Would Rather, Had Better və Prefer azərbaycanca: üstünlük və xəbərdarlıq
Would Rather, Had Better, Prefer
Bu səhifədə
Məqsəd
Bu dərsdən sonra siz nəyi üstün tutduğunuzu deyə (prefer, would prefer, would rather, would sooner), başqasının nə etməsini istədiyinizi bildirə (I'd rather you stayed, I'd prefer you to stay) və had better ilə güclü məsləhət və ya xəbərdarlıq edə biləcəksiniz.
Əsas fikir
Bu ifadələrdən ikisi ilk baxışda qəribə görünür. Had better keçmiş formadadır, amma indi haqqında danışır. I'd rather you left keçmiş zamandadır, amma gələcəyi bildirir.
Had better sabit ifadədir. Buradakı had keçmiş mənasını itirib. Telefonunuzdakı «batareya azdır» xəbərdarlığını xatırlayın: «Məni indi şarj et, yoxsa zəngin ortasında sönəcəyəm». Had better budur: bunu indi edin, yoxsa problem olacaq. Bu, ümumi məsləhət deyil, bir konkret vəziyyət haqqındadır.
Would rather + kimsə + keçmiş forma B1-08 dərsindən tanıdığınız I wish I had… qəlibindəki «qeyri-real keçmişi» işlədir. Başqa bir insanın hələ real olmayan bir iş görməsini istəyəndə ingilis dili feili keçmiş formaya keçirir. Keçmiş forma burada keçmiş zamanı yox, reallıqdan uzaqlığı göstərir. I'd rather you didn't tell anyone = sən başqalarına deyə bilərsən, mən isə bunun əksini istəyirəm.
Prefer xoşa gələn şeylər və seçim üçün sadə, neytral feildir. Onun to və rather than ilə öz qəlibləri var.
Azərbaycan dili və ingilis dili
Azərbaycan dilində üstünlüyü əsasən üstün tutmaq və -dansa ilə deyirik. Müqayisə olunan ikinci şey çıxışlıq halda (-dan) olur: «Çayı qəhvədən üstün tuturam», «Çayı qəhvədən çox sevirəm». Bu -dan öyrənəni than sözünə aparır: prefer … than ❌. İngiliscədə isə prefer ilə ikinci şeydən əvvəl to gəlir: prefer A to B. «Uçmaqdansa, qatarla getməyi üstün tuturam» isə would rather … than və prefer to … rather than deməkdir.
«Getməyi üstün tuturam» cümləsində məsdər (-maq / -mək) var və o, to kimi görünür. Amma would rather və had better sözlərindən sonra to gəlmir. Başqasının nə etməsini istəyəndə azərbaycancada «istərdim ki, … -asan» deyirik; burada keçmiş forma yoxdur. İngiliscədə isə I'd rather you sözlərindən sonra Past Simple gəlir. Nəhayət, yaxşı olar ki / -san yaxşıdır həm should, həm də had better ola bilər. Had better xəbərdarlıqdır: «yoxsa pis olacaq». Hərfi tərcümədə «yaxşı olar» would be better kimi göründüyü üçün would better ❌ alınır; düzgün forma isə had better ifadəsidir.
| Azərbaycanca | Mənası | İngiliscə |
|---|---|---|
| Çayı qəhvədən üstün tuturam. / Çayı qəhvədən çox sevirəm. | ümumi üstünlük | I prefer tea to coffee. |
| Uçmaqdansa, qatarla getməyi üstün tutur. | iki hərəkət | She'd rather take the train than fly. |
| Bu axşam evdə qalmağı üstün tuturam. | indiki vəziyyətdə seçim | I'd rather stay in tonight. |
| İstərdim ki, maşını qarajın qabağında saxlamayasınız. | başqasının hərəkəti | I'd rather you didn't park in front of the garage. |
| Gəlməmişdən əvvəl zəng etsən, yaxşı olar. | başqasının hərəkəti | I'd prefer you to call before you come round. |
| Yaxşı olar ki, gödəkcə götürəsən, yoxsa üşüyəcəksən. | xəbərdarlıq | You'd better take a jacket. |
| Yaxşısı budur, anama zəng edim. | özümə xəbərdarlıq | I'd better call my mum. |
Quruluş
prefer
| Qəlib | Nümunə |
|---|---|
| prefer + isim + to + isim | I prefer tea to coffee. |
| prefer + -ing + to + -ing | She prefers cycling to driving. |
| prefer + to + məsdər + rather than + feilin əsas forması | We prefer to rent rather than buy. |
| would prefer + to + məsdər (konkret hal) | I'd prefer to sit by the window, please. |
| would prefer + kimsə + to + məsdər | I'd prefer you to stay. |
| would prefer it if + kimsə + Past Simple | I'd prefer it if you stayed. |
would rather / would sooner
| Qəlib | Nümunə |
|---|---|
| would rather + feilin əsas forması (+ than + feilin əsas forması) | I'd rather walk than take the bus. |
| would rather not + feilin əsas forması | I'd rather not talk about it. |
| would rather + kimsə + Past Simple (indi / gələcək mənası) | I'd rather you didn't smoke in here. |
| would rather + kimsə + Past Perfect (keçmiş mənası) | I'd rather you hadn't told him. |
| would sooner + feilin əsas forması (qeyri-rəsmi) | I'd sooner stay at home tonight. |
had better
| Forma | Nümunə | |
|---|---|---|
| + | had better ('d better) + feilin əsas forması | You'd better hurry. |
| − | had better not + feilin əsas forması | We'd better not be late. |
Had better ilə sual nadir hallarda qurulur; adətən onun əvəzinə should işlədirik: Should I call him?
