundshme edhe Present Simple. Në shqip: «kur ta kem mbaruar», «sapo të kem kursyer».

When I've finished this email, I'll call you.
Kur ta kem mbaruar këtë email, do të të marr në telefon.
«ta kem mbaruar» → I've finished
As soon as I've saved some money, I'll buy a new bike.
Sapo të kem kursyer pak para, do të blej një biçikletë të re.
You can go out after you've done your homework.
Mund të dalësh pasi t'i kesh bërë detyrat.
Don't leave until you've signed the form.
Mos ik pa e nënshkruar formularin.
«pa e nënshkruar» → until you've signed

Gabime të shpeshta

❌If it will rain, we'll stay in.
✅If it rains, we'll stay in.
Pa will te pjesa me if.
❌I'll call you when I will arrive.
✅I'll call you when I arrive.
E tashme pas when / as soon as / until.
❌We'll wait until he will come.
✅We'll wait until he comes.
E tashme pas until.
❌If she call me, I'll answer.
✅If she calls me, I'll answer.
Present Simple: he / she / it + -s.
❌As soon as I will have finished, I'll call you.
✅As soon as I've finished, I'll call you.
Pas një fjale kohe përdorni Present Perfect, jo will have.
⚠️Unless you don't hurry, you'll be late.
✅Unless you hurry, you'll be late.
Gramatikisht është e saktë, por kuptimi është i gabuar: unless do të thotë tashmë «nëse nuk», prandaj kjo fjali thotë të kundërtën e asaj që doni.
⚠️Unless you have a ticket, you can go in.
✅Unless you have a ticket, you can't go in.
Gramatikisht është e saktë, por kuptimi është i kundërt: = If you don't have a ticket, you can't go in.

Kurthe për shqipfolësit

1. «Nëse do të…» → if … will. Në të folur themi shpesh: «Nëse do të më japin pushim të premten, do të shkojmë në Theth». «Do të» e pjesës me «nëse» kthehet në will. Në anglisht pas if vjen Present Simple; will shkon vetëm te rezultati.

❌If they will give me Friday off, we'll go to Theth.
✅If they give me Friday off, we'll go to Theth.
pas if: Present Simple

2. «Kur të dalin / kur do të dalin» → when … will. «Kur të dalin rezultatet e provimit, do t'u tregoj menjëherë prindërve». Në shqip «kur të» ose «kur do të» tregon të ardhmen, prandaj del will. Pas when anglishtja do Present Simple.

❌When the exam results will come out, I'll tell my parents straight away.
✅When the exam results come out, I'll tell my parents straight away.
pas when: Present Simple

3. «Derisa të ndalojë» → until … will. Në tren lajmërimi thotë: «Mos e hapni derën derisa të ndalojë treni plotësisht». «Të» e shqipes tregon të ardhmen dhe del will. Pas until vjen Present Simple.

❌Don't open the door until the train will stop completely.
✅Don't open the door until the train stops completely.
pas until: Present Simple

4. «Nëse bën ftohtë…» pa kryefjalë. «Nëse bën ftohtë në mbrëmje, merrni një xhaketë me vete». Fjalia shqipe nuk ka kryefjalë, prandaj anglishtja del pa it. Në anglisht kryefjala duhet gjithmonë: if it gets cold.

❌If gets cold in the evening, take a jacket with you.
✅If it gets cold in the evening, take a jacket with you.
kryefjala it nuk hiqet

Mos i ngatërroni

tipi 0 apo tipi 1 – Tipi 0 = gjithmonë e vërtetë (e tashme + e tashme). Tipi 1 = një situatë e caktuar në të ardhmen (e tashme + will). Në shqip dallimi është i njëjtë: «më bëhet keq» – «do të më bëhet keq».

If I eat too much, I feel sick.
Nëse ha shumë, më bëhet keq.
gjithmonë
If I eat all this cake, I'll feel sick.
Nëse e ha gjithë këtë kek, do të më bëhet keq.
këtë herë, në të ardhmen

if apo when – If = mund të ndodhë («nëse»). When = do të ndodhë; thjesht presim kohën («kur»). Në shqip dallimi është i njëjtë.

If I see Tom, I'll give him the key.
Nëse e shoh Tomin, do t'ia jap çelësin.
ndoshta e shoh
When I see Tom tonight, I'll give him the key.
Kur ta shoh Tomin sonte, do t'ia jap çelësin.
e di që do ta shoh

tipi 1 apo tipi 2 – Për situata të imagjinuara ose pak të mundshme anglishtja përdor if + Past Simple, would: If I won the lottery, I'd buy a boat («Po të fitoja lotarinë, do të blija një varkë»). Shih B1-06. In case (masë paraprake) është te B2-03.

