SlowingoQrammatika
B2 2 / 30

Mixed Conditionals azərbaycanca: «Tibb oxusaydım, indi həkim olardım» ingiliscə

Mixed Conditionals

Bu səhifədə
  1. Məqsəd
  2. Əsas fikir
  3. Azərbaycan dili və ingilis dili
  4. Quruluş
  5. İstifadə
  6. Tez-tez edilən səhvlər
  7. Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
  8. Qarışdırmayın
  9. Yazılış və tələffüz
  10. Qızıl qayda
  11. Tapşırıqlar

Məqsəd

Bu dərsdən sonra siz xəyali keçmişi indi ilə (If I had taken that job, I would be rich now) və xəyali indini keçmiş ilə (If I weren't so shy, I would have spoken to her) birləşdirə biləcəksiniz. Həmçinin istənilən şərt cümləsinin hər hissəsi üçün düzgün formanı bir sualla seçə biləcəksiniz: şərt nə vaxtdır, nəticə nə vaxtdır?

Əsas fikir

Həyat keçmişi və indini ayrı qutularda saxlamır. On il əvvəl verdiyiniz qərar bu gün harada yaşadığınızı müəyyən edir. Xasiyyətinizin həmişə doğru olan bir cəhəti dünən nə etdiyinizi izah edir.

Mixed conditionals (qarışıq şərt cümlələri) cümlənin hər hissəsinə öz zamanını saxlamağa imkan verir. Cümləni iki saat kimi təsəvvür edin: biri şərtin üstündə, biri nəticənin üstündə. Hər saatı ayrıca qurursunuz.

  • Şərt keçmişdə, nəticə indi: If I had studied medicine (keçmiş), I would be a doctor (indi).
  • Şərt həmişə və ya indi doğrudur, nəticə keçmişdə: If I weren't so shy (həmişə), I would have spoken to her (dünən axşam qonaqlıqda).

Bu dərsdə yeni forma yoxdur. İkinci tip şərt cümləsinin hissələrini (B1-06) və üçüncü tip şərt cümləsinin hissələrini (B1-07) artıq bilirsiniz. İki saat fərqli vaxt göstərəndə sadəcə hər birindən bir hissə götürürsünüz.

Azərbaycan dili və ingilis dili

Azərbaycan dilində qeyri-real şərt üçün əsasən bir quruluş var: -saydı, … -ardı («Tibb oxusaydım, həkim olardım»). Bu quruluş həm indi (ikinci tip), həm keçmiş (üçüncü tip), həm də qarışıq hallar üçün işlənir. Zamanı adətən «indi», «dünən», «keçən il» kimi sözlər və ya kontekst göstərir. Keçmişi xüsusilə vurğulamaq üçün -mış olsaydı da deyə bilərik («tibb oxumuş olsaydım»), amma danışıqda nadir hallarda. İngiliscədə isə hər hissənin forması zamanı özü göstərir: keçmiş şərt → had done, daimi və ya indiki şərt → did / were, indiki nəticə → would do, keçmiş nəticə → would have done. Ona görə Azərbaycan dilində danışanlar çox vaxt would ilə would have sözlərini qarışdırır: «-ardım» hər ikisinə uyğun gəlir. Hər hissə üçün ayrıca soruşun: nə vaxt?

AzərbaycancaİngiliscəSaatlar
Tibb oxusaydım, indi həkim olardım.If I had studied medicine, I would be a doctor now.şərt: keçmiş → nəticə: indi
Bu qədər utancaq olmasaydım, qonaqlıqda onunla danışardım.If I weren't so shy, I would have spoken to her at the party.şərt: həmişə → nəticə: keçmiş
Keçən il lotereyada udsaydım, ev alardım.If I had won the lottery last year, I would have bought a house.ikisi də keçmiş: third
Daha hündür olsaydım, basketbol oynayardım.If I were taller, I would play basketball.ikisi də indi: second
Təyyarəyə çatsaydım, dünən gəlib çatardım.If I'd caught the flight, I would have arrived yesterday.«dünən» → would have
Təyyarəyə çatsaydım, indi Romada olardım.If I'd caught the flight, I would be in Rome now.«indi» → would

Quruluş

A tipi: keçmiş şərt → indiki nəticə

If hissəsi (qeyri-real keçmiş)Əsas hissə (qeyri-real indi)
if + Past Perfectwould / could / might + feilin əsas forması
If I had taken that job,I would be living in Tokyo now.
If she hadn't missed the flight,she would be here.

