Third Conditional azərbaycanca: «Bilsəydim, kömək edərdim» keçmiş haqqında
Third Conditional: If I Had Known…
Bu səhifədə
Məqsəd
Bu dərsdən sonra siz baş verməmiş bir keçmişi və onun nəticələrini təsəvvür edə biləcəksiniz (If I had known, I would have helped) və bu quruluşla peşmançılıq, rahatlama və irad bildirə biləcəksiniz.
Əsas fikir
Keçmiş bağlıdır. Onu dəyişə bilmərik, amma onun başqa variantını təsəvvür edə bilərik.
Yol ayrıcını təsəvvür edin. Keçmişdə bir anda siz yollardan birini seçdiniz: I didn't leave early, so I missed the train. Third conditional (üçüncü tip şərt cümləsi) o biri yolla, seçmədiyiniz yolla gedir və onun hara apardığını deyir: If I had left early, I would have caught the train.
Şərt həqiqətdə baş verənin əksidir: had left «tez çıxmadım» deməkdir. Nəticə də adətən əksdir: would have caught «qatara çatmadım» deməkdir. Could have və ya might have ilə isə nəticə həmin o biri yolda sadəcə bir imkandır.
B1-06 dərsində gördünüz ki, ingilis dili xəyali indini göstərmək üçün feili bir addım geri çəkir: if I had. Xəyali keçmiş üçün isə daha bir addım geri, Past Perfect formasına keçir: if I had had. Həm keçmiş, həm də qeyri-real olan zaman.
Azərbaycan dili və ingilis dili
Azərbaycan dilində baş verməmiş keçmişi də -saydı / -səydi və -ardı / -ərdi ilə deyirik: «Tıxacdan xəbərim olsaydı, qatarla gedərdim». Bu, second conditional ilə eyni formadır B1-06. Yəni «Vaxtım olsaydı, gələrdim» cümləsinin indi, yoxsa keçmiş haqqında olduğunu ancaq vəziyyət göstərir. Kitab dilində «bilmiş olsaydım», «getmiş olardım» formaları da var, amma danışıqda nadir işlənir. İngiliscədə isə keçmiş üçün iki hissədə də ayrıca forma lazımdır: şərtdə had + üçüncü forma, nəticədə would have + üçüncü forma. Azərbaycan cümləsində have sözünə uyğun heç nə olmadığı üçün onu unutmaq çox asandır.
| Azərbaycanca | Mənası | İngiliscə |
|---|---|---|
| Tıxacdan xəbərim olsaydı, qatarla gedərdim. | keçmiş: bilmirdim, getmədim | If I had known about the traffic, I would have taken the train. |
| Mənə əvvəlcədən desəydin, planlarımı dəyişə bilərdim. | keçmişdə mümkün idi | If you had told me earlier, I could have changed my plans. |
| Ondan düzgün soruşsaydın, bəlkə «hə» deyərdi. | keçmişdə bəlkə | She might have said yes if you had asked her properly. |
| Maşınım olsaydı, işə maşınla gedərdim. | indi (second) | If I had a car, I would drive to work. |
| Maşınım olsaydı, işə maşınla gedərdim. | keçmiş (third) | If I had had a car, I would have driven to work. |
| O işi qəbul etsəydim, indi varlı olardım. | keçmiş şərt, indiki nəticə | If I had taken that job, I would be rich now. |
Quruluş
İki hissə
| if hissəsi (şərt) | əsas hissə (nəticə) |
|---|---|
| if + Past Perfect (had + üçüncü forma) | would / could / might + have + üçüncü forma |
| If she had studied, | she would have passed. |
| If we hadn't stopped for coffee, | we might have arrived on time. |
| If you had asked me, | I could have helped. |
Hissələr yerini dəyişə bilər. If hissəsi əvvəl gəlirsə, adətən vergül qoyulur; nəticə əvvəl gəlirsə, vergül qoyulmur: If I'd seen you, I'd have said hello. / I'd have said hello if I'd seen you.
would, could, might
| Modal feil | Mənası | Nümunə |
|---|---|---|
| would have | əmin olduğum nəticə («-ardım») | I would have called you. |
| could have | mümkün olardı («-a bilərdim») | I could have called you. |
| might have | bəlkə («bəlkə … -ardım») | I might have called you. |
İnkar və suallar
| Nümunə | |
|---|---|
| İnkar şərt | If he hadn't lied, … |
| İnkar nəticə | …, she wouldn't have left. |
| Sual | What would you have done if you'd lost your passport? |
| Qısa cavablar | Would you have come? — Yes, I would (have). / No, I wouldn't (have). |
Qısaldılmış formalar
| Tam forma | Yazıda qısaldılmış forma | Danışıqda çox vaxt necə səslənir |
|---|---|---|
| If I had known | If I'd known | /ɪf aɪd nəʊn/ |
| I would have gone | I'd have gone | «I'd've gone»: /aɪdəv/ |
| would not have | wouldn't have | «wouldn't've»: /ˈwʊdntəv/ |
| could have / might have | could've / might've | /ˈkʊdəv/, /ˈmaɪtəv/ |
İstifadə
1Xəyali keçmiş və onun nəticəsi
Keçmişdəki bir real faktı dəyişin və o biri yolla nəticəyə qədər gedin.
