SlowingoGramatika
A2 26 / 38

Could, Was Able To apo Managed To? Aftësia në të kaluarën dhe të ardhmen në anglisht

Could, Was Able To, Managed To: Ability in Other Times

Në këtë faqe
  1. Qëllimi
  2. Ideja kryesore
  3. Shqipja dhe anglishtja
  4. Forma
  5. Përdorimi
  6. Gabime të shpeshta
  7. Kurthe për shqipfolësit
  8. Mos i ngatërroni
  9. Drejtshkrimi dhe shqiptimi
  10. Rregulli i artë
  11. Ushtrime

Qëllimi

Pas këtij mësimi do të dini të flisni për atë që dinit ose mundeshit të bënit në të kaluarën, për atë që ia dolët ta bënit një herë të caktuar dhe për atë që do të jeni në gjendje të bëni në të ardhmen – me could, was able to, managed to dhe be able to në kohë të ndryshme.

Ideja kryesore

Can është folja e aftësisë, por ajo jeton vetëm në të tashmen A1-17. Për ta çuar aftësinë në kohë të tjera, anglishtja ka dy mjete.

I pari është could, e kaluara e can. Ai tregon një aftësi të përgjithshme në të kaluarën – diçka që mund ta bënit kurdo: When I was five, I could swim. Mendojeni si një stemë në xhaketë: një aftësi që e kishit.

Por të kesh një stemë është ndryshe nga të fitosh në një ditë të vështirë. Për një sukses të vetëm, anglishtja përdor was able to ose managed to: The water was rough, but I managed to swim to the boat. Ky është një kupë për një fitore. Managed to shton idenë se ishte e vështirë.

Mohorja është më e lehtë: couldn't shkon për të dyja.

Së fundi, can nuk ka formë -ing, nuk ka paskajore me to dhe nuk ka formë me will. Prandaj për kohët e tjera përdorni be able to: will be able to, have been able to, want to be able to.

Shqipja dhe anglishtja

Këtu shqipja ju ndihmon shumë, sepse e bën vetë dallimin mes stemës dhe kupës. Për aftësinë e përgjithshme përdorim të pakryerën: «Kur isha pesë vjeç, dija të notoja», «mundja të vrapoja dhjetë kilometra». Kjo është could. Për një sukses të vetëm përdorim të kryerën e thjeshtë: «munda t'u përgjigjem», «arrita ta rregulloj», «ia dola». Kjo është was able to / managed to – jo could, edhe pse «munda» duket si «could». Dhe kujdes me «arrita»: në këtë kuptim nuk është arrived, por managed.

Shqipja i ka të gjitha kohët e «mund»: «do të mund të», «kam mundur», «të mundem». Anglishtja nuk i ka me can: aty hyn be able to. Me see, hear, understand anglishtja thotë could edhe për një herë të vetme, kurse në shqip shpesh nuk themi fare «mund»: «Nga dritarja shihnim malet».

ShqipAnglishtÇfarë ndryshon
Kur isha pesë vjeç, dija të notoja.When I was five, I could swim.aftësi e përgjithshme: e pakryera → could
Provimi ishte i vështirë, por munda t'u përgjigjem të gjitha pyetjeve.The exam was hard, but I was able to answer all the questions.një sukses: «munda» → was able to, jo could
Pas tri orësh, më në fund arriti ta rregullonte printerin.After three hours, she finally managed to fix the printer.«arriti» = managed, jo arrived
Nuk munda të vija në festën tënde.I couldn't come to your party.mohore: couldn't për të dyja – këtu është njësoj
Nga dritarja e hotelit shihnim malet.From the hotel window, we could see the mountains.me see / hear: could
Pas disa muajsh do të mund të flisni.You'll be able to have a conversation.e ardhmja: will be able to, jo will can
Gjithë ditën nuk kam mundur t'i gjej syzet.I haven't been able to find my glasses all day.e kryera: have been able to
Do të doja të dija të gatuaja si babai.I'd love to be able to cook like my dad.pas to: be able to

Shkurt: «dija / mundja» (aftësi e përgjithshme) = could; «munda / arrita / ia dola» (një sukses) = was able to / managed to; «do të mund të» = will be able to.

Forma

Aftësia në të kaluarën

KuptimiPohoreMohore
aftësi e përgjithshmeI could read when I was four.I couldn't read until I was six.
një sukses i vetëmWe were able to / managed to fix it.We couldn't / weren't able to / didn't manage to fix it.

Pyetjet

FormaShembull
Could + kryefjala + forma bazë?Could you swim when you were a child?
Was / Were + kryefjala + able to + forma bazë?Were you able to find a parking space?
Did + kryefjala + manage to + forma bazë?Did you manage to finish the report?

