Təkrar: şərt cümlələri, modal feillər və təyin budaq cümlələri ingiliscə (B2-01 – B2-09)
Review: Conditionals, Modals and Relative Clauses
Bu səhifədə
Bu təkrar bunları əhatə edir
Məqsəd
Bu təkrardan sonra siz B2-01 – B2-09 dərslərinin quruluşları arasında inamla seçim edə biləcəksiniz: gələcəkdəki bir nöqtədən geriyə baxmaq, şərt cümlələrində zamanları qarışdırmaq, if yerinə düzgün bağlayıcını seçmək, arzu və üstünlük bildirmək, keçmiş haqqında təxmin etmək, keçmişdəki zərurətdən danışmaq, təyin budaq cümləsini əlavə etmək və ya qısaltmaq.
Nə öyrəndik
| Dərs | Əsas qayda | Əsas nümunə |
|---|---|---|
| B2-01 | Future Perfect (gələcək bitmiş zaman, will have done) = gələcəkdəki bir nöqtədən əvvəl bitən iş; Future Perfect Continuous (gələcək bitmiş davamedici zaman, will have been doing) = həmin nöqtəyə qədər nə qədər davam edir. by the time sözündən sonra indiki zaman. Azərbaycancadakı «-mış olacağam» will have done quruluşuna çox yaxındır | By Friday, I'll have finished the report. |
| B2-02 | Qarışıq şərt cümlələri: hər hissə öz zamanını saxlayır. Keçmiş şərt → indiki nəticə (had done … would do); daimi şərt → keçmiş nəticə (did / were … would have done). «-saydı … -ardı» hər iki zaman üçündür, ingiliscədə isə nəticənin zamanını seçirsiniz | If I had studied medicine, I would be a doctor now. |
| B2-03 | if sözündən başqa bağlayıcılar: unless (… -masa), as long as / provided (yalnız … -sa), in case (birdən … deyə, nə olar, nə olmaz), even if (… -sa belə), otherwise / or (else) (yoxsa). Gələcək mənası üçün bağlayıcıdan sonra indiki zaman | Take an umbrella in case it rains. |
| B2-04 | wish / if only + Past Perfect = keçmişə peşmançılıq; wish + would = başqasının və ya nəyinsə dəyişməsini istəmək; regret + -ing = real keçmiş hərəkət. «Kaş … -aydım» keçmiş haqqındadırsa → had + üçüncü forma | I wish I had brought my sunglasses. |
| B2-05 | prefer A to B; would rather + feilin əsas forması; would rather + kimsə + Past Simple; had better + feilin əsas forması = konkret vəziyyət üçün güclü məsləhət. «-dan çox sevirəm» → prefer … to, than yox | I'd rather you didn't park in front of the garage. |
| B2-06 | Keçmiş haqqında təxmin = modal feil + have + üçüncü forma: must have (demək olar ki, əminəm), might / may / could have (bəlkə), might not have (bəlkə də yox), can't / couldn't have (demək olar ki, əminəm: yox). «Yəqin ki, … -ıb» = must have | I can't find my wallet. I must have left it in the taxi. |
| B2-07 | needn't have done (etmisiniz, amma lazım deyildi: «nahaq yerə») və didn't need to do (adətən etməmisiniz); be supposed to = gözlənilən, çox vaxt edilməyən iş («-malı idi»); be required / obliged to = rəsmi qaydalar | I needn't have cooked so much — half the guests didn't come. |
| B2-08 | Əlavə məlumat verən budaq cümlə: vergüllər arasında who / whom / which / whose / where / when ilə, heç vaxt that ilə yox; bütöv fikir üçün which («bu da»); some of whom / most of which | My brother, who lives in Toronto, is an architect. |
| B2-09 | Qısaldılmış budaq cümlə: -ing (isim özü edir), üçüncü forma (isimlə edilir), first / last / only / next və üstünlük dərəcəsindən sonra to + məsdər. Azərbaycancadakı feili sifətdən fərqli olaraq isimdən sonra gəlir | The car stolen from outside our house was found in a car park. |
Əsas müqayisə
will be doing və will have done — həmin anda davam edir, yoxsa ondan əvvəl artıq bitib? Azərbaycancada birincini çox vaxt sadəcə «-acaq» ilə, ikincini «-mış olacaq» ilə deyirik. B2-01
- Test: Vaxtın qarşısına by qoyub «artıq bitmiş olacaq» demək olar? → will have done. Həmin anda hələ davam edir? → will be doing.
