SlowingoГрамматика
B2 21 / 30

Few же A Few? Little же A Little? Сан-өлчөм сөздөрү кыргызча

Few or A Few? Quantifiers in Depth

Бул бетте
  1. Максат
  2. Негизги ой
  3. Кыргыз тили жана англис тили
  4. Түзүлүшү
  5. Колдонулушу
  6. Көп кездешкен каталар
  7. Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар
  8. Чаташтырбаңыз
  9. Жазылышы жана айтылышы
  10. Алтын эреже
  11. Көнүгүүлөр

Максат

Бул сабактан кийин сиз few менен a few, little менен a little ортосунан тандай аласыз, plenty of, a great deal of жана a large number of сыяктуу сан-өлчөм сөздөрүн (quantifiers) колдоно аласыз, ошондой эле a number of жана the number of сөздөрүнөн кийин этишти туура келиштире аласыз.

Негизги ой

Сан-өлчөм сөздөрү жөн гана өлчөбөйт. Алар сүйлөгөн адам ошол өлчөмгө кандай карарын да көрсөтөт.

Эки адам ичинде бир аз суу калган бир эле стаканды карап турат деп элестетиңиз. Бирөө: "There's a little water left — great, we can share it." дейт. Экинчиси: "There's little water left — we're in trouble." дейт. Өлчөм бирдей. Мамиле тескери.

Айырманы кичинекей a сөзү жаратат. A менен маани оң: бир аз, пайдалуу болорлук. A жок болсо, маани терс: дээрлик жок, жетишсиз.

B2 деңгээлинде сан-өлчөм сөздөрүн зат атоочтун түрүнө да туура келтириш керек – кээ бирлери саналуучу зат атоочтор менен гана (a large number of), кээ бирлери саналбоочу зат атоочтор менен гана келет (a great deal of) – жана сан-өлчөм сөзү этишти качан өзгөртөрүн билиш керек: A number of people are…, бирок The number of people is…

Кыргыз тили жана англис тили

Жакшы жаңылык: кыргызча да ушундай айырма бар, жана аны дал ушундай кичинекей сөз жаратат – бир. «Убактыбыз аз» (терс: жетишсиз) жана «Бир аз убактыбыз бар» (оң: жетиштүү). Бул англисчедеги little жана a little айырмасына абдан жакын. Бирок кыргызча аз жана бир аз саналуучу да, саналбоочу да зат атоочтор менен келет («досум аз», «акчам аз», «бир аз туз»), ал эми англисчеде тандоо керек: саналуучу → few / a few, саналбоочу → little / a little. Ошо сыяктуу эле көп деген бир сөз англисчеде many, much, a great deal of, a large number of болуп бөлүнөт. Эки жакшы жаңылык дагы бар: «туристтердин саны өстү» дегенде «саны» жекелик санда, англисче да the number of … has; ал эми «бир катар рейстер» – a number of flights, жана этиш көптүк санда. Акырында, -дын көбү («досторумдун көбү») англисчеде most of / many of + the / my; жалпы мааниде болсо of жок: most people.

КыргызчаАнглисчеЭмнеси айырмаланат?
Даярданууга убактыбыз абдан аз болду.We had very little time to prepare.«аз» + саналбоочу → little
Анын шаарда жакын досу абдан аз.She has very few close friends in the city.«аз» + саналуучу → few
Бир аз туз кошуп, аралаштырыңыз.Add a little salt and stir.Бул жерде да ушундай: «бир» маанини оң кылат → a little
Баяндамага бир нече өзгөртүү киргиздим.I've made a few changes to the report.саналуучу → a few (a little эмес)
Рейстердин саны эки эсе көбөйдү.The number of flights has doubled.Бул жерде да ушундай: «саны» жекелик → has
Бир катар рейстер кечиктирилди.A number of flights have been delayed.a number of = бир нече, көп → этиш көптүк санда
Досторумдун көбү чет өлкөдө жашайт.Many of my friends live abroad.«-дын көбү» + my → many of my / most of my
Сүт дээрлик калган жок.There's hardly any milk left.кыргызча «жок» этиште; hardly өзү терс → any

Кыскасы: «аз» → few (саналуучу) же little (саналбоочу); «бир аз / бир нече» → a little / a few; «көп» (расмий) → a large number of (саналуучу) же a great deal of (саналбоочу); «саны» → the number of + жекелик этиш; «бир катар» → a number of + көптүк этиш; «дээрлик … жок» → hardly any.

