Few же A Few? Little же A Little? Сан-өлчөм сөздөрү кыргызча
Few or A Few? Quantifiers in Depth
Бул бетте
Максат
Бул сабактан кийин сиз few менен a few, little менен a little ортосунан тандай аласыз, plenty of, a great deal of жана a large number of сыяктуу сан-өлчөм сөздөрүн (quantifiers) колдоно аласыз, ошондой эле a number of жана the number of сөздөрүнөн кийин этишти туура келиштире аласыз.
Негизги ой
Сан-өлчөм сөздөрү жөн гана өлчөбөйт. Алар сүйлөгөн адам ошол өлчөмгө кандай карарын да көрсөтөт.
Эки адам ичинде бир аз суу калган бир эле стаканды карап турат деп элестетиңиз. Бирөө: "There's a little water left — great, we can share it." дейт. Экинчиси: "There's little water left — we're in trouble." дейт. Өлчөм бирдей. Мамиле тескери.
Айырманы кичинекей a сөзү жаратат. A менен маани оң: бир аз, пайдалуу болорлук. A жок болсо, маани терс: дээрлик жок, жетишсиз.
B2 деңгээлинде сан-өлчөм сөздөрүн зат атоочтун түрүнө да туура келтириш керек – кээ бирлери саналуучу зат атоочтор менен гана (a large number of), кээ бирлери саналбоочу зат атоочтор менен гана келет (a great deal of) – жана сан-өлчөм сөзү этишти качан өзгөртөрүн билиш керек: A number of people are…, бирок The number of people is…
Кыргыз тили жана англис тили
Жакшы жаңылык: кыргызча да ушундай айырма бар, жана аны дал ушундай кичинекей сөз жаратат – бир. «Убактыбыз аз» (терс: жетишсиз) жана «Бир аз убактыбыз бар» (оң: жетиштүү). Бул англисчедеги little жана a little айырмасына абдан жакын. Бирок кыргызча аз жана бир аз саналуучу да, саналбоочу да зат атоочтор менен келет («досум аз», «акчам аз», «бир аз туз»), ал эми англисчеде тандоо керек: саналуучу → few / a few, саналбоочу → little / a little. Ошо сыяктуу эле көп деген бир сөз англисчеде many, much, a great deal of, a large number of болуп бөлүнөт. Эки жакшы жаңылык дагы бар: «туристтердин саны өстү» дегенде «саны» жекелик санда, англисче да the number of … has; ал эми «бир катар рейстер» – a number of flights, жана этиш көптүк санда. Акырында, -дын көбү («досторумдун көбү») англисчеде most of / many of + the / my; жалпы мааниде болсо of жок: most people.
| Кыргызча | Англисче | Эмнеси айырмаланат? |
|---|---|---|
| Даярданууга убактыбыз абдан аз болду. | We had very little time to prepare. | «аз» + саналбоочу → little |
| Анын шаарда жакын досу абдан аз. | She has very few close friends in the city. | «аз» + саналуучу → few |
| Бир аз туз кошуп, аралаштырыңыз. | Add a little salt and stir. | Бул жерде да ушундай: «бир» маанини оң кылат → a little |
| Баяндамага бир нече өзгөртүү киргиздим. | I've made a few changes to the report. | саналуучу → a few (a little эмес) |
| Рейстердин саны эки эсе көбөйдү. | The number of flights has doubled. | Бул жерде да ушундай: «саны» жекелик → has |
| Бир катар рейстер кечиктирилди. | A number of flights have been delayed. | a number of = бир нече, көп → этиш көптүк санда |
| Досторумдун көбү чет өлкөдө жашайт. | Many of my friends live abroad. | «-дын көбү» + my → many of my / most of my |
| Сүт дээрлик калган жок. | There's hardly any milk left. | кыргызча «жок» этиште; hardly өзү терс → any |
Кыскасы: «аз» → few (саналуучу) же little (саналбоочу); «бир аз / бир нече» → a little / a few; «көп» (расмий) → a large number of (саналуучу) же a great deal of (саналбоочу); «саны» → the number of + жекелик этиш; «бир катар» → a number of + көптүк этиш; «дээрлик … жок» → hardly any.