2could have və might have ilə mümkün nəticələr
Mümkün olardı demək üçün could have, nəticə yalnız ehtimal olanda isə might have işlədin.
3Peşmançılıq
Peşman olduğunuz keçmiş seçimdən danışmaq üçün third conditional işlədin.
4Rahatlama
Baş verməmiş daha pis bir keçmişi təsəvvür edin. Qrammatika eynidir, hiss isə «yaxşı ki, belə olmadı» hissidir.
5İrad və günahlandırma
Kiməsə onun hərəkətinin (və ya hərəkətsizliyinin) problem yaratdığını göstərmək üçün third conditional işlədin. Had sözünü vurğulamaq iradı daha kəskin edir.
Tez-tez edilən səhvlər
Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
1. «-saydı» → Past Simple. Azərbaycancada «-saydı» həm indi, həm də keçmiş üçündür, second conditional formasını öyrənən tələbə isə onu həmişə if + Past Simple ilə çevirir. Keçmişdə olmamış şərt üçün isə had + üçüncü forma lazımdır, xüsusən yesterday, last year, as a child kimi zaman sözləri olanda.
2. «-ardım» → would + feilin əsas forması. «Leyla mənə zəng etsəydi, ona kömək edərdim» cümləsində «edərdim» sözündə have sözünə uyğun heç nə yoxdur. Ona görə nəticədə have tez-tez düşür. Keçmiş nəticə üçün would have + üçüncü forma işlədin.
3. «Yaxşı ki, …, yoxsa … -ardıq». Rahatlamanı azərbaycancada çox vaxt belə deyirik: «Yaxşı ki, Elvinin çətiri var idi, yoxsa islanardıq». İngiliscədə otherwise («yoxsa») sözündən sonra da keçmiş nəticə üçün would have + üçüncü forma lazımdır.
Qarışdırmayın
'd = had, yoxsa would? — If hissəsində 'd = had. Nəticədə 'd = would. Sonra nə gəldiyinə baxın: 'd + üçüncü forma = had; 'd have + üçüncü forma = would have.
Second və third conditional — Second conditional xəyali indi və ya gələcək haqqındadır B1-06; third conditional isə xəyali keçmiş haqqındadır. Azərbaycancada bu iki cümlə tamamilə eyni ola bilər.
Third conditional və qarışıq şərt cümləsi — Keçmiş şərtin nəticəsi indidədirsə, would + feilin əsas forması işlədin. Bu, B2-02 dərsində öyrədilir. Azərbaycancada fərqi «indi» kimi sözlər göstərir.
If olmayan rəsmi variant (Had I known…) C1-03 dərsində öyrədilir.
Yazılış və tələffüz
- Tez danışıqda would have /ˈwʊdəv/, I would have isə /aɪdəv/ kimi səslənir. Bunu eşidəndə tanıyın, amma yazıda I'd have və ya I would have yazın.
- If hissəsindəki had zəif deyilir və adətən qısalır: If you'd asked… /ɪf juːd ˈɑːskt/ (UK), /ɪf juːd ˈæskt/ (US). /d/ səsini itirməyin: o olmasa, If you asked eşidilir və məna dəyişir.
- had had düzgündür və çox işlənir: If I'd had more time… Birinci had köməkçi feildir, ikincisi isə əsas feil have.
- Heç vaxt would of, could of, might of yazmayın. Bu səhv /əv/ səsindən yaranır.
- would sözündə /w/ səsini dodaqları yuvarlaqlaşdırmaqla deyin, azərbaycan dilindəki v kimi yox. l hərfi oxunmur.
- İrad bildirəndə köməkçi feili vurğulayın: If you HAD listened…
Qızıl qayda
Başqa cür keçmişi təsəvvür etmək üçün: if + had + üçüncü forma, sonra would / could / might + have + üçüncü forma. Would have ifadəsini if hissəsinə salmayın.
Tapşırıqlar
A. Quruluş
Mötərizədəki feili düzgün formada yazın və ya cümlələri birləşdirin.