B tipi: indiki və ya daimi şərt → keçmiş nəticə

If hissəsi (qeyri-real indi / həmişə doğru)Əsas hissə (qeyri-real keçmiş)
if + Past Simple (were)would / could / might + have + üçüncü forma
If I weren't so shy,I would have spoken to her.
If he could read a map,he could have found the hotel.

If hissəsi ikinci də gələ bilər, onda vergül qoyulmur: I would be a doctor now if I had studied medicine.

Bütün şərt cümlələri: xülasə

TipŞərtNəticəNümunə
zeroPresent SimplePresent SimpleIf you heat ice, it melts.
firstPresent Simplewill + əsas formaIf it rains, we'll stay in.
secondPast Simplewould + əsas formaIf I had time, I'd learn to sail.
thirdPast Perfectwould have + üçüncü formaIf I'd known, I'd have helped.
mixed APast Perfectwould + əsas formaIf I'd saved, I'd be rich now.
mixed BPast Simplewould have + üçüncü formaIf I were rich, I'd have bought it.

Zero və first real şərt cümlələridir (A2-27); qalanları qeyri-realdır (xəyali, faktların əksi). Azərbaycancada real şərt «-sa / -sə» ilə («Yağış yağsa, evdə qalarıq»), qeyri-real şərtlərin hamısı isə «-saydı, … -ardı» ilə deyilir.

İstifadə

1Keçmiş şərt → indiki nəticə

Fərqli keçmiş fərqli indi deməkdir. Nəticədə çox vaxt now, today, still və ya indiki vəziyyət olur.

If I had studied medicine, I would be a doctor now.
Tibb oxusaydım, indi həkim olardım.
keçmiş şərt, indiki nəticə: «indi» → would be
If we hadn't sold our flat in 2015, we would be much richer today.
2015-ci ildə mənzilimizi satmasaydıq, bu gün xeyli varlı olardıq.
flat (UK) = apartment (US)
If you'd gone to bed earlier, you wouldn't feel so tired.
Tez yatsaydın, indi bu qədər yorğun olmazdın.
dünən gec yatmısan → if you'd gone; indi → wouldn't feel
If they hadn't met at that conference, they wouldn't be married.
O konfransda tanış olmasaydılar, indi evli olmazdılar.
I could speak Italian fluently if I had kept up my lessons.
Dərslərimi davam etdirsəydim, indi italyanca səlis danışa bilərdim.
if hissəsi ikinci gəlir: vergül yoxdur

2İndiki və ya daimi şərt → keçmiş nəticə

Ümumən doğru olan bir vəziyyət (xasiyyət, bacarıq, daimi fakt) keçmişdəki bir nəticəni izah edir. If hissəsi keçmişdəki bir an haqqında yox, həmişə və ya indi haqqındadır.

If I weren't so shy, I would have spoken to her at the party.
Bu qədər utancaq olmasaydım, qonaqlıqda onunla danışardım.
utancaqlıq daimidir → weren't; qonaqlıq keçmişdədir → would have spoken
If he were more organised, he wouldn't have missed the deadline.
Daha nizamlı adam olsaydı, son tarixi ötürməzdi.
xasiyyət → were; keçmiş nəticə → wouldn't have missed
If I didn't trust you, I wouldn't have lent you the money.
Sənə güvənməsəydim, sənə borc pul verməzdim.
indi də güvənirəm → didn't trust (qeyri-real indi)
If she could drive, she would have picked us up from the station.
Maşın sürə bilsəydi, bizi vağzaldan götürərdi.
bacarıq → could; keçmiş nəticə → would have picked
If I weren't allergic to cats, I would have adopted that kitten.
Pişiklərə allergiyam olmasaydı, o pişik balasını götürərdim.

3Düzgün hissəni seçmək: «nə vaxt?» deyə soruşun

Hər hissə üçün soruşun: Şərt nə vaxtdır? Nəticə nə vaxtdır? Sonra uyğun formanı seçin. Keçmiş şərtin nəticəsi hətta gələcəkdə də ola bilər.

