SlowingoQrammatika
B2 3 / 30

Unless, as long as, in case, even if azərbaycanca: «-masa», «bir şərtlə ki», «birdən … deyə»

Unless, As Long As, In Case: Beyond If

Bu səhifədə
  1. Məqsəd
  2. Əsas fikir
  3. Azərbaycan dili və ingilis dili
  4. Quruluş
  5. İstifadə
  6. Tez-tez edilən səhvlər
  7. Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
  8. Qarışdırmayın
  9. Yazılış və tələffüz
  10. Qızıl qayda
  11. Tapşırıqlar

Məqsəd

Bu dərsdən sonra siz şərti təkcə if ilə deyil, daha dəqiq ifadə edə biləcəksiniz: istisnanı unless ilə, qəti şərti as long as / provided (that) / on condition that ilə, ehtiyat tədbirini in case ilə, «fərqi yoxdur» mənasını even if ilə, xəbərdarlığı isə otherwise / or (else) ilə.

Əsas fikir

If universal vintaçana bənzəyir. Çox iş görür: «bu, ondan asılıdır» deyir. Amma iki şeyin bir-birindən necə asılı olduğunu demir.

Bu dərsdəki bağlayıcılar emalatxananın divarında onun yanında asılan xüsusi alətlərdir. Hər biri dəqiq bir məna çaları əlavə edir:

  • unless yeganə istisnanı adlandırır: We'll eat outside unless it rains.
  • as long as / provided yerinə yetirilməli olan yeganə şərti adlandırır: You can borrow it as long as you're careful.
  • in case bir riski adlandırır, ona görə siz təhlükəsiz olmaq üçün indi hərəkət edirsiniz: Take a coat in case it gets cold.
  • even if şərtin heç nəyi dəyişmədiyini deyir: I'll go even if it rains.
  • otherwise / or (else) hərəkət etməsəniz, pis nəticəni adlandırır: Hurry, or we'll miss the train.

Xoş xəbər: zaman qaydaları if ilə eynidir (A2-27, B1-06). Bağlayıcıdan sonra gələcək məna üçün will yox, indiki zaman işlədin.

Azərbaycan dili və ingilis dili

Azərbaycan dilində bu mənaların çoxu şəkilçi və ya qısa ifadə ilə verilir. Unless sözünə «-masa / -məsə» uyğun gəlir: «Tələsməsən, gecikəcəksən». Diqqət: bizdə inkar feildə qalır, ingiliscədə isə «not» artıq unless sözünün içindədir, ona görə ondan sonra feil təsdiqdə olur: Unless you hurry… As long as / on condition that üçün «bir şərtlə ki», «təki», «yalnız … -sa» deyirik. In case sözünə ən yaxın ifadələr «birdən … deyə», «ehtiyat üçün», «nə olar, nə olmaz»dır: «Birdən yağış yağar deyə çətir götür». Amma danışıqda bunu sadə «-sa» ilə də deyə bilirik, ingiliscədə isə if başqa məna verir. -sa belə / -sa da həm even if (ehtimal), həm də even though (fakt) ola bilər: «Yağış yağsa belə, gedəcəyəm» → even if, «Otel baha olsa da, dəyərdi» → even though. Yoxsa / əks halda isə or (else) / otherwise sözlərinə çox yaxşı uyğun gəlir.

AzərbaycancaİngiliscəMəna
Masa sifariş etməsən, içəri girə bilməyəcəyik.Unless you book a table, we won't get in.istisna; unless + təsdiq feil
Velosipedimi götürə bilərsən, bir şərtlə ki, altıya qədər qaytarasan.You can borrow my bike as long as you bring it back by six.yeganə şərt
Birdən yağış yağar deyə çətir götür.Take an umbrella in case it rains.ehtiyat tədbiri
Yağış yağsa belə, çimərliyə gedirəm.I'm going to the beach even if it rains.ehtimal: fərqi yoxdur
Otel baha olsa da, hər qəpiyinə dəyərdi.Even though the hotel was expensive, it was worth every penny.fakt
Tez ol, yoxsa filmin əvvəlinə çatmayacağıq.Hurry up, or we'll miss the start of the film.xəbərdarlıq
Saat səkkizə qədər çıxmalıyıq. Əks halda tıxaca düşəcəyik.We need to leave by eight. Otherwise, we'll get stuck in traffic.xəbərdarlıq