Түзүлүшү

Маанай: оң же терс

Оң (бир аз, жетиштүү)Терс (көп эмес)Зат атоочтун түрү
a few friendsfew friendsсаналуучу, көптүк сан
a little timelittle timeсаналбоочу
quite a few people (= бир кыйла көп)very few / hardly any peopleсаналуучу, көптүк сан
plenty of time / ideas (= керектүүдөн көп)hardly any time / ideasэкөө тең

Көп өлчөм

Сан-өлчөм сөзүСаналуучу, көптүк санСаналбоочуСтили
a lot of / lots of✅✅нейтралдуу / оозеки
plenty of✅✅нейтралдуу
quite a lot of✅✅нейтралдуу
quite a few✅—нейтралдуу / оозеки
a large number of✅—расмий
a great deal of / a good deal of—✅расмий
a large amount of(оозеки; расмий жазууда адамдар же буюмдар менен колдонбоңуз)✅расмий
several (экиден көп, бирок көп эмес)✅—нейтралдуу
numerous✅—расмий

Этиштин санга ылайыкташуусу

ТизмекЭтишМисал
a number of + көптүк сандагы зат атооч (= бир нече, көп)көптүк санA number of students have complained.
the number of + көптүк сандагы зат атооч (= сандын өзү)жекелик санThe number of students has risen.

Most / many / much (+ of)

Жалпы (аныктоочсуз)Белгилүү (the / my / these / them / it)
Most people like music.Most of the people I know like jazz.
Many shops close on Sundays.Many of the shops in my town close early.
Much research is still needed. (расмий)Much of the information was out of date.

Колдонулушу

1Few / little – терс маани

Few (саналуучу) жана little (саналбоочу) «көп эмес – күтүлгөндөн же керектүүдөн аз» дегенди билдирет. Жалгыз колдонулса, бир кыйла расмий угулат. Сүйлөшүүдө not many, not much, very few жана very little көбүрөөк колдонулат. Кыргызча бул «аз», «аз эле».

Few people know that he was once a professional dancer.
Анын бир кезде кесипкөй бийчи болгонун аз эле адам билет.
терс: «аз эле»
There's little point in arguing now. The decision has been made.
Азыр талашкандын пайдасы аз. Чечим кабыл алынып калды.
She has very few close friends in the city.
Анын шаарда жакын досу абдан аз.
дос саналат → few
We had very little time to prepare, so the presentation wasn't great.
Даярданууга убактыбыз абдан аз болду, ошондуктан презентация анча жакшы болгон жок.
убакыт саналбайт → little

2A few / a little / quite a few – оң маани

A few (саналуучу) жана a little (саналбоочу) «бир аз – кичинекей, бирок пайдалуу өлчөм» дегенди билдирет. Quite a few бир кыйла көп санды, көбүнчө күтүлгөндөн көп санды билдирет. Only a few / only a little «көп эмес» деген маанини кайра алып келет. Кыргызча «бир аз», «бир нече», «бир топ».

I've made a few changes to the report. Can you have a look?
Баяндамага бир нече өзгөртүү киргиздим. Карап бересиңби?
«бир нече» → a few
Add a little salt and stir.
Бир аз туз кошуп, аралаштырыңыз.
«бир аз» → a little
We still have a little money left, so let's get a coffee.
Дагы бир аз акчабыз калды, кел, кофе алалы.
Quite a few of my colleagues work from home on Fridays.
Кесиптештеримдин бир тобу жума күндөрү үйдөн иштешет.
= бир кыйла көп
Only a few people came to the meeting.
Жыйналышка бир нече эле адам келди.
аз, бир аз көңүл калтырат

3Көп өлчөм – plenty of, a great deal of, a large number of

Керектүүдөн көп болсо, plenty of колдонуңуз. Расмий жазууда саналбоочу зат атоочтор менен a great deal of, саналуучу көптүк сандагы зат атоочтор менен a large number of колдонуңуз. Numerous – many сөзүнүн расмий варианты. Кыргызча бул учурлардын баарында «көп» деп айта беребиз.