Be able to në kohë dhe forma të tjera

FormaShembull
E ardhmja: will be able toYou'll be able to drive after a few lessons.
E ardhmja mohore: won't be able toI won't be able to come tomorrow.
Present Perfect (e kryera): have / has been able toShe hasn't been able to sleep this week.
Pas një foljeje tjetër: to be able toI'd like to be able to play the guitar.
Pas një foljeje modale: might / should be able toWe might be able to help.

Format me një shikim

couldwas able tomanaged to
E kaluara: aftësi e përgjithshmepopojo
E kaluara: një sukses (pohore)jo (përveç see, hear, understand…)popo
E kaluara: mohore (të dy kuptimet)popopo

Përdorimi

1Could – aftësia e përgjithshme në të kaluarën

Përdorni could + formën bazë për aftësi që dikush i kishte për një periudhë kohe në të kaluarën. Në shqip këtu themi «dinte të» ose «mundte të», në të pakryerën.

My grandmother could speak three languages.
Gjyshja ime dinte të fliste tri gjuhë.
aftësi e përgjithshme: «dinte» → could
I could ride a bike when I was four.
Dija të ngisja biçikletë që katër vjeç.
Before the accident, he could run ten kilometres easily.
Para aksidentit, ai mund të vraponte dhjetë kilometra pa problem.
e pakryera: aftësi e përgjithshme
Could you read before you started school?
A dije të lexoje para se të filloje shkollën?

2Was able to / managed to – sukses në një rast të vetëm

Për një situatë të vetme në të kaluarën që përfundoi me sukses, përdorni was / were able to ose managed to, jo could. Managed to tregon se ishte e vështirë. Në shqip: «munda», «arrita», «ia dola».

The exam was hard, but I was able to answer all the questions.
Provimi ishte i vështirë, por munda t'u përgjigjem të gjitha pyetjeve.
«munda» për një herë → was able to, jo could
The fire spread quickly, but everyone managed to get out.
Zjarri u përhap shpejt, por të gjithë arritën të dilnin jashtë.
«arritën» = managed, jo arrived
We were able to get tickets for the last show.
Arritëm të gjenim bileta për shfaqjen e fundit.
After three hours, she finally managed to fix the printer.
Pas tri orësh, më në fund ia doli ta rregullonte printerin.
«ia doli» → managed to
Did you manage to talk to the manager?
Arrite të flisje me menaxherin?
pyetje: Did you manage to…?

3Couldn't – shkon për të dyja

Në mohore, couldn't është i saktë si për aftësinë e përgjithshme, ashtu edhe për një rast të vetëm. Mund të thuhet edhe wasn't able to dhe didn't manage to. Në shqip njësoj: «nuk dija», «nuk munda».

I couldn't swim until I was ten.
Nuk dija të notoja deri në dhjetë vjeç.
e përgjithshme
I'm sorry I couldn't come to your party.
Më vjen keq që nuk munda të vija në festën tënde.
një rast
We couldn't find a taxi, so we walked home.
Nuk gjetëm dot taksi, prandaj u kthyem në këmbë.
«nuk … dot» → couldn't
He tried for an hour, but he didn't manage to open the jar.
U përpoq një orë, por nuk ia doli ta hapte kavanozin.

4Could me see, hear, smell, understand, remember

Me foljet e shqisave dhe të të menduarit, could është normal edhe për një rast të vetëm. Në shqip këtu shpesh përdorim thjesht të pakryerën, pa «mund».

From the hotel window, we could see the mountains.
Nga dritarja e hotelit shihnim malet.
në shqip pa «mund», në anglisht could see
I could hear music from next door.
Dëgjoja muzikë nga fqinjët.
She spoke very fast, but I could understand most of it.
Fliste shumë shpejt, por e kuptova pjesën më të madhe.
me understand: could, edhe për një herë

5Be able to në kohë të tjera

Can nuk ka formë të së ardhmes, të së kryerës ose paskajore me to, prandaj përdorni be able to. (Për një marrëveshje në të ardhmen can është në rregull: I can see you tomorrow at ten. Për një aftësi të re që ende s'e keni, përdorni will be able to.)

