Future Perfect və Future Perfect Continuous azərbaycanca: «bitirmiş olacağam» ingiliscə
Future Perfect and Future Perfect Continuous
Bu səhifədə
Məqsəd
Bu dərsdən sonra siz gələcəkdəki bir ana qədər nəyin artıq bitmiş olacağını (will have done), o vaxta qədər nəyə nail olunacağını və həmin anda nəyinsə nə qədər davam etmiş olacağını (will have been doing) deyə biləcəksiniz. Həmçinin düzgün zaman ifadələrini işlədəcəksiniz: by, by then, by the time, by the end of, in five years' time.
Əsas fikir
Gələcək haqqında cümlələrin çoxu bir hadisəyə irəli baxır: I'll finish the report on Friday. Future Perfect (gələcək bitmiş zaman) isə başqa iş görür. O, sizi gələcəkdəki bir nöqtəyə aparır (cümə günü saat 5, ilin sonu, 40 yaşınız) və oradan geriyə dönüb baxırsınız.
Gələcəkdə olan bir təpədəki seyr meydançasına çıxdığınızı təsəvvür edin. Yuxarıdan gəldiyiniz yola baxırsınız. Arxanızda nə artıq edilib? Bu, Future Perfect formasıdır: By Friday, I'll have finished the report. İşin dəqiq nə vaxt bitdiyini demirik, yalnız cüməyə çatanda onun artıq arxada qaldığını deyirik.
Bəs zirvəyə çatanda nə qədər vaxtdır yol gedirsiniz? Bu, Future Perfect Continuous (gələcək bitmiş davamedici zaman) formasıdır: By June, I'll have been working here for ten years.
Bu, Present Perfect (indidən) və Past Perfect (keçmişdəki nöqtədən) formalarındakı «bir nöqtədən geriyə baxmaq» fikrinin eynisidir: B1-35 dərsinə baxın. Burada nöqtə sadəcə gələcəkdədir.
Azərbaycan dili və ingilis dili
Azərbaycan dilində Future Perfect formasına çox yaxın quruluş var: -mış olacaq («bitirmiş olacağam», «getmiş olacaq»). O, xüsusən yazıda və rəsmi danışıqda işlənir; gündəlik danışıqda isə çox vaxt sadə gələcək zaman və «artıq» deyirik: «Cüməyə qədər hesabatı bitirəcəyəm». İngiliscədə də I'll finish the report by Friday düzgündür, amma mənası bir az fərqlidir (Qarışdırmayın bölməsinə baxın). Future Perfect Continuous üçün azərbaycancada ayrıca forma yoxdur: müddəti «… il olacaq ki, …-ıram», «işlədiyim on il tamam olacaq» kimi ifadələrlə deyirik, burada feil indiki zamanda və ya feili sifətdə olur. İngiliscədə isə will have been + -ing lazımdır. Bir də: «sən gələnə qədər», «kurs bitəndə» formalarında gələcək zaman şəkilçisi yoxdur; ingiliscədə də by the time sözündən sonra Present Simple gəlir, will yox. Amma «-ana qədər» sözünü until kimi tərcümə etməyin: burada son tarix var, yəni by the time.
| Azərbaycanca | İngiliscə | Qeyd |
|---|---|---|
| Cüməyə qədər hesabatı bitirmiş olacağam. | By Friday, I'll have finished the report. | -mış olacaq → will have + üçüncü forma |
| Cüməyə qədər hesabatı bitirəcəyəm. | I'll finish the report by Friday. | bu da düzgündür: irəli baxış |
| Dekabrda burada işlədiyim on il tamam olacaq. | By December, I'll have been working here for ten years. | ayrıca forma yoxdur → will have been + -ing |
| Sən bunu oxuyanda mən artıq getmiş olacağam. | By the time you read this, I'll have left the country. | by the time + Present Simple |
| Ola bilsin ki, gələn yaza qədər pul yığmış olarıq. | We might have saved enough by next spring. | ehtimal → might have |
| Saat doqquzda matça baxacağam. | At nine o'clock I'll be watching the match. | hələ gedir |
| Saat doqquza qədər matça baxmış olacağam. | By nine o'clock I'll have watched the match. | artıq bitib |
Quruluş
Future Perfect və Future Perfect Continuous (nümunə feil: work)
| Forma | Quruluş | Nümunə |
|---|---|---|
| Future Perfect | will have + üçüncü forma | I'll have worked. |
| Future Perfect Continuous | will have been + -ing forması | I'll have been working. |
İnkar, sual və qısa cavablar
| Future Perfect | Future Perfect Continuous | |
|---|---|---|
| + | She'll have left. | She'll have been waiting for an hour. |
| − | She won't have left. | She won't have been waiting long. |
| ? | Will she have left? | How long will she have been waiting? |
| qısa cavab | Yes, she will. / No, she won't. | Yes, she will. / No, she won't. |
Zaman ifadələri
| İfadə | Nümunə |
|---|---|
| by + vaxt (= ən gec) | By Friday we'll have decided. |
| by then / by that time | By then, the shops will have closed. |
| by the end of + dövr | By the end of the year, I'll have saved £3,000. |
| by the time + Present Simple | By the time you get here, we'll have eaten. |
| in five years' time (UK) / in five years | In five years' time, I'll have paid off the loan. |
| this time next week / year | This time next year, I'll have graduated. |
| for + müddət (continuous) | By June she'll have been teaching for 20 years. |
Daha az əmin olanda will have əvəzinə may / might / could have + üçüncü forma işlədin: By then, they might have finished.