Don't rush. We've got plenty of time.
Шашпа. Убактыбыз жетиштүү.
керектүүдөн көп
The project required a great deal of effort.
Долбоор көп күч-аракетти талап кылды.
саналбоочу → a great deal of
A large number of applications were rejected.
Көп сандагы арыздар четке кагылды.
саналуучу көптүк сан → number
There are numerous studies on this topic.
Бул тема боюнча көптөгөн изилдөөлөр бар.
We had quite a lot of rain last week.
Өткөн жумада жамгыр бир топ көп жаады.

4A number of жана the number of

A number of + көптүк сандагы зат атооч бир нече / көп дегенди билдирет, этиш көптүк санда. The number of + көптүк сандагы зат атооч сандын өзүн билдирет, этиш жекелик санда. Кыргызча «бир катар» жана «… саны» деп айырмалайбыз. Ылайыкташуунун башка эрежелери B2-22 сабагында.

A number of flights have been delayed because of the fog.
Туман себептүү бир катар рейстер кечиктирилди.
көптүк этиш: have
The number of flights has doubled since 2015.
2015-жылдан бери рейстердин саны эки эсе көбөйдү.
«саны» → жекелик этиш: has
A number of customers were unhappy with the new design.
Бир катар кардарлар жаңы дизайнга нааразы болушту.
The number of people working from home is still growing.
Үйдөн иштеген адамдардын саны дагы эле өсүп жатат.

5Most / most of the; many of / much of + аныктооч

Жалпы ойлор үчүн most, many жана much сөздөрүн зат атоочтун алдына түз коюңуз. Аныктооч (the, my, these, our) же ат атооч (them, it) болсо, of кошуңуз. Much ырастоо сүйлөмдөрүндө расмий угулат; much of the / it бардык стилдерде кеңири колдонулат. Кыргызча экөө тең «-дын көбү» болушу мүмкүн, ошондуктан the / my бар-жогун караңыз.

Most teenagers have a smartphone.
Өспүрүмдөрдүн көбүндө смартфон бар.
жалпы: of жок
Most of the teenagers in my class have a smartphone.
Классымдагы өспүрүмдөрдүн көбүндө смартфон бар.
белгилүү топ: most of the
Many of my friends live abroad.
Досторумдун көбү чет өлкөдө жашайт.
my → of
Much of the city was destroyed in the earthquake.
Жер титирөөдө шаардын көп бөлүгү кыйраган.
I didn't like most of them.
Алардын көбү мага жаккан жок.
ат атооч → of

6Several жана hardly any

Several = экиден көп, бирок көп эмес. Hardly any = дээрлик жок; саналуучу жана саналбоочу зат атоочтор менен колдонулат жана оозеки кепте кеңири тараган. Hardly өзү эле терс мааниде, ошондуктан no же not кошпоңуз. Кыргызча «дээрлик … жок» дейбиз, тануу этиште турат.

I've been to Paris several times.
Парижде бир нече жолу болгом.
The app has received several complaints about privacy.
Тиркемеге купуялуулук боюнча бир нече даттануу келди.
There's hardly any milk left.
Сүт дээрлик калган жок.
кыргызча тануу этиште; англисче hardly + any
Hardly any of the guests stayed after midnight.
Түн ортосунан кийин коноктордун дээрлик бири да калган жок.

Көп кездешкен каталар

❌I have few money.
✅I have little money. же I don't have much money.
money саналбайт → little.
❌A great deal of people came.
✅A large number of people came. же A lot of people came.
a great deal of саналбоочу зат атоочтор үчүн.
❌The number of tourists have increased.
✅The number of tourists has increased.
the number of → жекелик сандагы этиш.
❌Most of people like summer.
✅Most people like summer. же Most of the people I know like summer.
аныктооч жок → of жок.
❌There are hardly no seats.
✅There are hardly any seats.
hardly өзү эле терс.
❌We have plenty time.
✅We have plenty of time.
plenty of + зат атооч.
⚠️Don't worry, I have few minutes — I can help you.
✅Don't worry, I have a few minutes — I can help you.
Грамматикалык жактан туура, бирок few minutes «убактым дээрлик жок» дегенди билдирет, бул жерге туура келбейт.

Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар

1. «Аз» → few + саналбоочу зат атооч. Кыргызча аз деген бир сөз «досум аз» дегенде да, «кар аз» дегенде да колдонулат. Ошондуктан few саналбоочу зат атоочтор менен да колдонулуп калат. Snow, water, money, information, advice сыяктуу саналбоочу сөздөр менен little колдонуңуз.

❌This winter there was very few snow in the mountains above Karakol, so the ski base opened only at the end of January.
✅This winter there was very little snow in the mountains above Karakol, so the ski base opened only at the end of January.
snow саналбайт → little

2. «Бир аз» → a little + көптүк сан. Кыргызча бир аз «бир аз кеңеш», «бир аз сүрөт» деп саналуучу нерселер менен да айтылат. Мектепте «бир аз = a little» деп жаттагандыктан, a little көптүк сандагы зат атоочтор менен колдонулуп калат. Саналуучу зат атоочтор менен a few («бир нече») колдонуңуз.

❌Before my interview at the hotel in Cholpon-Ata, my cousin who works there shared a little useful tricks for answering questions in English.
✅Before my interview at the hotel in Cholpon-Ata, my cousin who works there shared a few useful tricks for answering questions in English.
tricks саналат → a few

3. «-дын көбү» → most of + аныктоочсуз. Кыргызча «жаштардын көбү» дегенде -дын илик жөндөмөсү of сыяктуу сезилет, ошондуктан most of young people деп айтылып калат. Жалпы ой үчүн of керек эмес: most young people. Белгилүү топ болсо (the, my, our), most of the / my.

❌After school, most of young people from my village near Talas move to Bishkek to study or to work in the city.
✅After school, most young people from my village near Talas move to Bishkek to study or to work in the city. же After school, most of the young people from my village near Talas move to Bishkek to study or to work in the city.

4. «Дээрлик эч ким … жок» → hardly nobody. Кыргызча тануу ат атоочу тануу этиш менен келет: «Дээрлик эч ким сууга түшкөн жок». Ошондуктан англисчеде да hardly менен кошо nobody же no коюлуп калат. Hardly өзү эле терс мааниде, ошондуктан андан кийин any, anybody, anyone колдонуңуз.

❌It was cold and windy all day at the beach in Cholpon-Ata, so hardly nobody went into the lake.
✅It was cold and windy all day at the beach in Cholpon-Ata, so hardly anybody went into the lake. же It was cold and windy all day at the beach in Cholpon-Ata, so hardly anyone went into the lake.

Чаташтырбаңыз

few жана a few – ошол эле аз сан, бирок мамиле башка. Кыргызча «аз эле» жана «бир нече».

Few students passed the exam.
Сынактан аз эле студент өттү.
көңүл калтырарлык: дээрлик эч ким
A few students passed the exam.
Сынактан бир нече студент өттү.
айрымдары өттү

little жана a little – Кыргызча «аз калды» жана «бир аз бар».

There's little hope of finding the ring now.
Шакекти табууга үмүт аз калды.
дээрлик үмүт жок
There's still a little hope.
Дагы бир аз үмүт бар.
бир аз үмүт бар

a number of жана the number of – көптүк сандагы этиш жана жекелик сандагы этиш.

A number of problems have appeared.
Бир катар көйгөйлөр пайда болду.
көптүк этиш
The number of problems has fallen.
Көйгөйлөрдүн саны азайды.
жекелик этиш

Негиздер – much / many, a lot of жана жөнөкөй a few / a little A2-10 сабагында. Each, every, all, none, both B1-30 сабагында.

Жазылышы жана айтылышы

  • a few жана a little бир топ болуп, алсыз a менен айтылат: /ə ˈfjuː/, /ə ˈlɪtl/. Тез сүйлөгөндө a абдан кыска угулат – кылдат угуңуз, анткени ал маанини өзгөртөт. Кыргызча «бир» сөзүн толук айтабыз, ал эми англисче a бүдөмүк, кыска үндүү.
  • little /ˈlɪtl/: t менен l ортосунда үндүү жок. Тил t айтылган жерде калат, аба тилдин капталынан чыгат. «Литыл» деп кошумча үндүү кошпоңуз.
  • Мамилеңизди көрсөткүңүз келсе, сан-өлчөм сөзүнө басым коюңуз: There's little time. / There were quite a few.
  • numerous /ˈnjuːmərəs/ (UK), /ˈnuːmərəs/ (US): басым биринчи муунда. Кыргызча адатка салып аны акыркы муунга жылдырбаңыз.
  • several сүйлөгөндө көбүнчө эки муундан турат: /ˈsevrəl/.