-
If I (know) you were in hospital, I would have visited you.in hospital (UK); in the hospital (US)
-
If she had taken the earlier bus, she (not / be) late.
-
We (win) the match if our best player hadn't been injured.
-
If you (not / remind) me, I would have forgotten.
-
Third conditional və would ilə birləşdirin: I didn't check the weather. I didn't take an umbrella.
-
Third conditional və would ilə birləşdirin: The alarm didn't ring. We didn't wake up on time.
B. Məna
Mənaya uyğun cavabı seçin və ya yazın.
-
Nəticədən əmin deyilsiniz. Düzgün cavabı seçin: If we had played better, we … have won.
-
Hansı nəticə əminlik yox, yalnız ehtimaldır?
-
"If I'd left earlier, I'd have caught the bus." Danışan tez çıxıb? Avtobusa çatıb?
-
Hər 'd nə deməkdir: had, yoxsa would? "If she'd called, I'd have answered."
C. Səhvi tapın
Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.
-
If I would have seen the sign, I would have stopped.
-
If they had went to bed earlier, they wouldn't have been so tired.
-
I would of called you if I'd had my phone.
-
If I hadn't been driving so fast, the police wouldn't have stopped me.
D. Mətndə
Dialoqu tamamlayın. Mötərizədəki feilləri düzgün formada işlədin.
Sam: How was the interview?
Lily: Terrible. I got there late. If I 15 (leave) home earlier, I 16 (not / miss) the first part.
Sam: Oh no. Did they ask difficult questions?
Lily: Yes. If I 17 (read) about the company, I 18 (can / answer) them better.
Sam: Well, if you 19 (not / go), you wouldn't have learned anything. Next time will be better!
E. Sizin növbəniz
Özünüz haqqında ingiliscə yazın.
-
Keçən il etdiyiniz kiçik bir səhvi xatırlayın. Nəyin başqa cür olacağı haqqında bir cümlə yazın.holiday (UK) = vacation (US)
-
Uğurlu bir anı xatırlayın. Rahatlama bildirən bir cümlə yazın.
-
İş yoldaşınız faylı yadda saxlamağı unudub və onu itirib. Yumşaq bir irad yazın.
F. Qarışıq təkrar
Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.
-
B1-06 Second Conditional azərbaycanca: «-saydı, … -ardı» ingiliscə necə deyilir? If I (have) more time now, I'd learn the guitar.
-
B1-03 Past Perfect azərbaycanca: «mən gələndə film başlamışdı» ingiliscə When we arrived, the shop (already / close).
-
A2-16 Present Perfect azərbaycanca: Have you ever…? Həyat təcrübəsi, been və gone Have you ever (eat) octopus?
-
A1-25 Like, want və would like azərbaycanca: I like, yoxsa I'd like? Nəzakətli xahiş Düzgün cavabı seçin: "We'd like to come" cümləsində 'd … deməkdir.
Cavablar
A. Quruluş
- had known / 'd known
- wouldn't have been / might not have been
- would have won / could have won / might have won
- hadn't reminded / had not reminded
- If I had checked the weather, I would have taken an umbrella. / If I'd checked the weather, I'd have taken an umbrella. / If I'd checked the weather, I would have taken an umbrella. / If I had checked the weather, I'd have taken an umbrella. / I would have taken an umbrella if I had checked the weather. / I'd have taken an umbrella if I'd checked the weather. / I would have taken an umbrella if I'd checked the weather. / I'd have taken an umbrella if I had checked the weather.
- If the alarm had rung, we would have woken up on time. / If the alarm had rung, we'd have woken up on time. / We would have woken up on time if the alarm had rung. / We'd have woken up on time if the alarm had rung.
B. Məna
- might
- If we'd trained harder, we might have won.
- no … no
- had … would
C. Səhvi tapın
- If I had seen the sign, I would have stopped. / If I'd seen the sign, I'd have stopped. / If I'd seen the sign, I would have stopped. / If I had seen the sign, I'd have stopped.
- If they had gone to bed earlier, they wouldn't have been so tired.
- I would have called you if I'd had my phone. / I'd have called you if I'd had my phone. / I would have called you if I had had my phone. / I'd have called you if I had had my phone.
- ✓ If I hadn't been driving so fast, the police wouldn't have stopped me.
D. Mətndə
- had left / 'd left
- wouldn't have missed / might not have missed
- had read / 'd read
- could have answered
- hadn't gone / had not gone
E. Sizin növbəniz
- If I had booked my holiday earlier, I would have paid much less.
- If my neighbour hadn't found my keys, I couldn't have opened my door.
- If you had saved it, you wouldn't have lost all that work.
F. Qarışıq təkrar
- had
- had already closed / 'd already closed / was already closed
- eaten
- would