Drejtshkrimi dhe shqiptimi

  • I'll, you'll, we'll janë normale në të folur. I'll /aɪl/ tingëllon njësoj si aisle dhe isle. l-ja në fund është e «errët», si «ll» e shqipes – këtu keni avantazh.
  • won't /wəʊnt/ (UK), /woʊnt/ (US) – mos e ngatërroni me want /wɒnt/ (UK), /wɑːnt/ (US). Të dyja fillojnë me /w/: rrumbullakosni buzët, jo «v».
  • Ritmi: kur pjesa me if vjen e para, zëri zakonisht ngrihet pak dhe ka një pauzë të shkurtër para rezultatit: If it rains… we'll stay in. Në shkrim kjo pauzë është presja.
  • unless theksohet në rrokjen e dytë: /ənˈles/. Rrokja e parë është e dobët, si «ë».
  • Një clause (fjali e varur ose kryesore) është një grup fjalësh me kryefjalën dhe foljen e vet: if it rains është një; we'll stay in është tjetra.

Rregulli i artë

Pas if, unless, when, as soon as, before, after dhe until përdorni një formë të tashme (Present Simple, ose Present Perfect për një veprim të mbaruar) – edhe për të ardhmen, edhe kur në shqip themi «do të» ose «të». Will zakonisht shkon vetëm te rezultati.

Ushtrime

A. Forma

Vendosini foljet në kllapa në formën e duhur. Te rezultati përdorni will / won't.

  1. If you (heat) butter, it melts.
  2. If it (be) sunny tomorrow, we'll go to the beach.
  3. If you don't hurry, you (miss) the bus.
  4. I'll text you as soon as I (land).
  5. When I (finish) this email, I'll make dinner.
  6. Rishkruajeni me unless: If you don't leave now, you'll be late.

B. Kuptimi

Zgjidhni mundësinë që i përshtatet situatës.

  1. Zgjidhni përgjigjen e saktë: … I get home tonight, I'll have a shower.
  2. Mund ta shoh Tomin në festë, por nuk jam i sigurt. Zgjidhni përgjigjen e saktë: … I see him, I'll give him your message.
  3. Zgjidhni përgjigjen e saktë: … you have a ticket, you can't go in.
  4. Tipi 0 apo tipi 1 (zero or first conditional)? If you mix red and white, you get pink.
  5. Zgjidhni përgjigjen e saktë: … here until you come back.

C. Gjeni gabimin

Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.

  1. If she will come, I'll be happy.
  2. Wait here until I will come back.
  3. If he don't call, I'll call him.
  4. I'll call you when I've finished.

D. Në kontekst

Lexoni dialogun dhe plotësoni fjalët që mungojnë. Vendosini foljet në kllapa në formën e duhur.

Weekend plans
Ana: What will you do if it 16 (rain) at the campsite?
Ben: If it rains, we 17 (will / go) to the museum in town.
Ana: Good idea. And book soon! 18 you book early, there won't be any places left.
Ben: I know. I'll book as soon as I 19 (get) paid on Friday.
Ana: And send me a photo when you 20 (arrive)!

E. Radha juaj

Shkruani në anglisht për veten tuaj.

  1. Plotësoni: If the weather is nice this weekend, …
  2. Shkruani një fakt për veten me një fjali kushtore të tipit 0.

F. Përsëritje e përzier

Përsëritni mësimet e mëparshme.

  1. A2-04 Will në anglisht: vendime, premtime dhe parashikime, të shpjeguara në shqip
    I think she (pass) the exam.
  2. A2-22 May, Might, Could: si thuhet «mund» dhe «ndoshta» në anglisht
    I'm not sure. I (come) later. Përdorni might.
  3. A2-05 E ardhmja në anglisht: will, going to, Present Continuous apo Present Simple?
    My train (leave) at 7.15 tomorrow morning. It's on the timetable.
Përgjigjet

A. Forma

  1. heat
  2. is
  3. 'll miss / will miss
  4. land / 've landed / have landed
  5. finish / 've finished / have finished
  6. Unless you leave now, you'll be late. / You'll be late unless you leave now.

B. Kuptimi

  1. When
  2. If
  3. Unless
  4. zero
  5. I'll wait

C. Gjeni gabimin

  1. If she comes, I'll be happy.
  2. Wait here until I come back.
  3. If he doesn't call, I'll call him.
  4. ✓ I'll call you when I've finished.

D. Në kontekst

  1. rains
  2. 'll go / will go
  3. Unless
  4. get
  5. arrive / 've arrived / have arrived

E. Radha juaj

  1. If the weather is nice this weekend, I'll go for a long walk.
  2. If I don't sleep enough, I get a headache.

F. Përsëritje e përzier

  1. 'll pass / will pass / 's going to pass / is going to pass
  2. might come
  3. leaves / is leaving / will leave
Aplikacioni AndroidMësoni në Lëvizje Google Play