Third conditional və qarışıq şərt cümləsi — şərt eynidir, yalnız nəticənin zamanı dəyişir. Azərbaycancada hər iki nəticə «-ardı» ilə deyilir, ona görə zamanı «dünən», «indi» kimi sözlərdən tapın. B2-02
- Test: «Şərt nə vaxtdır? Nəticə nə vaxtdır?» soruşun. Keçmiş nəticə → would have done; indiki nəticə → would do.
in case və if, even if və even though — ehtiyat tədbiri, yoxsa reaksiya? ehtimal, yoxsa fakt? Azərbaycancada «-sa belə / -sa da» həm ehtimal, həm də fakt üçün işlənir, ingiliscədə isə seçim etməlisiniz. B2-03
- Test: İndi, sadəcə ehtiyat üçün hərəkət edirsiniz? → in case. Faktdır? → even though; yalnız mümkündür və ya xəyalidir? → even if.
I wish I had done, I wish you would do və I'd rather you did — keçmişə peşmançılıq, davranışdan şikayət, yoxsa başqasının hərəkəti ilə bağlı üstünlük? Azərbaycancada üçü də «kaş …» və ya «istərdim ki, …» ilə deyilə bilər. B2-04, B2-05
- Test: Keçmiş bitib və təəssüflənirsiniz → wish + Past Perfect. Başqasının davranışını dəyişməsini istəyirsiniz → wish + would. Başqasının indi və ya sonra nə edəcəyi ilə bağlı üstünlüyünüz var → would rather + kimsə + Past Simple.
'd = had, yoxsa would? — sonrakı sözə baxın. B2-02, B2-04, B2-05
- Test: 'd better = had. 'd rather / 'd prefer = would. 'd + üçüncü forma = had; 'd + feilin əsas forması (be, stop) = would.
must have done, had to do və needn't have done — təxmin, keçmişdəki məcburiyyət, yoxsa hədər gedən zəhmət? B2-06, B2-07
- Test: Dəlilə əsasən təxmin edirsiniz? → must have. Lazım idi? → had to. Etdiniz, amma lazım deyildi → needn't have. Lazım deyildi, ona görə (adətən) etmədiniz → didn't need to.
Müəyyənedici, əlavə məlumat verən və qısaldılmış budaq cümlə — hansı olduğunu deyir, əlavə məlumat verir, yoxsa qısaldılıb? Azərbaycancadakı feili sifət («Torontoda yaşayan qardaşım») bu fərqləri göstərmir. B2-08, B2-09
- Test: Vergüllər = artıq aydın olan şey haqqında əlavə məlumat (heç vaxt that). Yalnız bağlayıcı söz mübtəda olanda qısaldın; bir dəfəlik bitmiş keçmiş hərəkət üçün -ing işlətməyin.
Tez-tez edilən səhvlər
Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
1. «-saydı … -ardı» → həmişə would have. Azərbaycancada nəticə həm keçmiş, həm də indi üçün eyni formadadır: «Mayda dizini zədələməsəydi, Leyla indi məktəb komandasında oynayardı». İngiliscədə nəticə indi haqqındadırsa, would + feilin əsas forması lazımdır. B2-02
2. «-masa» → unless … not. «Tez bilet almasan, yer qalmayacaq» cümləsində inkar feilin özündədir. Unless isə artıq «if … not» deməkdir, ona görə feil təsdiq formasında qalır. B2-03
3. «Kaş … -aydım» → Past Simple. «Kaş finaldan əvvəl məşqçisinə qulaq asaydı» keçmiş haqqındadır, amma forma indiki arzu ilə eynidir. İngiliscədə keçmişə peşmançılıq üçün had + üçüncü forma lazımdır. B2-04
4. «Ola bilər» → can have. «Məktub Sumqayıtdakı köhnə ünvanımıza getmiş ola bilər» cümləsindəki «bilmək» can kimi görünür. Keçmiş haqqında təsdiq təxmini üçün might / may / could have işlədin. B2-06
5. «-malı idi» → had to. «Konsert saat yeddidə başlamalı idi» gözləntidir: plan belə idi, amma olmadı. Had to isə məcburiyyətdir və adətən işin görüldüyünü bildirir. Baş verməyən gözlənti üçün was / were supposed to işlədin. B2-07
Qızıl qaydalar
- B2-01 Gələcəkdəki bir nöqtəyə gedin və geriyə baxın: artıq bitib → will have done; o vaxta qədər nə qədər davam edir → will have been doing (for…). by the time və when sözlərindən sonra gələcək üçün indiki zaman işlədin.
- B2-02 İki saatı ayrı-ayrılıqda qurun: keçmiş şərt → had done; indiki və ya daimi şərt → did / were; indiki nəticə → would do; keçmiş nəticə → would have done.
- B2-03 Bağlayıcını mənaya görə seçin: unless = … -masa, as long as / provided = yalnız … -sa, in case = ehtiyat üçün, even if = fərq etməz, otherwise / or (else) = yoxsa, nəticə budur. Gələcək mənası üçün onlardan sonra will yox, indiki zaman işlədin.
