Folje + -ing apo folje + to? Si thuhet «të» pas foljes në anglisht
Verb + -ing or Verb + To
Në këtë faqe
Qëllimi
Pas këtij mësimi do të dini ta vini foljen e dytë në formën e duhur pas foljeve të zakonshme si want, decide, enjoy dhe finish – to-infinitive apo forma -ing – dhe të thoni çfarë doni që të bëjnë të tjerët (I want you to listen).
Ideja kryesore
Anglishtja shpesh vë dy folje bashkë: I want to go. I enjoy cooking. Folja e parë vendos formën e së dytës.
E mbani mend shigjetën nga A1-25? To shpesh tregon përpara, si një shigjetë, drejt një veprimi që ende nuk ka ndodhur. Kur want, hope, plan, decide ose promise, veprimi i dytë vjen më vonë: I decided to learn the guitar – mësimi i kitarës është në të ardhmen.
Forma -ing shpesh e sheh vetë veprimtarinë, si diçka reale ose të njohur. Kur enjoy, finish, avoid ose keep, flisni për veprimtarinë si një të tërë: I enjoy cooking.
Kjo është një ndihmë për kujtesën, jo një ligj – ka përjashtime. Mënyra më e sigurt është ta mësoni çdo folje bashkë me modelin e saj, si një bllok: decide to, enjoy -ing.
Shqipja dhe anglishtja
Në shqip pas një foljeje vjen pothuajse gjithmonë të + lidhorja: «vendosa të shes», «më pëlqen të gatuaj», «vazhdoi të fliste», «shmang të ha». Prandaj «të» kthehet lehtë në to pas çdo foljeje. Për want, decide, hope, plan, promise kjo punon – këtu është njësoj. Por pas enjoy, finish, mind, keep, avoid, suggest, imagine, practise anglishtja do formën -ing, dhe aty «të» ju çon në gabim. Një ndihmë e vogël: shqipja ka «së» + pjesore pas disa foljeve – «mbarova së shkruari», «la së piri duhan» – dhe kjo i përgjigjet pikërisht formës -ing: finished writing, stopped smoking.
Kur flasim për një person tjetër, shqipja përdor që + kryefjalë + të: «Prindërit duan që unë të bëhem avokat». Anglishtja nuk ka «që» këtu: folje + person + to: want me to become. Njësoj me «i tha» dhe «i kërkoi»: told him to, asked him to – jo said him, jo asked him that.
| Shqip | Anglisht | Çfarë ndryshon |
|---|---|---|
| Kemi vendosur ta shesim makinën. | We've decided to sell the car. | «të» = to: këtu është njësoj |
| A të pëlqen të punosh nga shtëpia? | Do you enjoy working from home? | pas enjoy: -ing, jo to |
| Sapo mbarova së shkruari raportin. | I've just finished writing the report. | «së shkruari» ≈ -ing: këtu është njësoj |
| Vazhdoi të fliste gjatë filmit. | He kept talking during the film. | pas keep: -ing |
| Prindërit duan që unë të bëhem avokat. | My parents want me to become a lawyer. | «që unë të» → me to |
| Menaxheri na tha të vinim nesër. | The manager told us to come back tomorrow. | «na tha» → told us, jo said us |
| I kërkoi të mos i tregonte askujt. | She asked him not to tell anyone. | mohore: not + to |
| Mësuesi propozoi të shihnim filma në anglisht. | My teacher suggested watching films in English. | pas suggest: -ing, pa person + to |
Shkurt: «të» pas want, decide, hope = to; pas enjoy, finish, keep, avoid, suggest = -ing; «dua që ti të…» = want you to.