İstifadə
1Prefer: ümumi və konkret üstünlüklər
Ümumi zövqlər üçün prefer A to B işlədin. İki feil olanda prefer to do rather than (do) işlədin. Konkret vəziyyətdə və ya nəzakətli seçimdə would prefer işlədin.
2Would rather: mən nə etmək istəyirəm
Would rather + feilin əsas forması üstünlüyü bildirməyin çox işlənən yoludur, xüsusən konkret vəziyyətdə. Digər variant üçün than + feilin əsas forması əlavə edin. Would sooner eyni mənadadır, amma daha qeyri-rəsmidir.
3Başqasının nə etməsini istəyirəm
Üstünlük başqa bir insanın hərəkəti haqqındadırsa, would rather + yeni mübtəda + Past Simple işlədin. Mənası indi və ya gələcəkdir. Keçmiş üçün Past Perfect işlədin. Would prefer burada iki qəliblə işlənir: would prefer + kimsə + to do və would prefer it if + Past Simple. Azərbaycancada isə «istərdim ki, … -asan / -sın» deyirik və keçmiş forma işlətmirik.
4Had better: güclü məsləhət və xəbərdarlıq
Konkret vəziyyət üçün güclü məsləhət verəndə had better işlədin. Adətən arxada gizli bir təhlükə və ya problem var: «etməsəniz, pis olacaq». O, keçmişə yox, indiyə və ya yaxın gələcəyə aiddir. Should sözündən daha güclüdür (A2-21), müdirə və ya tanımadığınız adama deyiləndə kobud səslənə bilər.
Tez-tez edilən səhvlər
Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
1. «-dan çox sevirəm» → prefer … than. Azərbaycancada müqayisəni çıxışlıq hal (-dan) ilə edirik: «Metronu avtobusdan çox sevirəm». «Metronu avtobusdan üstün tuturam» cümləsində də eyni -dan var. Ona görə prefer sözündən sonra than qoymaq asandır. Amma prefer ilə iki şeyi to birləşdirir: than yalnız müqayisə dərəcəsindən (better than, more than) və rather sözündən sonra gəlir.
2. «Yaxşı olar ki» → would better. «Yaxşı olar» sözbəsöz would be better kimi görünür və I'd better ifadəsindəki 'd da would kimi başa düşülür. Amma had better sabit ifadədir: burada 'd = had.
3. «-mağı üstün tuturam» → to. Azərbaycancada üstünlük məsdərlə deyilir («qalmağı», «baxmağı»), ona görə would rather sözündən sonra da to artırılır. Would rather, would sooner və had better sözlərindən sonra to olmadan feilin əsas forması gəlir.
4. «İstərdim ki, … -asan» → indiki zaman. Azərbaycancadakı «İstərdim ki, tək səyahət etməyəsən» cümləsində keçmiş forma yoxdur. İngiliscədə isə would rather sözündən sonra başqa mübtəda gəlirsə, feil Past Simple formasında olur.
5. «Yaxşı olar ki» hər məsləhətdə → had better. Azərbaycancadakı «yaxşı olar ki» həm adi məsləhət, həm də xəbərdarlıq ola bilər. Had better isə həmişə «yoxsa pis olacaq» deyir. Ümumi tövsiyədə o, hədə kimi səslənir.
Qarışdırmayın
had better və should — should ümumi, yumşaq məsləhətdir; had better konkret vəziyyət üçündür və içində xəbərdarlıq var. A2-21 dərsinə baxın.
I'd = I had, yoxsa I would? — I'd better ifadəsində 'd = had. I'd rather və I'd prefer ifadələrində 'd = would.
I'd rather (mən) və I'd rather you (başqası) — eyni mübtəda: feilin əsas forması; yeni mübtəda: Past Simple.
prefer və would rather — mənaları yaxındır, qəlibləri fərqlidir.
would rather + keçmiş forma və it's time + keçmiş forma — It's time we went («Getmək vaxtıdır») da eyni qeyri-real keçmişlə bir işin indi baş verməli olduğunu deyir. It's time, it's about time və it's high time bütün qeyri-real keçmiş qəlibləri ilə birlikdə B2-21 dərsində öyrədilir.
Yazılış və tələffüz
- had better demək olar ki, həmişə qısaldılır: you'd better /juːd ˈbetə/ (UK), /juːd ˈbetər/ (US). Sürətli danışıqda 'd az qala eşidilmir («you better»), amma yazıda you'd better yazın.