- B2-04 Keçmişə peşmançılıq → wish / if only + Past Perfect; başqası və ya nəsə dəyişməlidir → wish + would; öz vəziyyətiniz → Past Simple və ya could; peşman olduğunuz real keçmiş hərəkət → regret + -ing (və ya regret that…).
- B2-05 had better / would rather / would sooner + feilin əsas forması (to olmadan); prefer A to B; prefer to do rather than do; would rather sözündən sonra başqa şəxs → indi və ya gələcək mənası üçün Past Simple, ya da would prefer + kimsə + to do.
- B2-06 Keçmiş haqqında təxmin = modal feil + have + üçüncü forma: must (demək olar ki, əminəm: hə), might / may / could (bəlkə), might not / may not (bəlkə də yox), can't / couldn't (demək olar ki, əminəm: yox).
- B2-07 Nə qədər güclü olduğunu və kimin qərar verdiyini soruşun: should → need to → have to / must → be required / obliged to. Be supposed to = gözlənilir, çox vaxt edilmir. Needn't have done = etmisiniz, amma lazım deyildi; didn't need to do = lazım deyildi (və adətən etməmisiniz).
- B2-08 Əlavə məlumat vergüllər arasında who / whom / which / whose / where / when ilə verilir, heç vaxt that ilə yox, bağlayıcı söz də heç vaxt buraxılmır.
- B2-09 Bağlayıcı sözü və köməkçi feili kəsin: isim özü edir → -ing; isimlə edilir → üçüncü forma; first / last / only / next və ya üstünlük dərəcəsindən sonra → to + məsdər. Yalnız bağlayıcı söz mübtəda olanda qısaldın; bir dəfəlik bitmiş keçmiş hərəkət üçün və modal və ya perfect feilin yerinə -ing işlətməyin.
Tapşırıqlar
A. Quruluş
Mötərizədəki sözlərlə düzgün formanı yazın və ya tapşırığı yerinə yetirin.
-
B2-01 Future Perfect və Future Perfect Continuous azərbaycanca: «bitirmiş olacağam» ingiliscə By the end of this month, I (work) here for exactly two years.
-
B2-02 Mixed Conditionals azərbaycanca: «Tibb oxusaydım, indi həkim olardım» ingiliscə If I (not sell) my car last year, I could drive you to the airport now.
-
B2-04 I Wish + Past Perfect azərbaycanca: keçmişə peşmançılıq, wish + would və regret I failed the test. I wish I (study) harder.
-
B2-06 Must Have, Can't Have, Might Have azərbaycanca: keçmiş haqqında məntiqi təxmin Her phone was off all day. She (can't get) my message.
-
B2-07 Need, Needn't Have, Be Supposed To azərbaycanca: öhdəlik və zərurət ətraflı We hired a car, but the hotel lent us free bikes. We (needn't hire) a car.
-
B2-05 Would Rather, Had Better və Prefer azərbaycanca: üstünlük və xəbərdarlıq I'd rather you (not tell) anyone about this yet.
-
B2-08 Non-Defining Relative Clauses azərbaycanca: vergüllə əlavə məlumat, which və of whom which ilə birləşdirin: The meeting finished early. This meant we could go home.
-
B2-09 Reduced Relative Clauses azərbaycanca: the man standing there, the car stolen, the first to arrive Qısaldın: The parcels which were sent last week haven't arrived.
B. Məna
Vəziyyətə uyğun cavabı seçin.
-
B2-02 Mixed Conditionals azərbaycanca: «Tibb oxusaydım, indi həkim olardım» ingiliscə Düzgün cavabı seçin: If I'd caught the flight, I … in Rome now.
-
B2-01 Future Perfect və Future Perfect Continuous azərbaycanca: «bitirmiş olacağam» ingiliscə Düzgün cavabı seçin: Don't call at 9 p.m. — I … the match then.
-
B2-03 Unless, as long as, in case, even if azərbaycanca: «-masa», «bir şərtlə ki», «birdən … deyə» Düzgün cavabı seçin: Take your keys … I'm not at home when you get back.
-
B2-03 Unless, as long as, in case, even if azərbaycanca: «-masa», «bir şərtlə ki», «birdən … deyə» Düzgün cavabı seçin: She went to work … she had a cold.
-
B2-06 Must Have, Can't Have, Might Have azərbaycanca: keçmiş haqqında məntiqi təxmin Düzgün cavabı seçin: Her coat isn't here. She … already.
-
B2-07 Need, Needn't Have, Be Supposed To azərbaycanca: öhdəlik və zərurət ətraflı Düzgün cavabı seçin: There was plenty of bread, so I to the shop. I stayed at home.