Forma
Folje + to-infinitive
| Folja | Shembull |
|---|---|
| want | I want to travel. |
| need | You need to sleep. |
| decide | We decided to stay. |
| hope | I hope to see you soon. |
| plan | They're planning to move. |
| promise | He promised to call. |
| agree | She agreed to help. |
| learn | My son is learning to swim. |
| try | I tried to open it. |
| would like | I'd like to book a table. |
Folje + forma -ing
| Folja | Shembull |
|---|---|
| enjoy | I enjoy reading. |
| finish | Have you finished eating? |
| mind | I don't mind waiting. |
| stop | He stopped smoking. (= nuk pi më) |
| keep | She keeps calling me. |
| avoid | I avoid driving at rush hour. |
| suggest | Tom suggested taking a taxi. |
| imagine | Imagine living by the sea! |
| practise (UK) / practice (US) | I practise speaking every day. |
Të dyja të mundshme – like, love, hate, start, begin, continue (përsëritje e A1-25)
| Folja | + to | + -ing |
|---|---|---|
| like / love / hate | I like to cook. | I like cooking. |
| start / begin | It started to rain. | It started raining. |
| continue | Prices continue to rise. | Prices continue rising. |
Folje + kundrinor + to-infinitive
| Folja | Shembull |
|---|---|
| want | I want you to listen. |
| ask | She asked me to wait. |
| tell | The doctor told him to rest. |
| would like | We'd like you to join us. |
Mohoret: vini not para to ose para formës -ing: I decided not to go. Imagine not having a phone!
Përdorimi
1Folje + to-infinitive – dëshira, vendime, plane
Pas këtyre foljeve veprimi i dytë zakonisht vjen më vonë se i pari: diçka që doni, planifikoni ose premtoni ta bëni. Këtu «të» e shqipes = to.
2Folje + forma -ing – kënaqësi, mbarim, shmangie
Pas këtyre foljeve folja e dytë merr formën -ing. Mësojini si grup. Në shqip këtu ka «të» ose «së», në anglisht kurrë to.
3Like, love, hate, start, begin, continue – të dyja format
Këto folje marrin të dyja format, me pak ose aspak ndryshim në kuptim (like, love dhe hate i keni parë te A1-25). Me like, forma -ing shpesh tregon kënaqësi; like to mund të tregojë zakon ose diçka që e mendoni si ide të mirë. Në anglishten amerikane like to është shumë i zakonshëm për të dyja. Para një foljeje, would like merr gjithmonë to.
4Folje + person + to – want, ask, tell
Për të thënë çfarë doni që të bëjë një person tjetër, vini personin (shpesh një përemër kundrinor) mes foljes dhe to. Shqipja këtu thotë «që … të»; anglishtja nuk ka that.
5Format mohore – not to / not + -ing
Vini not direkt para foljes së dytë, ashtu si «mos» në shqip.
Gabime të shpeshta
Kurthe për shqipfolësit
1. «Shmang të» → avoid to. «Që pas operacionit, Klea shmang të mbajë çanta të rënda». Pas «shmang» shqipja vë «të», dhe ajo kthehet lehtë në to. Pas avoid anglishtja do formën -ing.
2. «Vazhdon të» → keeps to. «Fqinji ynë vazhdon të parkojë para garazhit tonë». «Vazhdon të» del fjalë për fjalë keeps to. Pas keep (= vazhdon, sërish e sërish) vjen forma -ing.
3. «Të tha të…» → said you to. «Mos u shqetëso për ndeshjen. Bëj vetëm atë që të tha trajneri të bësh». Në shqip «them» është edhe say, edhe tell. Për një udhëzim drejtuar dikujt anglishtja thotë tell + person + to; say nuk merr person direkt.
4. «Më kërkoi që të…» → asked me that. «Menaxheri i hotelit na kërkoi që t'i linim çelësat në recepsion». Shqipja e lidh kërkesën me «që të». Fjalë për fjalë del asked us that we. Në anglisht: ask + person + to.
Mos i ngatërroni
like + -ing apo would like + to – Like = në përgjithësi; would like = dua tani, me mirësjellje. Shih A1-25.
stop + -ing – Në këtë mësim stop + -ing do të thotë «nuk e bëj më», si «lë së…» në shqip. Stop + to ka kuptim tjetër: shih B2-15.
try + to – Këtu try to do të thotë «përpiqem». Try + -ing ka kuptim tjetër: shih B2-15. Lista më të gjata foljesh janë te B1-17, dhe më shumë folje me kundrinor + to (advise, remind, persuade) te B1-18.
start / begin + -ing pas një forme -ing – Kur vetë start ose begin është në formën -ing, to është më mirë: dy forma -ing bashkë tingëllojnë rëndë.