İstifadə
1Future Perfect: gələcəkdəki nöqtədən əvvəl bitmiş iş
Müəyyən vaxta qədər tamamlanacaq iş üçün will have + üçüncü forma işlədin. Onun dəqiq nə vaxt bitdiyini bilmirik və ya bu, vacib deyil: vacib olan, o nöqtəyə çatanda işin artıq bitmiş olmasıdır. By və until üçün B1-31 dərsinə baxın.
2Future Perfect: yekunlar və nailiyyətlər
Future Perfect gələcəkdəki bir ana qədər nəyə nail olunacağını saymaq üçün də işlənir. Vəziyyət feilləri (know, be, have, own) ilə Future Perfect Continuous yox, Future Perfect işlədin.
3İnkar, sual və daha az əminlik
Won't have deyir ki, iş o vaxta qədər tamamlanmayacaq. Will … have…? bu barədə soruşur. Mümkün, amma daha az əmin olduğunuz tamamlanma üçün may / might / could have + üçüncü forma işlədin.
4Future Perfect Continuous: gələcəkdəki nöqtəyə qədər nə qədər
Gələcəkdəki bir ana çatanda fəaliyyətin nə qədər davam etmiş olacağını ölçmək üçün will have been + -ing forması işlədin. Adətən for + müddət tələb edir və ildönümləri, mühüm tarixlər üçün çox işlənir.
5Future Perfect Continuous: gələcəkdəki vəziyyəti izah etmək
Present Perfect Continuous kimi (You're wet. Have you been swimming?, B1-01 dərsinə baxın) Future Perfect Continuous da uzun bir fəaliyyətə görə kiminsə gələcəkdəki bir anda özünü necə hiss edəcəyini və ya necə görünəcəyini izah edə bilər.
Tez-tez edilən səhvlər
Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
1. «… il olacaq ki, …-ır» → it will be… that. Azərbaycanca müddəti belə deyirik: «Mayda beş il olacaq ki, Murad burada işləyir». Bu quruluşu sözbəsöz köçürəndə ingiliscədə qeyri-mümkün cümlə alınır. Gələcəkdəki ana qədər davam edən müddət üçün will have been + -ing + for işlədin.
2. «-ana qədər» → until. «Qonaqlar gələnə qədər Leyla bütün evi yığışdırmış olacaq» cümləsində «-ana qədər» son tarixdir: iş qonaqlar gəlməzdən əvvəl bitəcək. Burada until yox, by the time + Present Simple lazımdır.
3. «-mış olacaq» → will be + üçüncü forma. «Olacaq» sözü «olmaq», yəni be feilindən gəlir, ona görə «Kamran bazar gününə qədər bütün mənzili rəngləmiş olacaq» cümləsi bəzən will be painted kimi tərcümə olunur. Bu, ya səhv, ya da məchul növ cümləsidir. Future Perfect formasında köməkçi feil have olur: will have + üçüncü forma.
4. «Beş ildən sonra» → after five years. Gələcəkdən danışanda «beş ildən sonra», «iki ilə» deyirik. İngiliscədə indidən sayılan müddət üçün in five years' time (UK) və ya in five years deyilir. After five years daha çox keçmiş hekayədə və ya «beş il (nəyisə etdikdən) sonra» mənasında işlənir.
Qarışdırmayın
will be doing və will have done — Future Continuous (B1-05) = o anda hələ gedir; Future Perfect = artıq bitib.
will do by və will have done by — İkisi də düzgündür. Will do by Friday bir işə və onun son tarixinə irəli baxır. Will have done by Friday isə cüməyə gedib geriyə baxır: iş o vaxt artıq tamamlanıb. Azərbaycancada da fərq oxşardır: «göndərəcəyəm» və «göndərmiş olacağam».
Ehtimal üçün Future Perfect — He'll have arrived by now gələcək haqqında yox, indi haqqında təxmindir («Yəqin ki, artıq çatıb»). Bu işlənmə C1-14 dərsində öyrədilir.