In a few months, you'll be able to have a simple conversation in English.
Pas disa muajsh do të mund të bëni një bisedë të thjeshtë në anglisht.
«do të mund të» → will be able to
I won't be able to call you tonight. My battery is almost dead.
Sonte s'do të mund të të marr në telefon. Bateria më ka mbaruar pothuajse fare.
I haven't been able to find my glasses all day.
Gjithë ditën nuk kam mundur t'i gjej syzet.
«kam mundur» → have been able to
I'd love to be able to cook like my dad.
Do të doja shumë të dija të gatuaja si babai.
pas to: be able to
Ask Jenny. She might be able to help you.
Pyet Xheninë. Mbase mund të të ndihmojë ajo.
pas might: be able to

Gabime të shpeshta

⚠️The road was icy, but I could drive home safely.
✅… but I managed to drive home safely.
Gramatikisht është e saktë, por këtu kuptimi është i gabuar: could tregon një aftësi të përgjithshme. Për një sukses përdorni managed to / was able to.
❌I will can come tomorrow.
✅I will be able to come tomorrow.
Dy folje modale nuk shkojnë bashkë. (Për një marrëveshje është e saktë edhe I can come tomorrow.)
❌I haven't could sleep.
✅I haven't been able to sleep.
Present Perfect: been able to.
❌I want to can play the piano.
✅I want to be able to play the piano.
Pas to: be able to.
❌She managed to finishing the work.
✅She managed to finish the work.
managed to + forma bazë.
❌I could to swim when I was young.
✅I could swim when I was young.
Pas could nuk vihet to.
❌We are able to won the game.
✅We were able to win the game.
E kaluara: were able to + forma bazë.
❌He didn't managed to call.
✅He didn't manage to call.
Pas didn't vjen forma bazë.

Kurthe për shqipfolësit

1. «Munda» për një sukses → could. «Pas dy orësh në telefon, më në fund munda ta anuloj rezervimin». «Munda» duket si e kaluara e «mund», prandaj del could. Por për një sukses të vetëm anglishtja do was able to ose managed to.

⚠️After two hours on the phone, I could finally cancel the booking.
✅After two hours on the phone, I finally managed to cancel the booking. ose After two hours on the phone, I was finally able to cancel the booking.
Gramatikisht është e saktë, por could tingëllon si aftësi e përgjithshme; për një sukses: managed to / was able to

2. «Arrita të» → arrived to. «Treni u vonua, por arrita ta kap lidhjen për në Shkodër». Në shqip «arrij» do të thotë edhe «mbërrij», edhe «ia dal». Fjalë për fjalë del arrived to. Në anglisht arrive është vetëm «mbërrij»; për «ia dola» thuhet managed to.

❌The train was late, but I arrived to catch the connection to Shkoder.
✅The train was late, but I managed to catch the connection to Shkoder. ose The train was late, but I was able to catch the connection to Shkoder.
«arrita të» = managed to

3. «Do të mund të» → will can. «Kur ta rregullojnë ashensorin, gjyshja do të mund të dalë sërish vetë nga shtëpia». Shqipja e vë «mund» lirshëm në të ardhmen. Në anglisht can nuk vjen pas will: will be able to.

❌When they fix the lift, my grandmother will can go out on her own again.
✅When they fix the lift, my grandmother will be able to go out on her own again.
e ardhmja e aftësisë: will be able to

4. «Nuk kam mundur» → haven't could. «Që kur më është lënduar gjuri, nuk kam mundur të dal për vrap». Shqipja ka edhe të kryerën e «mund». Në anglisht can / could nuk kanë Present Perfect: haven't been able to.

❌Since I hurt my knee, I haven't could go running.
✅Since I hurt my knee, I haven't been able to go running.
e kryera: have been able to

Mos i ngatërroni

could (aftësi e përgjithshme) apo was able to (një sukses) – E njëjta ide aftësie, por një vështrim tjetër mbi kohën. Në shqip: «dija» apo «munda / arrita».

I could ski well when I was younger.
Kur isha më i ri, dija të bëja ski shumë mirë.
aftësi e përgjithshme
It was foggy, but I was able to ski down safely.
Kishte mjegull, por munda të zbrisja pa rrezik.
një ditë e vështirë

could për aftësi në të kaluarën apo could për mundësi – Could do të thotë edhe «është e mundur» A2-22, dhe shërben për kërkesa të sjellshme A2-23. Në shqip të dyja mund të jenë «mund».

When I was a kid, I could climb any tree.
Kur isha fëmijë, mund të ngjitesha në çdo pemë.
aftësi në të kaluarën
It could rain later.
Mund të bjerë shi më vonë.
mundësi

couldn't (aftësi) apo couldn't have (hamendje për të kaluarën) – She couldn't have known është një përfundim logjik («s'ka si ta kishte ditur»), jo aftësi. Shih B2-06.