Алтын эреже

A few / a little = бир аз (оң маани). Few / little = көп эмес (терс маани). Саналбоочу зат атоочтор менен a great deal of, көптүк сандагы зат атоочтор менен a large number of колдонуңуз. A number of көптүк сандагы этиш менен, the number of жекелик сандагы этиш менен келет. Эсиңизде болсун: кыргызча «аз» менен «бир аз» эки түрдүү зат атоочко тең жарайт, англисчеде болсо few / a few саналуучу, little / a little саналбоочу үчүн.

Көнүгүүлөр

A. Түзүлүшү

Тапшырма боюнча сүйлөмдү толуктаңыз же өзгөртүңүз.

  1. Белгилүү топко айлантыңыз: Most students live nearby. (the students in my class)
  2. Few же little менен толуктаңыз: We had very time to prepare.
  3. Few же little менен толуктаңыз: Very people know his real name.
  4. Туура жоопту тандаңыз: A number of flights … been cancelled.
  5. Туура жоопту тандаңыз: The number of students … doubled.
  6. Толуктаңыз: We've got of time — there's no need to rush.

B. Мааниси

Туура жоопту тандаңыз.

  1. Туура жоопту тандаңыз: Don't worry — we still have … time before the train leaves.
  2. Туура жоопту тандаңыз: … people understood the joke, so hardly anyone laughed.
  3. Туура жоопту тандаңыз: I've got … minutes. What do you need?
  4. Кайсы сүйлөм оңураак угулат?
  5. «Quite a few of my colleagues work from home.» Бул эмнени билдирет?

C. Катаны табыңыз

Ар бир сүйлөмдө бир ката бар же сүйлөм туура. Оңдолгон сүйлөмдү жазыңыз же correct деп жазыңыз.

  1. Most of people in my office drink coffee.
  2. There's hardly no fuel in the tank.
  3. A great deal of tourists visit the castle every year.
  4. The number of people working from home is still growing.

D. Текстте

Текстти толуктаңыз. Кашаадагы эки сөздүн бирин тандаңыз.

Our town in numbers
16 (A / The) number of people living in the town centre has fallen. 17 (A / The) number of families have moved to the suburbs, where there is 18 (plenty / numerous) of space. Sadly, 19 (few / a few) young people stay after school — most leave for the city. Still, there is 20 (little / a little) good news: 21 (several / much) new cafés have opened this year.

E. Сиздин кезегиңиз

Англисче жазыңыз.

  1. Шаарыңызды же жумуш ордуңузду a few, few, quite a few же hardly any менен сүрөттөңүз.
  2. Бош убактыңыз жөнүндө эки сүйлөм жазыңыз: бирин a little менен, экинчисин little менен.
Жооптор

A. Түзүлүшү

  1. Most of the students in my class live nearby.
  2. little
  3. few
  4. have
  5. has
  6. plenty / lots / a lot / loads / quite a lot / a great deal

B. Мааниси

  1. a little
  2. Few
  3. a few
  4. She has a few close friends.
  5. a fairly large number

C. Катаны табыңыз

  1. Most people in my office drink coffee. / Most of the people in my office drink coffee.
  2. There's hardly any fuel in the tank.
  3. A large number of tourists visit the castle every year. / A lot of tourists visit the castle every year. / Lots of tourists visit the castle every year. / Many tourists visit the castle every year. / Numerous tourists visit the castle every year.
  4. ✓ The number of people working from home is still growing.

D. Текстте

  1. The
  2. A
  3. plenty
  4. few
  5. a little
  6. several

E. Сиздин кезегиңиз

  1. There are quite a few good restaurants in my town, but hardly any parks.
  2. I have a little time to read in the evenings. At weekends I have little time for myself because of the kids.

F. Аралаш кайталоо

  1. much
  2. Every
  3. both
  4. was going to
Android тиркемесиЖолдо үйрөнүңүз Google Play