If I had won the lottery last year, I wouldn't be working here now.
Keçən il lotereyada udsaydım, indi burada işləməzdim.
keçmiş şərt, indiki nəticə
If I had won the lottery last year, I would have bought a house.
Keçən il lotereyada udsaydım, ev alardım.
hər ikisi keçmiş: third conditional; «alardım» azərbaycancada hər iki zaman üçündür
If I were taller, I would have become a basketball player.
Daha hündür olsaydım, basketbolçu olardım.
daimi şərt, keçmiş nəticə
If I were taller, I would play basketball.
Daha hündür olsaydım, basketbol oynayardım.
hər ikisi indi: second conditional
If I hadn't broken my leg, I would be running the marathon on Sunday.
Ayağımı sındırmasaydım, bazar günü marafonda qaçardım.
keçmiş şərt, gələcək nəticə

4Modal feillər və davamedici formalar

Could və might nəticəni qəti yox, mümkün edir. Davamedici formalar hər iki hissədə işləyir: indiki fəaliyyət üçün would be + -ing, keçmişdəki fəaliyyət üçün had been + -ing, indiki və ya gələcək plan üçün were + -ing.

If she had accepted the offer, she might be living in Singapore now.
Təklifi qəbul etsəydi, bəlkə də indi Sinqapurda yaşayardı.
«bəlkə də» → might
If I hadn't been looking at my phone, I wouldn't be in hospital now.
Telefonuma baxmasaydım, indi xəstəxanada olmazdım.
UK; ABŞ-da: in the hospital
If I weren't working tomorrow, I would have stayed at the party longer.
Sabah işləməsəydim, qonaqlıqda daha çox qalardım.
şərt gələcək plandır
If we had left on time, we could be at the beach by now.
Vaxtında çıxsaydıq, artıq çimərlikdə ola bilərdik.

5Peşmançılıq, tənqid və izah

Qarışıq şərt cümlələri hələ də bizə təsir edən keçmiş qərara görə peşman olanda, ya da keçmiş bir nəticəni kiminsə xasiyyəti ilə tənqid edəndə və ya izah edəndə çox işlənir.

If I'd listened to my teacher, I wouldn't be in this mess now.
Müəllimimə qulaq assaydım, indi bu çətin vəziyyətdə olmazdım.
If you weren't so stubborn, you would have apologised days ago.
Bu qədər tərs olmasaydın, çoxdan üzr istəyərdin.
tərslik daimidir; nəticə keçmişdə
If he didn't love her, he wouldn't have moved across the world for her.
Onu sevməsəydi, onun üçün dünyanın o biri başına köçməzdi.
If we had booked earlier, we would be on a beach right now.
Daha tez bron etsəydik, elə indi çimərlikdə olardıq.

Tez-tez edilən səhvlər

❌If I didn't miss the bus this morning, I would be at work now.
✅If I hadn't missed the bus this morning, I would be at work now.
Keçmişdəki bir an haqqında qeyri-real şərt Past Perfect tələb edir.
❌If I would have taken the job, I would be rich now.
✅If I had taken the job, I would be rich now.
If hissəsində would olmur.
❌If I had studied medicine, I would have been a doctor now.
✅If I had studied medicine, I would be a doctor now.
now = indiki nəticə → would + əsas forma.
❌If she had been born in Canada, she will have a Canadian passport.
✅If she had been born in Canada, she would have a Canadian passport.
Qeyri-real nəticə → would, will yox.
❌If he weren't so lazy, he would pass the exam last week.
✅If he weren't so lazy, he would have passed the exam last week.
Keçmiş nəticə → would have + üçüncü forma.
❌If I had known about the party last night, I would go.
✅If I had known about the party last night, I would have gone.
Qonaqlıq dünən axşam idi, ona görə nəticə də keçmişdədir: third conditional.
⚠️If I was more patient, I would have waited for you.
✅If I were more patient, I would have waited for you.
Qrammatik cəhətdən düzgündür və qeyri-rəsmi danışıqda çox işlənir, amma yazıda were standart formadır. B1-06 dərsinə baxın.

Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər

1. «-ardı» → keçmiş nəticə üçün sadə would. «Nigar şənbə günləri işləməsəydi, keçən həftə ad günümə gələrdi»: azərbaycancada «gələrdi» həm indi, həm də keçmiş üçündür. İngiliscədə nəticə keçmişdədirsə, would have + üçüncü forma lazımdır.

❌If Nigar didn't work on Saturdays, she would come to my birthday party last week.
✅If Nigar didn't work on Saturdays, she would have come to my birthday party last week.

2. «-saydı» → keçmiş şərt üçün Past Simple. «Kamran keçən il Bakıdakı işi qəbul etsəydi, indi orada yaşayardı»: azərbaycancada şərt formasının özü keçmişi göstərmir. İngiliscədə keçmişdəki bir qərar haqqında qeyri-real şərt üçün had + üçüncü forma lazımdır.

❌If Kamran accepted the job in Baku last year, he would live there now.
✅If Kamran had accepted the job in Baku last year, he would live there now.
və ya: he would be living there now

3. «-ardı» → indiki nəticə üçün would have. Bəzi öyrənənlər «keçmiş şərt varsa, hər yer keçmişdə olmalıdır» deyə düşünür və nəticəni də would have ilə deyir. Nəticə indidirsə (now, today, still), would + əsas forma işlədin.

❌If my parents hadn't moved to Ganja, I would have lived in Baku now.
✅If my parents hadn't moved to Ganja, I would live in Baku now.
və ya: I would be living in Baku now

Qarışdırmayın

Third və mixed (keçmiş → indi) — Şərt eynidir, yalnız nəticənin zamanı dəyişir. Azərbaycancada fərqi yalnız «dünən» və «indi» sözləri göstərir.

If I'd caught the flight, I would have arrived yesterday.
Təyyarəyə çatsaydım, dünən gəlib çatardım.
keçmiş nəticə: third
If I'd caught the flight, I would be in Rome now.
Təyyarəyə çatsaydım, indi Romada olardım.
indiki nəticə: mixed

Second və mixed (indi → keçmiş) — Şərt eynidir, nəticə keçmişə keçir.

If I weren't afraid of heights, I would go climbing with you.
Hündürlükdən qorxmasaydım, səninlə dağa dırmaşmağa gedərdim.
indiki / gələcək nəticə: second
If I weren't afraid of heights, I would have gone climbing with you last weekend.
Hündürlükdən qorxmasaydım, keçən həftə sonu səninlə dağa dırmaşmağa gedərdim.
keçmiş nəticə: mixed

Mixed conditional və wish — İkisi də peşmançılıq bildirə bilər, amma wish cümləsində nəticə hissəsi yoxdur. B2-04 dərsinə baxın.

Had I known… və If it weren't for… kimi rəsmi quruluşlar üçün C1-03 dərsinə, if olmadan şərt (Without your help…) üçün C1-04 dərsinə baxın.

Yazılış və tələffüz

  • 'd sözünün iki mənası var: if hissəsində If I'd = If I had (ondan sonra üçüncü forma), nəticədə isə I'd be = I would be (ondan sonra feilin əsas forması).
  • would have danışıqda zəif deyilir: /ˈwʊdəv/; wouldn't have → /ˈwʊdntəv/. Yazıda would have yazın, heç vaxt would of yox.
  • would sözündə l oxunmur. İlk səs /w/ dodaqlar dairəvi halda deyilir, «v» kimi alt dodaq dişlərə toxunmur. /ʊ/ qısa saitdir, onu uzatmayın.
  • Qarışığı aydın göstərmək üçün zaman sözlərini vurğulayın: If I'd taken the job, I'd be in Tokyo now. Azərbaycan dilindəki kimi hər sözün son hecasını vurğulamayın: Tokyo sözündə vurğu birinci hecadadır.
  • If hissəsi əvvəl gələndə vergül qoyun; nəticə əvvəl gələndə vergül qoyulmur.

Qızıl qayda

İki saatı ayrıca qurun: keçmiş şərt → had done; indiki və ya daimi şərt → did / were; indiki nəticə → would do; keçmiş nəticə → would have done. Azərbaycancadakı «-saydı, … -ardı» zamanı göstərmir: hər hissə üçün «nə vaxt?» deyə soruşun.