Drejtshkrimi dhe shqiptimi

  • could /kʊd/: l-ja nuk shqiptohet. Në fjali shpesh dobësohet: /kəd/, me një zanore shumë afër «ë»-së shqipe.
  • couldn't /ˈkʊdnt/ ka dy rrokje. Mes d dhe n nuk ka zanore: mos shtoni «ë».
  • able /ˈeɪbl/: theksi bie në rrokjen e parë, që fillon me diftongun /eɪ/; mos e lexoni ashtu siç shkruhet, «a-ble». Te was able to fjalët lidhen: /wəz ˈeɪbl tə/.
  • managed /ˈmænɪdʒd/ ka dy rrokje, me theks në të parën. Fundi -ed nuk është rrokje më vete, edhe pse në shqip do ta lexonim kështu. /dʒ/ është «xh» e shqipes. /æ/ në rrokjen e parë nuk ekziston në shqip: hapeni gojën më shumë se për «e».
  • I'll be able to /aɪl bi ˈeɪbl tə/; won't be able to /wəʊnt bi ˈeɪbl tə/ (UK), /woʊnt bi ˈeɪbl tə/ (US).

Rregulli i artë

Could = një aftësi e përgjithshme në të kaluarën («dija»). Was able to / managed to = një sukses («munda», «arrita») – por could see / hear / understand është në rregull. Couldn't = për të dyja. Aty ku can nuk ka formë – pas will, have ose to – përdorni be able to.

Ushtrime

A. Forma

Plotësoni fjalën që mungon ose vendosini foljet në kllapa në formën e duhur.

  1. Next year, I'll able to drive.
  2. She hasn't able to visit us since she moved.
  3. After an hour, we (manage) to fix the car.
  4. Formoni një pyetje në të kaluarën: you / be able to / find / a parking space?
  5. He tried, but he (not / manage) to open the jar.
  6. I'd like to able to speak Japanese.

B. Kuptimi

Zgjidhni mundësinë që i përshtatet situatës.

  1. Zgjidhni përgjigjen e saktë: When I was six, I … count to a hundred.
  2. Zgjidhni përgjigjen e saktë: The door was locked, but we … get in through the window.
  3. Zgjidhni përgjigjen e saktë: I looked everywhere, but I find my keys.
  4. Zgjidhni përgjigjen e saktë: From our hotel room, we … see the sea.
  5. Zgjidhni përgjigjen e saktë: I'm sorry, I come on Friday.

C. Gjeni gabimin

Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.

  1. I will can help you on Monday.
  2. He managed to passing the test.
  3. I haven't could sleep this week.
  4. My grandfather could speak four languages.

D. Në kontekst

Lexoni tekstin dhe plotësoni fjalët që mungojnë. Vendosini foljet në kllapa në formën e duhur.

A snowy day
Last winter there was a big snowstorm. No trains were running, so I 16 (not / can) get to work by train. I waited for an hour, and in the end I 17 (manage) to find a taxi. The roads were terrible, but the driver 18 (be able to) get me to the office by ten. From my desk, I 19 (can) see the snow all day. Good news: tomorrow I 20 (be able to) work from home.

E. Radha juaj

Shkruani në anglisht për veten tuaj.

  1. Shkruani një gjë që dinit ta bënit si fëmijë dhe një gjë që nuk dinit ta bënit.
  2. Shkruani për një moment të vështirë kur ia dolët të bënit diçka.

F. Përsëritje e përzier

Përsëritni mësimet e mëparshme.

  1. A2-22 May, Might, Could: si thuhet «mund» dhe «ndoshta» në anglisht
    Zgjidhni përgjigjen e saktë: I'm not sure, but I … be at the meeting tomorrow.
  2. A2-23 Could you, Can I, Shall I: kërkesa, leje dhe oferta të sjellshme në anglisht
    Bëjeni të sjellshme: Help me with this box.
  3. A2-19 Present Perfect apo Past Simple? Dallimi i shpjeguar në shqip
    We (move) to this town in 2018.
Përgjigjet

A. Forma

  1. be
  2. been
  3. managed
  4. Were you able to find a parking space?
  5. didn't manage / did not manage
  6. be

B. Kuptimi

  1. could
  2. managed to
  3. all three are correct
  4. could
  5. won't be able to

C. Gjeni gabimin

  1. I will be able to help you on Monday. / I'll be able to help you on Monday. / I can help you on Monday.
  2. He managed to pass the test.
  3. I haven't been able to sleep this week.
  4. ✓ My grandfather could speak four languages.

D. Në kontekst

  1. couldn't / could not
  2. managed
  3. was able to
  4. could
  5. 'll be able to / will be able to / 'm going to be able to / am going to be able to

E. Radha juaj

  1. I could swim when I was five. I couldn't ride a bike until I was nine.
  2. Last year I lost my passport, but I managed to get a new one in two days.

F. Përsëritje e përzier

  1. might not
  2. Could you help me with this box, please? / Could you please help me with this box? / Could you help me with this box? / Would you help me with this box, please? / Can you help me with this box, please? / Would you mind helping me with this box?
  3. moved
Aplikacioni AndroidMësoni në Lëvizje Google Play