Yazılış və tələffüz
- Danışıqda will have demək olar ki, həmişə qısaldılır: I'll have finished /aɪl əv ˈfɪnɪʃt/. Yazıda isə həmişə will have və ya 'll have yazın, heç vaxt 'll of yox.
- won't have /wəʊnt əv/ (UK), /woʊnt əv/ (US): won't sözündə diftonq var, səs bir saitdən o birinə keçir; t çox vaxt az eşidilir. /w/ səsində dodaqlar dairəvi olur, «v» kimi alt dodaq dişlərə toxunmur.
- been zəif deyilir: will have been /wɪl əv bɪn/. Uzun /iː/ lazım deyil.
- Əsas feili və zaman ifadəsini vurğulayın: By Friday I'll have finished. Köməkçi feilləri vurğulamayın.
- finished sözünün sonundakı -ed /t/ kimi deyilir: /ˈfɪnɪʃt/; sona sait əlavə etməyin.
- Yazılış: five years' time (cəm isimdə yiyəlik), amma a year's time.
Qızıl qayda
Gələcəkdəki bir nöqtəyə gedin və geriyə baxın: artıq edilib → will have done; o vaxta qədər nə qədər → will have been doing (for…). By the time və when sözlərindən sonra gələcək üçün indiki zaman işlədin. «-mış olacaq» = will have done; «… il olacaq ki, …-ır» = will have been doing for….
Tapşırıqlar
A. Quruluş
Mötərizədəki feili düzgün formada yazın və ya cümləni tələb olunan kimi dəyişin.
-
By next Monday, we (move) into the new flat.flat (UK) = apartment (US)
-
By May, she (play) the piano for three years.
-
By the time you get here, the film (start).
-
İnkar cümləsinə çevirin: By 5 p.m., they will have finished.
-
Sual qurun: she / finish / her exams / by July?
-
By the end of this year, I (read) fifty books.
B. Məna
Mənaya uyğun cavabı seçin.
-
Düzgün cavabı seçin: At 8 p.m. we … dinner, so call later.
-
Düzgün cavabı seçin: Call me at 9 — we … dinner by then, so I'll be free.
-
Düzgün cavabı seçin: By June, I Sam for ten years.
-
Hansı cümlədə əminlik daha azdır?
C. Səhvi tapın
Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.
-
By the time she will get home, the kids will have gone to bed.
-
I'll have finished this essay until Thursday.
-
In June we'll have been owning this house for ten years.
-
By the end of the tour, the band will have played forty concerts.
D. Mətndə
Nitqi tamamlayın. Mötərizədəki feili düzgün formada yazın.
"Next Friday, Ruth retires. By then, she 15 (work) at this school for thirty-five years. In that time, she 16 (teach) more than four thousand students. She 17 (also / organise) twenty school trips by the end of this term! And she says that by the time we 18 (finish) this cake, she 19 (already / forget) all our bad jokes."
E. Sizin növbəniz
İngiliscə yazın.
-
Bu ilin sonuna qədər nələri etmiş olacağınız haqqında iki cümlə yazın.
-
İndi etdiyiniz bir iş haqqında will have been + -ing ilə bir cümlə yazın.
-
Future Perfect ilə yenidən yazın: "My six-month course starts in January."
F. Qarışıq təkrar
Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.
-
B1-05 Future Continuous azərbaycanca: «Sabah bu vaxt … olacağam» ingiliscə necədir? This time tomorrow I (lie) on a beach.
-
B1-31 By, until, during, for azərbaycanca: «qədər», «ərzində», «vaxtında» və «sonunda» ingiliscə We'll stay at the party … midnight.
-
A2-27 Zero və First Conditional azərbaycanca: if, unless, when ilə şərt cümlələri I'll text you as soon as I (land).
Cavablar
A. Quruluş
- will have moved
- will have been playing / will have played
- will have started
- By 5 p.m., they won't have finished.
- Will she have finished her exams by July?
- will have read
B. Məna
- will be having
- will have had
- will have known
- By then they might have finished.
C. Səhvi tapın
- By the time she gets home, the kids will have gone to bed.
- I'll have finished this essay by Thursday.
- In June we'll have owned this house for ten years.
- ✓ By the end of the tour, the band will have played forty concerts.
D. Mətndə
- will have been working / will have worked
- will have taught
- will also have organised / will have also organised
- finish / have finished
- will already have forgotten / will have already forgotten
E. Sizin növbəniz
- By the end of this year, I'll have finished my first half-marathon. I'll have saved enough money for a new laptop.
- By September, I'll have been living in this city for five years.
- By July, I'll have finished it.
F. Qarışıq təkrar
- will be lying
- until
- land / have landed