Түзүлүшү
Маанай: оң же терс
| Оң (бир аз, жетиштүү) | Терс (көп эмес) | Зат атоочтун түрү |
|---|---|---|
| a few friends | few friends | саналуучу, көптүк сан |
| a little time | little time | саналбоочу |
| quite a few people (= бир кыйла көп) | very few / hardly any people | саналуучу, көптүк сан |
| plenty of time / ideas (= керектүүдөн көп) | hardly any time / ideas | экөө тең |
Көп өлчөм
| Сан-өлчөм сөзү | Саналуучу, көптүк сан | Саналбоочу | Стили |
|---|---|---|---|
| a lot of / lots of | ✅ | ✅ | нейтралдуу / оозеки |
| plenty of | ✅ | ✅ | нейтралдуу |
| quite a lot of | ✅ | ✅ | нейтралдуу |
| quite a few | ✅ | — | нейтралдуу / оозеки |
| a large number of | ✅ | — | расмий |
| a great deal of / a good deal of | — | ✅ | расмий |
| a large amount of | (оозеки; расмий жазууда адамдар же буюмдар менен колдонбоңуз) | ✅ | расмий |
| several (экиден көп, бирок көп эмес) | ✅ | — | нейтралдуу |
| numerous | ✅ | — | расмий |
Этиштин санга ылайыкташуусу
| Тизмек | Этиш | Мисал |
|---|---|---|
| a number of + көптүк сандагы зат атооч (= бир нече, көп) | көптүк сан | A number of students have complained. |
| the number of + көптүк сандагы зат атооч (= сандын өзү) | жекелик сан | The number of students has risen. |
Most / many / much (+ of)
| Жалпы (аныктоочсуз) | Белгилүү (the / my / these / them / it) |
|---|---|
| Most people like music. | Most of the people I know like jazz. |
| Many shops close on Sundays. | Many of the shops in my town close early. |
| Much research is still needed. (расмий) | Much of the information was out of date. |
Колдонулушу
1Few / little – терс маани
Few (саналуучу) жана little (саналбоочу) «көп эмес – күтүлгөндөн же керектүүдөн аз» дегенди билдирет. Жалгыз колдонулса, бир кыйла расмий угулат. Сүйлөшүүдө not many, not much, very few жана very little көбүрөөк колдонулат. Кыргызча бул «аз», «аз эле».
2A few / a little / quite a few – оң маани
A few (саналуучу) жана a little (саналбоочу) «бир аз – кичинекей, бирок пайдалуу өлчөм» дегенди билдирет. Quite a few бир кыйла көп санды, көбүнчө күтүлгөндөн көп санды билдирет. Only a few / only a little «көп эмес» деген маанини кайра алып келет. Кыргызча «бир аз», «бир нече», «бир топ».
3Көп өлчөм – plenty of, a great deal of, a large number of
Керектүүдөн көп болсо, plenty of колдонуңуз. Расмий жазууда саналбоочу зат атоочтор менен a great deal of, саналуучу көптүк сандагы зат атоочтор менен a large number of колдонуңуз. Numerous – many сөзүнүн расмий варианты. Кыргызча бул учурлардын баарында «көп» деп айта беребиз.
4A number of жана the number of
A number of + көптүк сандагы зат атооч бир нече / көп дегенди билдирет, этиш көптүк санда. The number of + көптүк сандагы зат атооч сандын өзүн билдирет, этиш жекелик санда. Кыргызча «бир катар» жана «… саны» деп айырмалайбыз. Ылайыкташуунун башка эрежелери B2-22 сабагында.
