Must Be, Can't Be, Might Be azərbaycanca: «yəqin ki», «ola bilməz», «ola bilər»
Must Be, Can't Be, Might Be: Present Deduction
Bu səhifədə
Məqsəd
Bu dərsdən sonra siz sübutlara əsaslanıb indi haqqında məntiqi nəticə çıxara (She must be at work, That can't be right, He might be asleep) və nə qədər əmin olduğunuzu göstərə biləcəksiniz.
Əsas fikir
Çox vaxt nəyisə dəqiq bilmirik, amma əlimizdə ipucları var. Detektiv kimi sübutlara baxırıq və nəticəyə gəlirik. İngilis dili bu nəticənin nə qədər güclü olduğunu modal feillərlə göstərir.
Detektivin dəftərçəsini və orada üç mümkün hökmü təsəvvür edin. must = «məntiqli yeganə izah budur»: The lights are off and the car has gone — they must be out. can't = «bu, mümkün deyil»: She has just eaten a huge lunch — she can't be hungry. might / may / could = «bu, mümkün izahlardan biridir»: He might be in a meeting.
Bu must qayda haqqında deyil A2-20. O, məntiq haqqındadır. Bu must sözünün əksi də adətən mustn't yox, can't olur.
Azərbaycan dili və ingilis dili
Azərbaycancada da nəticəni çox vaxt -malı ilə veririk: «Yorğun olmalısan» «yəqin ki, yorğunsan» mənasında da işlənə bilər. Bu, ingilis must sözünə çox oxşayır: həm qayda, həm də məntiqi nəticə. Mümkün olmayanı ola bilməz ilə deyirik, bu da can't be ilə eynidir. Ehtimal üçün ola bilər, bəlkə deyirik. Burada diqqət: «ola bilər» sözündəki «bilmək» feili can kimi səslənsə də, bir konkret vəziyyət haqqında təxmin üçün ingiliscədə can yox, might / may / could işlənir.
«Olmaya bilər» (bəlkə də deyil) ingiliscə might not / may not deməkdir, can't yox. İndi davam edən iş haqqında təxmin üçün isə ingiliscədə must be + -ing lazımdır: «Yəqin ki, kiminləsə danışır» → He must be talking to someone.
| Azərbaycanca | Mənası | İngiliscə |
|---|---|---|
| Yorğun olmalısan. / Yəqin ki, yorğunsan. | əminəm ki, doğrudur | You must be tired. |
| O, on səkkiz yaşında ola bilməz. | əminəm ki, doğru deyil | She can't be eighteen. |
| O, kitabxanada ola bilər. / Bəlkə kitabxanadadır. | mümkündür | She might be in the library. |
| Onun iclasdan xəbəri olmaya bilər. | bəlkə də yox | He might not know about the meeting. |
| Yəqin ki, kiminləsə danışır. | indi davam edən iş | He must be talking to someone. |
| Kəməri taxmalısan. | qayda | You must wear a seatbelt. |
Quruluş
Modal feil + feilin əsas forması (çox vaxt be)
| Nə qədər əminsiniz? | Modal feil | Nümunə |
|---|---|---|
| demək olar ki, əminəm: doğrudur | must | She must be exhausted. |
| mümkündür | might / may / could | He might be at the gym. |
| bəlkə də doğru deyil | might not / may not | They may not be home yet. |
| demək olar ki, əminəm: doğru deyil | can't / couldn't | That can't be Tom — he's in Paris. |
Modal feil + be + -ing — indi davam edən iş haqqında təxmin
| Qəlib | Nümunə |
|---|---|
| must be + -ing | She must be working late. |
| might / may / could be + -ing | They might be having dinner. |
| can't be + -ing | You can't be leaving already! |
Modal feil + başqa feillər — əsasən vəziyyət feilləri (know, have, live, mean, like, want)
| Nümunə | Mənası |
|---|---|
| You must know Ana — she works in your office. | Əminəm ki, onu tanıyırsınız. |
| He can't live here — his name isn't on the door. | Əminəm ki, o burada yaşamır. |
| They may have a spare key. | Bəlkə onlarda ehtiyat açar var. |
Suallar — could və ya might, yaxud Do you think…? işlədin. Sualda can də mümkündür: Who can that be?
| Sual | Nümunə |
|---|---|
| Could… ? | Could that be our taxi? |
| Who might… ? | Who might that be at the door? |
| Who can… ? | Who can that be at this time of night? |
| Do you think… ? | Do you think she's ill? |
İstifadə
1must: demək olar ki, mütləq doğrudur
Sübutlar yalnız bir məntiqli nəticəyə aparanda must işlədin.
