Mixed Conditionals azərbaycanca: «Tibb oxusaydım, indi həkim olardım» ingiliscə
Mixed Conditionals
Bu səhifədə
Məqsəd
Bu dərsdən sonra siz xəyali keçmişi indi ilə (If I had taken that job, I would be rich now) və xəyali indini keçmiş ilə (If I weren't so shy, I would have spoken to her) birləşdirə biləcəksiniz. Həmçinin istənilən şərt cümləsinin hər hissəsi üçün düzgün formanı bir sualla seçə biləcəksiniz: şərt nə vaxtdır, nəticə nə vaxtdır?
Əsas fikir
Həyat keçmişi və indini ayrı qutularda saxlamır. On il əvvəl verdiyiniz qərar bu gün harada yaşadığınızı müəyyən edir. Xasiyyətinizin həmişə doğru olan bir cəhəti dünən nə etdiyinizi izah edir.
Mixed conditionals (qarışıq şərt cümlələri) cümlənin hər hissəsinə öz zamanını saxlamağa imkan verir. Cümləni iki saat kimi təsəvvür edin: biri şərtin üstündə, biri nəticənin üstündə. Hər saatı ayrıca qurursunuz.
- Şərt keçmişdə, nəticə indi: If I had studied medicine (keçmiş), I would be a doctor (indi).
- Şərt həmişə və ya indi doğrudur, nəticə keçmişdə: If I weren't so shy (həmişə), I would have spoken to her (dünən axşam qonaqlıqda).
Bu dərsdə yeni forma yoxdur. İkinci tip şərt cümləsinin hissələrini (B1-06) və üçüncü tip şərt cümləsinin hissələrini (B1-07) artıq bilirsiniz. İki saat fərqli vaxt göstərəndə sadəcə hər birindən bir hissə götürürsünüz.
Azərbaycan dili və ingilis dili
Azərbaycan dilində qeyri-real şərt üçün əsasən bir quruluş var: -saydı, … -ardı («Tibb oxusaydım, həkim olardım»). Bu quruluş həm indi (ikinci tip), həm keçmiş (üçüncü tip), həm də qarışıq hallar üçün işlənir. Zamanı adətən «indi», «dünən», «keçən il» kimi sözlər və ya kontekst göstərir. Keçmişi xüsusilə vurğulamaq üçün -mış olsaydı da deyə bilərik («tibb oxumuş olsaydım»), amma danışıqda nadir hallarda. İngiliscədə isə hər hissənin forması zamanı özü göstərir: keçmiş şərt → had done, daimi və ya indiki şərt → did / were, indiki nəticə → would do, keçmiş nəticə → would have done. Ona görə Azərbaycan dilində danışanlar çox vaxt would ilə would have sözlərini qarışdırır: «-ardım» hər ikisinə uyğun gəlir. Hər hissə üçün ayrıca soruşun: nə vaxt?
| Azərbaycanca | İngiliscə | Saatlar |
|---|---|---|
| Tibb oxusaydım, indi həkim olardım. | If I had studied medicine, I would be a doctor now. | şərt: keçmiş → nəticə: indi |
| Bu qədər utancaq olmasaydım, qonaqlıqda onunla danışardım. | If I weren't so shy, I would have spoken to her at the party. | şərt: həmişə → nəticə: keçmiş |
| Keçən il lotereyada udsaydım, ev alardım. | If I had won the lottery last year, I would have bought a house. | ikisi də keçmiş: third |
| Daha hündür olsaydım, basketbol oynayardım. | If I were taller, I would play basketball. | ikisi də indi: second |
| Təyyarəyə çatsaydım, dünən gəlib çatardım. | If I'd caught the flight, I would have arrived yesterday. | «dünən» → would have |
| Təyyarəyə çatsaydım, indi Romada olardım. | If I'd caught the flight, I would be in Rome now. | «indi» → would |
Quruluş
A tipi: keçmiş şərt → indiki nəticə
| If hissəsi (qeyri-real keçmiş) | Əsas hissə (qeyri-real indi) |
|---|---|
| if + Past Perfect | would / could / might + feilin əsas forması |
| If I had taken that job, | I would be living in Tokyo now. |
| If she hadn't missed the flight, | she would be here. |
B tipi: indiki və ya daimi şərt → keçmiş nəticə
| If hissəsi (qeyri-real indi / həmişə doğru) | Əsas hissə (qeyri-real keçmiş) |
|---|---|
| if + Past Simple (were) | would / could / might + have + üçüncü forma |
| If I weren't so shy, | I would have spoken to her. |
| If he could read a map, | he could have found the hotel. |
If hissəsi ikinci də gələ bilər, onda vergül qoyulmur: I would be a doctor now if I had studied medicine.