Drejtshkrimi dhe shqiptimi
- Drejtshkrimi i formës -ing: hiqni e-në që nuk shqiptohet (make → making, practise → practising); dyfishoni bashkëtingëlloren e fundit pas një zanoreje të shkurtër të theksuar (stop → stopping, begin → beginning); -ie → -ying (lie → lying). Shih A1-22.
- -ing shqiptohet /ɪŋ/. /ŋ/ nuk është tingull më vete në shqip: pjesa e pasme e gjuhës ngrihet drejt qiellzës së butë dhe ajri del nga hunda. Mos shtoni një «g» të dëgjuar në fund: cooking mbaron te /ŋ/.
- to para një foljeje dobësohet: /tə/ – I need to go. Kjo /ə/ është shumë afër «ë»-së shqipe.
- practise është folja në anglishten britanike; practice është emri. Në anglishten amerikane practice është të dyja.
- Në të folur të shpejtë jozyrtar want to shpesh tingëllon «wanna» /ˈwɒnə/ (UK), /ˈwɑːnə/ (US). Fillimi /w/ nuk është «v»: rrumbullakosni buzët. Mos e shkruani wanna në shkrimin normal.
Rregulli i artë
Mësojeni çdo folje me partnerin e saj: want / decide / hope + to, enjoy / finish / avoid + -ing. Like, love, hate, start, begin dhe continue marrin të dyja. Për një person tjetër: want / ask / tell + person + to – pa «që», pa that.
Ushtrime
A. Forma
Vendosini foljet në kllapa në formën e duhur.
-
I've decided (take) a cooking class.
-
Do you enjoy (live) in the city?
-
She promised (not / tell) anyone.
-
We need (leave) at seven.
-
Please stop (make) that noise!
-
Imagine (have) a house by the sea!
B. Kuptimi
Zgjidhni mundësinë që i përshtatet situatës.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: He kept … the same question.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: They agreed … the cost.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: I'd like … the fish, please.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: It started … at six.
-
Kthejeni në ligjëratë të zhdrejtë: "Wait here," the teacher said to us. The teacher told us .
C. Gjeni gabimin
Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.
-
I want that you help me.
-
He suggested to go to the beach.suggest + fjali me that: shih B2-14
-
Would you like coming with us?
-
I love cooking for my friends.
D. Në kontekst
Lexoni tekstin dhe plotësoni fjalët që mungojnë. Vendosini foljet në kllapa në formën e duhur.
This year I've decided 16 (get) fit. I want 17 (run) a 10K race in the autumn. I don't enjoy 18 (go) to the gym, so I've started 19 (cycle) to work. My sister keeps 20 (send) me healthy recipes, and she asked me 21 (join) her yoga class too.
E. Radha juaj
Shkruani në anglisht për veten tuaj.
-
Shkruani një gjë që keni vendosur ta bëni këtë vit dhe një gjë që doni ta lini.
-
Shkruani dy gjëra që ju pëlqen t'i bëni në fundjavë dhe një gjë që e shmangni.
F. Përsëritje e përzier
Përsëritni mësimet e mëparshme.
-
A1-25 Like, want, would like në anglisht: si të thoni çfarë ju pëlqen dhe çfarë dëshironi … to come to dinner on Friday?
-
A2-23 Could you, Can I, Shall I: kërkesa, leje dhe oferta të sjellshme në anglisht Would you mind (open) the window?
-
A2-21 Should dhe Ought To: si të jepni këshilla në anglisht You should (try) the new café.
Përgjigjet
A. Forma
- to take
- living
- not to tell
- to leave
- making
- having
B. Kuptimi
- asking
- to share
- to try
- both are correct
- to wait here / to wait
C. Gjeni gabimin
- I want you to help me.
- He suggested going to the beach. / He suggested that we go to the beach. / He suggested we go to the beach.
- Would you like to come with us?
- ✓ I love cooking for my friends.
D. Në kontekst
- to get
- to run
- going
- cycling / to cycle
- sending
- to join
E. Radha juaj
- I've decided to learn Spanish. I want to stop eating so much sugar.
- I enjoy cooking and walking in the park. I avoid shopping on Saturdays.
F. Përsëritje e përzier
- Would you like
- opening
- try