Quruluş

Ümumi baxış

BağlayıcıMənasıQuruluşNümunə
unlessif … not; istisna olmaqlaunless + (adətən) təsdiq feilUnless you hurry, you'll be late.
as long as / so long asyalnız … -sagələcək üçün + indiki zamanAs long as you text me, you can stay out.
provided (that) / providing (that)yalnız … -sa (daha rəsmi)gələcək üçün + indiki zamanProvided (that) the weather is fine, we'll sail.
on condition thatyalnız … -sa (rəsmi: razılaşmalar, qaydalar)gələcək üçün + indiki zamanYou can use the photo on condition that you credit me.
in caseehtiyat üçün, … ola bilər deyə+ indiki zaman (will yox); keçmiş feildən sonra keçmiş zamanBring snacks in case you get hungry.
even if… -sa belə, fərqi yoxdurif ilə eyni zamanlarI'll finish it even if it takes all night.
even thoughalthough (güclü): bu, faktdır+ faktShe went to work even though she was ill.
otherwise / or (else)yoxsa, əks halda (xəbərdarlıq)göstəriş / fikir + otherwise / or + nəticəLeave now, or you'll miss the bus.

Bağlayıcıdan sonra zamanlar

VəziyyətBağlayıcıdan sonraƏsas hissəNümunə
real gələcəkPresent Simplewill / can / əmrUnless it rains, we'll eat outside.
xəyali indi / gələcəkPast Simplewould / couldI wouldn't go unless I had to.
keçmiş (ehtiyat)Past SimplePast SimpleI took a map in case I got lost.

Yeri və vergüllər

  • unless, as long as, provided, in case, even if cümləni başlaya bilər (budaq cümlədən sonra vergül) və ya ortada gələ bilər (adətən vergülsüz).
  • otherwise yeni budaq cümlə və ya cümlə başlayır: Write it down. Otherwise, you'll forget. Vergüldən və ya nöqtəli vergüldən sonra da gələ bilər.
  • or (else) iki budaq cümləni birləşdirir: Be quiet, or else you'll wake the baby.

İstifadə

1Unless = if … not / istisna olmaqla

Unless nəticənin baş vermədiyi yeganə vəziyyəti göstərir. Unless sözünün içində «not» artıq olduğu üçün ondan sonra feil adətən təsdiqdə olur.

I'll walk to work unless it's raining.
Yağış yağmasa, işə piyada gedəcəyəm.
«yağmasa» → unless it's raining; unless sözündən sonra feil təsdiqdə
Unless you book a table, we won't get in.
Masa sifariş etməsən, içəri girə bilməyəcəyik.
azərbaycancada iki inkar, ingiliscədə unless + təsdiq feil
You can't open the file unless you have the password.
Parolun olmasa, faylı aça bilməzsən.
Don't call me after ten unless it's an emergency.
Təcili bir şey olmasa, saat ondan sonra mənə zəng etmə.
= təcili hal istisna olmaqla
I wouldn't lend him money unless he really needed it.
Həqiqətən ehtiyacı olmasaydı, ona borc pul verməzdim.
xəyali: unless sözündən sonra Past Simple

Nəticə nəyinsə baş verməməsinə reaksiyadırsa, ya da sualda unless yox, if … not işlədin: I'll be upset if she doesn't come. What will you do if the bus doesn't come?

2As long as, provided (that), on condition that = yalnız … -sa

Bu bağlayıcılar şərti qəti edir: nəticə yalnız bu şərt yerinə yetiriləndə baş verir və danışan çox vaxt icazə verir və ya razılaşma edir. As long as / so long as neytral və ya qeyri-rəsmidir; provided (that) / providing (that) daha rəsmidir; on condition that rəsmidir və razılaşmalar, qaydalar üçün xarakterikdir.