Bütün şərt cümlələri: xülasə
| Tip | Şərt | Nəticə | Nümunə |
|---|---|---|---|
| zero | Present Simple | Present Simple | If you heat ice, it melts. |
| first | Present Simple | will + əsas forma | If it rains, we'll stay in. |
| second | Past Simple | would + əsas forma | If I had time, I'd learn to sail. |
| third | Past Perfect | would have + üçüncü forma | If I'd known, I'd have helped. |
| mixed A | Past Perfect | would + əsas forma | If I'd saved, I'd be rich now. |
| mixed B | Past Simple | would have + üçüncü forma | If I were rich, I'd have bought it. |
Zero və first real şərt cümlələridir (A2-27); qalanları qeyri-realdır (xəyali, faktların əksi). Azərbaycancada real şərt «-sa / -sə» ilə («Yağış yağsa, evdə qalarıq»), qeyri-real şərtlərin hamısı isə «-saydı, … -ardı» ilə deyilir.
İstifadə
1Keçmiş şərt → indiki nəticə
Fərqli keçmiş fərqli indi deməkdir. Nəticədə çox vaxt now, today, still və ya indiki vəziyyət olur.
2İndiki və ya daimi şərt → keçmiş nəticə
Ümumən doğru olan bir vəziyyət (xasiyyət, bacarıq, daimi fakt) keçmişdəki bir nəticəni izah edir. If hissəsi keçmişdəki bir an haqqında yox, həmişə və ya indi haqqındadır.
3Düzgün hissəni seçmək: «nə vaxt?» deyə soruşun
Hər hissə üçün soruşun: Şərt nə vaxtdır? Nəticə nə vaxtdır? Sonra uyğun formanı seçin. Keçmiş şərtin nəticəsi hətta gələcəkdə də ola bilər.
4Modal feillər və davamedici formalar
Could və might nəticəni qəti yox, mümkün edir. Davamedici formalar hər iki hissədə işləyir: indiki fəaliyyət üçün would be + -ing, keçmişdəki fəaliyyət üçün had been + -ing, indiki və ya gələcək plan üçün were + -ing.
5Peşmançılıq, tənqid və izah
Qarışıq şərt cümlələri hələ də bizə təsir edən keçmiş qərara görə peşman olanda, ya da keçmiş bir nəticəni kiminsə xasiyyəti ilə tənqid edəndə və ya izah edəndə çox işlənir.
Tez-tez edilən səhvlər
Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
1. «-ardı» → keçmiş nəticə üçün sadə would. «Nigar şənbə günləri işləməsəydi, keçən həftə ad günümə gələrdi»: azərbaycancada «gələrdi» həm indi, həm də keçmiş üçündür. İngiliscədə nəticə keçmişdədirsə, would have + üçüncü forma lazımdır.
2. «-saydı» → keçmiş şərt üçün Past Simple. «Kamran keçən il Bakıdakı işi qəbul etsəydi, indi orada yaşayardı»: azərbaycancada şərt formasının özü keçmişi göstərmir. İngiliscədə keçmişdəki bir qərar haqqında qeyri-real şərt üçün had + üçüncü forma lazımdır.
3. «-ardı» → indiki nəticə üçün would have. Bəzi öyrənənlər «keçmiş şərt varsa, hər yer keçmişdə olmalıdır» deyə düşünür və nəticəni də would have ilə deyir. Nəticə indidirsə (now, today, still), would + əsas forma işlədin.
Qarışdırmayın
Third və mixed (keçmiş → indi) — Şərt eynidir, yalnız nəticənin zamanı dəyişir. Azərbaycancada fərqi yalnız «dünən» və «indi» sözləri göstərir.
Second və mixed (indi → keçmiş) — Şərt eynidir, nəticə keçmişə keçir.
Mixed conditional və wish — İkisi də peşmançılıq bildirə bilər, amma wish cümləsində nəticə hissəsi yoxdur. B2-04 dərsinə baxın.
Had I known… və If it weren't for… kimi rəsmi quruluşlar üçün C1-03 dərsinə, if olmadan şərt (Without your help…) üçün C1-04 dərsinə baxın.
Yazılış və tələffüz
- 'd sözünün iki mənası var: if hissəsində If I'd = If I had (ondan sonra üçüncü forma), nəticədə isə I'd be = I would be (ondan sonra feilin əsas forması).
- would have danışıqda zəif deyilir: /ˈwʊdəv/; wouldn't have → /ˈwʊdntəv/. Yazıda would have yazın, heç vaxt would of yox.
- would sözündə l oxunmur. İlk səs /w/ dodaqlar dairəvi halda deyilir, «v» kimi alt dodaq dişlərə toxunmur. /ʊ/ qısa saitdir, onu uzatmayın.