2can't / couldn't: demək olar ki, mütləq doğru deyil
Sübutlar nəyinsə mümkün olmadığını göstərəndə can't işlədin. Couldn't da mümkündür və bir az yumşaq səslənir.
3might / may / could: mümkündür
Nəsə mümkündür, amma əmin olmaq üçün kifayət qədər sübut yoxdursa, bunları işlədin. Nəticə çıxaranda onların mənası demək olar ki, eynidir; may bir az daha rəsmidir. «Bəlkə də yox» üçün couldn't yox, might not və ya may not işlədin A2-22.
4Davam edən iş haqqında təxmin: modal feil + be + -ing
İndi baş verən bir şey haqqında təxmin üçün modal feil + be + -ing işlədin. Vəziyyət feilləri sadə formada qalır: He must know, He must be knowing yox.
5Sübutdan nəticəyə
Nəticə adətən səbəbi ilə birlikdə gəlir. Əvvəl sübutu, sonra nəticəni deyin (çox vaxt so ilə), ya da əvvəl nəticəni deyib because əlavə edin. Kiminsə fikrini soruşmaq üçün could, might və ya Do you think…? işlədin.
6Nəticə mənasında must not: mümkündür, amma nadirdir
Must not (= əminəm ki, doğru deyil) nəticə mənasında mümkündür, əsasən Amerika ingiliscəsində və adətən tam formada. Britaniya ingiliscəsində mustn't əsasən qadağa kimi qəbul olunur A2-20. Can't hər yerdə təhlükəsiz seçimdir.
Tez-tez edilən səhvlər
Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
1. «Ola bilər» → can be. Azərbaycancada «Bu, Leylanın paltosu ola bilər» deyirik və «bilmək» feili can kimi görünür. Amma ingiliscədə təsdiq cümləsində can ümumi imkan üçündür (It can be cold here in winter). Bir konkret vəziyyət haqqında təxmin üçün might / may / could işlədin.
2. «Olmaya bilər» → cannot be. «Tural indi evdə olmaya bilər» «bəlkə də evdə deyil» deməkdir. Bəzən öyrənən bunu cannot be ilə çevirir, amma bu, «mümkün deyil» mənasıdır. «Bəlkə də yox» üçün might not / may not işlədin.
3. «Yəqin ki, maşın sürür» → must drive. Azərbaycancada «-ır» forması həm vərdişi, həm də indi baş verəni bildirir. İngiliscədə indi davam edən iş haqqında təxmin üçün must be + -ing lazımdır. Must + feilin əsas forması isə burada öhdəlik kimi başa düşülür.
4. «İyirmi yaşı ola bilməz» → can't have twenty years. Azərbaycancada yaşı «yaşı var» və ya «yaşındadır» ilə deyirik. İngiliscədə yaş be ilə deyilir, nəticə cümləsində də: can't be twenty.
Qarışdırmayın
Nəticə mənasında must və öhdəlik mənasında must — Söz eynidir, işi fərqlidir: nəticə = məntiq; öhdəlik = qayda A2-20. Azərbaycancadakı «-malı» da bu iki işi görür.
can't (mümkün deyil) və mustn't (olmaz)
might not və can't — might not qapını açıq qoyur; can't isə onu bağlayır.
İndi və keçmiş haqqında nəticə — Keçmiş haqqında təxmin üçün must have / can't have / might have + üçüncü forma işlədin. Bu, B2-06 dərsində öyrədilir.
Yazılış və tələffüz
- Nəticə mənasında must adətən zəif deyilir: /məst/, samitdən əvvəl isə çox vaxt /məs/: She must be… cümləsində must qısa və vurğusuz səslənir.
- can't güclü və vurğulu deyilir: /kɑːnt/ (UK), /kænt/ (US). Sondakı /t/ çox vaxt zəif eşidilir, ona görə inkarı uzun sait (UK) və ya vurğu (US) göstərir. Təsdiq can isə cümlədə zəifdir: /kən/.