You can borrow my bike as long as you bring it back by six.
Velosipedimi götürə bilərsən, bir şərtlə ki, saat altıya qədər qaytarasan.
«bir şərtlə ki» → as long as
So long as nobody gets hurt, I don't mind what you play.
Təki heç kim xəsarət almasın, nə oynayırsınız oynayın, mənim üçün fərqi yoxdur.
«təki» → so long as
Provided that the funding is approved, construction will start in May.
Maliyyə təsdiqlənərsə, tikinti mayda başlayacaq.
rəsmi; provided that sözündən sonra Present Simple
We'll accept the offer providing the price includes delivery.
Qiymətə çatdırılma daxil olsa, təklifi qəbul edəcəyik.
The landlord agreed to lower the rent on condition that we stayed for two years.
Ev sahibi kirayəni azaltmağa razı oldu, bir şərtlə ki, iki il qalaq.
keçmiş: agreed → stayed

3In case = ehtiyat üçün

In case nəyisə indi niyə etdiyimizi izah edir: sonra nəsə baş verə bilər. Hadisə baş versə də, verməsə də, biz həmin işi edirik. Gələcək üçün indiki zaman işlədin (will yox); əsas feil keçmişdədirsə, keçmiş zaman işlədin.

Take an umbrella in case it rains.
Birdən yağış yağar deyə çətir götür.
yağış yağsa da, yağmasa da, çətiri indi götürürsən
I always keep some cash in my wallet in case the card machine doesn't work.
Birdən kart terminalı işləməz deyə pul kisəmdə həmişə bir az nağd pul saxlayıram.
Save the document every few minutes in case your laptop crashes.
Birdən noutbukun xarab olar deyə sənədi bir neçə dəqiqədən bir yadda saxla.
I wrote down her number in case I lost my phone.
Birdən telefonumu itirərəm deyə onun nömrəsini yazdım.
keçmiş: wrote → lost
I'll bring a spare charger, just in case.
Nə olar, nə olmaz, bir ehtiyat şarj cihazı da götürəcəyəm.
«nə olar, nə olmaz» → just in case

In case of + isim başqa şeydir: bu, elanlarda işlənən rəsmi ifadədir və «… olarsa» deməkdir. In case of fire, do not use the lifts. (= yanğın olarsa)

4Even if və even though

Even if = bu baş versə də, verməsə də, nəticə eynidir. Şərt mümkün və ya xəyalidir. Even though = although, amma daha güclü, və məlumat faktdır. (Although üçün B1-26 dərsinə baxın.)

I'm going to the beach even if it rains.
Yağış yağsa belə, çimərliyə gedirəm.
yağa da bilər, yağmaya da
Even if you apologise, she won't forgive you.
Üzr istəsən belə, səni bağışlamayacaq.
He wouldn't sell the car even if you offered him double.
İki qat pul təklif etsən belə, maşını satmazdı.
xəyali: second conditional zamanları
She finished the race even though she had hurt her ankle.
Topuğunu zədələməsinə baxmayaraq, yarışı başa vurdu.
həqiqətən zədələmişdi → even though
Even though the hotel was expensive, it was worth every penny.
Otel baha olsa da, hər qəpiyinə dəyərdi.
«-sa da» burada faktdır → even though

5Otherwise və or (else): xəbərdarlıq

Göstərişə və ya fikrə əməl edilməsə, nə olacağını demək üçün ondan sonra otherwise və ya or (else) işlədin. Or else daha güclü səslənir, sonda tək gələndə isə hədə kimi səslənə bilər.