5Most / most of the; many of / much of + аныктооч
Жалпы ойлор үчүн most, many жана much сөздөрүн зат атоочтун алдына түз коюңуз. Аныктооч (the, my, these, our) же ат атооч (them, it) болсо, of кошуңуз. Much ырастоо сүйлөмдөрүндө расмий угулат; much of the / it бардык стилдерде кеңири колдонулат. Кыргызча экөө тең «-дын көбү» болушу мүмкүн, ошондуктан the / my бар-жогун караңыз.
6Several жана hardly any
Several = экиден көп, бирок көп эмес. Hardly any = дээрлик жок; саналуучу жана саналбоочу зат атоочтор менен колдонулат жана оозеки кепте кеңири тараган. Hardly өзү эле терс мааниде, ошондуктан no же not кошпоңуз. Кыргызча «дээрлик … жок» дейбиз, тануу этиште турат.
Көп кездешкен каталар
Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар
1. «Аз» → few + саналбоочу зат атооч. Кыргызча аз деген бир сөз «досум аз» дегенде да, «кар аз» дегенде да колдонулат. Ошондуктан few саналбоочу зат атоочтор менен да колдонулуп калат. Snow, water, money, information, advice сыяктуу саналбоочу сөздөр менен little колдонуңуз.
2. «Бир аз» → a little + көптүк сан. Кыргызча бир аз «бир аз кеңеш», «бир аз сүрөт» деп саналуучу нерселер менен да айтылат. Мектепте «бир аз = a little» деп жаттагандыктан, a little көптүк сандагы зат атоочтор менен колдонулуп калат. Саналуучу зат атоочтор менен a few («бир нече») колдонуңуз.
3. «-дын көбү» → most of + аныктоочсуз. Кыргызча «жаштардын көбү» дегенде -дын илик жөндөмөсү of сыяктуу сезилет, ошондуктан most of young people деп айтылып калат. Жалпы ой үчүн of керек эмес: most young people. Белгилүү топ болсо (the, my, our), most of the / my.
4. «Дээрлик эч ким … жок» → hardly nobody. Кыргызча тануу ат атоочу тануу этиш менен келет: «Дээрлик эч ким сууга түшкөн жок». Ошондуктан англисчеде да hardly менен кошо nobody же no коюлуп калат. Hardly өзү эле терс мааниде, ошондуктан андан кийин any, anybody, anyone колдонуңуз.
Чаташтырбаңыз
few жана a few – ошол эле аз сан, бирок мамиле башка. Кыргызча «аз эле» жана «бир нече».
little жана a little – Кыргызча «аз калды» жана «бир аз бар».
a number of жана the number of – көптүк сандагы этиш жана жекелик сандагы этиш.
Негиздер – much / many, a lot of жана жөнөкөй a few / a little A2-10 сабагында. Each, every, all, none, both B1-30 сабагында.
Жазылышы жана айтылышы
- a few жана a little бир топ болуп, алсыз a менен айтылат: /ə ˈfjuː/, /ə ˈlɪtl/. Тез сүйлөгөндө a абдан кыска угулат – кылдат угуңуз, анткени ал маанини өзгөртөт. Кыргызча «бир» сөзүн толук айтабыз, ал эми англисче a бүдөмүк, кыска үндүү.
- little /ˈlɪtl/: t менен l ортосунда үндүү жок. Тил t айтылган жерде калат, аба тилдин капталынан чыгат. «Литыл» деп кошумча үндүү кошпоңуз.
- Мамилеңизди көрсөткүңүз келсе, сан-өлчөм сөзүнө басым коюңуз: There's little time. / There were quite a few.
- numerous /ˈnjuːmərəs/ (UK), /ˈnuːmərəs/ (US): басым биринчи муунда. Кыргызча адатка салып аны акыркы муунга жылдырбаңыз.
- several сүйлөгөндө көбүнчө эки муундан турат: /ˈsevrəl/.