- Şübhənizi göstərmək istəyəndə might sözünü vurğulayın: It MIGHT be true… but I doubt it. might /maɪt/ sözündəki diftonqda /a/ səsindən /ɪ/ səsinə sürüşün.
- You must be joking! və You can't be serious! sabit reaksiyalardır; vurğunu güclü şəkildə joking və serious sözlərinə qoyun.
Qızıl qayda
Sübut → nəticə. must = əminəm ki, doğrudur; might / may / could = mümkündür; can't = əminəm ki, doğru deyil. «Bəlkə də yox» üçün might not / may not işlədin; «qətiyyən yox» üçün normal seçim can't sözüdür.
Tapşırıqlar
A. Quruluş
Mötərizədəki feili modal feillə düzgün formada yazın və ya tapşırığı yerinə yetirin.
-
She's been running for an hour. She (be) tired. (Əminəm.)
-
That (be) Jack — he's on holiday in Thailand. (Əminəm ki, o deyil.)on holiday (UK) = on vacation (US)
-
I'm not sure where my keys are. They (be) in the car.
-
He isn't answering. He (sleep). (Əminəm.)
-
«Bəlkə də yox» mənasına salın: She may be at home.
-
could ilə sual qurun: That is our taxi.
-
They (live) here — the name on the door is different. (Əminəm ki, burada yaşamırlar.)
B. Məna
Düzgün cavabı seçin.
-
Düzgün cavabı seçin: You … be hungry — you've just had a big lunch.
-
Düzgün cavabı seçin: Everyone's carrying umbrellas. It … be raining.
-
Bu cümlə nə deməkdir? "She might not be at work."
-
Telefon zəng çalır. Anam bu vaxt tez-tez zəng edir, amma müdirim də. Düzgün cavabı seçin: … Mum.
-
"You must be tired" cümləsində must nə haqqındadır? …
C. Səhvi tapın
Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.
-
They must to be at the cinema.
-
He might be study at the moment.
-
"Where's Ella?" "She can be in the garden."
-
You must be knowing my sister.
-
That can't be right — the shop closed an hour ago.
D. Mətndə
Dialoqu tamamlayın. Danışanların nə qədər əmin olduğuna diqqət edin; mötərizədə feil verilibsə, onu düzgün formada yazın.
Ben: Whose car is that outside?
Ana: It 18 be Mark's. His car is blue, and that one's red.
Ben: Then it 19 be the new neighbours' car. I'm not sure.
Ana: Look — there are boxes everywhere. They 20 be moving in today. That's obvious!
Ben: Then they 21 (feel) exhausted. I'm sure of it. Shall we take them some coffee?
Ana: Good idea. But they 22 (have) lunch right now — I don't know. Let's wait an hour.
E. Sizin növbəniz
İngiliscə yazın.
-
Ətrafınıza baxın. Biri must, biri can't ilə iki nəticə yazın və sübutu göstərin.
-
Dostunuz telefona cavab vermir. might, may və could ilə üç mümkün izah yazın.
F. Qarışıq təkrar
Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.
-
A2-20 Must və Have To azərbaycanca: mustn't, yoxsa don't have to? Fərqi sadə dillə You ___ wear a seatbelt — it's the law. …
-
A2-22 May, Might, Could azərbaycanca: ingiliscə «ola bilər» necə deyilir? … it will rain later.
-
B1-14 Indirect Questions azərbaycanca: «Could you tell me where…?» ilə nəzakətli sual Do you know where ___? …
Cavablar
A. Quruluş
- must be
- can't be / couldn't be
- might be / may be / could be
- must be sleeping
- She may not be at home. / She might not be at home.
- Could that be our taxi?
- can't live / couldn't live
B. Məna
- can't
- must
- Perhaps she isn't.
- It might be
- logic
C. Səhvi tapın
- They must be at the cinema.
- He might be studying at the moment.
- She could be in the garden. / She might be in the garden. / She may be in the garden.
- You must know my sister.
- ✓ That can't be right — the shop closed an hour ago.
D. Mətndə
- can't / couldn't
- might / may / could
- must
- must be feeling / must feel
- might be having / may be having / could be having
E. Sizin növbəniz
- My neighbour's car isn't there, so she must be at work. It can't be very late — it's still light outside.
- She might be driving. She may be in a meeting. Her phone could be switched off.
F. Qarışıq təkrar
- must
- Maybe
- the station is