Charge your phone now, otherwise it'll die during the trip.
Telefonunu indi şarj et, yoxsa yolda sönəcək.
«yoxsa» → otherwise
We need to leave by eight. Otherwise, we'll get stuck in traffic.
Saat səkkizə qədər çıxmalıyıq. Əks halda tıxaca düşəcəyik.
«əks halda» → Otherwise
Hurry up, or we'll miss the start of the film.
Tez ol, yoxsa filmin əvvəlinə çatmayacağıq.
Be on time tomorrow, or else the boss will be furious.
Sabah vaxtında gəl, yoxsa müdir bərk əsəbiləşəcək.
Turn that music down, or else!
O musiqinin səsini azalt, yoxsa görərsən!
qeyri-rəsmi hədə; nəticə deyilmir

Xəyali keçmiş nəticə ilə otherwise (I'm glad you called; otherwise I'd have waited all day) C1-04 dərsində öyrədilir.

Tez-tez edilən səhvlər

❌Unless you don't hurry, you'll be late.
✅Unless you hurry, you'll be late.
unless onsuz da «if … not» deməkdir.
❌Take a jacket in case it will be cold.
✅Take a jacket in case it's cold.
Gələcək məna üçün in case sözündən sonra indiki zaman.
❌As long as you will call me, I'll be fine.
✅As long as you call me, I'll be fine.
Şərt bağlayıcılarından sonra will olmur.
❌Provided that you will help me, I'll finish today.
✅Provided that you help me, I'll finish today.
Real gələcək şərt: indiki zaman.
❌Even you study hard, the exam will be difficult.
✅Even if you study hard, the exam will be difficult.
Tək even iki budaq cümləni birləşdirə bilməz.
⚠️I'll take an umbrella if it rains. (meaning: just to be safe)
✅I'll take an umbrella in case it rains.
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma if «yalnız yağış həqiqətən yağanda» deməkdir. Ehtiyat tədbiri üçün in case lazımdır.
⚠️Even if she was tired, she kept working. (she really was tired)
✅Even though she was tired, she kept working.
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma even if bunu qeyri-müəyyən kimi səsləndirir. Fakt üçün even though lazımdır.
⚠️I'll be very sad unless you come to my wedding.
✅I'll be very sad if you don't come to my wedding.
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma qeyri-təbii səslənir: nəyinsə baş verməməsinə reaksiya üçün if … not işlədin.

Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər

1. «-masa» → unless + inkar feil. Azərbaycancada «İngiliscəsini yaxşılaşdırmasa, Kamran o işi ala bilməyəcək» cümləsində inkar feildədir. Unless sözünü «-masa» kimi əzbərləyən öyrənən inkarı ikinci dəfə əlavə edir. Unless onsuz da «if … not» deməkdir: ondan sonra feil təsdiqdə olur.

❌Kamran won't get the job unless he doesn't improve his English.
✅Kamran won't get the job unless he improves his English.
və ya: if he doesn't improve his English

2. «Bir şərtlə ki» → with condition that. Sözbəsöz tərcümədə with yaranır. İngiliscədə sabit ifadə on condition that ifadəsidir (və ya daha sadə: as long as, provided).

❌Murad can use my laptop with condition that he doesn't install any games.
✅Murad can use my laptop on condition that he doesn't install any games.
və ya: as long as / provided (that)

3. Ehtiyat üçün «-sa» → if. Danışıqda «İsti gödəkcə götür, soyuq olsa» deyə bilirik və bu, ehtiyat mənası verir. İngiliscədə if «yalnız soyuq olanda» deməkdir. Hadisə baş versə də, verməsə də, indi hərəkət edirsinizsə, in case işlədin.

⚠️(Gunay dağa gedir, hava dəyişə bilər.) Gunay is taking a warm jacket if it gets cold.
✅Gunay is taking a warm jacket in case it gets cold.
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma if «gödəkcəni yalnız soyuq olanda götürür» kimi səslənir; o isə gödəkcəni indi, ehtiyat üçün götürür.

4. «-sa da» → fakt üçün even if. «Tural xəstə olsa da, imtahana getdi» cümləsində xəstəlik faktdır. Azərbaycancada eyni «-sa da» ehtimal üçün də işləndiyindən öyrənən even if seçir. Fakt üçün even though lazımdır. B1-26 dərsinə də baxın.