- better sözünün sonu zəif saitdir (/ə/); Britaniya tələffüzündə r oxunmur, Amerika tələffüzündə isə r yuvarlanmır, dil heç yerə toxunmur.
- I'd rather /aɪd ˈrɑːðə/ (UK), /aɪd ˈræðər/ (US). Ortadakı /ð/ səsini «d» və ya «z» ilə əvəz etməyin: dilin ucu yüngülcə dişlərin arasında olur və səs telləri titrəyir. Amerika tələffüzündəki /æ/ azərbaycan dilindəki ə səsinə yaxındır.
- prefer sözündə vurğu ikinci hecaya düşür: /prɪˈfɜː/ (UK), /prɪˈfɜːr/ (US). /ɜː/ səsi azərbaycan dilində yoxdur: dodaqlar yuvarlaqlaşmır, dil ortada rahat qalır. Yazılışda r ikiləşir: preferred, preferring.
- preference ismində isə vurğu birinci hecaya keçir: /ˈprefrəns/. Azərbaycan dilindəki kimi son hecanı vurğulamayın.
Qızıl qayda
had better / would rather / would sooner + feilin əsas forması (to olmadan); prefer A to B; prefer to do rather than do. Would rather sözündən sonra başqa bir şəxs gəlirsə, indi və ya gələcək mənası üçün Past Simple işlədin, ya da would prefer + kimsə + to do deyin. Yadda saxlayın: «-dan çox sevirəm» = prefer … to, «yaxşı olar ki, …, yoxsa…» = had better.
Tapşırıqlar
A. Quruluş
Mötərizədəki feili düzgün formada yazın.
-
You'd better (take) your passport with you.
-
I'd rather (not go) to the party tonight.
-
I'd rather you (not use) my laptop.
-
I'd prefer you (wait) outside.
-
We'd prefer it if you (not smoke) in the garden.
-
would rather ilə yenidən yazın: I prefer to drive rather than fly.
B. Məna
Vəziyyətə uyğun cavabı seçin və ya yazın.
-
Düzgün cavabı seçin: I prefer swimming … running.
-
Daha güclü, təcili məsləhəti seçin: … see a doctor now — your hand is bleeding badly.
-
"You'd better hurry" cümləsində 'd nə deməkdir?
-
"I'd rather stay" cümləsində 'd nə deməkdir?
-
Düzgün cavabı seçin: I'd rather you … me yesterday — now it's too late.
C. Səhvi tapın
Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.
-
You hadn't better tell Dad.
-
My boss would rather I work late on Fridays.
-
I would rather to eat at home than to eat out.
-
She prefers to read rather than watch TV.
D. Mətndə
Hər yerə bir söz və ya mötərizədəki feilin düzgün formasını yazın.
Ana: Do you want to go to that new club tonight?
Ben: Honestly, I'd 16 stay in. I'm really tired.
Ana: Come on! I'd 17 go with you than on my own.
Ben: OK, but we'd 18 not stay too late — I've got work tomorrow.
Ana: Fine. Oh, and I'd rather you 19 (not / wear) that old jacket.
Ben: Ha! Then I'd 20 you to choose my clothes too.
Ana: Deal. And you'd better 21 (be) ready by nine.
E. Sizin növbəniz
Özünüz haqqında ingiliscə yazın.
-
prefer A to B ilə ümumi bir üstünlüyünüz haqqında yazın.
-
Birlikdə yaşadığınız və ya işlədiyiniz birinin nəyi fərqli etməsini istədiyinizi I'd rather you + Past Simple ilə yazın.
-
had better ilə dostunuza konkret vəziyyət üçün güclü məsləhət verin.
F. Qarışıq təkrar
Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.
-
A2-21 Should və Ought To azərbaycanca: ingiliscə necə məsləhət veririk? I don't think you ___ buy that phone. It's too expensive. …
-
B1-08 I Wish və If Only azərbaycanca: «Kaş …» ingiliscə necə deyilir? Wish və hope fərqi I wish I (have) a car. Then I wouldn't need the bus.
-
B2-04 I Wish + Past Perfect azərbaycanca: keçmişə peşmançılıq, wish + would və regret I wish you (stop) interrupting me!
-
B2-03 Unless, as long as, in case, even if azərbaycanca: «-masa», «bir şərtlə ki», «birdən … deyə» Take an umbrella ___ it rains. …
Cavablar
A. Quruluş
- take
- not go
- didn't use
- to wait
- didn't smoke
- I would rather drive than fly.
B. Məna
- to
- You'd better
- had
- would
- had told
C. Səhvi tapın
- You'd better not tell Dad.
- My boss would rather I worked late on Fridays.
- I would rather eat at home than eat out. / I would rather eat at home than out.
- ✓ She prefers to read rather than watch TV.
D. Mətndə
- rather / sooner
- rather / sooner
- better
- didn't wear
- prefer / like
- be
E. Sizin növbəniz
- I prefer reading books to watching films.
- I'd rather you didn't leave your shoes in the hall.
- You'd better charge your phone before the trip — there's no electricity at the campsite.
F. Qarışıq təkrar
- should
- had
- would stop
- in case