-
B2-05 Would Rather, Had Better və Prefer azərbaycanca: üstünlük və xəbərdarlıq Daha güclü, təcili xəbərdarlığı seçin: … leave now, or you'll miss the last train.
-
B2-04 I Wish + Past Perfect azərbaycanca: keçmişə peşmançılıq, wish + would və regret Düzgün cavabı seçin: I wish my neighbour … playing the drums at night — it drives me mad.
-
B2-08 Non-Defining Relative Clauses azərbaycanca: vergüllə əlavə məlumat, which və of whom "My sister who lives in Leeds is a nurse." Danışanın neçə bacısı var? …
-
B2-09 Reduced Relative Clauses azərbaycanca: the man standing there, the car stolen, the first to arrive Düzgün cavabı seçin: At 19, she became the youngest player … the title.
C. Səhvi tapın
Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.
-
B2-01 Future Perfect və Future Perfect Continuous azərbaycanca: «bitirmiş olacağam» ingiliscə By the time you will arrive, the film will have started.
-
B2-02 Mixed Conditionals azərbaycanca: «Tibb oxusaydım, indi həkim olardım» ingiliscə If I would have taken that job, I would live in Tokyo now.
-
B2-03 Unless, as long as, in case, even if azərbaycanca: «-masa», «bir şərtlə ki», «birdən … deyə» Pack a jumper in case it will be cold.jumper (UK) = sweater (US)
-
B2-05 Would Rather, Had Better və Prefer azərbaycanca: üstünlük və xəbərdarlıq You had better to call her back.
-
B2-06 Must Have, Can't Have, Might Have azərbaycanca: keçmiş haqqında məntiqi təxmin Someone must have stole my bike.
-
B2-08 Non-Defining Relative Clauses azərbaycanca: vergüllə əlavə məlumat, which və of whom My grandfather, that was a pilot, flew all over the world.
-
B2-09 Reduced Relative Clauses azərbaycanca: the man standing there, the car stolen, the first to arrive The woman calling you yesterday was my aunt.
-
B2-07 Need, Needn't Have, Be Supposed To azərbaycanca: öhdəlik və zərurət ətraflı You needn't have bought me flowers — but they're lovely!
D. Mətndə
Hər yerə bir söz yazın və ya mötərizədəki sözlərlə düzgün formanı qurun.
Hi Tom! Sorry I didn't reply sooner. My phone died on the way to the conference, so you 27 (must / think) I'd forgotten you! I really wish I 28 (bring) my charger. I 29 (needn't / pack) three jackets, though — it was sunny all week. The conference was in Bergen, 30 it rains on more than two hundred days a year, so I'd packed them just 31. The best talk was by Dr Okafor, 32 book on sleep you lent me last year. She was the first scientist 33 (study) sleep in astronauts. If I 34 (not / go) to her talk, I 35 (not / know) half of what I know about sleep now. Next week I'm in Oslo. By the time I get back, I 36 (travel) for three weeks, so I'd 37 stay at home than go out on Saturday — sorry! I'll call you on Sunday, 38 I'm less busy.
E. Sizin növbəniz
Özünüz haqqında ingiliscə yazın.
-
B2-04 I Wish + Past Perfect azərbaycanca: keçmişə peşmançılıq, wish + would və regret Peşman olduğunuz bir keçmiş qərarı xatırlayın. I wish + Past Perfect ilə bir cümlə, sonra isə həyatınızın indi necə fərqli olacağını deyən bir qarışıq şərt cümləsi yazın.
-
B2-06 Must Have, Can't Have, Might Have azərbaycanca: keçmiş haqqında məntiqi təxmin Evə gəlirsiniz və giriş qapınız açıqdır. Biri must have, o biri can't have və ya might have ilə iki təxmin yazın.
-
B2-08 Non-Defining Relative Clauses azərbaycanca: vergüllə əlavə məlumat, which və of whom Tanıdığınız bir insan haqqında who və ya whose ilə əlavə məlumat verin, sonra başqa birini qısaldılmış budaq cümlə (-ing) ilə təsvir edin.
F. Qarışıq təkrar
Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.
-
B1-07 Third Conditional azərbaycanca: «Bilsəydim, kömək edərdim» keçmiş haqqında If we (leave) earlier, we would have caught the train.
-
B1-16 Must Be, Can't Be, Might Be azərbaycanca: «yəqin ki», «ola bilməz», «ola bilər» The lights are on. They ___ at home. …
-
A2-20 Must və Have To azərbaycanca: mustn't, yoxsa don't have to? Fərqi sadə dillə You ___ … pay — the concert is free.
-
B1-05 Future Continuous azərbaycanca: «Sabah bu vaxt … olacağam» ingiliscə necədir? This time tomorrow I (fly) to Rome.