⚠️(Tural həqiqətən xəstə idi.) Tural went to the exam even if he was ill.
✅Tural went to the exam even though he was ill.
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma even if Turalın xəstə olub-olmadığını qeyri-müəyyən edir.

5. «Əks halda» → in other case. «Əks halda» ifadəsini sözbəsöz tərcümə edəndə in other case alınır, ingiliscədə belə ifadə yoxdur. Otherwise və ya or (else) işlədin.

❌Elvin, back up your photos, in other case you could lose them.
✅Elvin, back up your photos, otherwise you could lose them. və ya Elvin, back up your photos, or you could lose them.

Qarışdırmayın

in case və if — If ilə yalnız hadisə baş verəndə hərəkət edirsiniz. In case ilə isə əvvəlcədən, ehtiyat üçün hərəkət edirsiniz. (Şərt cümlələri: A2-27, B1-06 dərslərinə baxın.)

I'll call you if I need help.
Köməyə ehtiyacım olsa, sənə zəng edərəm.
yalnız ehtiyac olanda zəng edəcəyəm
I'll take your number in case I need help.
Birdən köməyə ehtiyacım olar deyə nömrəni götürürəm.
indi, ehtiyat üçün götürürəm

even if və even though — ehtimal və fakt.

Even if I get the job, I won't move.
İşi alsam belə, köçməyəcəyəm.
ala da bilərəm, almaya da
Even though I got the job, I didn't move.
İşi almağıma baxmayaraq, köçmədim.
həqiqətən almışam

unless və if … not — mənası adətən eynidir, amma hisslər, suallar və nəyinsə baş verməməsindən asılı nəticələr üçün təbii seçim if … not quruluşudur.

Unless the price drops, we can't afford it.
Qiymət düşməsə, onu ala bilmərik.
= if the price doesn't drop
I'd be surprised if he didn't apply.
Müraciət etməsəydi, təəccüblənərdim.
hiss → if … not, unless yox

Suppose / supposing / what if ilə xəyal qurmaq B2-21 dərsində öyrədilir. Rəsmi və gizli şərtlər (should you need…, but for…, given…) C1-03 və C1-04 dərslərindədir.

Yazılış və tələffüz

  • in case həmişə iki sözdür. Just in case cümlənin sonunda çox işlənən sabit ifadədir.
  • provided və providing ikisi də düzgündür; ikisindən sonra da that işlətmək məcburi deyil.
  • unless /ənˈles/: vurğu ikinci hecaya düşür, birinci sait zəif və qısadır. Bu, azərbaycan dilindəki vurğuya oxşayır, ona görə asandır.
  • provided /prəˈvaɪdɪd/: vurğu vi hecasındadır, birinci hecadakı sait zəifdir. pr birləşməsinin arasına sait əlavə etməyin; ingilis r səsini titrətməyin.
  • otherwise /ˈʌðəwaɪz/ (UK), /ˈʌðərwaɪz/ (US): vurğu birinci hecaya düşür, son hecaya yox. /ð/ cingiltilidir: dilin ucu dişlərin arasında, «z» və ya «d» deməyin. /w/ səsində dodaqlar dairəvi olur.
  • or else ifadəsində else vurğulanır, or isə zəif deyilir: Be careful, or else.

Qızıl qayda

Bağlayıcını mənaya görə seçin: unless = istisna olmaqla («-masa», amma feil təsdiqdə), as long as / provided = yalnız … -sa («bir şərtlə ki»), in case = ehtiyat üçün («birdən … deyə»), even if = fərqi yoxdur («-sa belə»), otherwise / or (else) = əks halda, nəticə budur. Gələcək məna üçün bu bağlayıcılardan sonra will yox, indiki zaman işlədin.

Tapşırıqlar

A. Quruluş

Düzgün formanı və ya sözü yazın, ya da cümləni yenidən yazın.

  1. Düzgün formanı yazın: Take a sandwich in case you (get) hungry.
  2. Tamamlayın: I won't go ___ you come with me. …
  3. Düzgün formanı yazın: We'll start the meeting at nine provided everyone (arrive) on time.
  4. Tamamlayın: She left early ___ the traffic was bad. …
  5. Unless ilə yenidən yazın: If you don't leave now, you'll miss the bus.
  6. Otherwise ilə yenidən yazın: Set an alarm. If you don't, you'll oversleep.