- Qarışığı aydın göstərmək üçün zaman sözlərini vurğulayın: If I'd taken the job, I'd be in Tokyo now. Azərbaycan dilindəki kimi hər sözün son hecasını vurğulamayın: Tokyo sözündə vurğu birinci hecadadır.
- If hissəsi əvvəl gələndə vergül qoyun; nəticə əvvəl gələndə vergül qoyulmur.
Qızıl qayda
İki saatı ayrıca qurun: keçmiş şərt → had done; indiki və ya daimi şərt → did / were; indiki nəticə → would do; keçmiş nəticə → would have done. Azərbaycancadakı «-saydı, … -ardı» zamanı göstərmir: hər hissə üçün «nə vaxt?» deyə soruşun.
Tapşırıqlar
A. Quruluş
Mötərizədəki feili düzgün formada yazın və ya cümlələri birləşdirin.
-
If I (not spend) all my money last weekend, I could come out with you tonight.
-
If he were more careful, he (not break) the vase yesterday.
-
If we had left earlier, we (be) there by now.
-
If I (be) better at maths, I would have studied engineering.
-
If she (not move) to Berlin, she wouldn't speak German so well.
-
If they (not be) so rich, they wouldn't have bought a yacht.
-
Qarışıq şərt cümləsi ilə birləşdirin: I didn't buy the tickets. I'm not at the concert now.
B. Məna
Mənaya uyğun cavabı seçin və ya suala cavab verin.
-
Düzgün cavabı seçin: If she had taken the medicine, she … better now.
-
Düzgün cavabı seçin: If I knew more about history, I … the museum tour last week.
-
Daha az əmin nəticəni seçin: If I'd trained harder, I … be in the team now.
-
Şərt keçmişdədir, yoxsa daimidir (past / permanent)? "If he weren't so impatient, he would have waited."
-
Second, third, yoxsa mixed? "If I'd caught the flight, I would be in Rome now."
C. Səhvi tapın
Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.
-
If I had married him, I would have been unhappy now.
-
If he weren't so impatient, he would wait for us yesterday.
-
If I would have known, I would be there now.
-
If I hadn't lost my keys, I wouldn't be waiting outside now.
D. Mətndə
Dialoqu tamamlayın. Mötərizədəki feili düzgün formada yazın.
Jo: You look tired.
Kim: I am. If I 17 (not / stay) up so late, I 18 (not / feel) like this now.
Jo: Why did you stay up?
Kim: My brother called. If he 19 (not / be) so talkative, I 20 (go) to bed at ten!
Jo: And if you 21 (be) a morning person, you 22 (enjoy) this early class.
E. Sizin növbəniz
İngiliscə yazın.
-
Həyatınızı dəyişən keçmiş bir qərarı düşünün. Həyatınızın indi necə fərqli olacağı haqqında qarışıq şərt cümləsi yazın.
-
Keçən həftə etdiyiniz (və ya etmədiyiniz) bir işi izah edən bir xasiyyətiniz haqqında yazın.
F. Qarışıq təkrar
Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.
-
B1-07 Third Conditional azərbaycanca: «Bilsəydim, kömək edərdim» keçmiş haqqında If you (tell) me, I would have helped you.
-
B1-06 Second Conditional azərbaycanca: «-saydı, … -ardı» ingiliscə necə deyilir? If I (be) you, I'd take the job.
-
B1-09 Should Have, Could Have, Might Have azərbaycanca: «-malı idin», «-a bilərdin» ingiliscə You (should tell) me about the problem earlier.
Cavablar
A. Quruluş
- hadn't spent
- wouldn't have broken
- would be / could be / might be
- were / was
- hadn't moved
- weren't / wasn't
- If I had bought the tickets, I would be at the concert now. / If I'd bought the tickets, I'd be at the concert now. / I would be at the concert now if I had bought the tickets.
B. Məna
- would feel
- would have enjoyed
- might
- permanent
- mixed
C. Səhvi tapın
- If I had married him, I would be unhappy now.
- If he weren't so impatient, he would have waited for us yesterday. / If he wasn't so impatient, he would have waited for us yesterday.
- If I had known, I would be there now. / If I'd known, I'd be there now.
- ✓ If I hadn't lost my keys, I wouldn't be waiting outside now.
D. Mətndə
- hadn't stayed
- wouldn't feel
- weren't / wasn't / hadn't been
- would have gone / could have gone / might have gone
- were / was
- would enjoy / might enjoy / could enjoy
E. Sizin növbəniz
- If I hadn't moved to Dublin, I wouldn't speak English this well.
- If I weren't so lazy, I would have gone to the gym on Saturday.
F. Qarışıq təkrar
- had told
- were / was
- should have told