Tapşırıqlar

A. Quruluş

Mötərizədəki feili düzgün formada yazın və ya cümlələri birləşdirin.

  1. If I (not spend) all my money last weekend, I could come out with you tonight.
  2. If he were more careful, he (not break) the vase yesterday.
  3. If we had left earlier, we (be) there by now.
  4. If I (be) better at maths, I would have studied engineering.
  5. If she (not move) to Berlin, she wouldn't speak German so well.
  6. If they (not be) so rich, they wouldn't have bought a yacht.
  7. Qarışıq şərt cümləsi ilə birləşdirin: I didn't buy the tickets. I'm not at the concert now.

B. Məna

Mənaya uyğun cavabı seçin və ya suala cavab verin.

  1. Düzgün cavabı seçin: If she had taken the medicine, she … better now.
  2. Düzgün cavabı seçin: If I knew more about history, I … the museum tour last week.
  3. Daha az əmin nəticəni seçin: If I'd trained harder, I … be in the team now.
  4. Şərt keçmişdədir, yoxsa daimidir (past / permanent)? "If he weren't so impatient, he would have waited."
  5. Second, third, yoxsa mixed? "If I'd caught the flight, I would be in Rome now."

C. Səhvi tapın

Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.

  1. If I had married him, I would have been unhappy now.
  2. If he weren't so impatient, he would wait for us yesterday.
  3. If I would have known, I would be there now.
  4. If I hadn't lost my keys, I wouldn't be waiting outside now.

D. Mətndə

Dialoqu tamamlayın. Mötərizədəki feili düzgün formada yazın.

Two friends talking
Jo: You look tired.
Kim: I am. If I 17 (not / stay) up so late, I 18 (not / feel) like this now.
Jo: Why did you stay up?
Kim: My brother called. If he 19 (not / be) so talkative, I 20 (go) to bed at ten!
Jo: And if you 21 (be) a morning person, you 22 (enjoy) this early class.

E. Sizin növbəniz

İngiliscə yazın.

  1. Həyatınızı dəyişən keçmiş bir qərarı düşünün. Həyatınızın indi necə fərqli olacağı haqqında qarışıq şərt cümləsi yazın.
  2. Keçən həftə etdiyiniz (və ya etmədiyiniz) bir işi izah edən bir xasiyyətiniz haqqında yazın.

F. Qarışıq təkrar

Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.

  1. B1-07 Third Conditional azərbaycanca: «Bilsəydim, kömək edərdim» keçmiş haqqında
    If you (tell) me, I would have helped you.
  2. B1-06 Second Conditional azərbaycanca: «-saydı, … -ardı» ingiliscə necə deyilir?
    If I (be) you, I'd take the job.
  3. B1-09 Should Have, Could Have, Might Have azərbaycanca: «-malı idin», «-a bilərdin» ingiliscə
    You (should tell) me about the problem earlier.
Cavablar

A. Quruluş

  1. hadn't spent
  2. wouldn't have broken
  3. would be / could be / might be
  4. were / was
  5. hadn't moved
  6. weren't / wasn't
  7. If I had bought the tickets, I would be at the concert now. / If I'd bought the tickets, I'd be at the concert now. / I would be at the concert now if I had bought the tickets.

B. Məna

  1. would feel
  2. would have enjoyed
  3. might
  4. permanent
  5. mixed

C. Səhvi tapın

  1. If I had married him, I would be unhappy now.
  2. If he weren't so impatient, he would have waited for us yesterday. / If he wasn't so impatient, he would have waited for us yesterday.
  3. If I had known, I would be there now. / If I'd known, I'd be there now.
  4. ✓ If I hadn't lost my keys, I wouldn't be waiting outside now.

D. Mətndə

  1. hadn't stayed
  2. wouldn't feel
  3. weren't / wasn't / hadn't been
  4. would have gone / could have gone / might have gone
  5. were / was
  6. would enjoy / might enjoy / could enjoy

E. Sizin növbəniz

  1. If I hadn't moved to Dublin, I wouldn't speak English this well.
  2. If I weren't so lazy, I would have gone to the gym on Saturday.

F. Qarışıq təkrar

  1. had told
  2. were / was
  3. should have told
Android TətbiqiHər Yerdə Öyrənin Google Play