B. Məna

Mənaya uyğun cavabı seçin.

  1. Düzgün cavabı seçin: I'm going to the concert … I have to go alone.
  2. Düzgün cavabı seçin: He went to the party … he was exhausted.
  3. Düzgün cavabı seçin: Write down the address … you forget it.
  4. Düzgün cavabı seçin: You can come to the meeting … you don't interrupt.
  5. Müqavilə üçün daha rəsmi variantı seçin: The flat is rented … no pets are kept.
  6. Düzgün cavabı seçin: I'll be disappointed .

C. Səhvi tapın

Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.

  1. Unless you don't study, you won't pass.
  2. Pack some water in case you will get thirsty.
  3. Even though it rains tomorrow, the match will go ahead.
  4. You can stay out late as long as you text me.

D. Mətndə

Söz qutusu: as long as, even if, in case, otherwise, unless

Before the hike
Mia: We're leaving at six tomorrow. Set your alarm, 17 you'll oversleep.
Leo: Fine. Should I bring a raincoat?
Mia: Yes, bring one 18 the weather changes. It often does in the mountains.
Leo: And what if it's raining when we wake up?
Mia: We'll still go, 19 it's a storm. A bit of rain is fine.
Leo: OK. Can my brother come too?
Mia: Sure, 20 he can walk fifteen kilometres!
Leo: He can. He'll come 21 he's tired after work.

E. Sizin növbəniz

İngiliscə yazın.

  1. Həmişə özünüzlə gəzdirdiyiniz iki şey və onların səbəbi haqqında in case ilə yazın.
  2. Sizin bir əşyanızı götürən adam üçün as long as və ya provided ilə bir qayda yazın.
  3. Heç vaxt etməyəcəyiniz bir şeyi even if ilə yazın.

F. Qarışıq təkrar

Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.

  1. A2-27 Zero və First Conditional azərbaycanca: if, unless, when ilə şərt cümlələri
    When she (arrive), I'll call you.
  2. B1-06 Second Conditional azərbaycanca: «-saydı, … -ardı» ingiliscə necə deyilir?
    If I (have) more time, I'd learn to play the piano.
  3. B1-26 Although, despite, however azərbaycanca: «baxmayaraq» ingiliscə necə deyilir?
    ___ the rain, we went for a walk. …
  4. B2-02 Mixed Conditionals azərbaycanca: «Tibb oxusaydım, indi həkim olardım» ingiliscə
    If I had saved more money last year, I (be) on holiday now.
Cavablar

A. Quruluş

  1. get
  2. unless
  3. arrives
  4. in case
  5. Unless you leave now, you'll miss the bus. / You'll miss the bus unless you leave now.
  6. Set an alarm. Otherwise, you'll oversleep. / Set an alarm, otherwise you'll oversleep.

B. Məna

  1. even if
  2. even though
  3. in case
  4. as long as
  5. on condition that
  6. if she doesn't call

C. Səhvi tapın

  1. Unless you study, you won't pass. / If you don't study, you won't pass.
  2. Pack some water in case you get thirsty.
  3. Even if it rains tomorrow, the match will go ahead.
  4. ✓ You can stay out late as long as you text me.

D. Mətndə

  1. otherwise / or / or else
  2. in case / just in case
  3. unless
  4. as long as / so long as / provided / providing / provided that / providing that
  5. even if / even though

E. Sizin növbəniz

  1. I always carry a power bank in case my phone dies. I keep a pen in my bag in case I need to sign something.
  2. You can borrow my car as long as you fill up the tank before you bring it back.
  3. I would never go skydiving, even if someone paid me a lot of money.

F. Qarışıq təkrar

  1. arrives / has arrived
  2. had
  3. Despite
  4. would be / could be / might be
Android TətbiqiHər Yerdə Öyrənin Google Play