Алтын эреже
A few / a little = бир аз (оң маани). Few / little = көп эмес (терс маани). Саналбоочу зат атоочтор менен a great deal of, көптүк сандагы зат атоочтор менен a large number of колдонуңуз. A number of көптүк сандагы этиш менен, the number of жекелик сандагы этиш менен келет. Эсиңизде болсун: кыргызча «аз» менен «бир аз» эки түрдүү зат атоочко тең жарайт, англисчеде болсо few / a few саналуучу, little / a little саналбоочу үчүн.
Көнүгүүлөр
A. Түзүлүшү
Тапшырма боюнча сүйлөмдү толуктаңыз же өзгөртүңүз.
-
Белгилүү топко айлантыңыз: Most students live nearby. (the students in my class)
-
Few же little менен толуктаңыз: We had very time to prepare.
-
Few же little менен толуктаңыз: Very people know his real name.
-
Туура жоопту тандаңыз: A number of flights … been cancelled.
-
Туура жоопту тандаңыз: The number of students … doubled.
-
Толуктаңыз: We've got of time — there's no need to rush.
B. Мааниси
Туура жоопту тандаңыз.
-
Туура жоопту тандаңыз: Don't worry — we still have … time before the train leaves.
-
Туура жоопту тандаңыз: … people understood the joke, so hardly anyone laughed.
-
Туура жоопту тандаңыз: I've got … minutes. What do you need?
-
Кайсы сүйлөм оңураак угулат?
-
«Quite a few of my colleagues work from home.» Бул эмнени билдирет?
C. Катаны табыңыз
Ар бир сүйлөмдө бир ката бар же сүйлөм туура. Оңдолгон сүйлөмдү жазыңыз же correct деп жазыңыз.
-
Most of people in my office drink coffee.
-
There's hardly no fuel in the tank.
-
A great deal of tourists visit the castle every year.
-
The number of people working from home is still growing.
D. Текстте
Текстти толуктаңыз. Кашаадагы эки сөздүн бирин тандаңыз.
16 (A / The) number of people living in the town centre has fallen. 17 (A / The) number of families have moved to the suburbs, where there is 18 (plenty / numerous) of space. Sadly, 19 (few / a few) young people stay after school — most leave for the city. Still, there is 20 (little / a little) good news: 21 (several / much) new cafés have opened this year.
E. Сиздин кезегиңиз
Англисче жазыңыз.
-
Шаарыңызды же жумуш ордуңузду a few, few, quite a few же hardly any менен сүрөттөңүз.
-
Бош убактыңыз жөнүндө эки сүйлөм жазыңыз: бирин a little менен, экинчисин little менен.
F. Аралаш кайталоо
Мурунку сабактарды кайталаңыз.
-
A2-10 Much, many, a lot of, a few, a little кыргызча: «көп» жана «аз» англисче How … sugar do you take?
-
B1-30 Both, either, neither, all, none, each, every кыргызча: «экөө тең», «бири да», «ар бир» … student has a locker.
-
B1-30 Both, either, neither, all, none, each, every кыргызча: «экөө тең», «бири да», «ар бир» I've read … books, and I liked them both.
-
B2-18 Future in the Past кыргызча: was going to, would жана was about to I (going to) call you, but I lost your number.
Жооптор
A. Түзүлүшү
- Most of the students in my class live nearby.
- little
- few
- have
- has
- plenty / lots / a lot / loads / quite a lot / a great deal
B. Мааниси
- a little
- Few
- a few
- She has a few close friends.
- a fairly large number
C. Катаны табыңыз
- Most people in my office drink coffee. / Most of the people in my office drink coffee.
- There's hardly any fuel in the tank.
- A large number of tourists visit the castle every year. / A lot of tourists visit the castle every year. / Lots of tourists visit the castle every year. / Many tourists visit the castle every year. / Numerous tourists visit the castle every year.
- ✓ The number of people working from home is still growing.
D. Текстте
- The
- A
- plenty
- few
- a little
- several
E. Сиздин кезегиңиз
- There are quite a few good restaurants in my town, but hardly any parks.
- I have a little time to read in the evenings. At weekends I have little time for myself because of the kids.
F. Аралаш кайталоо
- much
- Every
- both
- was going to
